ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་བདག་འགོག་པའི་རིགས་པར་དོགས་གཞི་བསླངས་བ།

ནང་དོན་གནད་བསྡུས།  རྩོམ་ཡིག་འདིར་ནང་བ་སངས་རྒྱས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་སུ་བསྙད་པའི་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་དང་། བདག་འགོག་པའི་རིགས་པ་སྤྲོས་ཚུལ་སོགས་ལྟ་བ་ཡང་དག་དང་རིགས་པ་འཁྲུལ་མེད་ཏུ་སོང་ཡོད་མེད་སྐོར་ལ་དབྱེ་ཞིབ་དང་དཔྱད་བསྡུར་གནང་སྟེ་དོགས་གཞི་རེ་གཉིས་ཤིག་བསླངས་ཡོད།

བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།  ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ།  བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ།  བདག་འགོག་པའི་རིགས་པ།

སྔོན་གླེང་།

རྒྱལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཕུང་བརྒྱ་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་དོན་གནད་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ན་བླང་དོར་གྱི་བསླབ་བྱ་གཉིས་སུ་འདུ་ཞིང་འཁོར་འདས་གཉིས་སུ་ཡང་བསྡུ་ཆོག དེས་ན། རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་དག་གི་བརྗོད་བྱའི་དོན་ཡོད་དོ་ཅོག་སྔོན་མཁས་པ་གཞན་དང་ཆོས་ལུགས་གཞན་གྱིས་གླེང་མ་མྱོང་བའི་བཤད་པ་གསར་བ་ཤ་སྟག་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའང་མ་རེད། རྒྱལ་བའི་བཀའི་ནང་དུ་ཆེད་མཐོང་གནང་བའི་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དང་།  འཚེ་མེད་ཞི་བའི་བསླབ་བྱ། ལས་འབྲས་དང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་རྣམ་གཞག་སོགས་ནང་པའི་ཉམས་ལེན་དང་བསྲུང་བྱར་བརྩིས་པའི་རབ་བྱུང་བའི་སྡོམ་ཁྲིམས་སོགས་ལྟ་སྤྱོད་ཕལ་ཆེ་བ་རྒྱལ་བ་ཤྰཀྱ་ཐུབ་པ་མ་བྱོན་སྔོན་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་གཞན་དག་ཏུ་དར་ཞིང་གནས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།  དེར་བརྟེན། ནང་པའི་ལྟ་སྤྱོད་ཁྲོད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་ཆོ་ག་ཕལ་ཆེ་བ་ཞིག་གྲུབ་མཐའ་གཞན་དག་ལས་ཚུར་ལེན་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་གོང་སྨྲས་དག་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་སུ་སྨྲས་པ་དང་གྲུབ་མཐའ་གཞན་ལ་དེ་དག་མེད་པར་གླེང་བ་ནི་སྐྱོག་བཤད་དང་གཟུ་ལུམ་ཁོ་ན་ཡིན། འོ་ན། གཞན་དང་གཞན་ནས་བླངས་ཏེ་རང་ལ་སྦྱར་བ་དག་ཕུད། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་རང་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལེགས་བཤད་དུ་བརྩི་ཆོག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ཉུང་རེད།

ཞིབ་ཏུ་གླེང་ན།  སྤྱོད་པའི་ངོས་ནས་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཡོན་གང་ཡང་མེད་པར་སྣང་སྟེ།  ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཏུ་བྱུང་བའི་”བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ”འདི་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཙམ་རེ་མི་ཕྱེ་ན་མ་གཏོགས་དེ་འདྲའི་བསམ་སྦྱོར་དེ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་ནི་ཕྱི་རོལ་བ་དག་གིས་ཀྱང་བརྩིས་ནས་འདུག་གོ། དེས་ན་ནང་བའི་ལྟ་གྲུབ་འདི་ལ་གྲུབ་མཐའ་དང་ཆོས་ལུགས་གཞན་དུ་མེད་པའི་ཁྱད་ཡོན་ཞིག་ཡོད་པར་འདོན་སྤེལ་དགོས་ན་དེ་ནི་ལྟ་བའི་ངོས་ནས་གླེང་དགོས་པ་རེད་དྲན།  དེས་ན། ནང་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ། ཡང་ན་རྟེན་འབྱུང་གི་ལྟ་བ། འདི་དག་ནི་ནང་བ་སངས་རྒྱས་པ་ཁོ་ནས་རྩལ་འདོན་གནང་བའི་ལྟ་བར་གླེང་ཆོག་མོད། འདི་དག་ལས་གང་ཞིག་ནང་བའི་གཞི་རྩའི་ལྟ་བ་ཡིན། ངས་བལྟས་ན་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་ནང་བའི་གཞི་རྩའི་ལྟ་བར་འཇོག་དགོས། རྒྱུ་མཚན། བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་གཏན་ལ་འབེབས་ཚར་རྗེས་ད་གཟོད་སྟོང་རྟེན་འབྱུང་གི་རྣམ་གཞག་འདི་ཡོང་ཐུབ་པ་མ་གཏོགས་བདག་མེད་པའི་ལྟ་བ་མ་གྲུབ་པར་སྟོང་རྟེན་འབྱུང་གི་རྣམ་གཞག་གླེང་ཐབས་མེད།  དེར་བརྟེན། ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་ཁྱབ་ཁོངས་ནས་གླེང་ན། བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་འདི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞི་རྩའི་ལྟ་བར་སྨྲས་པ་ནི་ནང་བའི་གྲུབ་མཐར་གཏོགས་ཚད་ཀྱིས་ཁས་ལེན་ཐུབ་ཅིང་དང་ལེན་ནུས་པ་ཞིག་ཀྱང་མིན་ནམ་དྲན། འོ་ན། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པས་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཇི་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ཡོད། བདག་མེད་པར་བཞེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡོད། བདག་འགོག་པའི་རིགས་པ་གང་དག་ཡིན། འདི་དག་ནི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་མེད་པར་གསུངས་ཤིང་། རྗེས་འཇུག་རྒྱ་བོད་མཁས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་འཛིན་ཅིང་བདག་འགོག་པའི་རིགས་པ་དུ་མ་བཀོད་ནས་ཡོད།  འོན་ཀྱང་།  ཁོ་བོ་ཅག་གི་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་བདག་འགོག་པའི་རིགས་པ་དག་ཡང་དག་འཆུག་བྲལ་ཞིག་ཡིན་མིན་ནི་གནད་དོན་གཞན་ཞིག་ཏུ་གནས་ཡོད། གུས་པས་འདིའི་སྐོར་ནས་དོགས་སློང་དང་བསམ་ཚུལ་རེ་ཟུང་ཞིག་འོག་ནས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

གཅིག  “ བདག་མེད”ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་བྱུང་འཕེལ།  

སངས་རྒྱས་ཤྰཀྱ་ཐུབ་པ་མ་བྱོན་གོང་གི་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་སྔོན་ནས་མུ་སྟེགས་པའི་ཆོས་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་དར་ཡོད་ལ་དེ་དག་ལས་ཆེས་སྔ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་གྲངས་ཅན་པ་ཡིན། སྟོན་པ་ཞལ་བཞུགས་པའི་དུས་སུ་ཡང་མུ་སྟེགས་སྟོན་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པར་འདུལ་བ་ལུང་གཞི་ལས་[1]བཤད། འོན་ཀྱང་། ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་དེ་འདྲའི་མང་པོ་ཞིག་གི་ནང་དུ་བདག་མེད་པར་བཞེད་མཁན་ཞིག་གཏན་ནས་བྱུང་མ་མྱོང་ལ་ཧ་ལམ་འདི་ནས་ཡར་བརྩིས་པའི་སྐལ་བ་མིའི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་ནས་བཟུང་ད་ལྟའི་བར་དུ་བདག་མེད་པར་བཞེད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་བྱུང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་འདི་ཁོ་ཡིན་པར་སྨྲ་ཆོག་འདུག་ཚོད་རེད།     སྔོན་དུས་སུ་ཡང་ནང་བ་སངས་རྒྱས་པར་(ཨ་ནྰ་ཏྨ་བ་དིན)བདག་མེད་པར་སྨྲ་བའི་གྲུབ་མཐའ་དང་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གྲུབ་མཐའ་ཞེས། ནང་བ་པ་དང་མུ་སྟེགས་པའི་དབྱེ་མཚམས་དེ་བདག་འདོད་མི་འདོད་ཀྱི་སྟེང་ནས་ཁྱད་འབྱེད་སྲོལ་བྱུང་མྱོང་ཡོད་པ་རེད། མུ་སྟེགས་པ་དག་གིས་བདག་ཡོད་པར་འདོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ལས་འབྲས་དང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་རྣམ་གཞག་འཐད་པ་ལ་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་འདུག་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ཞིབ་ཕྲ་འོག་ནས་གླེང་།

གཉིས། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ།

སྤྱིར་བཏང་སངས་རྒྱས་ཤྰཀྱ་ཐུབ་པས་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་རྩལ་འདོན་གནང་བ་ནི་རྒྱ་(india)གར་གྱི་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་དག་ལ་ལྟོས་ན་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་འདུག་སྟེ།  དེ་ཡི་སླད་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་སྡང་ཞུགས་ཡོད་མཁན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱང་མང་པོ་བྱུང་མྱོང་། འོ་ན། སངས་རྒྱས་ཤྰཀྱ་ཐུབ་པས་བདག་མེད་པར་བཞེད་དགོས་པའི་དོན་སྙིང་ཅི་ཞིག་ཡིན།  བདག་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ལ་ནོར་འཁྲུལ་ཅི་ཞིག་གསུངས་ཡོད། ཅེ་ན། མདོ་[2]ལས། “འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་ཞིང་བདེ་བའོ། །” ཞེས་སྟོན་པའི་ཞལ་ནས་དངོས་སུ་བདག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཚིག་ལ་སྤྱི་མཐུན་དུ་ཁས་ལེན་ཐུབ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་བསྟན་པའི་མདོ་འདི་ཡིན་པར་སྣང་ལ། སྟོན་པའི་རྣམ་ཐར་དག་ལས་བལྟས་ན། སངས་རྒྱས་ཤྰཀྱ་ཐུབ་པ་སྤྱིར་བཏང་བདག་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྐོར་གླེང་རྒྱུར་ཐུགས་མཉེས་པོ་མེད་མཁན་ཞིག་ཏུ་སྣང་སྟེ། བདག་ཅེས་པ་ཡོད་དམ་མེད། ཅེས་སྐྱེ་བུ་མང་པོས་ལན་དུ་མར་དྲིས་པར། སྟོན་[3]པས། སོ་སོའི་ཉམས་ལེན་ལ་ཕན་མི་ཐོགས་པའི་དྲི་བ་འདིའི་རིགས་ང་ལ་དྲིས་མ་ཡོང་ཞེས་དེ་ལ་བཀའ་ལན་གང་ཡང་མི་[4]གནང་བར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་པ་ལན་དུ་མར་བྱུང་ཡོད།

འོ་ན། བདག་མེད་པར་བཞེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་སྙམ་ན།  དོན་དུ་ནི། འཁོར་འདས་ཀྱི་བྱ་བྱེད་གནས་ལས་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་ནོ་ལོ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱིས་བསགས་ཤིང་བསགས་འབྲས་སྨིན་པ་ལུས་བྱུང་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ལས་ལ་མ་ལྟོས་ཤིང་རྒྱུ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་སྒོས་རྫས་ཡན་གར་གྱི་བདག་དང་བདག་གིར་གྲུབ་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་པས། དེ་ལྟར་དུ་འཛིན་པ་དེ་ཡང་དངོས་པོ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ཤིང་ཐར་ལམ་གྱི་གོལ་ས་གཅོད་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། རྒུད་པའི་མཐའ་དང་མྱ་ངན་གྱི་ཐང་དུ་ལྷུང་བའི་རྒྱུ་ཚོགས་སུ་སྟོབས་པ་ཡིན་པས། བདག་མེད་པ་དངོས་པོའི་དོན་ཡིན་ལ་དེ་དེ་ལྟར་དུ་སྒོམ་པ་ཉམས་ལེན་གྱི་མཆོག་ཏུ་སྨིན་ཞིང་། མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུར་རེག་ནུས་པའང་ཡིན་པས། བདག་ཅེས་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་དགོས་པར་གསུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་འདི་ཡིན། དེ་ཡི་སླད། སྟོན་པའི་རྗེས་འབྲང་ཡོད་དོ་ཅོག་གིས་ཀྱང་ལྟ་གྲུབ་འདི་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་མཛད་གནང་ཡོད་དེ། 《དབུ་མ་[5]རྩ་བ་ཤེས་རབ》ལས” གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། ། སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམ་ལས་གཞན། ། ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་སོགས་མཐའ་ཡས་སོ། །  སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་འདི་ལྟར་བདག་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་མེད་པར་སྒོམ་པའི་དགེ་མཚན་གླེང་བའི་ལེགས་བཤད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤུད་དེ་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་འཇུག་མཁས་པ་ཡོད་ཚད་ཀྱིས་བཤད་ཀྱིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་བདག་མེད་པར་སྨྲ་དགོས་ལ། བདག་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པར་མི་ཐེ་བའི་དབྱེ་མཚམས་ཤིག་ཀྱང་བཟོས་པ་རེད། དུས་དེ་ནས་བཟུང་བདག་མེད་པའི་ལྟ་བ་འདི་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐའི་འཇུག་སྒོ་ལྟ་བུར་ཆགས་ཡོད།

གསུམ།  བདག་ལྟ་སྨྲ་བའི་གྲུབ་མཐའ་དག་གི་བདག་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ།

སྤྱིར་ཕྱི་ནང་གི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་རུང་ལས་བསགས་པ་པོ་དང་བདེ་སྡུག་མྱོང་བ་པོའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་གང་ཟག་ཅིག་འཇོག་དགོས་པར་མཐུན་མོད།  ཕྱི་རོལ་མི་སྟེགས་པ་དག་གིས་དེ་འདྲའི་བདག་གམ་གང་ཟག་དེ། ༡.སྐྱེ་འཇིག་དང་བྲལ་བས་རྟག་པ། ༢.ཆ་ཤས་མེད་པས་གཅིག་པུ་བ། ༣.གཞན་ལ་ལྟོས་མེད་དུ་གནས་པས་རང་དབང་ཅན། བཅས་ཁྱད་པར་གསུམ་ལྡན་ཞིག་ཏུ་འདོད།  བདག་རྟག་པར་འདོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི།  སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དྲན་པ་ཡོད་པའི་རྟགས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་པར་བཤད་[6]་ཀྱིན་ཡོད། དཔེར་ན། བདག་ནི་རྟག་པར་རིགས་ཏེ། བདག་གིས་ནི་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དྲན་པ་ཡོད་ལ་གལ་ཏེ་བདག་མི་རྟག་ན་སྔ་མའི་དོན་ཕྱི་མར་དྲན་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད། འདིའང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་རྣམ་གཞག་འཐད་པའི་གནད་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པའི་རྟགས་སུ་འགྲོའོ། ། བདག་གཅིག་པུར་འདོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། བུམ་པའི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་དང་། ཁང་པའི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་སོགས་རྟེན་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་བཏགས་ཀྱི་དོན་ལ་སོ་སོར་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལྷས་སྦྱིན་གྱི་བདག་དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བདག་ཅེས་པ་ཡང་དེ་ལྟར་དུ་གྲུབ་པས་ཆ་མེད་དུ་བཞག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་རབ་སྒྲོན་[7]མར་གསུངས་སོ། །

མདོར་ན། ལས་དགེ་སྡིག་གསོག་པ་པོ་དང་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་པོ་ཞིག་མེད་ན་ལས་འབྲས་ཆུད་ཟོས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། ཕུང་པོ་ལས་དོན་གཞན་པའི་བྱེད་པ་པོའི་བདག་ཅིག་ཁས་ལེན་པ་ཡིན།  བྱེ་བྲག་ཏུ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་ན།   གྲངས་ཅན་པས་ནི།  བདག་ཅེས་པ། ༡ .བདེ་སྡུག་[8]སོགས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ།  ༢ .རྟག་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ། ༣ .འབྲས་བུ་རྣམ་འགྱུར་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་མིན་པ། ༤ .རྡུལ་མུན་པ་སྙིང་སྟོབས་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་མེད་པ། ༥. བྱེད་པ་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཁྱད་པར་ལྔ་ལྡན་ཞིག་ཏུ་འདོད[9]་ལ།  བྱེ་བྲག་པ་དང་རིགས་པ་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་ནི། 《སློབ་དཔོན་ཞི་བ་འཚོའི[10]་དེ་ཁོ་ཉིད་བསྡུས་པ་》ལས། “དགེ་དང་མི་དགེའི་ལས་རྣམས་ཀྱི། ། བྱེད་པ་པོ་དང་དེ་འབྲས་ཀྱི། ། བྱེད་པ་པོ་དང་དེ་འབྲས་ཀྱི། །ཟ་བ་པོ་ཡིན་སེམས་འབྲེལ་ཕྱིར། །” ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འདི་བས་བདག་འདོད་ཚུལ་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་དུ་འདོད་པའོ། །  དཔྱོད་པ་བས་ནི། རང་བཞིན་རྟག་ཅིང་གནས་སྐབས་མི་རྟག་པ། རྫས་ཡན་གར་བ་གཅིག་པུའི་རང་བཞིན། ལས་དགེ་སྡིག་གི་བྱེད་པོ། དགེ་སྡིག་གི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་ཞིག་ལ་བདག་ཅེས་བརྗོད་པར་འདོད[11]་པ་ཡིན་ནོ། །  གསང་བ་པས་ནི། ཤེས་པ། གཅིག་པུ། རྟག་པ། སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འབྱུང་སའི་གཞི་དང་། མཐའ་མར་ཐིམ་སའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཀུན་ཁྱབ་གཉིས་མེད་ཅིག་ཏུ་[12]འདོད།  གཅེར་བུ་པ་ནི་མུ་སྟེགས་དཔྱོད་པ་བ་དང་ཁྱད་པར་ཆེར་མེད་དོ། །  དེས་ན་ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཕལ་ཆེ་བས་བདག་གི་རྣམ་གཞག་ནི་འདོད་ལ་འདོད་ཚུལ་ཡང་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་གཅིག་མཚུངས་སུ་གྲུབ་ཡོད། དེ་ལྟར་འདོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་གོང་ནས་གླེང་ཟིན་པ་ལྟར་ལས་འབྲས་དང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་རྣམ་གཞག་འདོད་པ་ལ་འབྲེལ་ཆེས་ཆེར་ཆགས་ཡོད་པ་ཡིན།  འོན་ཀྱང་། རང་རེ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པས་ནི་བདག་ཡོད་པའི་རྣམ་གཞག་མི་ཕྱེ་ནའང་ལས་འབྲས་དང་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་རྣམ་གཞག་སོགས་འཐད་སྒྲུབ་ཏུ་བཞག་ཐུབ་པར་གསུང་གིན་ཡོད་མོད། ཇི་ལྟར་ཐུབ་ཚུལ་དང་བདག་མེད་པས་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མི་རུང་བའི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་རྩོད་པར་ལན་འདེབས་ཚུལ་སོགས་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །

བཞི། དོགས་པ་བསླངས་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་སྤྱིར་བསྟན་པ།

གོང་སྨྲས་ལྟར་རྒྱལ་བ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་དེ་སྲས་ས་བརྙེས་བྱང་འཕགས་སུ་བསྙད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བདག་ཡོད་པར་བཀག་ཅིང་མེད་པའི་ལུགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ལ་ཁ་གཏད་དེ་གནོད་བྱེད་འདི་མཐོང་དང་སྒྲུབ་བྱེད་འདི་ཡོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དགག་གཞག་བརྩམས་འདོད་པ་ནི་མིན་ལ་དེ་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པས་ཀྱང་ལྕོགས་སུ་མི་བཏུབ་མོད།    དད་མོས་དང་ཞེན་གོག་གི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མ་གོས་པར། དོན་དང་དོན་མ་ཡིན་པའི་གནས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་དང་རིགས་འདེད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ངལ་རྩོལ་ལ་ལྷུན་ཆགས་སུ་ཞུགས་ནས་དཔྱོད་རིག་གི་མིག་ཟུང་ཁ་ནང་ལ་གཏད་དུས། ཏག་ཏག་རང་རེ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་འདི་ཡང་དེ་འདྲའི་ཆ་ཚང་ཞིང་གྲལ་དག་པ་དོ་སྙོམས་ཤིང་བདེན་ཁ་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་ནི་སྣང་ཐུབ་མ་སོང་ལ་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། འདི་ནི་ནོར་འཆུག་མིན་འགྲོ།  དེ་ལ་ཡང་གོ་རྒྱུ་དེ་ཙམ་མེད་འདུག  སྙམ་པའི་ཀུན་རྟོག་གི་གཡོ་བ་ཆེར་འཁྲུགས་པར་གཟས་ཏེ། རྩོམ་ཡིག་འདི་བྲིས་པ་ཡིན་མོད། འདི་ནས་བྱུང་བའི་རྩོམ་ཡིག་གི་ལྟ་བ་གང་དེ་གནས་སྐབས་ཀྱི་འཐད་ཕྱོགས་སུ་རུང་གི་མཐར་ཐུག་པའི་དཔྱད་འབྲས་ནི་མིན་ཀྱང་རུང་བས་ཀློག་པ་པོས་ཐུགས་དཀྱེལ་ཡངས་པོར་གྱིས།

དེས་ན། འདི་ནས་ནང་བ་པའི་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་ལ་དོགས་སློང་དང་བསྙད་འཚོལ་གྱི་སྦྱོར་བ་དངོས་སུ་ཞུགས་ན། ནང་པའི་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་མཐར་གཏུགས་ན་ཨུ་ཚུགས་དང་མཁྲེགས་འཛིན་གྱིས་གླེང་དགོས་པ་ཞིག་མིན་ནམ་དྲན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བདག་མེད་པར་གསུངས་རྗེས་སུ་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་པར་གཏོགས་ཚད་ཀྱིས་རྒྱུ་མཚན་དང་གནས་ལུགས་ཤེས་མ་ཤེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར་བདག་ཅེས་བྱ་ནི་མེད་པར་ཁས་ལེན་དགོས། རྒྱུ་མཚན། ང་ནང་བ་པ་ཡིན། ནང་བའི་སྟོན་པས་ནི། བདག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་འདི་ཁོ་ན་རྒྱུ་མཚན་དུ་གནས་ཡོད། འོ་ན། ངས་ནི་ཤེས་ནས་དད་པ་ཁོ་ན་རུང་གི་དབང་རྟུལ་དད་རྗེས་འབྲང་ལ་དོན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་དེའང་མ་ཡིན་མོད།  རྨོངས་ཞེན་གྱི་བྲན་དུ་གྱུར་བའི་འོ་ཅག་ལྟ་ཞོག  སྣང་ཚོད་ལས་ངེས་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཡིན་འདྲ་བར་གསུངས་ཤིང་། ལམ་ལ་ཞུགས་ཤིང་ས་བརྙེས་ཀྱི་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ལོ་དག་གིས་ཀྱང་སྟོན་པས་གང་གསུངས་ཉེས་པའི་དག་མིན་ལ་དོགས་པ་ཙམ་ཡང་བསླངས་མེད་པ་དེའང་ཞན་ཆ་མིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་སྐྱོན་དག་ཉེས་བྲལ་དུ་བསམ་པ་དེ་ལྟར་དུ་གཏན་ལ་འབེབས་ཤིང་འགྲེལ་བཤད་ཐུབ་པ་ཞིག་ནི་ཅིས་ཀྱང་དགོས་པ་མ་རེད་དམ། འོན་ཀྱང་ཁོ་ཅག་གིས་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་དགོངས་དོན་གང་དེར་འགྲེལ་བཤད་དང་ཁ་གསལ་དུ་བཏང་བ་ཡིན་ཡིན་འདྲ་བ་མང་ཆེར་གྱིས་རྙོག་དྲ་དང་དོགས་གཞིས་ཕྱུག་པར་བྱས་ཤིང་སྐྱོན་དང་བསྙད་ཀྱིས་གང་བར་བྱས་འདུག་པའི་སྣང་བ་འགོག་མེད་དུ་སྐྱེས།

ཞིབ་ཏུ་གླེང་ན། སྤྱིར་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ནང་བདག་ཅེས་པའི་བརྡ་ཆད་འདི་བཞེད་མཁན་གཏན་ནས་མེད་པའང་མ་ཡིན་པར་ཉན་ཐོས་སྡེ་བ་རེ་ཟུང་ཞིག་གིས་དེ་བཞེད་ཀྱིན་ཡོད་པར་རྒྱ་[13]བོད་མཁས་པ་དག་གི་གཞུང་ལུགས་ནང་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཆགས་ཡོད།     སྡེ་བ་དེས་ནི་རང་ཉིད་ནང་བ་པར་གཏོགས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་བདག་ལྟའི་གྲུབ་མཐའ་བཞག་པ་ཡིན་པས་འདི་ནི་གཡོ་ཟོལ་དང་བཟོ་བཅོས་གྱིས་མ་གོས་པའི་ནང་བ་པ་མཚན་ཉིད་པར་སྨྲ་ཅི་ལ་མི་རིགས་ཏེ། ནང་བ་པ་ཡིན་ན་བདག་མེད་པར་ཁས་འཆེ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡོད།  ལྟ་བ་བཀར་བཏགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ཁས་ལེན་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དུ་དགོས་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་རང་གི་གསུང་རབ་ཏུ་ནི་མི་སྣང་ལ།  རྒྱལ་བའི་ལུང་གིས་ཟིན་པའི་སྐུ་མཆེད་ཡབ་སྲས་དག་གིས་ཀྱང་མ་གསུངས་ན་ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་རེ་ཟུང་རྩོམ་པ་པོ་ཡིན་ནོ་སྐད་ཁ་ཅིག་གིས་དེ་སྐད་སྨྲས་པ་ལ་ནི་ཡིད་རྟོན་རུང་ངམ་ཅི་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་དང་གཏན་ཚིགས་གང་ཡོད་བཤད་པར་མཛོད། འོ་ན་ནང་བའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཡིན་པ་གང་གིས་བཞག་ཅེ་ན། ཡུལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་སྐྱབས་སུ་བསྟེན་ཞིང་། རྒྱལ་བས་ཇི་སྐད་གསུངས་བའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་དོན་ལས་གང་ཟག་རང་གིས་ཁས་ལེན་གང་ཐུབ་ཅིག་ལ་ཐོས་བསམ་གྱིས་འཇུག་ཅིང་སྒོམ་པ་ལ་བགྱི་བ་དང་འཆད་ཅིང་རྩོད་དེ་རྩོམ་པའི་ལས་སུ་ཞུགས་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་རིགས་ཀྱི། དེ་མིན་ནང་བ་པ་ཡིན་གཤིས་རྒྱལ་བས་གང་གསུངས་ཁས་ལེན་དགོས་ན་ནང་བ་པ་ཞིག་དཀོན་པའི་ཚོད་དུ་ཟད་དེ། ཉན་ཐོས་སྡེ་བས་སྤྲོས་བྲལ་སྟོང་ཉིད་ཟབ་མོ་ཁས་མི་ལེན་ཞིང་། སེམས་ཙམ་པ་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྟོང་གི་ལྟ་བར་མི་མཉེས། རང་སྟོང་པ་ནི་མཚན་དཔེ་གསལ་རྫོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོར་མི་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

 ལྔ་། བདག་ཡོད་པར་བཀག་ཅིང་མེད་པར་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་ལ་སྐྱོན་བསྙད་པ།

ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་བདག་ཡོད་པར་འགོག་ཚུལ་དང་མེད་པར་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་གྱི་གནད་དོན་སྐོར་ཞིབ་ཏུ་གླེང་ན།   དང་པོ། རྒྱལ་བ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་མེད་པར་སྟོན་པར་ཐབས་མཁས་པ་ཡིན་པ་ལ་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་གང་ཟག་སོ་སོའི་ཁམས་དབང་མོས་པ་དང་བསྟུན་ཏེ་ཆོས་སྟོན་པར་ཐབས་མཁས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཟླ་མེད་པ་ཡིན་པར་ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་གི་དཔོན་སློབ་ཡོད་དོ་ཅོག་གིས་གཅིག་མཐུན་དུ་ཁས་ལེན་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡི་སླད། ཉན་ཐོས་རེ་ཟུང་གིས་”བདག་ཅེས་པ་ཡོད་དམ་མེད”ཅེས་དྲིས་པར།  སྟོན་པས། ཡོད་ཅེས་ལན་འདེབས་ན་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་གི་སྤྲོས་པ་ཆེར་འགྱུར་ཏེ། ཐར་བའི་འཇུག་ངོགས་སུ་བགྲོད་པའི་གོ་སྐབས་ཕྲ་བར་གྱུར་ལ།  མེད་ཅེས་ཟེར་ན། ཚེ་རབས་ཐོག་མེད་ནས་བདག་འཛིན་ལ་གོམས་ཤིང་འདྲེས་པར་གྱུར་སླད་བློར་མི་ཤོང་བར་སྐྲག་པར་འགྱུར་བ་དང་ཆོས་འདི་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བར་དགོངས་ཏེ། དྲིས་པ་ལ་ལན་གང་ཡང་མ་འདེབས་པར་བཞུགས་པའི་ཚུལ་འདི་འང་གདུལ་བྱ་ཐར་བའི་ལམ་དུ་དྲངས་བར་ཐབས་མཁས་པའི་རྟགས་ཡིན་པར་སྨྲ་མོད། ངས་བལྟས་པས་ནི། ཅི་ཡང་མ་གསུངས་ཤིང་གང་ཡང་མ་བརྗོད་པའི་ཚུལ་འདི་ཀ་ཉིད་གདུལ་བྱར་ཆོས་སྟོན་པར་ཐབས་མཁས་པའི་རྟགས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ།  འདི་ལྟར་མི་སྨྲ་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཛད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི། ཉན་ཐོས་དེ་དག་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཏུ་རྟོག་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་རྒྱལ་བའི་མཛད་པ་འམ་སྤྱོད་པ་འདིས་ནི་སྔར་བཞིན་གོང་གི་ལོག་རྟོག་གམ་མཐའ་དེ་གཉིས་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་མ་ནུས་ལ་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་མཐའ་དེ་གཉིས་གང་རུང་དུ་ལྷུང་བར་བྱས་འདུག་པས་ན་འདི་ལ་བསམ་ན་རྒྱལ་བ་ཉིད་བདག་མེད་པར་བསྒྲུབས་ཤིང་ཡོད་པར་བཀག་པ་ལ་ཐབས་མཁས་ཤིང་རྩལ་རྫོགས་པ་ཡིན་པ་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་ཞིང་དོགས་པ་ཆེའོ། །

གཉིས་པ།   ནང་པའི་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་དེ་བདེན་ཤུགས་ཆེ་ཞིང་དྲང་ཚུགས་ལྡན་པ་ཞིག་མིན་པའི་རྣམ་རྟོག་འདི་ལྟར་སྤྲོ་སྟེ། རྒྱལ་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒུད་པ་ཇི་སྙེད་བདག་འཛིན་ལས་བསྐྱེད་ཕྱིར་བདག་མེད་པར་གསུངས་ཤིང་བདག་འཛིན་སྤང་བྱར་གསུངས་བ་རེད།   འོན་ཀྱང་རྗེས་འཇུག་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ལོ་དག་གིས་ནང་བ་པ་ཡིན་ཕྱིན་བདག་མེད་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པའི་བཙན་ཚིག་ཅིག་བཞག་ཅིང་། ཡང་དེ་ལྟར་བཤད་པས་ཉན་ཐོས་མང་བཀུར་སྡེ་ལྔ་ནང་བ་པ་ཡིན་པར་གནོད་པས་དོགས་ཏེ། ལྟ་བ་བཀར་བཏགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞིའི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་བདག་མེད་ཁས་ལེན་པ་དང་མང་བཀུར་སྡེ་ལྔའི་བཞེད་པའི་བདག་ཁས་ལེན་པ་གཉིས་འགལ་མེད་དུ་བཤད་ཀྱིན་ཡོད།  ཞིབ་ཏུ་བསམ་ན། འདི་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁས་ལེན་དང་དམ་བཅའ་ཙམ་ལ་གཟས་ཏེ་ལུང་རིགས་ཡང་དག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་ཅིང་མཁྲེགས་འཛིན་དང་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་རང་བཟོའི་ལྟ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། རྒྱལ་བས་དགག་བྱར་གསུངས་པའི་བདག་དེ་དང་མང་བཀུར་སྡེ་ལྔས་བཞག་པའི་[14]བདག་དང་ཁྱད་ཡོད་ན། ཁྱད་པར་གང་ནས་ཕྱེ།  འདི་བས་བཞག་པའི་བདག་དེར་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གནོད་དམ།  བདག་ལྟ་འདི་མ་འདོར་བ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་སྲིད་དམ། འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་ཐུབ་བམ། གལ་ཏེ་འདི་དག་མ་ཐུབ་ན་རྒྱལ་བས་གསུངས་བའི་བདག་ལྟའི་ཉེས་དམིགས་དག་ནི་འདི་ལའང་ཚང་འདུག་པས་ད་ཁྱད་པར་ཞིག་གང་ནས་ཕྱེ། རྒྱལ་བས་བཀག་པའི་བདག་ནི་མུ་སྟེགས་པ་དག་གིས་འདོད་པའི་རྟག་གཅིག་རང་དབང་བའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་ལ་སྡེ་བ་འདིས་འདོད་པའི་བདག་ལ་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་ཏེ། དེ་དག་གང་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེ་ན།  འདི་འང་གཡོ་ཟོལ་གྱི་དམ་བཅའ་ཙམ་ཡིན་ཏེ།  བདག་དེ་རྟག་མི་རྟག་དང་གཅིག་ཐ་དད་གང་དུ་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ན་བདག་དེ་བདག་ཏུ་གྲུབ་པར་ཁས་ལེན་ནམ་མི་ལེན། ལེན་ན་བདག་ཏུ་གྲུབ་ཚད་གང་ཡིན་དྲིས་དང་དཀའ་བར་འགྱུར་ལ་བདག་དེ་བདག་ཏུ་གྲུབ་པར་ཁས་མི་ལེན་ན་བརྗོད་དུ་མེད་(pudgala-avaktavya)པའི་བདག་ཅེས་པ་ཇི་ལྟར་འཇོག་སྨྲ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། གཞན་ད་དུང་དེ་ཁས་མི་ལེན་ན་ལྟ་བ་འདི་དང་བཅས་པའི་མང་བཀུར་སྡེ་ (གཙོ་བོ་གནས་མ་བུ་སྡེ་བ་(Vātsīputrīya)ལྔར་ཐར་བའི་ལམ་དངོས་སུ་ཐོབ་པ་མེད[15]་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རམ་ཅི།

གསུམ་པ། དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་བདག་འགོག་པའི་རིགས་པ་ལ་འདི་ལྟར་དོགས་ཏེ།  ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས[16]།” རྟག་གཅིག་རང་དབང་ཅན་གྱི་བདག་འདོད་པར་མི་འཐད་དེ།   ༡.རྟག་པ་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ༢.བདག་རྟག་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་ལས་གསོག་པ་པོ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་པོ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། ༣.ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ཤས་རྣམས་བཟུང་བ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་བདག་ཅིག་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པ་འདི་གསུམ་བཀོད་ཡོད།  དེ་ལ་ལྡོག་འདྲི་དང་ལྡོག་ལན་འདི་ལྟར་ཡོད་དེ།  ༡. ཇི་སྐད་དུ་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་སུ་བཤད་པའི་རྟག་པར་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་མེད་དུ་གནས་པ་ཞིག་དགོས་པར་གྲུབ་ཀྱང་། མུ་སྟེགས་པས་ནི་རྟག་པ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་དུ་གྲུབ་དགོས་པར་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བདག་དེ་རྟག་པར་ཇི་ལྟར་དུ་འཐད་ཅེ་ན།  བདག་ཅེས་པ་འདི་ནི་སྐྱེ་ཐོག་འདིའི་ལུས་རྟེན་ལྟ་བུའི་གནས་སྐབས་ཙམ་གྱིས་རྒུད་ནས་འཇིག་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་ཚེ་རབས་ནས་ཚེ་རབས་བརྒྱུད་དེ་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་དུ་འོང་ཞིང་གནས་ལ་རྒུད་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་སྨྲས་སོ། ། དེས་ན་རིགས་པ་དང་པོས་ནི་སྐྱོ་མ་སྔ་བཙན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་མ་གཏོགས་དོན་གྱིས་ནི་བསྒྲུབས་མི་ནུས་སོ། ། ༢.རིགས་པ་གཉིས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལྟར་སྣང་ཡིན་ཏེ།  མུ་སྟེགས་པས་ནི་སྤྱིར་བཏང་ལས་བསགས་མཁན་དང་མྱོང་མཁན་གཉིས་ཀ་གཅིག་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ད་དུང་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་འདོད་པར་འགྱུར་ཞེས་དགག་པ་ནི་མཁས་པའི་ལུགས་མ་ཡིན་ལ། དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་ཁྱེད་རང་གིས་ཀྱང་དེ་གཅིག་ཏུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལས་གསོག་པ་པོས་གང་བསགས་པའི་ལས་དེ་གསོག་པ་པོ་རང་གིས་མི་མྱོང་བར་ལས་ཅན་གཞན་གྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་ན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འཁྲུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ༣.རིགས་པ་གསུམ་པའང་གཉིས་པ་དང་འདྲ་བར་རིགས་པར་མ་སོང་སྟེ།  མུ་སྟེགས་པ་དག་གིས་ཕུང་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་བདག་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི་སྔོན་ནས་ཁས་ལེན་ཟིན་མོད། ད་དུང་དེ་འདོད་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་ན་འདི་ནི་རང་ལུགས་ཚད་གྲུབ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་རིགས་པར་སོང་ཞེས་ཁས་ལེན་ཙམ་ཞིག་ཆོག་གོ །  གཞན་ཡང་། བདག་དེ་རྟག་པར་གནས་པས་ལས་བསགས་མྱོང་གི་བྱ་བྱེད་དོན་མེད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འོ་མའི་དུས་ནས་མར་ཡོད་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་འགལ་བའི་རྣམ་གཞག་སྔོན་ནས་ཕྱེ་ཟིན་པས། དང་པོར་དམ་བཅའ་འདི་ལ་རིགས་པའི་གནོད་པ་ཐོན་པར་བྱོས་དང་དེ་ནས་སྔ་མའི་དམ་བཅའ་ཡང་ཤུགས་ཀྱིས་ཉམ་གྱི་དེ་མིན་སླར་སྤྲོས་པ་ལ་དོན་མེད་དོ། ། དེས་ན་དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་བདག་འགོག་གི་རིགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་འདྲ་བདེན་དྲང་ཆགས་སུ་གནས་པར་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །

བཞི་པ།  ནང་པས་ནི་བདག་མེད་ཀྱང་ལས་འབྲས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་འགལ་སྤོང་དེ་གཙོ་བོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྟེང་ནས་གླེང་གིན་ཡོད་ལ་ལྷག་ཏུ་ཀུན་གཞི་ནི་ནང་བའི་གྲུབ་མཐའ་བཟང་ཤོས་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆོས་སྐད་དུ་ཡང་སྨྲ་གིན་ཡོད་པས་ཀུན་གཞིའི་ལྟ་གྲུབ་འདི་ནང་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཁྲོད་དུ་ཆེས་གལ་ཆེ་བའི་ལྟ་གྲུབ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་གིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པས་ཀུན་གཞིའི་ལྟ་གྲུབ་འཇོག་བཞིན་དུ་མུ་སྟེགས་པའི་བདག་ལྟ་འགོག་པར་རིགས་པ་འདི་ལྟར་འགོད་པ་ནི་རང་གིས་རང་ཉིད་ལ་ནང་འགལ་གྱི་ཕུང་བོ་བསྒྲིགས་པའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཟད་འདུག་པའི་ཀུན་རྟོག་འདི་ལྟར་སྐྱེས་ཏེ།  ༡.ཀུན་གཞི་ལ་སྐྱེ་བའི་ཐོག་མ་དང་འཇིག་པའི་ཐ་མ་མེད་པར་སྨྲས་པ་དེ་མུ་སྟེགས་པའི་བདག་རང་དབང་བར་འགོག་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་འགལ་ཉེན་ཆེ་ལ། ༢.སྐྱེ་འགྲོ་སེམས་ཅན་ཡོད་རྒུར་དྲི་མ་འབྲལ་རུང་དང་ཡོན་ཏན་ཐོབ་རུང་གི་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ཤིག་ཆ་མེད་དུ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་སྨྲས་པ་དེའང་བདག་ཆ་མེད་དུ་བཀག་པ་ལ་གནོད་ཅིང་། ༣.ཐོག་མར་ལས་འདིས་བསགས་ཤིང[17]་མཇུག་ཏུ་རྣམ་སྨིན་འདི་ཡིས་མྱོང་བས། ལས་མ་བྱས་པ་མི་སྨིན་ཞིང་བསགས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་ལས་འབྲས་ཆུད་ཟོས་སུ་མི་འགྲོ་བར་སྨྲས་པ་དེས་བདག་རྟག་པར་འགོག་པའི་རིགས་པར་གནོད་ཚབ་ཆེ་ཞིང་། ༤.ནང་བ་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ནི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་སྔ་མ་འགགས་ཤིང་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མིན་ཞེས་ཟེར་མོད། འོ་ན་ཀུན་གཞི་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་སྟེང་དུ་བཞག་པའི་དགེ་སྡིག་གང་རུང་གི་ས་བོན་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པར་འགག་འགྲོ་འམ་ཅི། འགྲོ་ན་ལས་འབྲས་ཆུས་ཟོས་སུ་འགྲོ་བའི་སྐྱོན་སྔར་བཞིན་གནས་ལ། ཀུན་གཞི་འགག་ཀྱང་དེར་གནས་པའི་ས་བོན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པའི་ངོར་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། ས་བོན་དེ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ནས་གཉིས་པར་སྡོད་འདུག་པས་ས་བོན་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ནམ་ཅི། ལྡོག་ཆ་འགག་པ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་མ་འགག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཀུན་གཞི་ལའང་དེ་མཚུངས་སུ་འགྲོ་ཞིང་། གཞན་ད་དུང་། ལྡོག་ཆ་མི་རྟག་པར་གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྟག་པ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པའི་སྐྱོན་སོ་ན་གནས་པས་རྟག་པའི་ངོ་བོ་བསྐྱར་དུ་གླེང་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནམ།

  གཏམ་གྱི་མཇུག་སྡུད་པ།

གོང་སྨྲས་ལྟར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ལུགས་སུ་གསལ་བའི་བདག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་བདག་འགོག་པའི་རིགས་པ་དེ་དག་ལ་ཞིབ་ཏུ་བསམ་ཞིང་ཡུན་གྱིས་བརྟགས་དུས།  རྣམ་རྟོག་གི་འཆར་སྒོ་འདི་ནས་འདི་ལྟར་སྐྱེས་ཤིང་དོགས་སློང་གི་འདུ་བྱེད་འཕྲལ་ནས་འཕྲལ་དུ་གཡོ་བས་ན། ད་རེབ་གུས་པས་བརྗོད་བྱ་འདི་གསེས་ཏེ་གནད་དོན་འདི་ལྟར་བསླངས་བ་དེས། ནང་བསྟན་གཞུང་ལུགས་ལ་དཔྱོད་ཤེས་ཀྱིས་འཇུག་ཅིང་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བལྟས་པའི་སྒོ་མོ་ཆེར་གཏོང་བར་གཟས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་ཤེས་རྟོགས་ཀྱིས་དབུལ་རུང་སྤོམ་བཤད་ཀྱིས་སྨྱོ་ཞིང་དཔྱོད་རིག་ལ་ཞན་རུང་ཁེངས་སེམས་ཀྱིས་བཟིས་ཏེ་ལེགས་བཤད་དོན་ཟབ་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་སྒྲོ་སྐུར་གྱི་སྦྱོར་བ་བརྩམས་འདོད་པ་ནི་ཡེ་ནས་མིན་མོད། ངན་ཉེས་ཀྱི་ཀུན་སློང་གིས་དག་ན་ལོག་བཤད་ནོར་འཁྲུལ་གྱིས་གོས་མི་སྲིདཔའང་གཏན་ནས་མིན་པས་བསམ་ཤེས་དཀྱེལ་ཡངས་ཀྱི་ཐུགས་དྭངས་མས་ཀློགས་ཏེ་དཔྱོད།  ཅེས་སྨྲས་པའོ། ། ། །    དགེ་བར་གྱུར་ཅིག་གུ།

(ཟུར་ཞུ།  རྩོམ་ཡིག་འདིར་བཀོད་པའི་དཔྱད་ཡིག་གི་གནས་ཚུལ་སྐོར་གོང་ནས་སྐབས་བབས་ཀྱི་བཤད་མཚམས་སུ་ཞབས་མཆན་དུ་བཏགས་ཡོད་པས་འདིར་སླར་མ་བཀོད་པ་ཡིན།)

དཔྱད་ཡིག་དང་ཞབས་མཆན། 

[1] [སྡེ་བཀའ།]  འདུལ་བ། བམ་པོ་གཉིས་པ།  འགྲོ་བ་སྐྱོང་གི་རྫོགས་བྱེད་དང་། གནག་ལྷས་ཀྱི་བུ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དང་། སྨྲ་འདོད་ཀྱི་བུ་མོའི་བུ་ཡང་དག་རྒྱལ་བ་ཅན་དང་། མི་ཕམ་སྐྲའི་ལ་བ་ཅན་དང་། ཀ་ཏྱའི་བུ་ནོག་ཅན་དང་། གཉེན་གྱི་བུ་གཅེར་བུ་དག་རྒྱལ་བོའི་ཁབ་ན་ཉེ་བར་བརྟེན་ཅིང་གནས་སོ། །  ཞེས་སོ། །

[2] ཀླུའི་རྒྱ་མཚོའི་ཞུས་པའི་མདོ། སྡེ་དགེ། བཀའ། མདོ་སྡེ། ཕ། ཤོག ༢༠༥-བ།

[3] སྤྲིན་དཀར་ལམ་རྙིང་། གནས་བརྟན་ཐིག་ཏན་ཧྰན།  ཁྱད་ནོར་དཔེ་ཚོགས། ཤོག་གྲངས། ༢༠༥

[4] དབུ་མ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ།  ཁྱད་ནོར་དཔེ་ཚོགས། ཤོག་གྲངས། ༩༠  འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་ནམ་ཞེས། ། ཞུས་ན་རྒྱལ་བས་ག་གསུང་བཞུགས། །  ཞེས་སོ། །

[5] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཁྱད་ནོར་དཔེ་ཚོགས། ཤོག་གྲངས། ༢༩

[6] དཔལ་ལྡན་ཟླ་བའི་དབུ་མ་བཞི་བརྒྱ་བའི་འགྲེལ་བ།  སྡེ་བསྟན། དབུ་མ། རབ་བྱེད་བཅུ་བ། ཤོག་གྲངས། ༡༦༡_བ།  བདག་ནི་རྟག་པ་ཁོ་ན་སྟེ། སྐྱེ་བ་དྲན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདུ་བྱེད་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་རྣམས་ལ་ཚེ་རབས་གཞན་དྲན་པར་མི་རིགས་སོ། ། སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འཇིག་ལ། འདི་ནི་གཞན་དག་ཅིག་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་སྐྱེ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སྐྱེ་དྲན་པར་མི་རིགས་སོ། ། བདག་རྟག་པ་ཡོད་ན་ནི་དེ་ཉིད་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་རིགས་སོ། །  ཞེས་སོ། །

[7] སྡེ་བསྟན། དབུ་མ། ཚ། བམ་པོ་བཅུ་བཞི་པ། ཤོག༡༣༤-བ།  གང་དག་འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་བདག་ནི་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།  ཞེས་སོགས་སོ། །

[8] དབུ་མ་འཇུག་པ། སྡེ་བསྟན། དབུ་མ། སེམས་བསྐྱེད་དྲུག་པ། ཤོག་གྲངས། ༢༡༠_ན།  ཟ་པོ་རྟག་དངོས་བྱེད་པོ་མིན་པའི་བདག། །ཡོན་ཏན་བྱ་མེད་མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས། ། ཞེས་སོ། །

[9] གྲངས་ཅན་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ། ཤློོཀ ༡༧ ཤོག་གྲངས ༤  ཟ་བ་པོའི་ཕྱིར་གཅིག་པུའི་དོན།། འཇུག་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཡོད་པ་ཡིན། །  ཞེས་སོ། །

[10] སྡེ་བསྟན། ཚད་མ། ཟེ། བརྟག་པ་བདུན་པ། ཤློོཀ༤_༩ ཤོག་གྲངས། ༩-ན།

[11] སྡེ་བསྟན། ཚད་མ། ཟེེ།བརྟགས་པ་བརྒྱད་པ། ཤློོོ་ཀ༡-༣ཤོག་གྲངས།༡༠_ན། དེ་བཞིན་བདག་ནི་རྟག་ཏུ་ནི། ། སེམས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་། ། ངོ་བོ་མ་ལུས་ལྡོག་པ་དང་། ། ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའང་མིན། ། ཞེས་སོ། །

[12] སྡེ་བསྟན། ཚད་མ། ཟེ། བརྟག་པ་བཅུ་གཅིག་པ། ཤློོཀ༡ཤོག་གྲངས། ༡༣_བ

[13] 《མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པ།》སྡེ་བསྟན། དབུ་མ། འ།  སེམས་བསྐྱེད་དྲུག་པ། ཤོག་གྲངས། ༣༠༢_བ།  མུ་སྟེགས་ལྟ་བར་ཐལ་འགྱུར་ཕྱིར། ། གང་ཟག་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་མིན། ། དུ་མ་སོགས་འགྱུར་ཕྱིར་དེ་ཉིད། ། མ་ཡིན་དེ་ཕྱིར་བརྗོད་མེད་ལགས། ། ཞེས་སོ། །

[14]  《དབུ་མ་འཇུག་པ།》སྡེ་བསྟན། དབུ་མ། འ། སེམས་བསྐྱེད་དྲུག་པ། ཤོག་གྲངས། ༣༠༢_བ། ཁ་ཅིག་དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་རྟག་མི་རྟག ། ལ་སོགས་བརྗོད་མེད་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་འདོད།

[15]  ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་གཞན་སྟོང་སྙིང་པོ།   ཇོ་ནང་དཔེ་ཚོགས། ཤོག་གྲངས། ༡༢༦   འདི་ལ་བདག་ལྟའི་དབང་གིས་དངོས་སུ་ཐར་བའི་ལམ་མེད་ན་ཡང་།  ཞེས་གསུངས།

[16] སྡེ་བསྟན། ཚད་མ། ཅེ། ལེའུ་གཉིས་པ། ཤློོཀ ༢༦༨ ཤོག་གྲངས། ༡༡༧  རྟག་པ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ། རིམ་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ། བྱེད་དང་མི་བྱེད་པ་དག་ནི། ། འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་འགལ། ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའང་གཅིག་པར་འགྱུར།  ། ཞེས་སོ། །

[17]  《མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ།》མདོ་སྡེ། ཅ། (49) ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། ། ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་ཀླུང་ལྟར་འབབ། ། བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། ། འདི་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་མ་བསྟན། ། ཞེས་སོ། །   (ལུང་འདི་ཀུན་གཞི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་ཤེས་གཉིས་ཀར་སྦྱར་ནས་དགོངས་པ་ལེན་ཚུལ་འདུག་པས་ཕྱོགས་གཉིས་ཆར་ལ་བསམ་སྟེ་དོགས་པ་བསླངས་པ་ཡིན།)

– – – – –