ཉན་ཐོས་སྡེ་པའི་བཀའ་བསྡུ་ལ་དཔྱད་པ།

ནང་དོན་གནད་བསྡུས། དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ཉན་ཐོས་སྡེ་པའི་བཀའ་བསྡུ་རིམ་པ་གསུམ་གྱི་འཕེལ་རིམ་ལ་དཔྱད་པ་བྱ་ཅི་ཐུབ་དང་། འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཁག ། ཁ་ཅིག་གི་འདོད་པ། མཁས་པའི་གསུང་སྲོལ་རྣམས་བསྡུར་ཏེ་གང་འཐད་ལྡན་དུ་གཞག་པ་དང་། འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་ཚིག་དག་དངོས་སུ་དྲངས་ཏེ་གོ་བསྡུར་བྱས་ཡོད་པར་མ་ཟད། སྐབས་དོན་གྱི་རང་གི་འདོད་པའང་གསལ་པོར་བརྗོད་ཡོད། དཔེར་ན། ཡོངས་གྲགས་སུ་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་ན་གསུངས་ཀྱང་། དོན་དུ་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ན་བསྡུ་བ་གཉིས་པ་བྱས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། བསྡུ་བ་གཉིས་པའི་སྦྱིན་བདག་མོརྱའི་མྱ་ངན་མེད་དང་སེ་སུ་ནཱ་གའི་མྱ་ངན་མེད་གཉིས་ལས་སུ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད། ཡང་ཡོངས་གྲགས་སུ་བསྡུ་བ་གསུམ་པ་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ན་གསུངས་ཀྱང་། དོན་ལ་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་གོ་གཉིས་ལོན་པའི་སྐབས་མོརྱའི་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་དུས་སུ་གཟོད་བསྡུས་པ་སྟེ། དེའི་དུས་སུ་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་པའི་གཞུང་ནི་ལུང་གཏམ་གྱི་གཞི་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སོགས་རིགས་པས་དཔྱད་བཟོད་ཀྱིས་བྲིས་པའི་ཁུལ་བླངས། དཔྱད་རྩོམ་འདི་ལ་གླེང་གཞི་དང་། བཀའ་བསྡུ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ། དཔྱད་རྩོམ་གྱི་ལྷན་ཐབས། མཇུག་བྱང་བཅས་ས་བཅད་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་ལེགས་པར་དབབ་ཡོད་དོ།།

གནད་ཚིག བཀའ་བསྡུ། འོད་སྲུང་། ཀུན་དགའ་བོ། ཉེ་བར་འཁོར། གང་པོ། ཟླ་སྒུར། ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད། ཨ་ཤྭ་ཀ་ནག་པོ། ཉེར་སྦས། གྲགས་པ། མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ། ཀ་ནིཥྐ། མོརྱ། སེ་སུ་ནཱ་ག ། ཀུ་ཤན། ཀཏྱའི་བུ།

གླེང་གཞི།

དེ་ལ་ཐོས་པ་གང་ཞིག་དོན་དུ་གཉེར་ན་ཡང་། བསམ་བྱ་གང་དེར་གུས་སྦྱོར་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་།   རྩ་བའི་བརྗོད་དོན་ལ་གཟུར་གནས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྷང་ངེར་མངོན་ཞིང་། དཔེ་གཟིགས་འབའ་ཞིག་རྟག་འདྲིས་སུ་མཛད་པའི་བློ་གསལ་ཚོགས་ལ་རྒྱུན་ཤེས་འདི་ཙམ་དོན་ཞིག་ཏུ་ཅིར་འགྱུར། འོན་ཀྱང་སྔར་གྱི་ཟིན་བྲིས་ནང་ཁ་འཕངས་པ་ལྟར། འདིར་དཀྱུས་མའི་གླེང་མོལ་བཞིན་དུ་གང་ཐོས་པ་སྐབས་སྐབས་སུ་བཅུག་སྟེ་དཔྱད་རྩོམ་ཞིག་འབྲི་བར་འདོད། ལར་དྲན་དབང་དགེ་ཆོས་ཀྱི་ཞལ་ནས། གཞན་གྱི་སྒྲོས་དང་འགལ་གྱིས་དོགས་པའི་ཞུམ་པ་ཆེར་བྱས་ཚེ། ཤེས་རབ་འཕེལ་ནུས་པའི་གོ་བ་ཡང་མི་སྐྱེད་ཅིང་[1]གསུངས་པ་ཞེ་ལ་བརྣགས་ཤིང་། མཁས་ངོམས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་དང་ཇོ་བཟང་གི་མིང་ལ་རེ་བ་སོགས་དོར་ཏེ་འབྲི་བ་ལགས་པས་ཐུགས་སུན་མེད་པར་འཚལ་ཞེས་ཞར་ལ་ཞུས་པའོ། །

སྤྱིར་བཀའ་བསྡུའི་སྐོར་ལ་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་མང་ཞིང་། སྡེ་པ་སོ་སོའི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བའི་འདོད་པ་མི་མཚུངས་མོད། འོན་ཀྱང་ཐུབ་པའི་བསྟན་ཞབས་སུ་སྐྱེས་པའི་མཁས་པ་རྣལ་མས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི།  འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་རྒྱུ་ཀུན་སློང་དྲུག་ལྡན་གསུངས་པའི་ཚད་གཞི་དང་མཐུན་པར་མ་ཟད།     རྣམ་དཔྱོད་རིག་པའི་རྩལ་གྱིས་བརྟག་སྟེ་ཁབ་ལེན་རྡོ་ཡིས་ལྕགས་ཕྱེ་དང་། ངང་པའི་མཆུ་ཡིས་འོ་ཆུ་འབྱེད་པ་ཇི་བཞིན་ཡོད། དེ་མིན་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་པའི་ནང་དུ་རང་གི་བསམ་བློ་དང་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་ཐོན་སྲིད་པ་གོར་མ་ཆག་གོ །

དེས་ན་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་རྗེས་དགྲ་བཅོམ་ཚོས་བཀའ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་བཀའ་བསྡུ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། སངས་རྒྱས་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་འདས་སམ་ཞེ་ན། འཛམ་གླིང་གི་མཁས་པ་སོ་སོའི་འདས་ལོ་བརྩི་ཚུལ་མི་མཚུངས་པ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་དང་། རང་རེའི་བོད་ལའང་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་ཙམ་ཡོད་པར་གྲགས། དེ་ལས་གནས་བརྟན་སྡེ་པས་མེ་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི(༥༤༤)དང་། དེང་གི་རྒྱ་གར་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི(༤༨༧)དང་། དཔལ་ལྡན་མཚུར་ལུགས་པས་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི(༨༧༨)དང་། ཕུག་ལུགས་པས་ལྕགས་འབྲུག་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི(༨༨༡)ལ་འདོད་པ་ལྟ་བུ་མང་དུ་མཆིས་སོ། །

མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ཀྱི་དེབ་དཀར་ལས། སྟོན་པ་འདས་པའི་ལོ་གང་ཡིན་ལ་ཡང་མཁས་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་མོད་ཀྱི། འདིར་བཀོད་པ་ལྷོ་ཕྱོགས་སིངྒཱ་ལ་པའི་གནས་བརྟན་པ་དག་གི་ལུགས་དེ་ཡིན་ཞིང་། བརྩི་ཚུལ་ཀུན་གྱི་ནང་ན་འདི་ཉིད་ཁོ་ན་རྒྱུ་མཚན་ཆེ་བར་མཐོང་སྟེ་[2]ཞེས་དང་། དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་སྡེ་པའི་བསྟན་རྩིས་འདི་ཁོ་ན་རྒྱུ་མཚན་ཅི་བས་ཀྱང་ཆེ་བ་ཡིན་ཞིང་། གལ་ཏེ་ནོར་ན་ཡང་ལོ་བཅུ་སྐོར་འགའ་ཞིག་གིས་ཆད་ལྷག་འབྱུང་སྲིད་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། སྟོང་གྲངས་ཕར་ཟད་བརྒྱ་གྲངས་ལ་ཡང་ནོར་བའི་གནས་མེད་དོ་[3]ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན། གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་ལོ་ཚིགས་འདི་ཉིད་འཐད་ལྡན་དུ་མཐོང་བས་ཁོ་བོས་ཀྱང་དེ་ལྟར་གཟུང་བར་བྱའོ། །

དེ་ལ་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་གཞུང་དུ་བཀའ་བསྡུ་དྲུག་དང་། མང་བཀུར་པའི་གཞུང་དུ་ལྔ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་དུ་གསུམ་འབྱུང་ཞིང་། སྔ་མ་གཉིས་མི་ངེས་ལ་འབྲི་བར་ཚེགས་ཀྱང་ཆེ་བར་འདུག་པས་བཞག ། ཕྱི་མ་ཉིད་ཉུང་ཙམ་ཞིག་འདིར་གླེང་བར་བྱ།

བཀའ་བསྡུ་དང་པོ།

ཤེས་བྱ་ཀུན་ཁྱབ་ལས། སྟོན་པ་འདས་པའི་ཕྱི་ལོར་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས། །འཕྱ་བ་སེལ་དང་བསྟན་པ་ཡུན་གནས་ཕྱིར། །ནྱ་གྲོ་དྷ་ཡི་ཕུག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པ། །ལྔ་བརྒྱ་འདུས་ཏེ་ཀུན་དགའ་ཉེ་བར་འཁོར། །འོད་སྲུང་གསུམ་གྱིས་མདོ་འདུལ་མངོན་པ་བསྡུས། །[4]ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཡོངས་གྲགས་སུ་སངས་རྒྱས་འདས་རྗེས་ཉན་ཐོས་སྡེ་པའི་ལུགས་ལ་བཀའ་བསྡུ་རིམ་པ་གསུམ་འབྱུང་ཞིང་། དང་པོ་ནི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ཉན་ཐོས་འོད་སྲུང་ཆེན་པོར་བསྟན་པ་གཏད་ནས་ཁོང་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱི་ལོ་སྟེ། གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་ལུགས་སུ་ས་རྟ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི(༥༤༣)ལོ་དང་། རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་སྲིད་དབང་བཟུང་ནས་ཁྲི་ལོ་དགུ་པ་ལ་བབ་པ། གསེར་ཐང་དུ་རྒྱལ་པོ་ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི(༥༥༢)ལོར་ཁྲིར་འཁོད་ཅིང་། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི(༥༢༠)བར་ཁྲི་ལོ(༣༢)ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པའི་ནང་དུ་བཀའ་བསྡུ་དང་པོ་མཛད་པར་གསུངས་སོ། །

དེ་ལ་འོད་སྲུང་ཆེན་པོས་རྩྭ་ཅན་ཉིད་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་གང་པོ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དགེ་སློང་ཐམས་ཅད་འདིར་འདུས་དགོས་པའི་བརྡ་ཐོངས་ཤིག་ཅེས་བཀའ་གནང་། གང་པོས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྡ་བཏང་བས་བ་ལང་བདག་མ་གཏོགས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་དགེ་སློང་ཐམས་ཅད་འདུས། བ་ལང་བདག་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་འགོག་སྙོམས་ལ་གནས་པར་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཤེས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས། འོད་སྲུང་ཆེན་པོས་དེང་ཕྱིན་ཆད་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཆེད་དུ་སུའང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་བཅས། དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲས་སྦྱིན་བདག་གནང་སྟེ། འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་དགེ་སློང་བཞི་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་ཡུལ་མ་ག་དྷཱའི་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ཕུག་ཏུ(ལོ་མ་བདུན་པའི་བྲག་ཕུག)ཏུ་འདུས་ནས་དབྱར་གནས་མཛད། དབྱར་གནས་ནི་ཆུ་སྟོད་ཟླ་བ་ལའོ། །ཚེས་བཅུ་དྲུག་ལའོ། །[5]ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཧོར་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཅུ་དྲུག་ལ་དབྱར་སྔ་མ་གནས་པར་ཁས་བླངས་ཤིང་། དབྱར་སྔ་མའི་གསོ་སྦྱོང་གསུམ་པ་སྟེ་གྲོ་བཞིན་ཟླ་བའི་ཚེས་སུམ་ཅུའི་ཉིན་ལ། གཙང་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་འཕྱ་བ་བསལ་པ་དང་། བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་བཀའ་བསྡུ་དང་པོའི་དབུ་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །

སྔོན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་ལ་བཞུགས་གདན་གྱི་ཕྱེད་བསྟབས་ཏེ། མ་མོ་སྟེ་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བསྟན་པ་མཐའ་དག་གཏད། སྒྲ་གཅན་འཛིན་དང་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བཞི་དང་བཅས་པ་གཏད་དེ་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར། དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་ལས་གཞན་ཐམས་ཅད་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་དགའ་བོ་ཁོ་ན་སློབ་པ་རྒྱུན་ཞུགས་ཡིན་ཕྱིར་ཆགས་བྲལ་དུ་མ་གྱུར་ན་ཆོས་བགྲོ་བའི་འོས་མེད་པས། འོད་སྲུང་ཆེན་པོས་ཚུལ་དེ་ཇི་ལྟར་འདུལ་བར་བརྟགས་པ་ལ་སྐྱོ་བས་འདུལ་བར་གཟིགས་ནས། དེ་ལ་འོད་སྲུང་གིས་སྤྱོ་བ་བརྒྱད་གསུངས་པ། རྙོག་ཅན་ཆུ་བླུད་ན་བཟའ་རྡོག་གིས་བརྫིས། །ལན་ལོག་བཏབ་དང་སྐུ་བསྟན་དང་། །གསང་བ་བསྟན་དང་བསྙེན་རྫོགས་ཞུས། །བཞུགས་ཞེས་གསོལ་བ་མ་བཏབ་དང་། །བག་ཡངས་མ་ཞུས་སྤྱོ་བ་བརྒྱད། །ཀུན་དགའ་བོ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉེས། །ཞེས་སྤྱོ་བ་བརྒྱད་བསྒྲངས་ནས་ཚོགས་པ་ལས་ཕྱིར་བསྐྲད། ཀུན་དགའ་བོ་མྱ་ངན་དང་བཅས་ཏེ་མཆོག་གི་འདུས་པ་ལས་ཕྱིར་ཐོན་ནོ། །

དེ་ནས་ཀུན་དགའ་བོ་མིག་མཆི་མས་གང་བཞིན་སྟོན་པ་དང་བྲལ་བས་ཡིད་མི་དགའ་བཞིན་སོང་། མཐར་བྲི་ཛིའི་ལྗོངས་སུ་བྱོན་ནས་དེར་དབྱར་ཚུལ་ལ་ཞུགས། བྲི་ཛིའི་བུ་བཞི་སོགས་ལ་ཆོས་བསྟན་པས་བྲི་ཛིའི་བུ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ། མངོན་ཤེས་ཀྱིས་གཟིགས་པས་ཀུན་དགའ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་སློབ་པར་མཐོང་སྟེ། ཀུན་དགའ་བོ་ལ་སྨྲས་པ། གོོ་ཏམ་ཁྱོད་ནི་བག་མེད་མ་མཛད་པར། །ཤིང་དྲུང་ཐིབས་པོར་བརྟེན་ན་མྱ་ངན་འདའ། །ཐུགས་ལ་བཞག་སྟེ་བསམ་གཏན་མཛོད་ཅིག་དང་། །རིང་པོ་མི་ཐོགས་ཞི་བའི་གནས་ཐོབ་འགྱུར། །དེ་ལྟར་སྤོང་བྱེད་བུའི་གདམས་ངག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོའི་ཐུན་དང་པོ་ལ། འཆག་པ་དང་འདུག་པས་སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྦྱངས་ཏེ། གུང་ཐུན་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཞབས་བཀྲུས་ཤིང་། ནང་དུ་གློ་གཡས་པ་ཕབ་སྟེ་དབུ་སྔས་ལ་མ་རེག་ཙམ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་སླར་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ཕུག་ཏུ་བྱོན་ནོ། །

དེ་ནས་འོད་སྲུང་ཆེན་པོས་ཕྱི་མའི་དུས་ཀྱི་དགེ་སློང་བརྗེད་ངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྔོན་ལ་མདོ་སྡེ་བསྡུ་བར་བགྲོས། འོད་སྲུང་ཆེན་པོས་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་སྤྲོ་བ་དྲིས། གསོལ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་བསྡུ་བར་བསྐོས་ནས། སེང་གེའི་ཁྲི་ལ་དགྲ་བཅོམ་ལྔ་བརྒྱས་སྣམ་སྦྱར་བཏིང་སྟེ། དེར་ཀུན་དགའ་བོ་བཞུགས་ཏེ་མདོ་སྡེ་བཟུང་བ་ཐམས་ཅད་འཆད་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་ན། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མཁྱེན་ནས་གུས་པར་ཉན་ནོ། །འོད་སྲུང་ཆེན་པོས། སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་ཕན་བཞེད་པ། །རྒྱལ་བས་གསུངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། །རྣམ་པ་མཆོག་ནི་གང་བཤད་པ། །ཚེ་དང་ལྡན་པས་མདོ་སྡེ་གསུང་། །ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་བོ། །

ཀུན་དགའ་བོས་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དྲན་པས་ཁ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་ཕྱོགས་སུ་བལྟས་ནས། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་བཞིན་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཐོག་དྲངས་ནས་སྟོན་པས་གནས་གང་དུ། འཁོར་གང་དང་གང་ལ། ཆོས་འདི་དང་འདི་བསྟན་ཏོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དེ་དག་དགྲ་བཅོམ་ལྔ་བརྒྱ་ལ་གཅིག་གིས་མ་ཚང་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཔང་པོ་དང་། དག་ཐེར་གནང་ནས་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་རྣམས་བསྡུས་སོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་དགའ་བོས་མདོ་སྡེ་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ། གསུམ་པ་གསུངས་པ་དེ་དག །དགྲ་བཅོམ་ལྔ་བརྒྱས་ལུང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་དང་། ལུང་བར་མ་དང་། ལུང་རིང་པོ་དང་། ལུང་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བསྡུས་སོ། །

དེ་ནས་ཉེ་བར་འཁོར་ལ་སྤྲོ་བ་དྲིས་ཏེ། གསོལ་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་འདུལ་བ་སྡུད་པ་པོར་བསྐོས། དེ་ཉིད་སེང་གེའི་ཁྲི་ལ་འཛེགས་ཏེ། འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་དང་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གྱི་སྒོ་ནས་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་བསྡུས་ཚུལ་ནི། འོད་སྲུང་ཆེན་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསླབ་གཞི་དང་པོ་གང་དུ་བཅས་ཞེས་དྲིས་པར། ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་ལན་དུ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་ལའོ། །གང་གི་དོན་དུ། ལན་དགེ་སློང་ལྔ་སྡེའི་ཆེད་དུའོ། །དྲི་བ་གང་གི་ཕྱིར། ལན་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤམ་ཐབས་ཟླུམ་པོར་བགོ་བར་བྱའོ། །བསླབ་གཞི་གསུམ་པ་གང་དུ་བཅས། ཀ་ལནྟ་ཀའི་གྲོང་དུ་བཟང་སྦྱིན་ལ་མི་ཚངས་སྤྱོད་ཕམ་པར་བཅས་པ་ནས། ཕམ་པ་དང་ལྷག་མ། མ་ངེས་པ་དང་སྤང་ལྟུང་། ལྟུང་བྱེད་དང་སོར་བཤགས། བསླབ་པ་མང་པོ་དང་རྩོད་པ་ཞི་བྱེད། བཅས་པ་དང་རྗེས་བཅས། སྤང་གནང་དང་རབ་བྱུང་། གསོ་སྦྱོང་དང་དགག་དབྱེ། ཕྲ་མོ་དང་གླེང་གཞི། མོས་པ་ནི་འདིའོ་ཞེས་འདུལ་བ་བསྡུས་ནས་ཉེ་བར་འཁོར་ཁྲི་ལས་བབས་སོ། །

དེ་ནས་འོད་སྲུང་ཆེན་པོས་མ་འོངས་པའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ། མ་མོ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་གསོལ་གཉིས་ཀྱི་ལས་བྱས་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག ། མ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཁོ་ནས་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། མ་མོ་ནི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་དང་། ཞེས་སོགས་གསུངས། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་བལྟས་ཏེ་ཡང་དག་པར་བསྡུས་སོ། །

གཞན་དུ་ལྷོ་བརྒྱུད་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་ལུང་དུ་འདུལ་བ་དང་མདོ་སྡེ་གཉིས་ལས་མངོན་པ་ཟུར་དུ་མ་བཤད་ཅིང་། རང་རེའི་ལུང་དུ་ཡང་ཆོས་བཞིན་འདུལ་བ་བཞིན་སོགས་མདོ་སྡེ་ལ་ཆོས་དང་། འདུལ་བ་གཉིས་ཉི་ཚེ་གསུངས་པ་མང་ངོ་། །རྒྱ་གར་ལ་མཚོན་ན། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གཉིས་པ་ཡར་མར་དུ་མངོན་པ་སྡེ་བདུན་གསར་དུ་བརྩམས་པ་ལས། དེའི་གོང་དུ་འདུལ་བ་དང་མདོ་སྡེ་ཙམ་ལས་མངོན་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཡོད་པའི་ཁུངས་ཆེར་ཡོད་སྐད་མི་འདུག་[6]ཅེས་ཀྱང་འབྱུང་། ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ལས། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཕྱི་དུས་དབྱར། །རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་གསང་བའི་བྲག་ཕུག་ཏུ། །དགྲ་བཅོམ་ལྔ་བརྒྱ་འདུས་པའི་འཚོ་བ་ནི། །མ་སྐྱེས་དགྲས་སྦྱར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་བསྡུས། །མདོ་ཡི་སྡེ་དང་དབྱངས་སུ་བསྙད་པའི་སྡེ། །ལུང་བསྟན་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་ནི། །ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ལྔ་ནི་མདོ་སྡེར་བསྡུས། །གླིང་གཞིའི་སྡེ་དང་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། །སྐྱེས་པ་རབ་དང་བཞི་ནི་འདུལ་བར་བསྡུས། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་དང་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དང་། །གཏན་ལ་ཕབ་པ་གསུམ་ནི་མངོན་པར་བསྡུས། །མདོ་སྡེ་ཀུན་དགའ་བོས་བསྡུས་འདུལ་བ་ནི། །ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་བསྡུས་སོ་མངོན་པ་ནི། །གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་ཆེན་པོས་བསྡུས་ཞེས་གྲགས། །[7]ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། དགྲ་བཅོམ་ལྔ་བརྒྱས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་བསྡུས་པས་ལྷ་འཕེལ་ལྷ་མིན་འགྲིབས་སོ། །བཀའ་བསྡུ་འདི་ལ་ཐེ་ར་སངྒཱི་ཏཱི་སྟེ་གནས་བརྟན་གྱི་བསྡུ་བ་ཞེས་གྲགས་སོ། །

བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ།

ཤེས་བྱ་ཀུན་ཁྱབ་ལས། སྟོན་པ་གཤེགས་ནས་བརྒྱ་དང་བཅུ་ལོན་ཚེ། །རུང་བ་མིན་པའི་གཞི་བཅུ་སུན་དབྱུང་ཕྱིར། །གྲགས་པ་ལ་སོགས་དགྲ་བཅོམ་བདུན་བརྒྱ་ནི། །ཀུསྨ་པུ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འདུས། །བདུན་བརྒྱས་ཡང་དག་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ། །ཆ་ཤས་བསྡུ་བར་མཛད་ཅིང་། །[8]ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་ལོན་པ་སྟེ། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི(༤༣༤)པའི་མེ་ལུག་ལོར་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པའི་མགོ་བཙུགས་ཡོད། བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྟོན་པ་ཞི་བར་གཤེགས་ནས་ལོ་གྲངས་བརྒྱ་དང་བཅུ་ལོན་པའི་ཚེ་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་བཅུ་བྱས་ཏེ། རུང་བ་མིན་པའི་གཞི་བཅུ་པོའང་སྡེ་པ་སོ་སོ་ལས་ངོས་འཛིན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་འདུག ། ས་སྟོན་སྡེ་པ་དང་ཆོས་སྲུང་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲའི་འདུལ་བ་སོགས་ལས་གསུངས་ཚུལ་མི་མཐུན་མོད། དེ་ལ་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་ཕུང་པོ་ལས་འབྱུང་བའི་གཞི་བཅུ་ནི། ༡ རྭ་ཚྭས་རུང་བ། ༢ སོར་མོ་གཉིས་ཀྱིས་རུང་བ། ༣ གྲོང་ན་སྤྱོད་པས་རུང་བ། ༤ གནས་ཀྱིས་རུང་བ༥རྗེས་སུ་ཡི་རང་བས་རུང་བ། ༦ གོམས་པས་རུང་བ། ༧ དར་བས་རུང་བ། ༨ ཛ་ལོ་གིས་རུང་བ། ༩ མཐའ་མེད་པའི་གདིང་བས་རུང་བ། ༡༠གསེར་དངུལ་ལེན་པས་རུང་བ་སྟེ་བཅུའོ། །གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲའི་ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ལས་གསུངས་པའི་གཞི་བཅུ་ནི། ༡ ཨ་ལ་ལས་རུང་བ། ༢ རྗེས་སུ་ཡི་རངས་བས་རུང་བ། ༣ ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་རུང་བ། ༤ ཚྭས་རུང་བ། ༥ ལམ་གྱིས་རུང་བ། ༦ སོར་གཉིས་ཀྱིས་རུང་བ། ༧ ནད་པས་རུང་བ། ༨ བསྲེས་པས་རུང་བ། ༩ གདིང་བས་རུང་བ། ༡༠ གསེར་དངུལ་གྱིས་རུང་བ་སྟེ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་བཞིན་འདི་ནི་ཆོས་ཡིན། འདུལ་བ་ཡིན། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲགས་སོ། །

དེ་ནས་མི་རུང་པའི་གཞི་བཅུ་བསྒྲགས་པ་དེ་དག ། སུན་དབྱུང་ཞིང་བསྟན་པའི་དྲི་མ་བསལ་བའི་སླད་དུ། རྣམ་ཐར་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་གྲགས་པ་ལ་སོགས་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་། མང་དུ་ཐོས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་བདུན་བརྒྱ། གནས་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་ཀུསྨ་པུ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འདུས་པར་ཡོན་བདག་ཀ་ལ་ཨ་ཤྭ་ཀས་བྱས་ལ། རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་བཅུ་བསྒྲགས་ནས་དེ་དག་མདོ་སྡེ་ལ་མི་འཇུག ། འདུལ་བ་ལ་མི་སྣང་། ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བས་འདོར་བར་བྱ་དགོས་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་རྒན་གཞོན་མེད་པས་བཤད་པའི་མི་རུང་པའི་གཞི་བཅུ་པོ་བོར་ནས། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་མང་པོས་བཀུར་བ། གནས་བརྟན་པ་དང་ཕལ་ཆེན་པོའི་སྡེ་པ་སྟེ་རྩ་བའི་སྡེ་བཞིར་བསྡུས་སོ། །མཛོད་འགྲེལ་མངོན་པའི་རྒྱན་ལས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་ལོན་པ་ན། གྲོང་ཁྱེར་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཧུ་ལུ་ཧུ་ལུ་ཀའི་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པ་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་བཅུ་བཅས་ནས་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དཀྲུགས་པ་ན། དེ་དག་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོའི་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་གནས་བརྟན་ཐམས་ཅད་འདོད་དང་། གྲགས་པ་ནས་ཟླ་སྒུར་དང་ཞི་ལྡན་གྱི་བར་དགྲ་བཅོམ་པ་བདུན་བརྒྱ་ཡངས་པ་ཅན་དུ་འདུས་ཏེ་བསྡུ་བ་གཉིས་པ་མཛད་ནས་རྣམ་པར་བསལ་ཏོ་[9]ཞེས་གསུངས་སོ། །

འདུས་པའི་ཚད་ནི་དགྲ་བཅོམ་བདུན་བརྒྱ་ལ་གཅིག་མ་ཚང་པ་ཟླ་སྒུར་གྱིས་བསབས། ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ལས་ཟླ་སྒུར་གྱིས་མ་ཚོར་བ་ལ་དད་པའི་ལྷས་སྦྲན་ཏེ་ཁོང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་འོངས་ནས་སྒོ་བརྡུངས་པས། ཁྱོད་སུ་ཡིན་འདྲི་བ་ལ། གང་དག་དམར་བུ་ཅན་ནས་འོངས་པ་ཡི། །དགེ་སློང་མང་དུ་ཐོས་པའི་འདུལ་བ་འཛིན། །དེ་དག་ལས་ནི་གང་ཞིག་འདིར་འོངས་ཏེ། །དབང་པོ་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་སྒོ་ན་འདུག །ཅེས་སྨྲས་ཀྱང་། ནང་པས་གང་ཡིན་ངོ་མ་ཤེས་ནས་རང་གི་མཚན་སྟོན་པ། གང་དག་དམར་བུ་ཅན་ནས་འོངས་པ་ཡི། །དགེ་སློང་མང་དུ་ཐོས་ཤིང་འདུལ་བ་འཛིན། །དེ་དག་ལས་ནི་གཅིག་ཙམ་འདིར་མཆིས་ཏེ། །ཟླ་བ་སྒུར་ཞེས་བྱ་བ་སྒོ་དྲུང་སྡོད། །ཅེས་པས་ངོ་ཤེས་ཤིང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་ཤེས་ནས་ནང་དུ་བཏང་བས་བདུན་བརྒྱར་ཐེམས། འོན་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་བདུན་བརྒྱ་ཚོགས་ཞུགས་བྱས་པ་ལས་བདུན་བརྒྱ་པོས་བགྲོ་གླེང་མཛད་པ་ནི་མིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་བདུན་བརྒྱས་བགྲོ་གླེང་མཛད་ན་དུས་ཚོད་ཡུན་རིང་འགོར་བ་དང་། མི་མང་པས་དཔྱད་པ་གཏན་ལ་འབེབས་དཀའ་བས་ཕྱོགས་སོ་སོའི་སྐུ་ཚབ་མི་སྣ་བཞི་རེ་འདེམ། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་བརྟན་བཞི་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་བརྟན་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་བདམ་ནས་བརྒྱད་པོས་བགྲོ་གླེང་མཛད་པའོ། །གནས་བརྟན་བརྒྱད་པོ་ནི། ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ། ཤཱལ་ཧ། གཡོ་ལྡན། ཝཱ་ས་བྷ་གཱ་མི། ནམ་གྲུ། སམྦྷུ་ཏ། ཡ་ཤ་ཀཱཀྣྡ་ཀ ། སུ་མ་ན་སྟེ་བརྒྱད་དོ། །ཁོང་རྣམས་པ་བརྒྱད་ནི་ཀུན་དགའ་བོའི་སློབ་མ་ཤ་སྟག་ཡིན་པར་མ་ཟད། དགྲ་བཅོམ་བདུན་བརྒྱད་ཀྱང་ཀུན་དགའ་བོའི་སློབ་མ་ཡིན་ཚུལ་བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་སོགས་སུ་གསལ་བས་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་རྗེས་ཀུན་དགའ་བོའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་རྟོགས་ཐུབ་བོ། །

འདིར་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་མཛད་པའི་ལོ་ནམ་ཡིན་ཐད་ལ་མཁས་པ་རྣམས་འདོད་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་མི་མཚུངས་མོད། འོན་ཀྱང་དཔྱད་དགོས་པ་ཞིག་ལ་འདི་དག་གི་ཁུངས་ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ལ་བརྟེན་དགོས་ཤིང་། ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ལས་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་ལོན་ཏེ་རྒྱལ་བའི་ཉི་མ་ནུབ་པ་དང་། ཡངས་པ་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་བཅུ་པོ་མདོ་སྡེ་ལས་འདས། འདུལ་བ་ལས་འདས། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་དང་བྲལ་ཏེ། མདོ་སྡེ་ལ་མི་འཇུག ། འདུལ་བ་ལ་མི་སྣང་། ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བ་ཕྱུང་སྟེ་[10]ཞེས་འདས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་པ་ན་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་བྱས་ཚུལ་གསུངས་ཤིང་། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་རང་རེའི་ཆོས་འབྱུང་ཕལ་མོ་ཆེ་སྟེ། ཆོས་འབྱུང་མཁས་དགའ་དང་བཀའ་གདམས་ཆོས་འབྱུང་། རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་། ལྷོ་རོང་ཆོས་འབྱུང་། བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་། ཐང་སན་ལམ་ཡིག་སོགས་ཞལ་གཅིག་མཐུན་གྱིས་སངས་རྒྱས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་ན་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་མཛད་པ་གསུངས་སོ། །འོན་ཀྱང་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་གཞུང་སྟེ། འདུལ་བའི་དོན་འགྲེལ་ཀུན་ནས་རབ་དྭང་དང་། གླིང་ཕྲན་ལོ་རྒྱུས། ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་སོགས་ལས་སངས་རྒྱས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པ་ན་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་མཛད་ཚུལ་གསུངས། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ་སྟེ། གསེར་ཐང་དུ་ཨ་ཤྭ་ཀ་ནག་པོས་སྔར་ཡངས་པ་ཅན་རྣམས་སྐྲོད་པའི་ལས་བྱེད་པ་ལ་བཤོལ་བཏབ་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱིས་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པའི་རྨི་ལྟས་མཐོང་བ་འཇིགས་ནས་ཡ་ཤ(དགྲ་བཅོམ་པ་གྲགས་པ)ལ་བྲིས་པས་བཟློག་ཐབས་སུ་ཡཤ་དང་། ཏེ་ཝ་ཏིའི་གཙོ་མཛད་དེ། དགེ་སློང་འབུམ་ཕྲག་གཉིས་ལས་ཆེད་དུ་བསལ་བ་བདུན་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་བྱེ་མ་ཅན་གྱི་ཀུན་དགའ་ར་བར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་ཟླ་བ་བརྒྱད་དུ་བསྡུས་པ་དེ་ནི་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པར་གྲགས་སོ། །དེས་ན་རྒྱལ་རབས་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ཚེ་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ན་བྱུང་ཞིང་གནས་བརྟན་གྲགས་པས་བཏུལ་བ་དེ་ཨ་ཤྭ་ཀ་ནག་པོ་ལ་བྱེད་དགོས་ཤིང་། འདིས་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་འགག་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་འཁྲོལ་བ་ལྟར་སྣང་བས་ཇེ་མང་བསྔགས་པར་བསམ་པར་བྱའོ[11]ཞེས་གསུངས་པས་ཇི་མི་སྙམ་པར་སངས་རྒྱས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་ན་བསྡུ་བ་གཉིས་པ་བྱས་ཟེར་ན་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་གཞུང་དང་གསེར་ཐང་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ན་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་བྱས་པར་འདོད་པ་ཧ་ཅང་འཐད་པར་སེམས་སོ། །

དེ་ལ་གསེར་ཐང་གི་རྒྱལ་རབས་ལྟར་བསྒྲིག་ན།  རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲ་(མཐོང་ལྡན་དགེ་བ)གྲོངས་པ་ན། ཁོའི་བུ་འཆར་ཀ(ལག་བཟང)ས་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལ་སྲིད་བཟུང་།  དེའི་བུ་གཞོན་ནུ་མ་འགགས་པ་(གཞུ་བཟང)དང་། མ་འགགས་པའི་བུ་སྤྱི་ཟླུམ་(དབང་ཆེན)གཉིས་ཀྱིས་སྲིད་ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་བྱུང་། དེའི་སྲས་ཀླུ་སྦྱིན་(ཙ་མ་ཤཱ)གྱིས་ཕ་སྤྱི་ཟླུམ་བསད་དེ་ལོ་ཉེར་བཞིར་སྲིད་བསྐྱངས། ཀླུ་སྦྱིན་གྱི་བློན་པོ་སེེ་སུ་ནཱ་ག(སེེ་སུ་ནཱ་གའི་རྒྱལ་རབས་ཚུགས)ས་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་སྲིད་བདེ་བར་བསྐྱངས་ཤིང་། དེའུ་བུ་ཀ་ལ་ཨ་ཤྭ་ཀ(མྱ་ངན་མེད་ནག་པོ)ས་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་བསྐྱངས། རྒྱལ་པོ་འདི་ཁྲི་ལོ་བཅུ་པ་ལ་བབས་པ་ན་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཐམ་པ་སོང་། སྐབས་དེར་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་བྱས་པས་མཚན་ལ་དགེ་འདུན་ཆེན་པོའམ་ཕལ་ཆེན་པའི་བསྡུ་བ་ཞེས་གྲགས། དེ་བས། རྒྱལ་རབས་ལོ་ཚིགས་ལྟར་གོང་འོག་ཞིབ་མོ་སྒྲིག་ཚེ་སངས་རྒྱས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ན་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་བྱས་པ་དང་། སྦྱིན་བདག་ནི་ཀ་ལ་ཨ་ཤྭ་ཀའམ་མྱ་ངན་མེད་ནག་པོ་ཡིན་པ་ཁ་ཚོན་གཅོད་ཐུབ་བོ། །འདིའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་གོང་འོག་ཞིབ་ཏུ་བསྡོམས་ན། འདས་ལོ(༩༤)ལས་བརྒྱར་མ་ལོངས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་ན། ཟླ་བཤོལ་མ་བརྩིས་པས་ཡིན་ཏེ་ཟླ་བཤོལ་བརྩི་བའི་སྲོལ་ནི་འདུལ་གཞུང་དུའང་ཡོད་དོ། །ལོ་གོ་བཞིའི་རིང་གི་ཟླ་བཤོལ་བརྩིས་པས་ལོ་གོ་བདུན་ལྷག་ཙམ་ཟིན། ད་དུང་ལོ་གཅིག་གཉིས་ཙམ་ལྷག་པ་ཅིའམ་སྙམ་ན་དེ་ནི་རགས་རྩིས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གང་ལྟར་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་ནི་སིངྒ་ལའི་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་དང་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་སོགས་ལས་ཟླ་བ་བརྒྱད་ཀྱི་ཡུན་ལ་བསྡུས་པར་གསུངས་སོ། །

ཡང་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་གྱི་རྟོག་འབར་དང་། བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་ཀྱི་སྡེ་པ་ཐ་དད་འབྱེད་པ་ཟུང་གི་སྐབས་སུ་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་ན་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་བྱས་པར་གསུངས་ཤིང་། ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པའི་ནང་དུ་དུས་ནི་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ནའོ་[12]ཞེས་འབྱུང་མོད། འོན་ཀྱང་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་དང་དབྱིག་བཤེས་ཟུང་གི་གཞུང་དུ་ལོ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་ན་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ། ཕྱེད་ལོ་ཡིན་ཏེ་བགྲོད་པ་རེ་ལ་ལོ་རེ་བརྩིས་པས་དོན་དུ་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན། དེའི་སྟེང་ཟླ་བཤོལ་བསྣན་པས་ལོ་དགུ་བཅུ་མ་ལོངས་ཙམ་ཡིན། འདས་ལོ་དགུ་བཅུ་པ་སྟེ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི(༤༥༤)ཀ་ལ་ཨ་ཤྭ་ཀ་ཁྲིར་འཁོད་ཅིང་། རྒྱལ་པོ་འདི་ཁྲི་ལོ་བཅུ་པ་ལ་བབས་པ་སྟེ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི(༤༤༤)ཙམ་ལ་བསྡུ་བ་གཉིས་པ་མཛད་ཅེ་ན་འདས་ལོ(༡༠༠)པ་དང་ཁྲི་ལོ་བཅུ་པ་ལ་ཁེལ་ཡོད། དེ་བས་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་དང་དབྱིག་བཤེས་ཀྱང་དོན་དུ་གསེར་ཐང་གི་ལོ་ཚིགས་ལྟར་སོང་ཡོད། ལོ་བརྒྱ་དང་བཅུ་ལས་སྔ་བར་འདོད་མཁན་གནས་བརྟན་སྡེ་པ་དང་། མཁས་དབང་དགེ་ཆོས། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་དང་དབྱིག་བཤེས་སོགས་ཡིན་ནོ། །གསེར་ཐང་གི་རྒྱལ་རབས་ལྟར་སྒྲིག་ཚེ་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་ལུང་ཕྲན་ཚེགས་དང་རང་རེའི་ཆོས་འབྱུང་ཕལ་གྱིས་གསུངས་པ་བཞིན་འདས་ལོ(༡༡༠)པ་དང་། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི(༤༣༤)ལ་ཁེལ་ཐབས་རྩ་ནས་མེད་པ་གོང་བཞིན་ནོ།            །གང་ལྟར་ལོ་ནི་བཅུ་ཁ་ཙམ་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པས་འདི་ཙམ་ལ་དཔྱད་དུ་ཅི་ཞིག་རིན་སྙམ་ན་ལོ་བཅུ་ཁ་ཙམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་རང་གི་བློ་ངོར་དཔྱད་པ་ཞིབ་མོ་ཞིག་ཞུགས་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེའོ། །

བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པའི་སྦྱིན་བདག་སུ་ཡིན་དཔྱད་པ་ལ། སྦྱིན་བདག་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་དངོས་སུ་བྱས་པར་ལུང་ཕྲན་ཚེགས་སུ་མི་གསལ་མོད། རང་རེའི་ཆོས་འབྱུང་ཇི་སྙེད་ལས། སྦྱིན་བདག་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་བྱས་ཏེ་[13]ཞེས་འབྱུང་ཡང་། གསེར་ཐང་དུ་དེས་ན་རྒྱལ་རབས་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ཚེ་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ན་བྱུང་ཞིང་། གནས་བརྟན་གྲགས་པས་བཏུལ་བ་དེ་ཨ་ཤྭ་ཀ་ནག་པོ་ལ་བྱེད་དགོས་ཤིང་། འདིས་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་འགག་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་འཁྲོལ་བ་ལྟར་སྣང་བས་ཇེ་མང་བསྔགས་པར་བསམ་པར་བྱའོ[14]ཞེས་ལོ་བརྒྱ་ན་གསུངས་པ་སེེ་སུ་ནཱ་གའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་པ་ཀ་ལ་ཨ་ཤྭ་ཀ་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་པོ་འདི་ཉིད་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་དུ་ལུང་བསྟན་ཚུལ། ང་ནི་ས་སྟེང་མྱ་ངན་འདས། །ལོ་བརྒྱ་དག་ནི་འདས་པ་ན། །སྣང་བ་མེད་ཅིང་ཉེས་པར་བཅས། །མི་ཤེས་མུན་པས་རབ་ཏུ་བསྒྲིབས། །དེ་ཚེ་ས་ནི་སྟོང་པ་ཞེས། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་པ་ཡིན། །དེ་ཚེ་མི་ཟད་ཆེན་པོ་ཡི། །གྲོང་ཁྱེར་མེ་ཏོག་ཅན་དུ་ནི། །མྱ་ངན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡི། །རྒྱལ་པོ་ས་ནི་སྐྱོང་བྱེད་པ། །ཁྲོ་བཅས་ལས་ནི་དྲག་པོ་བྱེད། །ཅེས་དང་། ཁོང་གིས་མཆོད་རྟེན་གྲངས་མེད་བཞེངས་པའི་ཚུལ་ཡང་། དེ་ཚེ་རྒྱལ་བའི་མཆོད་རྟེན་གྱིས། །ས་རྣམས་མ་ལུས་མཛེས་པར་བྱས། །བདག་ཉིད་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད། །སྨོན་ལམ་དག་ནི་འདེབས་པར་བརྩོན། །ཞེས་ལུང་དུ་བསྟན་པ་འདི་ཕལ་གྱིས་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཡིན་པར་སྙམ་མོད། འོན་ཀྱང་ལུང་བསྟན་འདི་ནི་གོང་སྨོས་བཞིན་ཀ་ལ་ཨ་ཤྭ་ཀ་ནི་སེེ་སུ་ནཱ་གའི་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གིས་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་བར་སྲིད་བསྐྱངས། ཁོང་དང་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་གཉིས་མཚན་འདྲ་བ་དང་བསྟན་པའི་སྦྱིན་བདག་བྱས་པར་མཚུངས་པས་གོལ་ཤོར་ཐེབས་མོད། འདི་གཉིས་གོལ་ཤོར་ཐེབས་ཚུལ་དང་མྱ་ངན་མེད་ལ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཡོད་པར་འཁྲུལ་སེལ་མཛད་མཁན་ནི་མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ཡིན་ནོ། །

ལྷག་པར་མ་ག་དྷཱའི་རྒྱལ་རབས་ལྔ་པ་མོརྱའམ་རྨ་བྱའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གསུམ་པ་སྟེ། ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ནི་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ(༢༤༠)ས་ཡོས་ལོར་འཁྲུངས་ཤིང་། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི(༢༦༨)དང་སྟོན་པའི་འདས་ལོ(༢༧༦)ཤིང་སྟག་ལོར་སྲིད་དབང་བཟུང་། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི(༢༥༩)དང་སྟོན་པའི་འདས་ལོ(༢༨༥)ལོར་མྱ་ངན་མེད་ཆོས་ལ་ཞུགས། (༣༡༣)ལྕགས་ཡོས་ལོར་གྲོངས། མེས་པོ་ཙནྡྲ་གུཔྟས་མོརྱའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་དབུ་བཙུགས་ལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་སྐྱ་ནར་བུའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་ས་བཟུང་། ལོ་ཚིགས་ལ་བརྟག་དུས་མོརྱའི་མྱ་ངན་མེད་དང་སེེ་སུ་ནཱ་གའི་མྱ་ངན་མེད་ནག་པོ་གཉིས་འཁྲུལ་བའི་གཞི་ལར་ན ས་མ་མཆིས་སོ། །འགོས་ལོའི་དེབ་སྔོན་དུ་འཕགས་པ་ཉེར་སྦས་ཀྱིས་ཀྱང་བདུད་སྡིག་ཅན་བཏུལ་ཏེ། ཕུག་སྲིད་དུ་ཁྲུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་རྒྱར་ཁྲུ་བཅུ་གཉིས་པར་གནས་ནས། དེའི་གདམས་ངག་བདུན་གྱིས་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཐུར་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཀང་ངོ་། ། བར་སྐབས་དེར་མྱ་ངན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟོབས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བྱུང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་ཕྱི་ཕྱིར་ཐོབ་ནས། འཕགས་པ་གྲགས་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བྱས་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡང་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་སོ་སོ་སོ་སོར་གསེར་གྱི་རྒྱན་ཕུལ་ལོ་[15]ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་ནི་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པའི་སྦྱིན་བདག་ཨ་ཤྭ་ཀ་ནག་པོ་ལ་བྱེད་དགོས་གསུངས་པ་དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་སོང་འདུག་སྙམ་མོ། །

ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་དང་ཆོས་འབྱུང་ལ་ལར་བསྡུ་བ་གཉིས་པ་སྡུད་པ་པོ་དགྲ་བཅོམ་པ་གྲགས་པ་ནི་སྟོན་པའི་གཏད་རབས་བཞི་པ། བཅོམ་བརླག་པ་ཉེར་སྦས་ཡིན་པར་གསལ་ཏེ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཉེར་སྦས་སོ་[16]ཞེས་གསུངས། གོང་དུ་འགོས་ལོས་གཏད་རབས་ཤོག་འཁྱར་བསྒྱུར་བ་ནའང་ཉེར་སྦས་དང་གྲགས་པ་གཉིས་ཀའི་མིང་འབྱུང་མོད། དེ་བས་ཁོ་བོའི་བསམ་པ་ནི། ཆོས་འབྱུང་ཕལ་མོ་ཆེ་ལས་གྲགས་པ་དང་ཉེར་སྦས་གཉིས་མི་གཅིག་ཡིན་པ་ཚིག་ཟུར་ཙམ་ཡང་མི་འབྱུང་པར་མ་ཟད་ཐ་དད་དུ་བཤད་ཡོད། འོན་ཀྱང་མིང་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་དོན་ལ་མི་གཅིག་མིན་པའི་ངེས་པ་མི་འདུག་སྟེ། སེེ་སུ་ནཱ་གའི་རྒྱལ་རབས་ཚུགས་ལོ་དང་ཉེར་སྦས་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྐྱོང་མགོ་ཚུགས་ལོ་དུས་མཉམ་ཡིན་ལ། བསྡུ་བ་གཉིས་པའང་ཉེར་སྦས་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྐྱོང་པའི་སྐབས་དང་མཐུན་པས་རེ་ཞིག་དཔྱད་པའི་ཡུལ་དུ་ལུས་སོ། །

དེ་ལྟར་ན་དགོས་པ་རུང་མིན་གཞི་བཅུ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དུས་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པ་ན་གནས་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་ཀུསྨ་པུ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སྦྱིན་བདག་ཀ་ལ་ཨ་ཤྭ་ཀའམ་མྱ་ངན་མེད་ནག་པོས་བྱས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་བདུན་བརྒྱ་ལས་བརྒྱད་ཀྱིས་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་བྱས་པ་འདི་ལ་མ་ཧཱ་སངྒ་ཏཱི་སྟེ་དགེ་འདུན་ཆེན་པོའམ་ཕལ་ཆེན་པའི་བསྡུ་བ་ཞེས་གྲགས་སོ། །

བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ།

ཤེས་བྱ་ཀུན་ཁྱབ་ལས། དེ་ཡི་རྗེས། །དགེ་སློང་མ་ཧཱ་དེ་བ་སློབ་མར་བཅས།  །གཞི་ལྔ་བསྒྲགས་པས་རྩ་བའི་སྡེ་བཞི་དང་། །དེ་ལས་གྱེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཉིད་དུ་གྱུར། །རྩིབས་ལོགས་ལ་སོགས་དགྲ་བཅོམ་ལྔ་བརྒྱ་དང་། །བཙུན་པ་བཞི་བརྒྱ་རྒྱལ་པོ་ཀ་ནིཥྐས། །སྤྱན་དྲངས་གྱེས་པ་བཀར་བསྒྲུབས་སྡེ་སྣོད་གསུམ། །ཡི་གེར་བཀོད་དེ་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་མཛད། །[17]ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། སྟོན་པའི་གཏད་རབས་བདུན་པོ་རྫོགས་པའི་ཕྱིས་སུ་ཡུལ་མ་རུ་ཊའི་ཚོང་དཔོན་གྱི་བུ་ལྷ་ཆེན་པོ་བྱ་བ། རྟག་ཏུ་མཚམས་མེད་གསུམ་བྱས་པ་ཞིག་རང་གི་སྡིག་པ་གསང་སྟེ་ཁ་ཆེར་ཕྱིན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་། སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཀ་བྱང་བར་ཤེས་ནས་དབེན་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྩོན་པར་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པར་གྲགས་ཤིང་རྙེད་བཀུར་དང་གྲགས་པ་འཕེལ་ནས་འཁོར་མང་པོ་དང་བཅས་གཙུག་ལག་ཁང་འདམ་བུ་ཅན་དུ་འོངས་པ་ན། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་སོ་ཐར་གྱི་མདོ་རེས་མོས་སུ་འདོན་དགོས་སྟབས་ཉིན་ཞིག་ལ་དགེ་སློང་ལྷ་ཆེན་པོ་སོ་ཐར་གྱི་མདོ་འདོན་པར་རེས་བབ་པས་སོ་ཐར་གྱི་མདོ་བཏོན་པའི་མཇུག་ཏུ། དགེ་སློང་ལྷ་ཆེན་པོའི་ལྟ་ངན་ལྔ་པོ་ཚིགས་སུ་བཅད་པར་བསྡུས་པ་ནི། བྱེ་བྲག་བཤད་པ་ཆེན་པོ་ལས། གཞན་གྱིས་འདྲིད་དང་མི་ཤེས་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཕ་རོལ་ཞུགས་བཅུག་དང་། །ལམ་རྣམས་སྒྲ་ལས་སྐྱེ་བ་སྟེ། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་དང་། བོད་འགྱུར་སྔ་མ་རྣམས་ལས། ལྷ་རྣམས་མ་རིག་པ་ཡིས་བསླུས། །ལམ་ནི་སྒྲ་ཡི་རྒྱུན་ལས་བྱུང་། །ཐེ་ཚོམ་ཅན་རྣམས་གཞན་གྱིས་འཇུག །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་འགྱུར་ཅུང་མི་མཚུངས་པ་འདུག་མོད། བྱེ་བྲག་བཤད་པ་ཆེན་པོ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་དོན་དང་མཐུན་ཤས་ཆེའོ། །

འཕགས་པ་རྣམས་དང་གནས་བརྟན་རྒན་པ་མང་དུ་ཐོས་པ་དག་གིས་མདོའི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་། གནས་བརྟན་གཞོན་པ་ཕལ་ཆེར་དང་། ཡུལ་དེའི་རྒྱལ་པོས་ཀྱང་ལྷ་ཆེན་པོའི་གྲོགས་བྱས་ཏེ་རྩོད་པར་གྱུར། གཞན་དེས་བཀའི་དོན་ལ་ལོག་པར་བརྟགས་པ་མང་དུ་བྱས་སོ། །དེ་ཤི་ནས་དེའི་སློབ་མ་བཟང་པོ་ཞེས་པས་བཀའི་དོན་ལ་བརྒལ་བརྟག་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་མང་པོ་བསྐྱེད་ནས། ༡ ལྷའི་བདུད་ཀྱིས་ཐོ་འཚམ་པ་དང་། ༢ མི་ཤེས་པ། ༣ ཐེ་ཚོམ་དང་། ༤ གཞན་གྱིས་བསྒྲགས་པ། ༥ ལམ་དང་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཚིག་གིས་འབོད་པར་ནུས་པ་སྟེ་གཞི་ལྔ་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པས་དགེ་འདུན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཡིད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལ་མི་མཐུན་པར་ཟིང་ཟིང་པོར་གྱུར་ཏེ། མདོ་འདོན་པའང་སྣ་ཚོགས་སུ་གྱུར་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྩོད་པ་ཞིར་མ་བཏུབ། དེ་དག་ཤི་བ་ན་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་སོ། །དེའི་རྗེས་དགེ་སློང་ཀླུ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་གཞི་ལྔ་བསྒྲགས་པས་སླར་ཡང་དགེ་འདུན་གྱི་རྩོད་པ་ཆེར་བསྐྱེད་ནས། ཕལ་ཆེན་པ། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ། གནས་བརྟན་པ། མང་བཀུར་པ་སྟེ་རྩ་བའི་སྡེ་པ་བཞིར་གྱེས། ཀླུའི་སློབ་མ་ཡིད་བརྟན་བྱ་བས་ཀྱང་གཞི་ལྔ་བསྒྲགས་ཏེ་རྩོད་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱེད་པས། རྩ་བའི་སྡེ་པ་གཉིས་དང་བཞི་སོགས་རིམ་བཞིན་གྱེས་སོ། །

དེ་ལ་རྩ་བའི་སྡེ་པ་གྱེས་དགོས་པའི་འདོད་ཚུལ་ཐད་ལ་ལྷོ་བྱང་གཉིས་མི་མཚུངས་ཏེ། ལྷོ་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་དང་། གླིང་ཕྲན་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ལས་རྩ་བའི་སྡེ་པ་གྱེས་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་བཅུ་ལ་ཐུག་ཡོད་པར་འདོད། རུང་བ་མིན་པའི་གཞི་བཅུ་ལ་བརྟེན་ནས་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་བྱས་པ་དང་། རྩ་བའི་སྡེ་པ་གྱེས་པ་གཉིས་ནི་རུང་བ་མིན་པའི་གཞི་བཅུས་བསླངས་པའི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུའོ། །བྱང་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་པའི་གཞུང་ལུགས་བྱེ་བྲག་བཀོད་པའི་འཁོར་ལོ་དང་། བྱེ་བྲག་བཤད་པ་ཆེན་པོ་སོགས་ལས་ལྷ་ཆེན་པོའི་གཞི་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་སློང་ནང་ཕན་ཚུན་འཁྲུག་པ་བྱུང་ནས་རྩ་བའི་སྡེ་པ་སྟེ་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་པ་དང་། གནས་བརྟན་པ་གཉིས་སུ་གྱེས་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་རུང་བ་མིན་པའི་གཞི་བཅུ་ཞེས་པ་ནི་འདུལ་ཁྲིམས་ལ་འབྲེལ་བ་ཞིག་དང་། རུང་བ་མིན་པའི་གཞི་ལྔ་ནི་ལྟ་གྲུབ་དང་འབྲེལ་བ་ཞིག་གོ །

དེའི་དུས་སུ་གྱེས་པའི་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་རྩ་བའི་སྡེ་བཞིར་བསྡུས་ཏེ། དེ་ཡང་། ཡུལ་དོན་སློབ་དཔོན་བྱེ་བྲག་གིས། །ཐ་དད་རྣམས་ལ་བཅོ་བརྒྱད་འདོད། །སྟོན་པ་ཐ་དད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་དང་། ཡང་དེ་སྐད་དུ། ཤཱཀྱ་སེངྒེའི་བསྟན་པ་འདི། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ། །གྱུར་ཏེ་འགྲོ་བའི་བླ་མ་དེའི། །སྔོན་གྱི་འཕྲིན་ལས་དབང་གིས་ན། །[18]ཞེས་འབྱུང་། རྩ་བ་བཞི་ལས་དང་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲ་ལས་བདུན་དུ་གྱེས་ཏེ། གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་། འོད་སྲུང་སྡེ། ཆོས་སྲུང་སྡེ། མང་ཐོས་སྡེ། གོས་དམར་ཅན་གྱི་སྡེ། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའི་སྡེ། ས་སྲུང་གི་སྡེ་སྟེ་བདུན་ནོ། །དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་པའི་སྡེ་ལྔ་སྟེ། ཤར་གྱི་རི་བོ་པའི་སྡེ། ནུབ་ཀྱི་རི་བོ་པའི་སྡེ། གངས་རིར་གནས་པ། འཇིག་རྟེན་འདས་པར་སྨྲ་བའི་སྡེ། བཏགས་པར་སྨྲ་བའི་སྡེའོ། །དགེ་འདུན་གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་གསུམ་སྟེ། རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་ན་གནས་པའི་སྡེ། འཇིགས་བྱེད་ན་གནས་པའི་སྡེ། གཙུག་ལག་ཁང་ན་གནས་པའི་སྡེའོ། །དགེ་འདུན་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་གསུམ་སྟེ། ས་སྒྲོག་རིགས་ཀྱི་སྡེ། སྲུང་བའི་སྡེ། གནས་མ་བུའི་སྡེའོ། །དེ་ལྟར་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྩ་བའི་སྡེ་བཞིར་བསྡུས་སོ། །རྩ་བའི་སྡེ་པའི་གྲངས་དང་། དེ་ལས་གྱེས་ཚུལ་སོགས་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་པ་ཡོད་མོད། འདིར་ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲའི་ལུགས་ལྟར་བཀོད་པའོ། །

དེའི་ཚེ་འཕགས་པ་རྩིབས་ལོགས་ཞེས་བྱ་བ། མང་དུ་ཐོས་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ་དང་། བ་སུ་མི་ཏྲ་ལ་སོགས་པ་བཙུན་པ་བཞི་བརྒྱ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་ཀ་ནིཥྐས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་རྣ་རྒྱན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གསར་དུ་བཞེངས་པ་ལ་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཞིང་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཏེ། གྱེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱལ་པོ་ཀྲི་ཀྲཱིའི་རྨི་ལམ་ལུང་བསྟན་གྱི་མདོ་ལས།  རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། ཁྱོད་ཀྱིས་རས་ཡུག་གཅིག་མི་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་བགོས་ཀྱང་། མ་རལ་བ་མི་རེ་ལ་རས་ཡུག་རེ་ཐོབ་པ་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེ་ཉིད་ཀྱི་བསྟན་པ་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྱེས་པར་གྱུར་ཀྱང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རས་ནི་རལ་བར་མི་འགྱུར་བའི་སྔ་ལྟས་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་པའི་ལུང་གིས་བཀར་བསྒྲུབས། ཆོས་མངོན་པ་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ལ་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་ཞེས་གྲགས་སོ། ། དེའི་དུས་སུ་འདུལ་བ་ཡི་གེར་བཀོད་ཅིང་། མདོ་སྡེ་དང་མངོན་པ་སྔར་ཡི་གེར་མ་འཁོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡི་གེར་བཀོད། བཀོད་པ་རྣམས་དག་ཐེར་བྱས་སོ། །ཁ་ཆེའི་ཡུལ་རྣ་རྒྱན་ནགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཞེས་བྱ་བར་དགེ་སློང་མཐའ་དག་འདུས་ནས་བཀའ་བསྡུ་བ་གསུམ་པ་བྱས་ཞེས་ཁ་ཆེ་པ་རྣམས་ཟེར་ལ། ཡུལ་དབུས་ཀྱི་མཁས་པ་དག་གིས་ཛཱ་ལནྡྷ་རའི་དགོན་པར་ཀུ་པ་ནའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བསྡུས་པར་འདོད་པ་གཉིས་ལས། མཁས་པ་ཕལ་ཆེས་ཕྱི་མ་འཐད་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལ་བོད་རྣམས་ལྟར་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་བརྒྱ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་པཎྜི་ཏ་ལྔ་བརྒྱ་འདུས་ནས་བསྡུས་ཟེར་ཡང་། ཐེག་ཆེན་ལྟར་ན་དོན་ལ་མི་འཐད་པ་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་དུས་དེ་ཙམ་ན་མཁས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་བཙུན་པ་ཆེན་པོ་ཟེར་བ་མ་གཏོགས། པཎྜི་ཏའི་མིང་གིས་འབོད་པ་མེད་པས་པཎྜི་ཏ་ལྔ་བརྒྱ་ཟེར་བ་མི་ལེགས་པ་དང་། བསྟན་པའི་ཆེ་བ་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་ལྔ་བརྒྱ་ཞེས་སྨོས་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་དུ་དགྲ་བཅོམ་ཉུང་ངུ་ཞིག་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་རྒྱུན་ཞུགས་ཡན་ཆད་བསྡུས་པས་ལྔ་བརྒྱར་ལོངས་པ་ཙམ་ཡིན་སྐད་དོ། །

མཛོད་འགྲེལ་མངོན་པའི་རྒྱན་ལས། སྟོན་པ་འདས་ནས་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་ན་གྲོང་ཁྱེར་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་བྱུང་བའི་ཚེ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་དང་། ཐ་མལ་པ། ཟུར་ཆག་པ། ཤ་ཟའི་སྐད་ཀྱིས་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་འདོན་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་དག་གི་སློབ་མ་རྣམས་སོ་སོར་གྱེས་པ་ལས་སྡེ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྱུར་ཏེ། ཕན་ཚུན་གྲུབ་མཐའ་མི་མཐུན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དཀྲུགས་པར་གྱུར་པ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མཁས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཛཱ་ལན་དྷ་རའི་དགོན་པར་འདུས་ཏེ་བསྟན་པ་བསྡུས་ནས་རྩོད་པ་དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱས་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ལོན་ནོ་ཞེས་གྲགས་སོ་ཞེས་[19]གསུངས་སོ། །བསྡུ་བ་གསུམ་པ་འདི་ལུང་ན་མེད་པས་མི་མཐུན་པ་ཅི་རིགས་སུ་སྣང་ཡང་། ཡོངས་གྲགས་མཛོད་འགྲེལ་མངོན་པའི་རྒྱན་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་རང་རེའི་ཆོས་འབྱུང་ཕལ་གྱིས་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ན་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་བྱས་པར་འདོད་དོ། །འོན་ཀྱང་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་གྱིས་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ(༣༣༧)ལོན་པ་ན། རྒྱལ་པོ་དགའ་བོ་དང་པདྨ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱུང་བས་གྲོང་ཁྱེར་སྐྱ་བོའི་ཕུར་གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་དང་བླ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞུགས་པའི་དུས་སུ། བདུད་སྡིག་ཅན་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དགེ་སློང་གི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་ཏེ། དགེ་འདུན་རྣམས་ཕྱེ་ནས་བསྟན་པ་དཀྲུགས། དེའི་ཚེ་གནས་བརྟན་ཀླུའི་སྡེ་དང་ཡིད་འོང་གི་དུས་སུ་སྡེ་པ་སོ་སོར་གྱེས་ནས་ལོ(༦༣)ན་གནས་བརྟན་གནས་མའི་བུས་བསྟན་པ་བསྡུས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །

ཁ་ཅིག་གིས་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ(༡༦༠)ན་གྲོང་ཁྱེར་མེ་ཏོག་གིས་རྒྱས་པ་བྱ་བར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་དང་། ཐ་མལ་པ། ཟུར་ཆག །ཤ་ཟའི་སྐད་དེ། སྐད་རིགས་ཆེན་པོ་བཞིའི་ལམ་ནས་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་བཏོན། འདོན་པ་མ་གཅིག་ནས་སོ་སོར་གྱེས་པས་སྡེ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྱུར། མཐར་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ(༣༠༠)ལོན་པའི་ཚེ་གནས་ཛ་ལནྡྷ་རའི་དགོན་པར་སྡུད་མཁན་སྐྱེ་འཕགས་ཀྱི་མཁས་པ་མང་དུ་འདུས་ཏེ་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་མཛད་ཅེས་ཟེར། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ(༣༠༠)ན། གནས་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་ཀུན་པ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་པར་སྦྱིན་བདག་ཛ་ལནྡྷ་རའི་རྒྱལ་པོ་ཀ་ནི་ཀས་བྱས་ཏེ། སྡུད་པ་པོ་པུ་ཀ་ལ་སོགས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ། བ་སུ་མི་ཏྲ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་བརྒྱ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་པཎྡི་ཏ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུའམ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་འདུས་ནས། གྱེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་བཀའ་མ་ཡིན་པའི་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་མཛད་ཅེས་ཟེར་རོ། །

གསེར་ཐང་དུ་རྒྱལ་པོ་རང་ཉིད་གནས་བརྟན་མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་ག་ན་བར་སོང་སྟེ། གངྒཱ་ལ་ལ་པུས་མོ་ནུབ་པ་ཙམ་དུ་བརྒལ་ཞིང་གདན་དྲངས་ཏེ་སྡིག་པ་སྦྱོང་བའི་ཐབས་ཞུས་པས་གནས་བརྟན་གྱིས་བཀའ་བསྡུ་བའི་སྦྱིན་བདག་བྱས་ན་སེལ་ལོ་གསུངས། དེར་རྒྱལ་པོས་གནོད་སྦྱིན་གྱི་ཕོ་ཉ་བཀྱེས་ཏེ། འཛམ་བུ་གླིང་གི་དགེ་སློང་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཤིང་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་གནས་ནས་ཕྱུངས། ཐེར་འབུམ་དུ་མ་དག་ལས་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ཁོ་ན་ཆེད་དུ་བསལ་ཏེ་རྒྱལ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྲི་ལོ་བཅུ་བདུན་པ(སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི༢༥༢)ལ་བབས་པ་ན། གནས་བརྟན་མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་གཙོར་མཛད་པའི་དགེ་སློང་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་གིས་ཅི་ལྟར་གནས་བརྟན་འོད་སྲུང་དང་། དགའ་བོ་དང་། གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་གྲགས་པས་ཁྱབ་པར་བྱས་པ་འདི་བཀའ་བསྡུ་བ་གསུམ་པར་གྲགས་སོ་[20]ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ལྷོ་ཕྱོགས་སིངྒ་ལའི་འཕགས་ཆེན་ལོ་རྒྱུས་དང་དེ་པ་བམ་ས་གཉིས་སུའང་། དུས་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པ་རྒྱལ་པོ་མྱ་ངན་མེད་ནག་པོའི་དུས་སུ་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་དང་། དུས་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ(༢༩༢)ལོན་པ། ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་དུས་སུ་སྡུད་མཁན་མོའུ་འགལ་གྱི་བུ་གནས་བརྟན་སྐར་རྒྱལ་སོགས་དགེ་སློང་ཆིག་སྟོང་གིས་བཀའི་བསྡུ་བ་གསུམ་པ་བྱས་པར་མངོན། དེའི་དུས་སུ་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་པའི་གཞུང་ནི་ལུང་གཏམ་གྱི་གཞི་ཡིན་འདུག་གོ །

འོན་ཏེ་ལྷོ་ཕྱོགས་སིངྒ་ལ་པ་དང་དྲན་དབང་དགེ་ཆོས་ཀྱི་འདོད་པ་དེ་རང་རེའི་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་དང་མི་མཐུན་ལ། རང་རེའི་ཆོས་འབྱུང་ཁག་ཏུ་སེེ་སུ་ནཱ་གའི་མྱ་ངན་མེད་དང་མོརྱའི་མྱ་ངན་མེད་གཉིས་ཀྱི་བར་འཁྲུལ་གཞི་བྱུང་སྟེ། མོརྱའི་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་དུས་སུ་བཀའ་བསྡུ་གཉིས་པ་དང་། ཀུ་ཤན་རྒྱལ་རབས་གསུམ་པའི་རྒྱལ་པོ་ཀ་ནིཥྐའི་དུས་སུ་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་བྱས་པར་འདོད་མོད། དེ་ལྟར་ན་དུས་རབས་དང་པོའི་ས་སྟག་སྟེ་སྤྱི་ལོ(༧༨)ལོར་རྒྱལ་པོ་ཀ་ནིཥྐ་ཁྲི་ལ་འཁོད། དེའི་དུས་སུ་གཟོད་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་བྱས་ཟེར་ན། སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ(༦༢༡)ལ་ཁེལ་བས་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ན་གསུངས་པ་དེ་དང་མི་མཐུན་ནོ། །དེ་བས། ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན་སིངྒ་ལའི་ལོ་རྒྱུས་དང་དགེ་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་དེ་འཐད་པར་སེམས་སོ། །

ལྷན་ཐབས།

བསྡུ་བ་གསུམ་པོ་འདི་སྐད་གང་གི་ཐོག་ནས་བསྡུས་པ་དང་། སྡེ་པ་སོ་སོའི་མཁན་པོ་སུ་ཡིན་ཞེ་ན་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲས་སྐད་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ཐོག་ནས་བཀའ་བསྡུ་བ་གསུམ་པོ་མཛད་པ་དང་། མཁན་པོ་རྒྱལ་རིགས་བསླབ་པ་ལ་གུས་པའི་མཆོག་སྒྲ་གཅན་འཛིན་བཟང་པོ་ཡིན་ཟེར།  ཕལ་ཆེན་སྡེ་པས་ནི་ཡུལ་མི་རང་བཞིན་གྱི་སྐད་ཐོག་ནས་བསྡུས་པ་དང་། མཁན་པོ་བྲམ་ཟེ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཆོག་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་ཡིན་ཟེར། གནས་བརྟན་སྡེ་པས་པ་ལིའི་སྐད་དམ་ཡུལ་མི་རང་བཞིན་གྱི་སྐད་ཐོག་ནས་བསྡུ་བ་མཛད་ཅིང་། མཁན་པོ་རྗེ་རིགས་མཐའ་འཁོབ་འདུལ་བའི་མཆོག་ཀ་ཏྱ་ཡིན་ཟེར། མང་བཀུར་སྡེ་པས་པི་ཤ་ཙི་ཤ་ཟའི་སྐད་ཐོག་ནས་བསྡུས་ཤིང་། མཁན་པོ་འདུལ་བ་འཛིན་པའི་མཆོག་ཉེ་བར་འཁོར་ཡིན་ཟེར། དེ་ལྟར་སྡེ་པ་ སོ་སོའི་ལུགས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་སོ་སོའི་སྐད་ཐོག་ནས་བསྡུས་པར་གྲགས་སོ། །

ཅིའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་བཞག་ཅེ་ན་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དུ་རྣམ་པར་བཞག །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་བཞག །རང་ལྟ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་། ཡང་ན་བསླབ་པ་གསུམ་ལས་ལྷག་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད། ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད། ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དུ་རྣམ་པར་བཞག །ཡང་ན་ཆོས་དང་དོན་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ན་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད། ཆོས་དང་དོན་དུ་བྱ་བ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད།         འབྲེལ་བའི་གཏམ་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཅེས་ཀྱང་བཞག་གོ །དེ་ལྟར་ན་དང་པོ་གསུམ་ནི་གཉེན་པོ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས། བར་དུ་བསླབ་པ་གསུམ་དང་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱིས་བསྡུས། ཐ་མ་ཆོས་དང་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྡུས་སོ། །སྡེ་སྣོད་ཅེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མང་པོ་འདུས་པའི་སྣོད་དོ། །དཔེར་ན་བྲེས་གཅལ་བའི་འབྲུ་བཞིན་ནོ། །

བཀའ་བསྡུ་མ་བྱས་པའི་བར་དུ་བསྟན་པ་འདི་གུད་པར་གྱུར་ཅེས་གླེང་བས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེའི་དོན་མ་རྟོགས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ། སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་མིག་ནི་ཟུམ་གྱུར་ཅིང་། །དབང་གྱུར་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་ཟད་པ་ན། །དེ་ཉིད་མ་མཐོང་རང་དགར་གྱུར་པ་ཡི། །ངན་རྟོག་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་འདི་དཀྲུགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐུབ་པ་ཤཱཀྱའི་བསྟན་པ་ནི། །ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བག་ཡོད་བྱོས། །[21]ཞེས་པས་དོན་རྟོགས་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །བཀའ་བསྡུ་ལ་འཚོགས་པའི་སྐབས་བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་མཛད་དེ། བསྡུ་བ་དང་པོ་མཛད་པའི་གནས་གསང་བའི་བྲག་ཕུག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་འདུས་ནས་བཀའ་བསྡུས་པའི་དུས་དེར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་པོའི་བཤད་པ། བསྟན་བཅོས་ལ་སྔ་བ་བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོ་བྱ་བ་བམ་པོ་སུམ་བརྒྱ་པ་དེ་བརྩམས་སོ།     །རྗེས་སུ་དགྲ་བཅོམ་བདུན་གྱིས་དེའི་དོན་དང་མི་འགལ་བར་མངོན་པ་སྡེ་བདུན་བརྩམས་ཏེ། དེ་ལ་ཡོད་སྨྲའི་ལུགས་ཀྱི་སྡེ་བདུན་ནི། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་ཀཏྱའི་བུས། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དབྱིག་བཤེས་ཀྱིས། །རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ནི་ལྷ་སྐྱིད་ཀྱིས། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཤཱ་རིའི་བུས། །གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་མོའུ་འགལ་བུས། །འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་གསུས་པོ་ཆེ། །ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་གང་པོས་བསྡུས། །[22]ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་ལས། སྔར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སིལ་བུར་གསུངས་པ་ལས་བཀར་འགྲོ་བ་ཡང་འདོད།      སྟོན་པ་འདས་ནས་བཀོད་པས་བསྟན་བཅོས་སུ་ཡང་འགྲོའོ་[23]ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་དང་སྡེ་བདུན་གཉིས་ཀ་སྟོན་པའི་གསུངས་སིལ་བུར་ཡོད་པ་བསྡུས་པའི་ཆ་ནས་བཀའ་དང་། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་རྗེས་སུ་བརྩམས་པའི་ཆ་ནས་བསྟན་བཅོས་སུའང་འདོད་པའོ། །

འོན་ཀྱང་ཕལ་མོ་ཆེས་སྡེ་བདུན་བཀའ་དང་། དེའི་དགོངས་འགྲེལ་བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོ་ཡིན་པར་བསམས་ཀྱང་། སྡེ་བདུན་བསྟན་བཅོས་སུ་འདོད་པ་མང་སྟེ།  པདྨ་བཀའ་ཐང་དུ། དེ་ལྟར་ཆོས་མངོན་བསྟན་བཅོས་སྡེ་བདུན་དང་། །[24]ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་བསྡུས་གཉིས་ཀ་དང་། རྒྱ་ནག་ཆོས་འབྱུང་དུའང་མངོན་པ་སྡེ་བདུན་ནི་བཀའི་དགོངས་འགྲེལ་ཡིན་པས་བསྟན་བཅོས་སུ་འདོད་ལ་གསུངས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོའི་གཞུང་དུ། བསྟན་བཅོས་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ཀཏྱའི་བུས་བརྩམས་[25]ཞེས་འཁོད་པས་བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་ནང་གི་སྡེ་ཚན་ཏེ་ཁམས་ཀྱི་སྡེ་ཚན། ལྟ་བའི་སྡེ་ཚན། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྡེ་ཚན། འབྱུང་བའི་སྡེ་ཚན་སོགས་གོ་རིམ་འདྲ་བར་བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་དུའང་འབྱུང་མོད། །ལྷག་པར་དུ་སྟོན་པའི་བཀའ་སིལ་བུར་གསུངས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་ཀཏྱའི་བུས་བརྩམས་པ་གཞུང་རང་དུ་གསལ། དེ་ནི་སྟོན་པ་ཞལ་བཞུགས་པའི་དུས་སུ་ཤཱ་རིའི་བུ་སྨོན་ལམ་དང་གཟུངས་ལ་དབང་བ་ཡིན། སྟོན་པ་འདས་པའི་རྗེས་སུ་ཀཏྱའི་བུ་ཤེས་རབ་དང་གཟུངས་ལ་དབང་བ་ཡིན་པས་བརྩམས་པར་སྨྲ་སྐད། འདི་བཀའི་དགོངས་པའང་ཡིན་ཏེ་སྡེ་སྣོད་གཉིས་སུ་ལྟ་བ་དང་། རྣམ་ཤེས། འབྱུང་བ་སོགས་འཐོར་ནས་ཡོད་པ་བསྡུས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་འཆོས་སྐྱོབ་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལྟ་བུའོ། །

ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་ལས་བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོ་རྩ་བ་དང་། དེའི་འགྲེལ་པ་སྡེ་བདུན་ཡིན་པར་སྨྲས་ཀྱང་། བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཀཏྱའི་བུས་མཛད་ཅིང་། ཀཏྱའི་བུ་སྟོན་པ་འདས་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་རང་དུ་གསལ་ལོ། །རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་དུའང་། དེ་ཡང་སྔོན་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་བཀའ་ཇི་ལྟ་བུའི་ཚིག་བརྗོད་ནས་དེའི་གདམས་ངག་སྟོན་པ་དང་། དེ་ཉིད་དུ་བཀའི་དོན་འགྲེལ་བར་བྱེད་པ་ལས། མདོ་སྡེ་ལས་གོ་སླ་བའི་བསྟན་བཅོས་ལོགས་སུ་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་[26]གསུངས་སོ། །གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ནི་སྟོན་པའི་བཀའ་སིལ་བུར་ཡོད་པ་རྣམས་འགྲེལ་བྱེད་ཅིག་ལས། མདོ་སྡེ་ལས་ཁོལ་དུ་ཕྱུང་པའི་བསྟན་བཅོས་ལོགས་སུ་བྱས་པ་མིན་པ་ནི་འདིར་གསལ་འདུག་གོ །  ཡང་བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོ་ནི། ཁ་ཅིག་གིས་ཉེར་སྦས་ཀྱི་དུས་སུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་མཐུན་དུ་བརྩམས་ཞེས་དང་། ཁ་ཅིག་གིས་གྲགས་པ་དང་ཐམས་ཅད་འདོད་ལ་སོགས་པས་བྱས་པར་འདོད། བོད་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་འདོད་དང་སྒུར་པོ་ལ་སོགས་པ་དགྲ་བཅོམ་ལྔ་བརྒྱས་བྱང་ཕྱོགས་རི་བོ་འབིགས་བྱེད་གར་མཁན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མཛད་ཟེར་བ་ལུགས་སྔ་མ་གཉིས་ཆར་བསྲེས་པའི་གཏམ་དུ་སྣང་། གང་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་རྒྱུན་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་པ་གནས་བརྟན་རྣམས་ཀྱི་རྣ་ནས་རྣ་བར་བརྒྱུད་པ་ཕྱིས་ཡི་གེར་བཀོད་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །

ཞིབ་ཆ་ཞིག་ལ་བྱང་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་པས་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་ལས་བཞི་པ་མི་འདོད་ཅིང་། ཤར་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་པ་དང་ལྷོ་བརྒྱུད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཀའ་བསྡུ་བཞི་པ་འདོད་ལ། རྒྱ་ནག་ཆོས་འབྱུང་དུ་ཤར་བརྒྱུད་པས་བཀའ་བསྡུ་བཞི་པ་འདོད་ཚུལ་དང་། ལྷོ་བརྒྱུད་པས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་ཀ་ནིཥྐའི་དུས་དང་སྦྱར་ནས་བཤད་པས་ཤར་ལྷོ་གཉིས་ཀྱིས་བཀའ་བསྡུ་བཞི་པ་འདོད། བྱང་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་པའི་ཁོངས་གཏོགས་རང་རེའི་གཞུང་དུ་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་ལས་བཞི་པ་ཟུར་དུ་མ་བསྟན་ཏོ། །

མཇུག་བྱང་།

ས་པཎ་གྱིས། དོན་འདུས་ཚིག་གསལ་བརྗོད་པ་བདེ། །ངག་ཉུང་ཚིག་སྙོམས་གཟུང་བ་སླ། །བསྡུས་དོན་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་གོ་བ། །དེ་འདྲ་གང་གིས་ཤེས་དེ་མཁས། །ཞེས་པ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ཁོ་བོས་ནི་གཞུང་ལུགས་ལ་གོ་ཐོས་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་ནོངས་སྤྱོད་ཀྱི་མཚང་རྟགས་ཤིག་བསྟན་པ་ཙམ་ཡིན་མོད། ད་ལྟ་སློབ་སློབ་འདྲ་ཡང་ནམ་ཕུགས་མི་སྐྱོང་། །དེ་རིང་ཤེས་ཤེས་འདྲ་ཡང་ག་ལེར་རྗེས་མེད། །བརྒྱ་ལ་ལོབས་ནས་སོང་ཡང་སེམས་ལ་མི་བསྐོར། །དོ་གལ་ཆེ་མདོག་ཁ་བོའི་སློབ་མ། །[27]ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། གཞུང་བརྒྱ་འབྱེད་པའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་ཚིག་བརྒྱ་སྨྲ་བའི་སྤོབས་པ་རྟ་རྔ་ཙམ་མེད་ཀྱང་། འདིའི་རིགས་ལ་དོ་གལ་ཆེ་མདོག་ཁ་བོས་ཨ་ཟློས་ཡང་ཟློས་ཀྱི་ཚིག་ཚོགས་འདི་སྤུངས་པ་ལགས་ན་མཁས་བླུན་བར་མའི་སྐྱེ་བོ་སུས་བལྟས་ཀྱང་། ཚིག་དོན་ཉིས་ཐད་ལ་ནོར་འཛོལ་འགལ་གསུམ་ཅིས་ཀྱང་མཆིས་སྲིད་མོད། ལར། ཆར་གྱི་ཐིགས་པ་བསགས་པས་ཀྱང་། །མཐས་ཀླས་ཆུ་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆགས། །ཞེས་པ་ལྟར་སེམས་པས་དཔེ་ཀློག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུ་མོས་ཏེ་རྫོགས་པར་སྦྱར་བ་དགེའོ། །

བོད་རབ་གནས་ཤིང་འབྲུག་ལོའི་ཟླ་ཚེས་བཟང་པོར་ཀརྨ་ཆོས་དབྱིངས་ཞེས་འབོད་པས་རང་ཤག་པུསྟི་ཀའི་ལྡིང་ཁང་ནས་གྲུབ་པར་བགྱིས་སོ། ། སླར་ཡང་བོད་རབ་གནས་ཤིང་སྦྲུལ་ལོའི་བོད་ཟླ༨པའི་ཚེས༢༥ཉིན་ལེགས་བཅོས་མང་པོ་བྱས་ཏེ་སྤེལ་བ་དགེའོ། །

དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།

[1] 《རྒྱལ་ཁམས་རིག་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ》སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2019ལོ། ཤོག་ངོས5པར་གསལ།

[2] 《རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོ། ཤོག་ངོས34པར་གསལ།

[3] 《རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོ། ཤོག་ངོས36པར་གསལ།

[4] 《ཤེས་བྱ་ཀུན་ཁྱབ》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོ། ཤོག་ངོས21པར་གསལ།

[5] 《འདུལ་བ་མདོ་རྩའི་རྣམ་བཤད་ཡོན་ཏན་འོད་ཀྱི་དགོངས་རྒྱན་ཚིག་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཉི་མ》མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།ཤོག་ངོས103པར་གསལ།

[6] 《གནའ་བོ་གྷི་རི་སིའི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཀུན་བཏུས》2025ལོ། ཤོག་ངོས110པར་གསལ།

[7] 《འདུལ་བ་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱི་གཞི》བཀའ་འགྱུར་འདུལ་བ་ཐ་པར་བཞུགས།

[8] 《ཤེས་བྱ་ཀུན་ཁྱབ》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོ། ཤོག་ངོས22པར་གསལ།

[9] 《ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་མངོན་པའི་རྒྱན》གསེར་ཐང་བླ་རུང་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་། ཤོག་ངོས704པར་གསལ།

[10] 《འདུལ་བ་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱི་གཞི》༢༩ དགྲ་བཅོམ་པ་བདུན་བརྒྱས་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་པའི་མཚམས་སུ་གསལ།

[11] 《རྒྱལ་ཁམས་རིག་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ》སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2019ལོ། ཤོག་ངོས176པར་གསལ།

[12] 《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པའི་འགྲེལ་བཤད》འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རིག་དཔེ་ཚོགས། 2021ལོ། ཤོག་ངོས155པར་གསལ།

[13] 《བཀའ་གདམས་ཆོས་འབྱུང》གངས་ཅན་གཙུག་ལག་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ། དེབ་བཅུ་པ། ཤོག་ངོས7པར་གསལ།

[14] 《རྒྱལ་ཁམས་རིག་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ》སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2019ལོ། ཤོག་ངོས170པར་གསལ།

[15] 《འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ》གློག་རྡུལ་དེབ། ཤོག་ངོས29པར་གསལ།

[16] 《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རིག་དཔེ་ཚོགས། 2021ལོ། ཤོག་ངོས155པར་གསལ།

[17] 《ཤེས་བྱ་ཀུན་ཁྱབ》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོ། ཤོག་ངོས22པར་གསལ།

[18] 《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པའི་འགྲེལ་བཤད》འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རིག་དཔེ་ཚོགས། 2021ལོ། ཤོག་ངོས157པར་གསལ།

[19] 《ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་མངོན་པའི་རྒྱན》གསེར་ཐང་བླ་རུང་ལྔ་རིག་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་། ཤོག་ངོས704པར་གསལ།

[20] 《རྒྱལ་ཁམས་རིག་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ》སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2019ལོ། ཤོག་ངོས185པར་གསལ།

[21] 《ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ》སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། 2019ལོ། ཤོག་ངོས72པར་གསལ།

[22] 《ཀློང་ཆེན་ཆོས་འབྱུང》བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1991ལོ། ཤོག་ངོས145པར་གསལ།

[23] 《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པའི་འགྲེལ་བཤད》འཇམ་དབྱངས་ཤེས་རིག་དཔེ་ཚོགས། 2021ལོ། ཤོག་ངོས160པར་གསལ།

[24] 《པདྨ་བཀའ་ཐང》སེར་གཙུག་ནང་བསྟན་དཔེ་རྙིང་འཚོལ་བསྡུ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་། ཤོག་ངོས78པར་གསལ།

[25] 《ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ》ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2011ལོ། ཤོག་ངོས3པར་གསལ།

[26] 《ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་ཆོས་འབྱུང》སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986ལོ། ཤོག་ངོས74པར་གསལ།

[27] 《ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་འབུམ》ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007ལོ། ཤོག་ངོས379པར་གསལ།

– – – – –