བཀའ་ཤོག་གནམ་ལྕགས་ཐོག་རྒོད།
གསར་དུ་རྙེད་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་འོད་ལྡན་བཟང་མོའི་བཀའ་ཤོག་ལ་ཐོག་མར་དཔྱད་པ།[1]
ནང་དོན་གནད་བསྡུས། འདི་ནི་གསར་དུ་རྙེད་སོན་བྱུང་པའི་བཀའ་ཤོག་ཅིག་ཡིན། དེ་སྔར་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་སུས་ཀྱང་འདི་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་མྱོང་མེད། ཕྱི་ལོ(1903)བོད་ཆུ་ཡོས་ལོར་མཛད་པའི་མཁའ་འགྲོ་འོད་ལྡན་བཟང་མོ་(1849-1913)ཞེས་པའི་བཀའ་ཤོག་ཏུ་གྲགས་པ་ཞིག་རེད། ད་ལྟ་མདོ་སྨད་དོ་ཞི་བོན་པོ་དགོན་པར་ཉར་ཡོད། དོ་ཞི་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དགོན་པའི་བཅའ་ཡིག་ཀྱང་ཟེར། འོད་ལྡན་བཟང་མོ་ནི། ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་ ༡༧ པའི་སྲས་མོ་ཡིན་པར་གྲགས། ཕྱིས་བོན་པོ་གཏེར་སྟོན་པ་ནམ་མཁའ་དབང་ལྡན་གྱིས་གསང་ཡུམ་དུ་ཁྲིད་ནས་མདོ་སྨད་དུ་བྱོན། རྨ་ཆེན་གངས་རི་ལ་བསྙེན་སྒྲུབ་མཛད། དེ་ནས་ཁྲི་ཀའི་སེར་བརྒྱ་དང་ཁྱུང་མོ་དགོན། དོ་ཞི་དང་རྩེ་དབུས་བཅས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་མཛད་དེ་འཕྲིན་ལས་བསྐྱངས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། བཀའ་ཤོག་གི་ནང་དོན་ནི། མཁའ་འགྲོ་འོད་ལྡན་གྱིས་རང་གི་སློབ་རྒྱུད་དུ་གྱུར་པ་དོ་ཞི་བོན་པོ་ཡོངས་ལ་བཀའ་ཁྱབ་བཏང་བ་ཞིག་རེད། བཀའ་ཤོག་གི་སྟོད་ལ་མཁའ་འགྲོ་མའི་སྐྱེས་ཕྲེང་ལོ་རྒྱུས་དང་སྨད་དུ་བཀའ་ཤོག་དང་ལེན་དགོས་པའི་ཁྲིམས་ཡིག་སོགས་འཁོད་ཡོད། དཀྱུས་སུ་དེའི་སྐབས་ཀྱི་ས་གནས་ཡུལ་ལུང་གི་གནས་བབ་བྱུང་རིམ་དང་། “མཁའ་འགྲོའི་ཚེས་བཅུ་”བསྐལ་པ་མ་སྟོང་གི་བར་དུ་ཆགས་ཉམས་མི་ཆོག་པ་བཅས་གནའ་བོའི་བོན་པོའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྒྲུབ་ལུགས་ནན་ཏན་དུ་འཁོད་ཡོད། མདོར་ན། ཕྲན་གྱིས་དཔྱད་རྩོམ་དུ་བཀའ་ཤོག་གི་དབྱིབས་དང་རྣམ་པ། རྒྱུ་ཆ། ཆེ་ཆུང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡོད་མེད་བཀའ་ཤོག་གི་པར་རིས་བཀོད་ནས་འགྲེལ་བཤད་སོགས་དོན་ཚན་བཞི་ལ་བགོས་ནས་བཀའ་ཤོག་དང་དེའི་ནང་དོན་ལོ་ཚིགས་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ་དགག་བཞག་སྤོང་གསུམ་གྱི་ཞིབ་འཇུག་བགྱིས་ཡོད།
གནད་ཚིག །བཀའ་ཤོག ཞང་ཞུང་བུ་མོ། བོན་པོ། ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ།
གླེང་གཞི།
སྤྱིར་བཀའ་ཤོག་ཅེས་པ་ནི་གནའ་སྔ་མོ་ཡིན་ན་རྒྱལ་པོ་དང་དཔོན་པོ་སོགས་ཀྱིས་རང་གི་སློབ་མ་དང་ཡང་ན་བློན་པོ་འབངས་མི་སེར་བཅས་ལ་བཀའ་ཁྱབ་བཏང་བའི་ཡི་གེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་ཟེར། དེ་ཡང་དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་དུ་“རིམ་པ་གོང་མས་གཤམ་འོག་ལ་བཏང་བའི་བཀའ་ཡིག་” ཅེས་གསུངས་ཡོད། དཔེར་ན། སྨན་རིའི་བླ་བྲང་ལ་བཞུགས་པའི་ས་དབང་སྡེ་དགེ་རྒྱལ་པོའི་ཤེལ་བམ་ཞེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཁྲོ་ཆེན་བླ་བྲང་གི་ཤེལ་བམ། ཁྲོ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་ཤེལ་བམ།[2] བྲག་སྟེང་རྒྱལ་པོའི་ཤེལ་བམ། དགེ་བཤེས་རྒྱལ་པོའི་ཤེལ་བམ། ཝང་ཞི་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཤོག སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཤོག་[3]བཅས་དང་། ཡང་ན། རྒྱལ་རོང་ཁྲོ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཤོག[4] རྒྱལ་རོང་བྲག་སྟེང་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཤོག[5] རྒྱ་ནག་གོང་མའི་བཀའ་ཤོག་[6]ལྟ་བུ། གཞན་ཡང་། གཡས་རུའི་དབེན་ས་ཁའི་གཤེན་སྡེ་འདུས་པའི་བཀའ་ཡིག་[7]སོགས་བོན་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་ཤོག་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མང་། དེ་དག་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་སོ་སོས་རང་རང་གི་བློན་པོ་དང་འབངས་མི་ཡུལ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལ་སྩལ་གནང་བའི་སྤྲིངས་ཡིག་གམ་བཀའ་རྒྱ་བཏང་བའི་ཡི་གེ་ལྟ་བུ་རེད།
སྐབས་བབ་ཀྱི་བཀའ་ཤོག་[8]འདི་ཡང་མདོ་སྨད་དོ་ཞི་བོན་པོ་དགོན་པ་ནས་གསར་རྙེད་བྱུང་བའི་ཞང་ཞུང་བུ་མོ་འོད་ལྡན་བཟང་མོ་ཞེས་པ་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་ཞིག་སྟེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཡོངས་གྲགས་སུ་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་དུ་གྲགས་པ་ཁོང་མོས་རང་གི་སློབ་ཚོགས་བོན་པོ་རྣམས་ལ་སྩལ་གནང་བའི་བཀའ་ཤོག་ཅིག་རེད། བཀའ་ཤོག་འདི་ལ་དེ་སྔར་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་དང་ཞིབ་འཇུག་པ་སུས་ཀྱང་དཔྱད་པ་དང་གླེང་སློང་བགྱིས་མྱོང་མེད།
བཀའ་ཤོག་འདི་ནི་ཉེ་ཆར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོར་མདོ་སྨད་ཁྱུང་མོ་དགོན་[9]པའི་དགོན་བདག་བླ་མ་ཁྱུང་མོ་སྟོབས་ལྡན་དབང་ཕྱུག་མཆོག་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་རྒྱུ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་དགོངས་ནས་ཆེད་དུ་ཕྲན་ལ་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་ས་བོན་དུ་སྩལ་གནང་བ་ཞིག་ཡིན། མདོར་ན། བཀའ་ཤོག་འདི་ནི་ཆེས་རྩ་འགངས་ཆེ་བའི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཡིན་པ་སྨྲོས་མེད་ལྟར། གཤམ་ནས་ཁོ་བོས་བཀའ་ཤོག་འདིའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་ཚུལ་དུ་གླེང་སློང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
༡ མཁའ་འགྲོ་མ་འོད་ལྡན་བཟང་མོའི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་པ།
(༡༨༤༩-༡༩༡༣)
བཀའ་ཤོག་”གནམ་ལྕགས་ཐོག་རྒོད་”ཅེས་པ་འདིའི་སྐོར་མ་གླེང་བའི་སྔོན་ལ་བཀའ་ཤོག་འདིའི་མཛད་པ་པོ་མཁའ་འགྲོ་མ་འོད་ལྡན་བཟང་མོའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ཡང་། མཁའ་འགྲོ་འོད་ལྡན་བཟང་མོ། ཞང་ཞུང་བུ་མོ་འོད་ལྡན། ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་ཞེས་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་ལས་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཨ་ནེ་[10]འོད་ལྡན་ཞེས་སུ་འབོད། སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ལོ་ཚིགས་ལ་ཡང་ཞལ་རྒྱུན་དང་ལོ་རྒྱུས་མི་མཐུན་པ་འགའ་ཞིག་མཆིས་མོད་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གུང་བསྒྲིགས་ནས་གཏན་ཁེལ་ན་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པ་སྟེ། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པ་ཞི་བ་ཞེས་པ་ས་བྱ་ལོ་སྟེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༨༤༩ ལོར་འཁྲུངས་པར་བརྗོད་པ་དེ་འགྲིག་པར་སེམས།
བཤད་རྒྱུན་ལྟར་ན་མཁའ་འགྲོ་མ་འདི་ནི། ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་ཡིན་པར་གྲགས། ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་ནི། རྒན་མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་གྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། “སྦྲ་ཆེན་ནི་ཧོར་ཚོ་སོ་དགུའི་[11]ལྟེ་གནས་ཡིན་པ་དང་། ཨ་དཀར་དགོན་[12]ནི་ཧོར་གྱི་རྒྱལ་ས་ཡིན་ལ་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ཡང་དེ་ན་ཆགས་ཡོད། ཧོར་ཚོ་སོ་དགུའི་ཡུལ་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པོ་ལ་བྱང་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་ཞེས་འབོད་ཅིང་།”[13] ཅེས་དང་། དེ་བཞིན་ཨ་ལགས་བོན་བརྒྱ་རིན་པོ་ཆེས། “ས་སྐྱོང་མི་ཡི་དབང་པོ་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་གདུང་སྲས་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་བ་དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་ཐོག་སྨན་རིའི་མཁན་ཟུར་བསྟན་པ་བློ་གྲོས་ཀྱི་དྲུང་ནས་བསྙེན་རྫོགས་ཞུས་ཏེ་དཔལ་ལྡན་ཀླུ་ཕུག་དགོན་གྱི་གདན་ས་བདག་གིར་མཛད།”[14] ཅེས་ཀྱང་གསུངས་འདུག་པ་ལྟར། ཧོར་ཚོ་སོ་དགུ་[15]ལ་དབང་སྒྱུར་པ་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་གདུང་སྲས་ཧོར་ཀླུ་ཕུག་དགོན་[16]གྱི་མཁན་རབས་དགུ་པ་ནི་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་བ་(༡༩༣༦- )ཡིན་པར་བཤད། ཁོང་གི་ཡབ་ནི་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཧོར་རྒྱལ་སྲས་ཞེས་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་(༡༩༠༧-)ཡིན། ཧོར་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་ཡབ་ནི། ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་བཅུ་དགུ་པ་[17]ཚེ་དབང་ལྷ་རྒྱལ་ཡིན་པར་བཤད།[18] ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ནི། ཚེ་དབང་ལྷ་རྒྱལ་གྱི་ཁུ་བོ་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་རྣམ་རྒྱལ་དབང་འདུས་ཡིན། ཁོང་ལ་སྲས་མེད།[19] ཧོར་སྤྱི་རྒྱལ་པོ་བཅུ་བདུན་པ་ནི། རྒྱལ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྐུ་མཆེད་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་ཡིན། ཁོང་ཕྱི་ལོ་ ༡༨༥༥ ལོར་ (ཞན་ཧྥུང་ཁྲི་ལོ་གཉིས་པ་) གོར་དམག་གིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་སྐབས་ཙམ་ལ་སྐུ་གཤེགས།[20] འདིར་བཤད་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་འོད་ལྡན་བཟང་མོ་ནི་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་བཅུ་བདུན་པ་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་གྱི་སྲས་མོ་ཡིན་པར་གྲགས།[21] སྤྱི་ཁྱབ་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་ནི་སྨན་རིའི་མཁན་ཆེན་ཉེར་ལྔ་པ་འགྲོ་མགོན་ཤེས་རབ་གཡུང་དྲུང་(༡༨༣༨-༡༨༨༡)དང་དུས་མཉམ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། མཆོད་ཡོན་དམ་ཚིག་ལ་ལྷད་མེད་པ་སྤྱི་ཁྱབ་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་སྐུ་གཤེགས་པར་འགྲོ་མགོན་ཤེས་རབ་གཡུང་དྲུང་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་སོགས་མཁན་ཆེན་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་དུ་གསལ།[22] ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་ལྟར་ན་ལོ་ཚིགས་དེ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཁྱི་ལོ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༨༧༤ ལ་ཁེལ་ཡོད། དེ་བཞིན་ཡབ་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་གཤེགས་ཁར་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་ཡང་དགུང་གྲངས་ ༢༦ ཙམ་ལ་ཕེབས་ཡོད་པ་ཤེས་ནུས།
དེ་མིན་ཤོད་སྲོལ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ཧོར་སྦྲ་ཆེན་ཕུར་ནག་དགོན་[23]གྱི་དགོན་བདག་རྟོགས་ལྡན་བསོད་ནམས་གཡུང་དྲུང་གི་སྲས་མོ་ཡིན་པར་བཤད། རྟོགས་ལྡན་བསོད་ནམས་གཡུང་དྲུང་ནི། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་མེ་ལུག་ལོ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༨༤༧ ལོ་ལ་ཨ་སྐྱིད་སྐྱང་ཚང་གི་གསང་སྔགས་འཆང་བ་རྟོགས་ལྡན་བསོད་ནམས་གཡུང་དྲུང་འཁྲུངས་པ་དང་། ཤིང་བྱི་ལོ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༨༦༤ ལོར་ཨ་སྐྱིད་སྔགས་འཆང་བསོད་ནམས་གཡུང་དྲུང་དང་བླ་མ་དར་དགའ་གཉིས་ཀྱིས་དབལ་ཕུར་དགོན་གཡུང་དྲུང་འོད་ཚལ་གླིང་(སྔགས་དགོན་)བཏབ་[24]ཅེས་གསུངས་ཡོད་པའི་བླ་མ་དེ་ཡིན་མོད། ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་བཟང་མོ་བླ་མ་དེ་ཚང་གི་སྲས་མོ་ཡིན་ན་ལོ་ཚིགས་སོགས་ཀྱིས་འགྲིག་ཐབས་མེད་པ་ལྟ་བུར་འདུག་པས་དཔྱད་དགོས་པར་སྣང་།
མཁའ་འགྲོ་མ་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་བཟང་མོ་ནི། ཨ་མདོ་གཏེར་སྟོན་པ་ནམ་མཁའ་དབང་ལྡན་ཞུ་བའི་གསང་ཡུམ་དུ་བསྟེན། ཁོང་ནི་ཡོངས་གྲགས་ལ་སེར་བརྒྱ་ནམ་མཁའ་དབང་ལྡན་ཞུ་བའི་རྟོགས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། སྦྲ་གསར་པཎྚི་ཏ་ཀུན་བཟང་རྒྱལ་མཚན་(༡༨༣༤-༡༩༠༤)གྱི་སློབ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་ལས་དེ་སྔར་ཁོང་གི་ལོ་ཚིགས་གསལ་འཁོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གང་ཡང་མ་མཇལ་མོད། རིག་འཛིན་ཀུན་གྲོལ་གསང་བ་རྩལ་ལམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་བདེ་ཆེན་གླིང་པ་(༡༨༣༣-༡༨༩༣)མཆོག་གི་<<རྣམ་ཐར་བསྡུས་དོན་སྐལ་ལྡན་དགྱེས་པའི་དགའ་སྟོན་>>ཞེས་པ་རང་རྣམ་བསྡུས་པ་དེ་ནམ་མཁའ་དབང་ལྡན་གྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྐུལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་མཛད་པར་གསུངས་འདུག་པ་ལྟར་ན། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་གཏེར་ཆེན་བདེ་ཆེན་གླིང་པ་དང་དུས་མཉམ་ཡིན་པ་གསལ་པོར་ཤེས་ཐུབ།[25]
དེ་མིན་ར་ངོ་ཡོན་བོན་པོ་ཚང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན།[26] སེར་བརྒྱའི་བོན་ནག་ནམ་མཁའ་དབང་ལྡན་ནི་རྟོགས་ལྡན་གྲུབ་ཐོབ་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད་ཡོད། མ་ཟད་ཁྲི་ཀའི་རྒྱ་ལྷ་གྲགས་ཅན་ཨ་མྱེས་ཡུལ་ལྷའམ་བུན་ཁྲང་གཉན་པོ་དང་ཁ་མཆུ་འགལ་ཟླ་བྱུང་ནས་ཀྱང་གྲུབ་ཆེན་ཁོང་ལ་གླགས་མ་རྙེད་པར་གྲགས། བོན་པོ་ར་ངོ་ཡོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དེར་རྟོགས་ལྡན་ནམ་མཁའ་དབང་ལྡན་དང་འབྲེལ་བའི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་ཉུང་ངུ་ཙམ་ལས་ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཐོག་ལ་བྲིས་ཡོད་པ་དེ་སྔར་མཇལ་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར།
ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན། བོན་པོ་ནམ་མཁའ་དབང་ལྡན་ལ་ལུང་བསྟན་བབས་ནས་ཞང་ཞུང་སྒོ་པའི་ཁོངས་གཏོགས་ཁྱུང་པོ་སྟངས་ཆེན་ལ་ཕེབས། ཁྱུང་པོ་སྟངས་ཆེན་གྱི་རྟེན་བང་བཀྲ་མ་[27]ཞེས་པ་གནས་མཆོག་བཀྲ་ཤིས་འོད་འབར་ལས་དུག་ལྔ་རྩད་ནས་གཅོད་པའི་རལ་གྲི་ཡུ་བ་ནས་བླངས་པའི་རིང་བསྲེལ་སྨུག་པོ་ཉི་མའི་འོད་མདངས་ཅན་སོགས་རྟེན་རྫས་ཁྱད་པར་ཅན་མང་པོ་གཏེར་ནས་བཏོན་པ་ད་ལྟ་མདོ་སྨད་ཁྱུང་མོ་དགོན་པའི་རྟེན་གྲལ་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད།[28] དེ་ནས་མར་ལམ་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་སར་འགྲོ་དོན་ལ་བྱོན་སྐབས་བུ་མོ་འོད་ལྡན་བཟང་མོ་གསང་ཡུམ་དུ་བསྟེན་ནས་མདོ་སྨད་དུ་བྱོན། རྨ་ཆེན་གངས་སྐོར་ལ་ཕེབས་ཏེ་བསྙེན་སྒྲུབ་མཛད་ནས་ཡུན་རིང་བཞུགས། རྨ་རྒྱལ་སྤོམ་རྭ་ལ་བཞུགས་སྐབས་ཀྱང་མཁའ་འགྲོ་མ་དང་ཁོང་གཉིས་ལ་ཐུགས་སྲས་ཤིག་འཁྲུངས་པའི་རྟགས་མཚན་སོགས་ལུང་བསྟན་མང་དུ་བྱུང་བར་གྲགས།
བར་སྐབས་ཤིག་ལ་ཁམས་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་མཆོད་གནས་སུ་བཞུགས་རབས་ཤིག་ཀྱང་བཤད། དེ་ནི་བེར་རྒྱལ་གྱི་སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཙམ་ལ་ཨ་མདོ་བླ་མ་རྒྱལ་བ་བློ་གྲོས་བྱ་བ།[29] དབུ་ལ་ཤ་ཡི་གཙུག་ཏོར་འབུར་བ། གྲུབ་རྟགས་དང་མངོན་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ཅེས་བཤད་པ་དེ། བེ་རི་རྒྱལ་པོ་དོན་ཡོད་རྒྱལ་གྱི་མཆོད་གནས་བླ་མ་བྱས་ནས། སྐམ་ཚང་དང་ལྷ་བླ་གཉིས་ཀྱི་གོང་དུ་བཞག་སྟེ། རྒྱལ་ཆེན་ཕོ་བྲང་གི་དབུ་རྩེའི་བླ་བྲང་ཡང་ཐོག་ལ་བཞུགས་མཛད་ཞུས་པ་དེ་ཡིན་ནམ་སྙམ་མོད་ཚིག་ཐག་མ་ཆོད་ནས་དཔྱད་གཞི་རུ་ལྷག
དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་སྨད་ཙམ་ལ་རྨ་རྒྱལ་གངས་འདབས་ནས་གཏེར་སྟོན་ནམ་མཁའ་དབང་ལྡན་གཞན་གྱི་ཕྲག་དོག་གིས་གསོལ་དུག་དྲངས་ནས་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གི་རྣམ་སྤྲུལ་སེར་བརྒྱའི་མཐར་ཕྱིན་ཚུལ་ཁྲིམས་(༡༨༧༦-༡༩༤༨)སམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་སེར་བརྒྱའི་ཨ་ཁུ་ཚང་ཞེས་པ་ཁོང་ཡིན་པའི་ཞལ་རྒྱུན་ཤོད་སྲོལ་ཡོད།
ཕྱིས་སུ་མཁའ་འགྲོ་མ་འོད་ལྡན་བཟང་མོ་ཡང་ཁྲི་ཀའི་ཁྱུང་མོ་དགོན་དུ་ཕེབས་ནས་དགོན་པའི་གཡོན་འདབས་སུ་མཚམས་ཁང་ཞིག་བཞེངས་ནས་དེ་ལ་བཞུགས། དེའི་སྐབས་སུ་སྦྲ་གསར་པཎྚི་ཏ་ཀུན་བཟང་རྒྱལ་མཚན་(༡༨༣༧-༡༨༠༤)ཚང་བཞུགས་ཡོད་པས་ཁོང་གི་མདུན་ནས་དབང་ལུང་གི་ཁྲིད་སོགས་ཞུས་ནས་ཡུན་རིང་བཞུགས་པར་གྲགས། མ་ཟད་དེ་སྐབས་སྦྲ་གསར་ཚང་གིས་ཀྱང་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་གསོལ་འདེབས་ཤིག་ཀྱང་མཛད་ཡོད་པ་འདིར་དྲངས་ཡོད།
ཨེ་མ་ཧོ།
མ་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མ། །
མ་རྫུ་འཕྲུལ་ཐབས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མ། །
མ་ལས་གྲུབ་དབང་གི་མཁའ་འགྲོ་མ། །
མ་འཇིག་རྟེན་སྤྲུལ་བའི་མཁའ་འགྲོ་མ། །
མ་ཀུན་འདུས་འོད་ལྡན་བཟང་མོ་ལ། །
མ་གསོལ་བ་འདེབས་སོ་ཐུགས་རྗེས་གཟུང་། །
མ་ཁྱེད་ཀྱི་ལྟ་དགོངས་ཁྱད་པར་ཅན། །
བུ་བདག་ལ་འཆར་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །
ཞེས་པའི་གསོལ་འདེབས་བྱིན་རླབས་མྱུར་འཇུག་མ་འདི་ནི་ཁྲི་ཀའི་བླ་མ་ནམ་མཁའ་དབང་ཕྱུག་གིས་ཕུལ་བ་དགེའོ། །[30] ཞེས་ཚིགས་བཅད་རྐང་པ་བརྒྱད་ཅན་གྱི་གསོལ་འདེབས་འདིའི་ནང་དོན་དང་ཚིག་བཤད་སོགས་ལ་དཔྱད་ན། སྦྲ་གསར་ཚང་གིས་ཀྱང་ཨ་ནེ་འདི་བ་ཚང་ནི་ལྟ་དགོངས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་དགོངས་ཏེ་བསྟོད་བསྔགས་དང་གཙིགས་མཐོངས་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད་པར་རྟོགས་ཐུབ།
ཕྱིས་སུ་ཁྱུང་མོ་དགོན་པའི་མཚམས་ཁང་དེ་ལ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་པས་བཞུགས་སྙིང་མ་འདོད་པར་དོ་ཞི་དང་ཤར་སྟེང་རྩེ་དབུས་[31]བཅས་སུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་ཡོད། ཐོག་མར་བ་ཡན་གྱི་ཁོངས་དོ་ཞི་བོན་སྡེ་ལ་ཕེབས་ནས་རྒྱབ་རིའི་མདུན་ངོས་ཀྱི་“སྲིད་རྒྱལ་གསང་བའི་སྒྲུབ་ཕུགས་”[32]ཞེས་པའི་ཕུགས་པ་རང་བྱོན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེར་བཞུགས་ནས་དོ་ཞི་བོན་སྡེ་དང་ཤར་སྟེང་གི་བོན་པོ་རྣམས་ལ་མཁའ་འགྲོ་གསང་གཅོད་ཀྱི་གདམས་ཁྲིད་དང་དབང་ལུང་མན་ངག་སོགས་ཀྱི་བོན་སྦྱིན་རྒྱ་ཆེན་སྩལ། ཕྱིས་སུ་སྟོན་ཁྱུང་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པས་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་གྱིས་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེའི་མ་ཡུམ་ལྟ་བུར་(མ་གཡར། Step-mother)གནང་ནས་གསོ་སྐྱོང་དང་སྤྲུལ་སྐུ་ཐག་བཅད་པ་སོགས་ཀྱི་ཞལ་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་གནད་ཅན་མང་པོ་ཐོས།[33] དེ་ནས་དོ་ཞི་བོན་པོ་རྣམས་ལ་དགེ་སྒྲུབ་ཁང་ལྟ་བུར་དམིགས་ནས་བོན་པོ་གསས་ཁང་ཞིག་གསར་དུ་བཞེངས་སྐྲུན་དང་ཚེས་བཅུ་ལ་ <<དམར་ཁྲིད་དུག་ལྔ་རང་གྲོལ་>> བླ་མའི་རྩ་སྒྲུབ་སོགས་དབུ་བཙུགས་ནས་བཀའ་ཤོག་ཅེས་པའི་ཁྲིམས་སྒྲིག་གི་བཅའ་ཡིག་འདི་བཞིན་གཏན་འབེབས་མཛད་ནས་འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེན་བྱུང་བར་གྲགས།
མདོར་ན། མཁའ་འགྲོ་མ་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་གྱིས་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པར་བྱོན་པའི་མདོ་སྟོད་ཕྱོགས་ཀྱི་བླ་མ་གྲགས་ཅན་རང་གྲོལ་བླ་མ་གཡུང་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་དང་། སྤ་ནམ་མཁའ་གསལ་སྒྲོན། ཁྱུང་པོ་སྟག་སླག་ཅན་བསྟན་འཛིན་དབང་རྒྱལ།(༡༨༣༢-༡༨༩༢) དཀར་རུ་གྲུབ་དབང་བསྟན་འཛིན་རིན་ཆེན།(༡༨༠༡-) ཞུ་བླ་མ་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་མ། སྨོན་རྒྱལ་ནམ་མཁའ་དབང་རྒྱལ། མེ་སྟོན་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་(༡༨༡༦-) སྤ་ཉི་མ་འབུམ་གསལ།(༡༨༥༤-) སྤ་ནམ་མཁའ་གཡུང་དྲུང་བཅས་བླ་མར་བསྟེན་མྱོང་བ་དང་། ཁོང་རྣམས་ལ་གསོལ་འདེབས་[34]ཀྱང་མཛད་མྱོང་ཡོད་པ་དང། མདོ་སྨད་དུ་ཕེབས་ནས་སྦྲ་གསར་བླ་མ་ཀུན་བཟང་རྒྱལ་མཚན་(༡༨༣༧-༡༩༠༤)དང་། བོན་བརྒྱ་རང་ཤར་རིག་གྲོལ།(༡༨༣༠-༡༨༩༩) རྩེ་དབུས་ཆོས་རྗེའི་སྐུ་སྤྲུལ་[35]ཚུལ་ཁྲིམས་འོད་ཟེར།(༡༨༧༥-༡༩༣༥) རྩེ་ཞིག་སྟོང་ཉིད་བྱ་འཕུར་གྱི་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་སྟོན་ཁྱུང་[36]ཞབས་དྲུང་བསོད་ནམས་གཡུང་དྲུང་དབང་རྒྱལ་(༡༨༩༤-༡༩༤༩)སོགས་དང་བོན་འབྲེལ་ཟབ་པ་དང་དུས་མཉམ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་བཀའ་དྲིན་བླ་ན་མེད་པ་ལྟར་གྱུར་འདུག སྟོན་ཁྱུང་ཞབས་དྲུང་བསོད་ནམས་གཡུང་དྲུང་ནི་མཚོ་སྔོན་བ་ཡན་ས་ཆར་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་ཤིང་བིས་མདོ་དཔོན་པོའི་དབུ་བླ་ལྟ་བུར་གྱུར། ཕྱིས་སུ་ཁོང་གི་སྲས་[37]ཨ་ལགས་བསྟན་འཛིན་(༡༩༣༢-༢༠༠༩)ཀྱང་བིས་མདོ་དཔོན་ཚང་གི་གཞིས་དཔོན་དུ་གདན་དྲངས་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱང་བཤད།
དེ་བཞིན་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་སྟོན་ཁྱུང་ཞབས་དྲུང་སོགས་དང་བླ་སློབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་བཅས་ནི་བླ་མ་སོ་སོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་ཟུར་སོགས་ལ་ཡང་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་ཞེས་མཚན་འཁོད་ཡོད་པས་མཁའ་འགྲོ་མ་འདི་ནི་ཁོང་རྣམས་དང་དུས་མཉམ་དང་བླ་སློབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པས་ཀྱང་ཤེས་ནུས།
ཕྱིས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པ་བག་མེད་ཅེས་པ་ཆུ་གླང་ལོ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༣ ལོ་ཙམ་ལ་དགོངས་པ་རྫོགས་པར་བཤད། དགོངས་པ་རྫོགས་རྐྱེན་ལ་ཡང་མི་མཐུན་པ་ཕྲན་བུ་རེ་ཐོས་མོད། ཁུངས་ཐུབ་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང་ཁག་ཐེག་གི་ཁ་རྒྱུན་ཅང་མ་རྙེད་མོད། ཡོངས་གྲགས་ལྟ་བུ་ལ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་ཕུལ་བར་བཤད་པ་སོགས་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་ཡང་ཐོས།[38] སྐུ་གཤེགས་སའི་ས་གནས་ལ་ཡང་རྩེ་དབུས་རེད་ཟེར་བ་དང་དོ་ཞིག་རེད་ཟེར་བ་ཞལ་རྒྱུན་མ་མཐུན་པ་གཉིས་བྱུང་། མཁའ་འགྲོ་མ་ཚང་གི་བྱུ་རུའི་དབུ་རྒྱན་དང་ངྷ་རུ་སོགས་ཀྱི་ཕྱག་ཆ་ཁག་གཅིག་ད་ལྟ་རྩེ་དབུས་དགོན་པའི་རྟེན་གྲལ་དུ་ཉར་ཚགས་གནང་ཡོད་པར་གཞིགས་ན་གཤེགས་ས་དེ་རྩེ་དབུས་ས་ཆ་མིན་ནམ་སེམས།
ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་གྱི་ཡང་སྤྲུལ་དུ་གྲགས་པ་ནི། སྡོང་སྐམ་ཨ་ལགས་སྣང་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་[39]བྱ་བ་ཡིན་པར་བཤད། དེ་སྔ་བླ་མ་འདི་བ་ཚང་གི་ལོ་རྒྱུས་གང་ཡང་མ་རྙེད་མོད། རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ལྕགས་བྱི་ལོ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོའི་ཤར་གྱི་རླུང་འཚུབ་ཁྲོད་དགོངས་པ་རྫོགས་ཞེས་ཨ་ལགས་བོན་བརྒྱ་རིན་པོ་ཆེའི་རིས་མེད་བསྟན་རྩིས་ལས་གསུངས་ཡོད་པ་ལྟར་རོ། །
༢ བཀའ་ཤོག་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ལོ་ཚིགས་གླེང་པ།
བཀའ་ཤོག་འདིའི་སྐོར་ལ་དེ་སྔ་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་སུས་ཀྱང་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་རྩོམ་སྤེལ་མྱོང་མེད། བཀའ་ཤོག་འདི་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པ་སྟེ་བོད་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པ་ཆུ་མོ་ཡོས་ཀྱི་ལོར་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་གྱི་བཀའ་ཤོག་ཏུ་གྲགས་པ་ཞིག་རེད། ད་ལྟ་མདོ་སྨད་དོ་ཞི་བོན་པོ་དགོན་“གསང་སྔགས་བདུད་འདུལ་གླིང་”དུ་བཞུགས། ཡི་གེ་རང་ལ་“གནམ་ལྕགས་ཐོག་རྒོད་ལྟ་བུའི་བཀའ་ཤོག་”ཅེས་བྲིས་ཡོད་མོད། དོ་ཞི་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བོན་པོ་དགོན་པའི་བཅའ་ཡིག་ཅེས་ཀྱང་ཞུ།
འདིར་གླེང་རྒྱུའི་གནད་དོན་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི། བཀའ་ཤོག་འདི་མཛད་པའི་ལོ་ཚིགས་སྐོར་རེད། ལོ་ཚིགས་ནི་བཀའ་ཤོག་རང་གི་ནང་དུ་“བསྐལ་བ་གནམ་ལོ་ཆུ་མོ་ཡོས་ཀྱི་ལོ། དབྱར་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་པ་བཅུའི་ཉིན་སྐར་དུས་བཟང་ལ་”ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་ལྟར་ན། འདི་སྐབས་“ཆུ་མོ་ཡོས་ཀྱི་ལོ་”ཞེས་པ་དེ་ནི་གཞི་འཛིན་ས་གཙོ་བོ་དེ་རེད། དེ་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ཆུ་མོ་ཡོས་ལོ་དང་ཡང་ན་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཆུ་མོ་ཡོས་ལོ་གཉིས་གང་རུང་ཡིན་དགོས་པ་ཐག་གིས་ཆོད་པ་རེད།
དང་པོ་ལྟར་ན། རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ཆུ་མོ་ཡོས་ལོ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༨༤༣ ལ་ཁེལ་ཡོད། དེའི་སྐབས་སུ་སྦྲ་གསར་བླ་མ་ཀུན་བཟང་རྒྱལ་མཚན་(༡༨༣༧-༡༩༠༤)དགུང་གྲངས་བདུན་པ་དང་། བོན་བརྒྱ་རང་ཤར་རིག་གྲོལ་(༡༨༣༠-༡༨༩༩)དགུང་གྲངས་བཅུ་བཞི་པ་ཙམ་ལས་ཕེབས་མ་ཟིན་པས་མི་འགྲིག་པར་སེམས། རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བཀའ་ཤོག་འདི་མཛད་སྐབས་ས་གནས་དོ་ཞི་བོན་པོ་དགོན་པ་ལ་ཡིན་པ་བཀའ་ཤོག་རང་ན་གསལ་བ་ལྟར། ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་ཚང་རྟོགས་ལྡན་ནམ་མཁའ་དབང་ལྡན་སྐུ་གཤེགས་ནས་བོན་བརྒྱ་རང་ཤར་རིག་གྲོལ་ལ་སྙན་གསེང་ཞུ་རུ་མཇལ་བ་[40]དང་། དེ་ནས་ཁྲི་ཀ་ཁྱུང་མོ་དགོན་པར་རྒྱུན་རིང་བཞུགས། དེ་སྐབས་སྦྲ་གསར་བླ་མ་དང་མཇལ་ནས་དབང་ལུང་ཞུས། ཕྱིས་ཁྱུང་མོ་དགོན་ནས་བཞུགས་ཐབས་མ་བྱུང་ནས་དོ་ཞི་བོན་པོ་དགོན་དུ་ཕེབས་པ་རེད། དེ་དུས་ཕལ་ཆེར་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་གྱི་སྐུ་ཚེ་ཡང་སྨད་ཙམ་ལ་ཕེབས་ཡོད་པས། བཀའ་ཤོག་མཛད་དུས་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་ཀྱང་དགུང་གྲངས་ཅུང་མཐོན་པོར་ཕེབས་ཡོད་པས་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ཆུ་མོ་ཡོས་ལོ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༨༤༣ ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་སྐུ་སྐྱེ་བ་མ་བཞེས་པའི་ལོ་ངོ་དྲུག་ཙམ་གྱི་སྔོན་ཡིན་པ་དང་། མ་ཟད་དེ་དུས་རྩེ་དབུས་ཆོས་རྗེ་ཚུལ་ཁྲིམས་འོད་ཟེར་(༡༨༧༥-༡༩༣༥)ཚང་དང་། སྟོན་ཁྱུང་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་(༡༨༩༤-༡༩༤༩)རྣམ་གཉིས་ཀྱང་སྐུ་འཁྲུངས་བཞེས་གནང་མེད་པ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་འགྲིག་ཐབས་བྲལ།
གཉིས་པ་ལྟར་ན། རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཆུ་མོ་ཡོས་ཀྱི་ལོ་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༣ ལ་ཁེལ་ཡོད་པ་ལྟར། བཀའ་ཤོག་འདི་མཛད་པའི་ལོ་ཚིགས་ཀྱང་ལོ་འདི་ལ་ཡིན་པ་གཏན་ཁེལ་སྙམ། དེ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་དང་དུས་མཉམ་པའི་གོང་གི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་ཀྱི་བབས་དང་བསྡུར་ན་ཧ་ཅང་འཚམས་པ་ལྟར་སྣང་། དེ་སྐབས་སྟོན་ཁྱུང་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་[41]དགུང་གྲངས་བཅུ་ཙམ་ལས་སོན་མེད་པས་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་ཚང་ནི་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེའི་མ་ཡུམ་ལྟར་གནང་ནས་བཞུགས་པ་རེད་ཅེས་ཨ་ལགས་ཁྱུང་མོ་སྟོབས་ལྡན་དབང་ཕྱུག་[42]ཚང་གིས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཞལ་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་རིན་ཐང་ཅན་དུ་སེམས། དེ་སྐབས་མཁའ་འགྲོ་མ་ཡང་དགུང་གྲངས་ལྔ་བཅུ་ང་ལྔ་ཙམ་ལ་ཕེབས་ཡོད་པ་ཤེས།
ཉེ་སྔར་ཁོ་བོས་མཐོང་ཐོས་སུ་གྱུར་པ་བཀའ་ཤོག་གྲགས་ཅན་ཁག་གཅིག་ལས་<<ཁྲོ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཤོག་>>[43]ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ལོར་བྱ་འཕུར་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་(༡༩༠༦-༡༩༨༤)ལ་གནང་བ་ཞིག་རེད། ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་གྱི་བཀའ་ཤོག་འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༣ ལོར་མཛད་པ་དང་། ཁྲོ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཤོག་ལས་ཀྱང་ལོ་ངོ་ ༣༧ ཙམ་གྱི་སྔ་བ་འདུག་པ་ལྟར་ན་བཀའ་ཤོག་ཅུང་སྔ་གྲས་སུ་གཏོགས་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དེ་ལྟ་ན་བཀའ་ཤོག་འདིས་ཀྱང་དེ་སྐབས་ཀྱི་བོད་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་དང་དགོན་སྡེའི་རིག་གནས་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚད་དང་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཇི་ཙམ་ཐེབས་ཡོད་པ་སོགས་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་པས་དཔྱད་གཞི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་སྣང་།
༣ བཀའ་ཤོག་དངོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་གླེང་པ།
ཐོག་མར་བཀའ་ཤོག་འདིའི་དབྱིབས་དང་རྣམ་པ། རྒྱུ་ཆ། ཆེ་ཆུང་སོགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་མེད་བཀའ་ཤོག་གི་པར་རིས་དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ཟུར་དུ་བཀོད་ནས་འགྲེལ་བཤད་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཁུལ་ཡིན། དབྱིབས་ནི་གྲུ་བཞི་ནར་མོ་ཞིག་ཡིན་ལ། དཀྱུས་དང་ཞེང་གི་ཚད་ལ། ཞེང་དུ་ཁྲུ་ཚད་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཙམ་དང་དཀྱུས་སུ་ཁྲུ་ཚད་གསུམ་ཙམ་ཡོད། རས་གཞི་དཀར་པོ་ཞིག་གི་སྟེང་བྲིས་ཡོད་ལ། བཀའ་ཤོག་གི་སྟོད་དུ། མཁའ་འགྲོ་མ་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་བཟང་མོའི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་བྲིས་ཡོད། སྐུ་བརྙན་གྱི་གཡོན་དུ་མཆོད་པ་རྣམ་ལྔ་དང་གཡས་སུ་གསུང་རབ་གླེགས་བམ་བརྩེགས་པའི་མདུན་དུ་དུང་དཀར་ཞིག་དང་ངྷ་མ་རུ་ཞིག་བྲིས་ཡོད། སྐུ་བརྙན་དེ་ནི་ཧ་ཅང་གསོན་ཉམས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་དག་ནི་མཚོན་མདངས་ཅན་དུ་བྱས་འདུག མདོར་ན་བཀའ་ཤོག་འདི་ཡང་ཁྲོ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཤོག་ལྟར་ཞལ་ཐང་ཞིག་གི་དབྱིབས་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཡོད།
བཀའ་ཤོག་འདིའི་བྱིང་གི་ཡི་གེ་རྣམས་གནའ་བོའི་ཨ་མདོའི་བྲིས་རྒྱུན་གཟབ་བྲིས་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། མགོ་སྟོད་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་ཡི་གེའི་རྣམ་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ཚིག་རྐང་རེ་རེའི་མགོ་ནས་ཡིག་འབྲུ་གཉིས་ཙམ་མཚལ་མགོས་བརྒྱན་པ་ལྟར་མཛེས་པར་བྲིས་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། བཀའ་ཤོག་གི་ནང་དོན་ཡི་གེ་ཁག་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཆོག་སྟེ།
དང་པོ། མགོ་སྟོད་ཀྱི་ཡི་གེ་རྣམས་ཚིགས་བཅད་དུ་བྱས་འདུག་པ་ལྟར། ཚིག་འབྲུ་དགུ་ཅན་གྱི་ཚིག་རྐང་ཁྱོན་བསྡོམས་པའི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སྟེ་ཚིགས་བཅད་ཤོ་ལོ་ཀ་དྲུག་ཡོད། ཚིགས་བཅད་དེ་དག་གི་ནང་དོན་ནི་མཁའ་འགྲོ་མའི་སྐུ་ཕྲེང་གི་བྱུང་ཁུངས་རྣམས་འཁོད་ཡོད་པ་ལྟར། བཀའ་ཤོག་གི་ཐོག་མའི་ཚིག་རྐང་ནི། “ཨེ་མ་ཧོ། རང་སེམས་མ་བཅོས་སྟོང་པའི་ངང་ལ་ནི། ཁ་དོག་དངོས་མེད་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཡི། གང་ཤར་སྒྲིབ་མེད་བོན་ཉིད་ཀློང་དུ་གནས། རང་ཤར་རིག་པའི་མཁའ་འགྲོ་ཡུམ་ལ་འདུད། །” ཅེས་གསུངས་པ་དེ་ཡིན་ལ། ཚིག་རྐང་དེ་ནི་བོན་སྐུ་མཁའ་འགྲོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་མོ་ལ་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནས་སྔོན་གྱི་བསྐལ་བ་དང་པོའི་ཡང་གོང་ན་རྫོགས་སྐུ་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་བདེ་ཆེན་མའི་ཀློང་ལས་ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་འགྱེད་དེ། སྤྲུལ་བའི་མཁའ་འགྲོ་དབྱིངས་ཀྱི་ཡུམ་ཆེན་མཁའ་འགྲོ་ཀྱེ་མ་འོད་ཅེས་པ་བྱོན་པ་སོགས་གསུངས་ཡོད། མཁའ་འགྲོ་ཀྱེ་མ་འོད་ཞུ་བ་དེ་ལ་འཁོར་དུ་རིག་ལྔའི་མཁའ་འགྲོ་དང་། འབྱུང་ལྔ་སྐྱེད་པའི་མཁའ་འགྲོ་དང་། དུར་ཁྲོད་བརྒྱད་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་སོགས་གནས་གསུམ་མཁའ་འགྲོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་བསྐོར་ཞིང་། མཁའ་འགྲོའི་ཞལ་ནས་ལྷག་བསམ་རྣམ་པར་གྲོལ་པས་འདི་སྐད་གསུངས་ཞེས་བཀའ་ཤོག་གི་དངོས་གཞི་དབུ་འཛུགས་ཞུས་ཡོད་འདུག འདིར་ཅུང་ཙམ་མགོ་རྨོངས་ས་ཞིག་ནི་མཁའ་འགྲོ་ཀྱེ་མ་འོད་ནི་མཁའ་འགྲོ་འོད་ལྡན་མ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལྟར་བྱས་ནས་བཀའ་ཕབ་པའི་ཚུལ་དུ་གསུངས་ཡོད་པ་དེ་རེད། དེ་ནི་གནའ་བོའི་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་དད་མོས་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ལྟར་གྱི་འབྲི་སྟངས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན།
གཉིས་པ། བཀའ་ཤོག་གི་དབུས་སམ་དངོས་གཞིའི་ནང་དོན་སྐོར་ཡིན། དེ་ཡང་“མཁའ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་འབུམ་གསང་ཆེན་རོལ་བ་ཟང་ཐལ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་འདི་”ཞེས་བཀའ་ཡིག་འདི་ཧ་ཅང་གལ་འགེངས་ཆེ་བར་བརྗོད་ནས་“ལས་དང་བསྐལ་བ་ལྡན་པའི་དོ་ཞིའི་བོན་གཤེན་རྣམས་ཀྱི་བོན་སྐལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ངོ་མཚར་ལྷག་” ཅེས་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་གྱིས་རང་གི་སློབ་རྒྱུད་དུ་གྱུར་པ་དོ་ཞི་[44]བོན་པོ་ཡོངས་ལ་བཀའ་ཡིག་ཕབ་པ་ཞིག་རེད། དོ་ཞི་བོན་པོ་དགོན་པའི་མཚན་དངོས་ལ་གསང་སྔགས་བདུད་འདུལ་གླིང་ཞེས་སུ་གྲགས། མདོ་སྨད་བ་ཡན་དཔའ་ལུང་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་བོན་པོ་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན། སྒྲུབ་སྡེ་འདི་ཐོག་མར་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་གྱིས་དབུ་འཛུགས་གནང་བ་དང་། ཕྱིས་སུ་ཨ་ནེ་མཁའ་འགྲོ་མའི་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་ལྟར་གྱུར་པ་སྟོན་ཁྱུང་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་བསོད་ནམས་གཡུང་དྲུང་དབང་རྒྱལ་(༡༨༩༤-༡༩༤༩)གྱིས་བདག་གིར་མཛད་ནས་ཕྱིས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་མེ་སྟག་ལོ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༦ ལོར་ད་ཡོད་ཀྱི་གསས་ཁང་འདི་བཞེངས་བསྐྲུན་མཛད་པ་དང་། དེ་རྗེས་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེའི་སྲས་ནང་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་ཨ་ལགས་བསྟན་འཛིན་(༡༩༣༢-༢༠༠༩)གྱིས་བདག་སྐྱོང་མཛད་པའི་བོན་པོའི་གྲོང་བོན་ཞེས་པ་སྔགས་འཆང་གི་བོན་པོ་སྒྲུབ་སྡེ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན།
བཀའ་ཤོག་འདི་ཡང་དོ་ཞི་བོན་པོ་དགོན་པར་“བསྐལ་བ་གནམ་ལོ་ཆུ་མོ་ཡོས་ཀྱི་ལོ། དབྱར་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་པ་བཅུའི་ཉིན་སྐར་དུས་བཟང་ལ་”ཞེས་ལོ་ཚིགས་གོང་དུ་གཏན་ཁེལ་ཞུས་ཟིན་པ་ལྟར། “མ་མཁའ་འགྲོ་འོད་ལྡན་རིན་པོ་ཆེ་དང་རྩེ་དབུས་བླ་མ་ཆོས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་གཉིས་ཀྱིས་མཁའ་འགྲོ་དགོང་འདུས་ཀྱི་ཚེས་བཅུར་དབུས་བཙུགས་པས་”ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཡོད། ཚིག་དུམ་འདིར་དཔྱད་ན་བཀའ་ཤོག་དངོས་སུ་ཡི་གེར་མཛད་མཁན་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་མ་ཡིན་པ་དང་། བཀའ་ཤོག་གི་མ་ཡིག་ཡིག་གཟུགས་དང་ཞལ་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན་ཚིག་སྦྱོར་དང་དངོས་སུ་ཡི་གེ་འབྲི་མཁན་སྦྲ་གསར་པཎྚི་ཏ་ཡིན་པར་བཤད་མོད་འདི་ལ་ད་རུང་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་པ་གཏིང་ཟབ་ཞུ་དགོས་པའང་སྣང་། འདི་སྐབས་རྩེ་དབུས་བླ་མ་ཆོས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་པ་དེ་ཡང་། ཨ་ནེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་གྱུར་པ་རྩེ་ཞིག་ཆོས་རྗེ་རྒྱལ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་(༡༧༩༥-༡༨༧༤)གྱི་སྐུའི་[45]སྤྲུལ་སྐུ་རྩེ་དབུས་ཆོས་རྗེ་ཚུལ་ཁྲིམས་འོད་ཟེར་(༡༨༧༥-༡༩༣༥)ཞུ་བ་ཁོང་ཡིན་འདུག དེ་ནི་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་དུ། “རྩེ་ཞིག་ཁྲི་ཆེན་ཀུན་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་དང་། སྟོན་ཆུང་ཞབས་དྲུང་བསོད་ནམས་གཡུང་དྲུང་དབང་རྒྱལ་(༡༨༩༤-༡༩༤༩)རིན་པོ་ཆེ། ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་བཟང་མོ་སོགས་བསྟན་དོན་ནུས་པའི་སྐྱེས་ཆེན་དུ་མའི་གཙུག་གི་བླ་མར་གྱུར་”[46] ཞེས་པ་ཞིག་ཀྱང་གསལ་ཡོད་པ་ལྟར་དུས་མཉམ་ཡིན་པ་རྟོགས་ཐུབ།
དེའི་རྗེས་སུ་བསྐལ་བ་མ་སྟོང་གི་བར་དུ་“མཁའ་འགྲོ་དགོངས་འདུས་ཀྱི་ཚེས་བཅུ་”ཞེས་པ་འདི་ཆགས་ཉམས་འགལ་འཁྲུལ་མེད་པར་ཟླ་བ་རེ་རེ་ལ་ཚེས་པ་བཅུའི་ཉིན་སྐར་ལ་བོན་རྒན་གཞོན་ཆེ་ཆུང་སུ་མ་འོང་ན་ཁྲིམས་ལ་དོང་ཙེ་བརྒྱ་རེ་མི་ནོར་བ་དགེ་བསྐོས་ལས་སྣ་རྣམས་ཀྱིས་ལེན་དགོས་ཞེས་ནན་ཏན་ལྟ་བུར་གསུངས་ཤིང་། ཕྱིན་ཆད་མི་འགྱུར་བའི་བཅའ་ཡིག་ཆེན་མོ་འདི་བཞག་པ་ཡིན་པས་ཡར་མཐོ་ས་དང་མར་དམའ་ས་གང་གིས་མི་བརྩི་མཁན་ཡོད་ན་“བླ་མ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་མི་འགྱུར་བ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་འབར། སོར་རྟོགས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབལ་ཚ་བ། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཟེར་འཕྲོས་པ། བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་གསལ་བ། མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩལ་དང་ལྡན་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་གནམ་ལྕགས་ཐོག་རྒོད་ལྟ་བུ་བཀའ་ཤོག་འདི།” ཞེས་བཀའ་ཤོག་འདི་ནི། བྱིན་རླབས་དང་ནུས་པ། རྩལ་དང་ཁྱད་ཆོས་ཧ་ཅང་གཉན་པོ་ཡིན་པ་སོགས་བརྗོད་ནས་དེའི་མཇུག་ཏུ་སྤྱིར་འབྱུང་བ་ལྔ་དང་དགོས་སུ་ཁམས་གསུམ་སྲིད་པའི་ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་དང་ཁྱད་པར་རང་རང་གི་བཀའ་འོག་ཏུ་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་དགོས་ཞེས་བཀའ་ཤོག་འདིའི་ཁྱབ་ཚད་དོ་ཞི་བོན་པོ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སྦ་འོག་བོན་པོ་དང་། དེ་བཞིན་ཤར་སྟེང་། གཟུངས་སྐྱབས་རྒྱུད། གཟུངས་ཏོག་གི་བོན་པོ་ཡོངས་ལ་བཀའ་ཁྱབ་བཏང་ཡོད་འདུག “གལ་ཏེ་བཀའ་ལ་མི་ཉན་འགལ་བར་འགྱུར་ན་ཚེ་འདི་ལ་དོན་མི་འགྲུབ་པ་དང་ཐ་མ་ཐིག་ནག་རྡོ་རྗེ་དམྱལ་བ་རུ་འགྲོ་བ་གདོན་མི་ཟ་”ཞེས་བཀའ་ཁྲིམས་བཙན་པོ་དང་། བཀའ་ཁྱབ་ལྕི་མོའི་ཐ་ཚིག་ཀྱང་བསྒྲགས་ཡོད་པ་ལྟར་ཡུལ་དེའི་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ད་ལྟ་ད་རུང་ཡང་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཆགས་ཉམས་མེད་པར་བཀའ་ཤོག་གི་ནང་དོན་འདི་བཞིན་བཀའ་སྲུང་དང་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་མུས་ཡིན་ཞེས་ས་གནས་དེ་གའི་བོན་པོ་རྒན་པ་[47]རྣམས་ཀྱི་ཞལ་གསུང་དྲོན་མོ་ལས་ཐོས་པ་ལྟར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ། བཀའ་ཤོག་གི་མཇུག་བྱང་རེད། མཇུག་བྱང་ཡང་ཚིགས་བཅད་དུ་བྲིས་ཡོད་ལ་ཚིག་འབྲུ་དགུ་ཅན་གྱི་ཚིག་རྐང་ཁྱོན་བསྡོམས་པའི་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སྟེ་ཚིགས་བཅད་ཤོ་ལོ་ཀ་ཕྱེད་དང་དྲུག་ཡོད། ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་བླ་མ་དང་སྒྲུབ་གཤེན་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཚིག་གཙང་བ་དང་། ལྷ་སྲུང་གི་སྡོང་གྲོགས་ཆེ་བ། བོན་གཤེན་གྱི་དབུ་འཕང་མཐོ་བ། མདོར་ན། ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་གི་ལས་བཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་། དབལ་མོ་མ་ཚོགས། རིག་འཛིན་དཔའ་བོ། གནས་གསུམ་མཁའ་འགྲོ། བཀའ་སྐྱོང་ཕོ་ཉ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་གྲུབ་ཆར་ལྟར་འབེབས་པ་ལས་བྱེད་གློག་ལྟར་འཁྱུག་པ་སོགས་ཀྱི་ཆེ་བ་བརྗོད་ནས་ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་བྲན་དུ་འཁོད་ཅིང་ཁམས་གསུམ་འཁོར་བའི་ས་དགུ་བོན་ཉིད་དབྱིངས་སུ་གཟིགས་བསྟིམས་མཛད་པ་སོགས་བརྗོད་ཡོད།
མཐར་བསྟན་པ་འདི་ཉིད་སྟོན་པའི་གཤེན་རྒྱལ་དང་བསྟན་བདག་བླ་མ་དང་། བསྟན་འཛིན་གྱི་སྐྱེས་བུ། བསྟན་སྦྱིན་ཡོན་བདག་དང་བཅས་པ་སྟེ། བསྟན་འཛིན་རྗེ་བོ་བཞི་ཡི་མངའ་ཐང་ནམ་ཡང་ནུབ་པ་མེད་པའི་བཀྲ་ཤིས་ཤོག་ཅེས་ཐ་ཚན་སྨར་གྱིས་མཐར་བརྒྱན་ཏེ་མཇུག་བསྡུས་ཡོད་པ་བཅས་སོ། །
༤ བཀའ་ཤོག་མ་ཡིག་གི་ནང་དོན་ངོ་སྤྲོད་ཚུལ་དུ་གླེང་པ།
དང་པོ། བཀའ་ཤོག་གི་སྟོད་ཀྱི་མཆོད་ཚིག་རྣམས་བཀོད་པ།
༡ ༄༅།། །།ཨེ་མ་ཧོ།
རང་སེམས་མ་བཅོས་སྟོང་པའི་ངང་ལ་ནི། །
ཁ་དོག་དངོས་མེད་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཡི། །
གང་ཤར་སྒྲིབ་མེད་བོན་ཉིད་ཀློང་དུ་གནས། །
རང་ཤར་རིག་པའི་མཁའ་འགྲོ་ཡུམ་ལ་འདུད། །
༢ སྔོན་གྱི་སྐལ་[48]བ་དང་པོ་ཡང་གོང་ན། །
ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་བདེ་ཆེན་ཀློང་། །
མུ་མེད་འབྱམ་ཡས་ངང་དུ་ཁྱབ་བདལ་སྤྲོས། །
དེ་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ལྷ་སྲིན་དྲག་པོའི་སྡེ། །
༣ རུ་ང་འཕྲག་ཏོག་[49]ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་འགྱེད། །
དེ་ཚེ་དབྱིངས་ཆེན་མཁའ་འགྲོ་ཀྱེ་མ་འོད། །
དྲེགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུལ་བའི་ཕྱིར་དུ་བྱོན། །
མཁའ་འགྲོའི་ཀློང་ནས་འབར་བའི་ཐུགས་འབྱུང་ཏེ། །
༤ ཡེ་ཤེས་ལས་དང་འཇིག་རྟེན་དྲེགས་པོའི་སྡེ། །
དབང་དུ་སྡུས་ནས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །
འཁོར་དུ་རིག་ལྔའི་མཁའ་འགྲོ་[50]ཐབས་གཅིག་བཞུགས། །
འབྱུང་ལྔ་སྐྱེད་པའི་མཁའ་འགྲོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར། །
༥ དུར་ཁྲོད་བརྒྱད་[51]ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་[52]རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར། །
གཞན་ཡང་གནས་གསུམ་མཁའ་འགྲོ་[53]བསམ་མི་ཁྱབ། །
མཁའ་འགྲོ་རྒྱུད་འབུམ་གསང་པའི་བང་མཛོད་ལས། །
དགོངས་པ་ཀུན་འདུས་གནད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡིན། །
༦ ཁ་ཕྱེ་[54]ཚིམ་མེད་འདོད་འཇོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །
ལྷ་དབང་ལག་གི་ནོར་བུ་གང་འབྱུང་ལྟར། །
དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང་སེམས་ཅན་རེ་བ་བསྐང་། །
ལྷག་བསམ་རྣམས་པར་[55]གྲོལ་པས་འདི་སྐད་གསུངས། །
གཉིས་པ། དངོས་གཞི་དབུས་ཀྱི་གཞུང་དོན་རྣམས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ།
དེ་ཡང་མཁའ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་འབུམ་གསང་ཆེན་རོལ་བ་ཟང་ཐལ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་འདི། ལས་དང་བསྐལ་བ་ལྡན་པའི་དོ་ཞིའི་བོན་གཤེན་རྣམས་ཀྱི་བོན་སྐལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ངོ་མཚར་ལྷག བསྐལ་བ་གནམ་ལོ་ཆུ་མོ་ཡོས་ཀྱི་ལོ། དབྱར་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་པ་བཅུའི་ཉིན་སྐར་དུས་བཟང་ལ། མ་མཁའ་འགྲོ་འོད་ལྡན་རིན་པོ་ཆེ་དང་རྩེ་དབུས་བླ་མ་ཆོས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་གཉིས་ཀྱིས་མཁའ་འགྲོ་དགོང་འདུས་ཀྱི་ཚེས་བཅུར་དབུས་བཙུགས་[56]པས། བསྐལ་བ་མ་སྟོང་གི་བར་དུ་ཆགས་ཉམས་འགལ་འཁྲུལ་མེད་པར་མཛོད་ཅིག ཟླ་བ་རེ་རེ་ལ་ཚེས་བ་བཅུའི་ཉིན་སྐར་ལ་བོན་རྒན་གཞོན་ཆེ་ཆུང་གང་མ་འོང་ན། འགྲིགས་ཁྲིམས་[57]ལ་དོང་ཙེ་[58]བརྒྱ་རེ་མི་ནོར་བ་དགེ་བསྐོས་[59]ལས་སྣ་རྣམས་ཀྱིས་ལེན་དགོས།
ཕྱིན་ཆད་མི་འགྱུར་བའི་བཅའ་ཡིག་ཆེན་མོ་འདི་བཞགས་པ་[60]ཡིན་པའི།[61] ཡར་མཐོ་ས་མར་དམའ་ས་གང་གི་[62]མི་རྩིའི་[63]མི་ཡོད་ན། བླ་མ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་མི་འགྱུར་བ། སྟོང་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་འབར། སོར་རྟོགས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབལ་ཚ་བ། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཟེར་འཕྲོས་པ། བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་གསལ་བ། མཉམས་ཉིད་[64]ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩལ་དང་ལྡན་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས། གནམ་ལྕགས་ཐོག་རྒོད་ལྟ་བུ་བཀའ་ཤོག་[65]འདི། སྤྱིར་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་འབྱུང་བ་ལྔ། དགོས་ཁམས་གསུམ་སྲིད་པའི་ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་དང་། ཁྱད་པར་རང་རང་གི་བཀའ་འོག་ཏུ་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་དགོས། གལ་ཏེ་བཀའ་ལ་མི་ཉན་འགལ་བར་འགྱུར་ན། ཚེ་འདི་ལ་དོན་མི་འགྲུབ་པ་དང་། ཐ་མ་ཐིག་ནག་རྡོ་རྗེ་དམྱལ་བ་རུ་འགྲོ་བ་གདོན་མི་ཟ། །
གསུམ་པ། མཐའ་མའི་མཇུག་སྡོམ་སྨོན་ཚིག་རྣམས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ།
༡ བླ་མའི་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབས་པའི་[66]བོན་གཤེན་རྣམས། །
མི་རྗེ་ལྷ་ཡི་མཛད་པའི་བཀའ་ཁྲིམས་བཙན། །
ཚེ་སྲོག་གཤེན་གྱི་འཚོས་པས་སྐུ་ཚེ་རིང་། །
ལས་སྤྱོད་དགེ་ལ་འབད་པས་ལམ་རྒྱུད་གཙང་། །
༢ གཙང་རིག་ལྷ་སྲུང་མཆོད་པས་སྡོང་གྲོགས་ཆེ། །
བོན་གཤེན་བསྟན་པ་རྒྱས་ཞིང་དབུ་འཕང་མཐོ། །
ཞི་ལྷས་མཉམས་ཉིད་[67]ལྷག་མཐོང་ཡེ་ཤེས་འཆར། །
རྒྱས་པས་ཚེ་དང་བསོད་ནམས་དབང་ཐང་སྤེལ། །
༣ དབང་གི་[68]ཁམས་གསུམ་[69]སེམས་ཅན་དབང་དུ་བསྡུས། །
དྲག་པོ་[70]བར་ཆོད་ལོག་འདྲེན་དབྱིངས་སུ་བསྒྲོལ། །
དབལ་མོ་མ་ཚོགས་མཐུ་རྩལ་མེ་ལྟར་འབར། །
རིག་འཛིན་དཔའ་བོའི་བྱིན་རླབས་སྤྲིན་ལྟར་གཏིབས། །
༤ གནས་གསུམ་མཁའ་འགྲོ་དངོས་གྲུབ་ཆར་ལྟར་འབེབས། །
བཀའ་སྐྱོངས་[71]ཕོ་ཉ་ལས་བྱེད་གློག་ལྟར་འཁྱུག །
འཇིག་རྟེན་ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་[72]བྲན་དུ་འཁོད། །
ཁམས་གསུམ་འཁོར་བའི་ས་དགུ་[73]དབྱིངས་སུ་བསྟིམས། །
༥ ཨཿ བསྟན་པ་འདི་ཉིད་སྟོན་པའི་གཤེན་རྒྱལ་དང་། །
བསྟན་པ་འདི་ཡི་བདག་པོ་བླ་མ་དང་། །
བསྟན་པ་འདི་ཉིད་འཛིན་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་། །
བསྟན་པ་འདི་བཞིན་སྐྱོངས་པའི་ཡོན་བདག་དང་། །
བསྟན་འཛིན་རྗེ་བོ་བཞི་ཡི་མངའ་ཐང་འདི། །
ནམ་ཡང་ནུབ་པ་མེད་པའི་བཀྲ་ཤིས་ཤོག།། །།
མངྒ་ལཾ།། །།
༥ མཁའ་འགྲོ་མའི་གསུང་རྩོམ་སྐོར་གླེང་པ།
མཁའ་འགྲོ་མ་འོད་ལྡན་བཟང་མོའི་གསུང་རྩོམ་སྐོར་ལ་བླ་མ་ཁག་གཅིག་གི་གསོལ་འདེབས་དང་། བླ་མའི་རྩ་སྒྲུབ་སོགས་ཆོ་ག་ཁག་གཅིག་གི་ཟིན་བྲིས་ཞེས་པ་དང་། ཉམས་རྟོག་གི་མགུར་མ། དེ་མིན་ཡུལ་སྡེ་ལ་གནང་བའི་བཀའ་ཤོག་དང་། གསང་སྔགས་བོན་པོ་དགོན་པ་ཁག་གཅིག་གི་བཅའ་ཡིག་སོགས་ཡོད་པ་ཐོས་མོད། ཡུལ་དུས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་ཆ་ཚང་མཇལ་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་སྟབས། ཁོ་བོས་བཀའ་ཤོག་འདི་དང་གསོལ་འདེབས་ཁ་ཤས་ལས་གསུང་རྩོམ་རེ་རེ་ནས་འདིར་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཞུ་ཐབས་བྲལ། གཤམ་དུ་ཁོ་བོར་ལག་སོན་བྱུང་བའི་གསོལ་འདེབས་ཁག་གཉིས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་འགོད་པར་བྱའོ། །
གསོལ་འདེབས་ཁག་དང་པོ་དེ་ལ་ཚིག་རྐང་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་པ་དང་བླ་མ་དགུ་ལ་གསོལ་འདེབས་གསུངས་ཡོད། དེ་ནི་ཕྱི་རྒྱུད་ཀྱི་བླ་མ་གསུམ་དང་། ནང་རྒྱུད་ཀྱི་བླ་མ་གསུམ། གསང་རྒྱུད་ཀྱི་བླ་མ་གསུམ་ལ་གསོལ་འདེབས་མཛད་ཡོད་པའི་ཚིགས་བཤད་ནི།
ཨེ་མ་ཧོ། སྤྱི་གཙུག་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཕོ་བྲང་ན། །དམུ་རིགས་གདུང་འཛིན་གཡུང་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་[74]དང་། །བསླབ་གསུམ་རྣམ་དག་ནམ་མཁའ་སྒྲོན་གསལ་[75]དང༌། །དུས་ཀྱི་བདུད་འདུལ་བསྟན་འཛིན་དབང་རྒྱལ་[76]དང་། །མིག་གིས་འབྲས་བཞིན་གཅེས་པའི་བླ་མ་སོགས། །ཕྱི་རྒྱུད་བླ་མ་རྣམས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །
མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་འོག་མིན་ཞིང་ཁམས་ན། །གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་བསྟན་འཛིན་རིན་ཆེན་[77]དང་། །ཆགས་མེད་འཁྲུལ་ཞིག་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་མ་[78]དང་། །རླུང་སེམས་ཟུང་འཇུག་ནམ་མཁའ་དབང་རྒྱལ་[79]དང༌། །སྙིང་གི་ཁྲག་བཞིན་གཅེས་པའི་བླ་མ་སོགས། །ནང་རྒྱུད་བླ་མ་རྣམས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །
སྙིང་ཀ་བོན་ཉིད་འོད་ལྔའི་ཕོ་བྲང་ན། །ཚེ་དབང་མངོན་བྱོན་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་[80]དང་། །གནས་ལུགས་མངོན་གྱུར་ཉི་མ་འབུམ་གསལ་[81]དང༌། །ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་ནམ་མཁའ་གཡུང་དྲུང་[82]དང་། །སྲོག་གི་རྩ་བཞིན་གཅེས་པའི་བླ་མ་སོགས། །གསང་རྒྱུད་བླ་མ་རྣམས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་བདག་རྒྱུད་བྱིན་གྱིས་རློབས། །
དེ་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབས་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས། །སྒྲུབ་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །ལུས་ལ་བདེ་དྲོད་འབར་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །ངག་ལ་ནུས་པ་འབར་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །སེམས་ལ་རྟོགས་པ་འཆར་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །རླུང་སེམས་དབུ་མར་ཚུད་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །ཉམས་རྟོགས་མངོན་དུ་གྱུར་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །ཞེས་གསང་གསུམ་རྒྱུད་འཛིན་རྩ་བའི་བླ་མའི་གསོལ་འདེབས་འདི་ནི་ཞང་ཞུང་བུ་མོ་འོད་ལྡན་གྱི་ཁ་ཙམ་ཚིག་ཙམ་མ་ཡིན་པ་གསོལ་བ་སྙིང་ནས་འདེབས་པས་བྲིས་སོ། །[83]
གསོལ་འདེབས་འདིར་འཁོད་པའི་བླ་མ་རྣམས་ནི། རང་གྲོལ་[84]བླ་མ་གཡུང་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་དང་། སྤ་ནམ་མཁའ་གསལ་སྒྲོན། ཁྱུང་པོ་སྟག་སླག་ཅན་བསྟན་འཛིན་དབང་རྒྱལ།(༡༨༣༢-༡༨༩༢) དཀར་རུ་གྲུབ་དབང་བསྟན་འཛིན་རིན་ཆེན།(༡༨༠༡-) ཞུ་བླ་མ་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་མ། སྨོན་རྒྱལ་ནམ་མཁའ་དབང་རྒྱལ། མེ་སྟོན་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་(༡༨༡༦-) སྤ་ཉི་མ་འབུམ་གསལ།(༡༨༥༤-) སྤ་ནམ་མཁའ་གཡུང་དྲུང་བཅས་ཡིན་པ་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ།
གསོལ་འདེབས་ཁག་གཉིས་པ་ནི། འདི་ལ་ཚིག་རྐང་ལྔ་ཡོད། འདི་ནི་ཤར་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡེ་ཤེས་རིན་ཆེན་གྱིས་ཚེས་ལྔ་ཉིན་ལྷ་དར་བཅས་ནས་བསྐུལ་ངོར་ཞང་ཞུང་བུ་མོ་འོད་ལྡན་མིང་གིས་དག་སྣང་ཆེན་པོའི་ངང་ནས་ཤར་མར་དུ་བརྩམས་པའོ། །ཞེས་མཛད་བྱང་ལ་འཁོད་ཡོད་པ་ལྟར། གསོལ་འདེབས་འདི་ནི་བཀའ་ཤོག་ཏུ་འཁོད་པའི་“རྩེ་དབུས་བླ་མ་ཆོས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་”ཞེས་པ་ཁོང་ལ་བྲིས་པ་མིན་ནམ་སེམས། ཁོང་གི་མཚན་དངོས་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་འོད་ཟེར་ཞུ་བ་ལྟར་གསོལ་འདེབས་འདི་ལ་ཡང་ཁོང་གི་མཚན་འདུས་འདུག་པ་ལྟར།
ཨེ་མ་ཧོ། སྐྱེ་མེད་གདོད་དག་བོན་སྐུའི་ལྷ་ལམ་ལས། །འགག་མེད་རྟ་ལྗང་རྫོགས་སྐུའི་ཚུལ་འཆང་ཞིང་། །གཉིས་མེད་ཁྲིམས་ལྡན་སྤྲུལ་སྐུའི་ཚོགས་མཐའ་བྲལ། །རིས་མེད་ཀུན་གསལ་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་རྒྱས། །མཐའ་འཁོབ་འགྲོ་བ་འདུལ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །ཞེས་གསོལ་འདེབས་འདི་ནི་ཤར་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡེ་ཤེས་རིན་ཆེན་གྱིས་ཚེས་ལྔ་ཉིན་ལྷ་དར་བཅས་ནས་བསྐུལ་ངོར་ཞང་ཞུང་བུ་མོ་འོད་ལྡན་མིང་གིས་དག་སྣང་ཆེན་པོའི་ངང་ནས་ཤར་མར་དུ་བརྩམས་པའོ། །
འདིར་ཚིག་རྐང་གཉིས་པར་“ཚུལ་”ཞེས་པ་དང་། གསུམ་པར་“ཁྲིམས་”ཞེས་དང་། བཞི་པར་“འོད་ཟེར་”ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་དེ་ལྟར། འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་འོད་ཟེར་(༡༨༧༥-༡༩༣༥)ཞུ་བ་ནི་རྩེ་དབུས་ཆོས་རྗེ་རྒྱལ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་གསུམ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཡོད་པ་ལས་ཁོང་ནི་སྐུ་ཡི་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་དེ་རེད།
དེ་མ་ཡིན་པའི་ཞལ་རྒྱུན་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། མཁར་ནག་ནམ་མཁའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡང་སྤྲུལ་མཁར་ནག་གཡུང་དྲུང་ཡེ་ཤེས་སམ་མཁར་ནག་ཚུལ་ཁྲིམས་[85]ཞེས་པ་དེ་མིན་ནམ་ཟེར་བའི་དྭོགས་འཆར་ཞལ་རྒྱུན་ཡང་ཐོས་པས་རེ་ཞིག་དཔྱད་གཞི་རུ་གྱུར།
འདིར་ཤེས་དགོས་པའི་གནད་ཀྱི་དོན་པོ་གཅིག་ནི། གསོལ་འདེབས་འདི་སྐུལ་མ་ཞུ་མཁན་ཤར་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡེ་ཤེས་རིན་ཆེན་ཞེས་པ་དེ་སུ་ཡིན་མིན་རེད་མོད། གནད་དོན་དེ་ཐག་གིས་མ་ཆོད་པར་གསོལ་བ་འདེབས་ཡུལ་གྱི་བླ་མ་དེ་སུ་ཡིན་གཏན་ཁེལ་མ་ཐུབ།
ཁོ་བོས་རྨོངས་འཆར་ལྟར་ན་ཤར་པའི་རྣལ་འབྱོར་བ་འདི་ཉིད་སྔར་ཁྱུང་མོ་དགོན་དུ་བཞུགས་པའི་ཤར་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཨ་ཁུ་ཤར་རྒན་[86]ཞེས་པ་དེ་མིན་ནམ་སེམས། གལ་སྲིད་དེ་ཡིན་པ་ཡིན་ན་གསོལ་འདེབས་འདི་ནི་མཁར་ནག་ཨ་ལགས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཡང་ན་སྦྲ་གསར་བླ་མ་ནམ་མཁའ་དབང་ཕྱུག་གང་རུང་ལ་ཕུལ་བ་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་སོམ་ཉི་ཡང་བྱུང་།
མཇུག་བསྡུ་བའི་གཏམ།
མཁའ་འགྲོ་མ་འོད་ལྡན་བཟང་མོའི་ངོ་སྤྲོད་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་ཤོག་ལ་དཔྱད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ངོ་སྤྲོད་ཙམ་ཞུས་ཟིན་པའི་ཁུལ་ཡིན། དེ་སྔར་མཁའ་འགྲོ་མ་ཚང་གི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ངག་རྒྱུན་ཙམ་ལས་ཡིག་ཐོག་ལ་འཁོད་པ་གང་ཡང་མ་མཇལ་བས་འབྲེལ་ཡོད་མི་རྒན་ཁག་ལ་ངག་ཐོག་ནས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཚང་གི་དུས་མཉམ་པའི་འབྲེལ་ཡོད་བླ་མ་ཁག་གི་རྣམ་ཐར་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་བྲིས་ཁུལ་ཡིན་པས་ད་རུང་འདོད་བློ་མ་ཁེངས་པའི་ཆ་མང་པོ་འདུག་མོད། ད་ནི་རྩོམ་ཡིག་འདི་བཞིན་མགོ་བཙུགས་ནས་ལོ་ཤས་ཕྱིན་སོང་བས་གནས་སྐབས་རིང་མཇུག་སྡོམ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།
དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་བརྗོད་སྙིང་གཙོ་བོ་ནི། མཁའ་འགྲོ་མའི་བཀའ་ཤོག་སྐོར་ཡིན་པས་འདི་ལ་ཡང་དེ་སྔོན་ཡིག་ཐོག་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་དང་དཔྱད་པ་གནང་མཁན་གང་ཡང་བྱུང་མེད་པས་བརྗོད་དོན་གསར་པ་དང་རང་རེའི་བོད་རིག་པའི་ཁྲོད་ལ་གལ་འགེངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་བུད་མེད་ཀྱིས་གནང་བའི་བཀའ་ཤོག་ཟེར་བ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པ་དང་གཅིག མ་ཟད་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་ཡིན་པ་དང་གཉིས། གཏེར་སྟོན་ནམ་མཁའ་དབང་ཕྱུག་གི་མཁའ་འགྲོ་ཡིན་པ་དང་གསུམ། དེའི་ཐོག་ལ་སྐྱེས་སྦྱངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་དང་འགྲོ་དོན་གྱི་འཕྲིན་ལས་ཟབ་པ་སོགས་ཁྱད་ཆོས་དུ་མ་ལྡན་མོད། ཁོ་བོས་དཔྱད་ཞིབ་གནད་དུ་ཁེལ་བ་ཞིག་བྱུང་མེད། དེ་ཡང་གཅིག་ནས་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ཧ་ཅང་དཀོན་པས་རྒྱབ་བརྟེན་གྱི་ལུང་ཁུངས་མང་པོ་མེད་པ་དང་། གཉིས་ནས་དཔྱད་པ་ཐོག་མ་ལྟ་བུར་སོང་བས་བཀའ་ཡིག་གི་གོ་བ་མ་ལོན་པ་དང་། གསུམ་ནས་འདི་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དོན་དངོས་ཤེས་མཁན་དཀོན་པ་སོགས་ཀྱིས་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱིས་མ་འདང་བ་དང་ཞན་པའི་ཆ་ཤིན་ཏུ་མོད་པ་དང་། མདོར་ན་མ་རྟོགས་པ་དང་ལོག་འགྲེལ་སོང་བ་གང་ཡོད་བོད་རིག་པའི་གཟུར་གནས་དཔྱོད་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཡོ་བ་བསྲང་བའི་བྱིན་སྨར་ཕེབས་མཛོད་ཞུ།
མཐའ་དོན་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲིན་ལས་ཐད་ལ། ལམ་སྟོན་གི་བཀའ་སློབ་ཕེབས་མཁན་དང་། དཔྱད་ཡིག་གི་རྒྱབ་བརྟེན་བསྩལ་མཁན། ངག་ཐོག་ནས་རྒྱུས་གཏམ་གསུངས་མཁན། ལྷག་བསམ་གྱིས་སྐུལ་འདེད་གཏོང་མཁན། རྒྱུ་དངོས་ཀྱི་མཐུན་སྦྱོར་གནང་མཁན་སོགས་ལས་དོན་འདིའི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་དང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་བཞུགས་པའི་སྙིང་ཉེ་ཡོངས་ལ་ཞེ་ཐག་པ་ནས་བཀའ་དྲིན་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཐ་ཚན་མུ་ཙུག་སྨར་རོ།། །།
དཔྱད་ཡིག་དང་ཞབས་མཆན།
[1] དཔྱད་རྩོམ་འདི་ནི། རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པ་གཞོན་ནུ་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དྲུག་པའི་ཐོག་ཏུ་སྒྲོག་སྦྱངས་ཞུས་ཡོད། ཨ་རིའི་ཝིར་ཇི་ནི་ཡ་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན། University of Virginia from August 1st , 2022. USA
[2] འདིར་ཤེལ་བམ་ཞེས་པ་ནི། ཤེ་བམ་དང་དོན་གཅིག་མིན་ནམ་སེམས། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་དུ། ཤེ་བམ་མཐུ་མོ་ཆེ་ཞེས་པའི་དོན་ནི། དེ་སྔོན་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་། ཡང་ན་སྲིད་སྐྱོང་གི་སྲིད་ཐམ་བརྒྱབ་པའི་སྒྲུབ་ཆག་འཇགས་གསུམ་སྐོར་གྱི་བཀའ་ཡིག་གཙོ་བོའི་གྲས། མཐུ་མོ་ཆེ་ནི་ཚིག་དོན་ཁ་གསལ་ཁུངས་བཙན་ཡོད་པའི་དོན། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རེད། འདི་ལ་བཀའ་ཤོག་ཅེས་ཞུ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཡི་གེ་རང་གི་ནང་དུ་གནམ་ལྕགས་ཐོག་རྒོད་ལྟ་བུའི་བཀའ་ཤོག་འདི་ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་བཀའ་ཤོག་ཏུ་བླ་དགས་པར་སེམས།
[3] ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱི་རང་རྣམ། སྨན་རིའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེ། ༢༠༡༦ ཤོག ༣༣༩
[4] བཀའ་ཤོག་འདི་ལ་བོད་རིག་པའི་མཁས་དབང་མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་པོད་དང་པོ་རུ་ངོ་སྤྲོད་དཔྱད་རྩོམ་རྒྱས་པ་ཞིག་ཡོད་པས་གཟིགས་སྙིང་འདོད་ན་དེར་གཟིགས་འཚལ་ཞུ།
[5] ལྕགས་མོ་མཚོ། [2018: P 01.]
[6] ཁྱུང་པོ་ལྡོང་རྫོང་རི་ཁྲོད་ལ་བཞུགས་པའི་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་བཀའ་ཤོག་ཅིག་ཀྱང་ཡོད་པར་མཇལ།
[7] གཤེན་སྡེ་འདུས་པའི་བཀའ་ཡིག་རིན་ཆེན་དབང་གི་རྒྱལ་པོ་གཡུང་དྲུང་འབར་བའི་གཟི་བྱིིིན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །འགྲོ་མགོན་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན།
[8] འདི་ལ་བཀའ་ཤོག་ཅེས་ཞུ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཡི་གེ་རང་གི་ནང་དུ་“གནམ་ལྕགས་ཐོག་རྒོད་ལྟ་བུའི་བཀའ་ཤོག་འདི་”ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་བཀའ་ཤོག་ཏུ་བསྒྲགས་པར་སེམས།
[9] ཁྱུང་མོ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་ཁོ་བོས་བྲིས་པའི་ཁྱུང་མོ་དགོན་པའི་སྔར་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་ད་ལྟའི་གནས་བབ་ཅེས་པར་གཟིགས་འཚལ་ཞུ།
[10] ཨ་ནེ། མདོ་སྨད་ཀྱི་མཚོ་སྔོན་རེབ་གོང་དང་ཁྲི་ཀ་ས་ཆ་ཕལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནས་བླ་མ་དང་རྟོགས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་གསང་ཡུམ་ལ་ཨ་ནེ་དང་ཡང་ན་ཇོ་མོ་ཞེས་སུ་འབོད་སྲོལ་ཡོད་པ་ལྟར། ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་བཟང་མོ་ལ་ཡང་ཨ་ནེ་ཞེས་སུ་འབོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། རྟོགས་ལྡན་ནམ་མཁའ་དབང་ལྡན་གྱི་ཇོ་མོའམ་གསང་ཡུམ་ཡིན་པས་ཡུལ་ལུང་ཀུན་གྱིས་ཨ་ནེ་ཞེས་སུ་ཞུས་པར་གྲགས། དེ་ནི་ཐ་སྙད་དེའི་གོ་དོན་ངོ་མ་ཡང་དེ་མིན་ནམ་སེམས་མོད། དེང་སང་བཙུན་མ་ལ་ཡང་ཇོ་མོ་དང་ཨ་ནེ་ཞེས་སུ་འབོད་པ་ཤིན་ཏུ་མང་།
[11] ཧོར་ཚོ་སོ་དགུའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ཞེས་པ་དེར་གཟིགས་ན། ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཁ་གསལ་གནད་བསྡུས་ཤིག་རྟོགས་ཐུབ་པར་སེམས། དེ་ནི་ནག་ཆུ་ས་གནས་སྲིད་གྲོས་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་ནས་བསྐྲུན།
[12] ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་རྒྱལ་གཞིས་ཕོ་བྲང་ནི་ཨ་དཀར་དགོན་པ་ཟེར་བ་དེ་ཡིན། དེར་ཐོག་བརྩེགས་ཉིས་ཐོག་ཅན་ཁང་མིག་བཞི་བཅུ་སྐོར་ཡོད། ཧོར་སྦྲ་ཁྲི་འདུས་སྟོང་ཤོང་ཟེར་བའི་རེ་བའི་སྦྲ་ནག་དེའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་སྤྱི་ཁྲེ་གྲུ་བཞི་མ་དྲུག་བརྒྱའི་ཚད་ཙམ་ཡོད་བཟོ་འདུག ནོར་སྦྲ་ཁག་ཁ་ཤས་དང་། རྟ་སྦྲ་བཅས་ཡོད། ཕོ་བྲང་དུ་ནང་རྟེན་གསེར་ཟངས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སྐུ་བརྙན་ཐོག་བརྩེགས་གཉིས་སླེབས་པ་སོགས་གསེར་སྐུ་དང་མཆོད་སྡོང་གྲངས་མང་། བོན་པོའི་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་ལྷག་པར་རྩ་ཆེའི་རྟེན་དྲི་མེད་ཤེལ་སྐུ་སོགས་ཡོད། ཨ་དཀར་དགོན་གྱི་བླ་གྲྭ་ནི་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་བླ་མཆོད་ཡིན་པས་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་ཞབས་བརྟན་སྒྲུབ་དགོས། དེར་བླ་མ་དང་དབུ་དགེ་གཉེར་སོགས་དགོན་པའི་སྒྲིག་གཞི་ཆ་ཚང་ཡོད། དེའི་ནང་སྔགས་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ཟེར་བ་ཅུང་ཐོབ་ཐང་ཆེ་བ་ཡོད་པ་རེད། དེ་མིན་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་ནང་བློན་སྨུག་པོ་ཆེ་བརྒྱད། ཕྱི་བློན་རག་པ་ཆེ་བཞི། ཕྱག་མཛོད་དང་གཉེར་པ་དྲུང་ཡིག གསོལ་དཔོན། གཟིམ་དཔོན་བཅས་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཆུ་འཐུང་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་ཟེར་བའི་སྐུ་སྲུང་དང་མངགས་གཏོང་སོགས་དོན་དུ་མི་གྲངས་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ནོར་དཔོན་དང་། རྟ་དཔོན་སོགས་མ་བྱན་དང་། ཆུ་ལེན། ཡོས་འཐག་སོགས་ནང་གཡོག་བཅུ་ལྷག་ཙམ། ནོར་རྫི་དང་། རྟ་རྫི་སོགས་ཕྱི་གཡོག་བཅུ་ལྷག་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་གི་མངའ་ཁོངས་ནང་སྡེ་ཚོ་པ་སོ་དགུའི་ཁར། ཕྱི་སྡེ་མགོ་བཏགས་ཁག་ལྔ་ཤོག་དྲུག་ཟེར་བ་ཡོད་པ་རྗེས་སུ་བེ་རུ་མ་གཏོགས་ཧོར་ཚོའི་ཁོངས་སུ་ཚུད། ཅེས་སོགས་<<ཧོར་ཚོ་སོ་དགུའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་>>ལས་གསལ་བ་ལྟར་རོ། ། 1996: P22-23 དེ་བཞིན་ཀུན་མཁྱེན་རང་རྣམ། ཤོག་ངོས་༢༣༧ ལས། ཨ་དཀར་གཡུང་དྲུང་དར་རྒྱས་གླིང་གི་དགོན་དུ། རབ་གནས་དང་བྱིན་བརླབས་བྱས། རྒྱལ་པོ་ཡབ་ཡུམ་སྲས་བློན་པོ་དང་སྐུ་སྲུང་སྔགས་བོན་བཅས་ལ། གསས་མཁར་རིན་པོ་ཆེ་སྤྱི་སྤུངས་ཁྲོ་བོ་དབང་ཆེན་གྱི་བཀའ་དབང་ཟབ་མོ་བསྐུར་ཏེ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །
[13] བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག ༢༠༡༥ ལོའི་དུས་དེབ་བཞི་པ། ཤོག ༡དང་༢ པར་གསལ། དེ་བཞིན་མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་གྱིས། ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱུད་པ་ཞིག་ད་ལྟ་ལྷ་སར་བཞུགས་འདུག་པ་ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༣༦ལོར་ཧོར་རྒྱལ་པོའི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་པ་དང་མཚན་ལ་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་བ་ཞུ་ཞིང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༤ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༧ལོའི་བར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཀྲུའུ་རིན་གཞོན་པ་དང་། ད་ལྟ་བོད་ལྗོངས་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་གནང་མུས་ཡིན། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༡ལོར་ཁོ་བོར་ལྷ་སར་ཁོང་མཇལ་བའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཐོབ་ཅིང་། སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་ང་ལ་ཁོང་རང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བཞིན་ཡོད་ལ་དཔར་སྐྲུན་བྱ་ཉེར་ཡོད་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཞིག་བསྟན་གནང་བྱུང་། དཔྱད་རྩོམ་དེའི་ནང་དོན་ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་དུས་འགོར་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དང་ཚོ་པ་སོ་དགུའི་དབར་ལངས་པའི་རྩོད་རྙོག་གི་སྐོར་རེད་འདུག གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་བ་ནི་དོན་དངོས་ཐོག་སྤྲུལ་སྐུ་ཞིག་རེད་འདུག་ལ་ཁོང་གིས་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་མཆོད་ཁང་ཡང་ཡིན་པའི་བོན་ཀླུ་ཕུག་དགོན་པའི་མཁན་པོ་གནང་མྱོང་ཞིང་། དགོན་དེའི་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་ཀྱང་བྲིས་གནང་འདུག ཅེས་ཀྱང་གསུངས་འདུག་པ་ལྟར་རོ། །
[14] ཨ་ལགས་བོན་བརྒྱ་དགེ་ལེགས་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ། རིས་མེད་བསྟན་རྩིས། ཀན་སུུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༨ ཤོག ༢༧༦
[15] ཧོར་ཚོ་སོ་དགུ་ནི། གཅིག སྟེང་ཆེན་རྫོང་། ༡དཀར་སྟོད། ༢དཀར་སྨད། ༣ནག་རུ། ༤རྡོར་ཤུས་སྟོད་པ། ༥རྡོར་ཤུས་སྨད་པ། གཉིས། སེར་ཚ་རྫོང་། ༦བྱ་ཟེ། ༧སྒར་ཁོངས། གསུམ། ཁྲི་རྡོ་རྫོང་། ༨དམར་རུ། ༩ཁྲོམ་ཚང་། ༡༠དམར་(རྨ)རོང་། ༡༡ཉིན་ཐ། ༡༢སྲིབ་ཐ། ༡༣ཉིན་མོ། ༡༤ཉེམ་ཚ། ༡༥འདྲེ་དགའ། ༡༦སྡོམ་པ། ༡༧ཡང་པ། ༡༨རལ་གསུམ། ༡༩ཁྲི་ར། ༢༠རྡོ་བ། བཞི། སྦྲ་ཆེན་རྫོང་། ༢༡འབྲོག་ཤོག ༢༢ཡེ་ཐ། ༢༣བོན་ཐ། ༢༤དྲུག་ཅུ། ལྔ། གཉན་རོང་རྫོང་། ༢༥ཨར་སྟོད། ༢༦ཨར་སྨད། ༢༧རྡོ་དམར། ༢༨བྲ་བོ་(ཁྲ་བོ)། ༢༩གེ་མོ། ༣༠སོག་སྡེ། དྲུག འབྲི་རུ་རྫོང་། ༣༡འབྲི་རུ། ༣༢ཁྲ་རིང་། ༣༣སྟག་དྲུག ༣༤འགོ་མ། ༣༥རག་ཤི། ༣༦བོམ་ཕན། ༣༧ནག་རོག(རུ)། ༣༨བུ་རྫུམ། ༣༩སེན་(སེར་)ཚ། གོང་གསལ་རྫོང་ཁག་དྲུག་པོ་ལས་མཐའ་མའི་འབྲི་རུ་རྫོང་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཡུལ་དགུ་པོ་དེ་ལ་ནག་ཤོད་ཚོ་དགུ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་སྲོལ་འདུག བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག ༢༠༡༥ ཤོག ༡༣ དང་ ༡༤ པར་གསལ།
[16] ཀླུ་དགོན་གཡུང་དྲུང་བདེ་ཆེན་གླིང་། མཛད་པ་པོ། ཧོར་སྤྱི་གཡུང་དྲུང་རྒྱལ་བ། “གཉིས་པ་དགོན་པ་ཇི་ལྟར་ཆགས་ཚུལ་ནི། རྩོད་ལྡན་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་སྟོན་མཆོག་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཡི་ཡོངས་རྫོགས་བསྟན་པའི་བདག་ཉིད་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་མཉམ་མེད་པའི་གདན་ས་གཤེན་བསྟན་སྨན་རི་དགོན་གྱི་མཁན་རབས་ཉེར་གསུམ་པ་སྨྲ་དབང་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་མཆོག་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་སྐྱོད་སྐབས་རབ་ཡིད་མེ་བྱ་ལོར་ལྷ་བླ་བསྟན་པ་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་བསྟན་འཛིན་དབང་གྲགས་(འདི་གཤེན་གྱི་གདུང་ལས་འཁྲུངས་)ཁྲིར་ཕེབས་རྟེན་འབྲེལ་དུ་བླ་གྲྭ་བཅུ་གསུམ་དུས་གཅིག་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་འདུལ་འཛིན་གྱི་སྡེ་བཙུགས། དགོན་པའི་མཚན་དུ་གཤེན་བསྟན་གཡུང་དྲུང་བདེ་ཆེན་གླིང་ཞེས་སུ་བསྩལ་བ་དང་། བོན་གྱི་འདུལ་རྒྱུད་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལྟར་བཅའ་ཡིག་ཐར་ལམ་ཐེམ་སྐས་གཏན་ལ་ཕབས་རྒྱལ་བ་སྨན་རི་བའི་དགོན་ལག་ཨང་དང་པོ་ཡིན་པའི་ལུང་གི་ཆེ་བ་བསྩལ། བོན་སྐྱོང་མ་བདུད་བཙན་རྒྱལ་བཞི་ལ་གཉེར་གཏད་དེ་རྒྱལ་རོང་བྲག་སྟེང་ནས་ཐོན་པའི་གཤང་ཆེན་ཞིག་བཀའ་དྲིན་དུ་བསྩལ་བ་འདི་ད་ལྟའང་དགོན་གྱི་ནང་རྟེན་དུ་བཞུགས་ཡོད། བསྟན་འཛིན་དབང་གྲགས་ཀྱིས་སྔར་གྱི་སྔགས་པ་༡༢དེ་གྲྭ་བ་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྒྱུར་བ་ལས་མཁར་དམར་གྱི་སྔར་སྲོལ་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཁར་དགོན་གྱི་འདུ་ཁང་ཀ་བ་བརྒྱད་གསར་བཞེངས་དང་། བོད་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་༡༥གཤེན་རབ་འཁྲུངས་མཆོད་དང་། བོད་ཟླ་༨ཚེས་༡༥མ་ཏྲི་འབུམ་སྒྲུབ་སྲོལ་གཏོད། དྲང་སྲོང་གི་ཁྲིམས་བཞེས། འཆད་ཉན་རྩོམ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དོ། །” ཅེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཡོད་པ་ལྟར། ཀླུ་ཕུག་དགོན་འདི་སྨན་རིའི་མཁན་ཆེན་ཉེར་གསུམ་པ་མཆོག་གིས་ཕྱག་བཏབས་པ་ཡིན་པས་བོན་གྱི་དགོན་པ་གལ་འགེངས་ཅན་ཞིག་ཏུ་བརྩི་སྲོལ་ཡོད།
[17] དེ་ནས་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་བསྟན་སྦྱིན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཚེ་དབང་ལྷ་རྒྱལ་དང། མ་ཡུམ་མེ་ཏོག་ལྷ་མོ་གཙོས་བཀའ་བློན་ལྷན་རྒྱས་ཕེབས་ཏེ་སྐུ་གདུང་མདུན་དུ་མཆོད་པའི་སྤྲིན་ཚོགས་དཔག་དུ་མེད་པར་ཕུལ་ཞིང་། སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོར་བཏབ། ཅེས་སྨན་རིའི་མཁན་རབས་ཉེར་ལྔ་པ་འགྲོ་མགོན་ཤེས་རབ་གཡུང་དྲུང་གི་རྣམ་ཐར་དུ་གསལ་མོད། ཁོང་ནི་ཧོར་སྤྱི་བཅོ་བརྒྱད་པ་དང་བཅུ་བདུན་གང་རུང་སྲས་མིན། དེ་ནི་ཧོར་ཚོ་སོ་དགུའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ལས་གསལ་བ་ལྟར་ཡིན།
[18] ཧོར་ཚོ་སོ་དགུའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས། ཤོག ༢༡
[19] ཧོར་ཚོ་སོ་དགུའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ལས། བཅུ་བདུན་པ་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་འདས་རྗེས། ཁོང་གི་སྐུ་མཆེད་རྣམ་རྒྱལ་དབང་འདུས་བཙུན་པ་ཡིན་པས་ཁྲི་ལས་བབས་རོགས་ཞུས་ཏེ་རྒྱལ་ས་བཟུང་བ་རྒྱལ་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པ་ཡིན། ཞེས་དང་། ཁོང་ལ་སྲས་མེད་པས་སྐུ་མཆེད་བཀྲ་ཤིས་དབང་རྒྱལ་གྱི་སྲས་གཉིས་ལས་ཚེ་དབང་ལྷ་རྒྱལ་རྒྱལ་རབས་བཅུ་དགུ་པར་བཀོད་པར་བརྗོད། ཤོག ༢༠
[20] ཧོར་ཚོ་སོ་དགུའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས། ཤོག ༢༠
[21] ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་བཅོ་ལྔ་པ་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་ཡིན་པ་དང་ཁོང་ནི་སྨན་རིའི་མཁན་ཆེན་ཉེར་གསུམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་དང་མཆོད་ཡོན་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་དམ་ཚིག་ཟབ་མོ་ཡོད་པར་གསུངས་འདུག འདི་ནི་ཧོར་ཚོ་སོ་དགུའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས། ཤོག་ངོས ༡༩ དང་༢༠ ལས། ཚེ་དབང་རྒྱལ་ནས་གདན་ས་བཟུང་བ་རྒྱལ་རབས་བཅོ་ལྔ་པ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཡིན། ཀུན་མཁྱེན་རང་རྣམ། ཤོག་ངོས་༡༧༧ ལས། སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་བཅས་སྐུ་མཆེད་ཟུང་གིས་ཁོ་བོ་ལ། །སྨན་རིའི་གསེར་ཁྲིར་ཕེབས་པའི་དགའ་སྟོན་ལེགས་གསོལ་རྟེན་འབྲེལ་དུ། སོག་གཞུང་སྦྲ་ཆེན་ཀླུ་ཕུག་དུ་དགོན་སར་བཏབ་ཅིང་ཕུལ་བ་ལ་བདག་གི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐིག་རྩ་དང་རྨང་གཞི་འདིང་ཞིང་བཀྲ་ཤིས་དང་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོར་བགྱིས་ཏེ་དགོན་མིང་དུ། གཡུང་དྲུང་བདེ་ཆེན་གླིང་དུ་བཏགས། དགོན་དེར་རྒྱལ་བ་མཉམ་མེད་ཆེན་པོའི་དུས་ཆེན་འཇུག་པའི་ཐབས་སུ་ཇ་སྦག་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པའི་སྦྱོར་འཇོག་བྱས། ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་ལྟར་དང་། ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་བཅུ་དྲུག་པ་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་གྱི་སྲས་ཁྲི་དབང་རབ་བརྟན་ཡིན། ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་བཅུ་བདུན་པ་ཁྲི་དབང་རབ་བརྟན་གྱི་སྲས་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་ཡིན། བཅོ་བརྒྱད་པ་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་གྱི་སྐུ་མཆེད་རྣམ་རྒྱལ་དབང་འདུས་(སྔར་གྲྭ་པ་རེད།)ཡིན། ཁོང་ལ་སྲས་མེད་པས་ཁྲི་དབང་རབ་བརྟན་གྱི་སྐུ་མཆེད་ཆུང་བའི་སྲས་ཚེ་དབང་ལྷ་རྒྱལ་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་པར་བཀོད་པ་རེད། ཚེ་དབང་ལྷ་རྒྱལ་ཡབ་སྲས་ཡུམ་དང་བཅས་པ་འབྲོག་ཤོག་གིས་བཀྲོངས། དེ་ནས་གཙང་ཚ་ལ་ཡོད་པའི་སྲས་རྒྱལ་སྲས་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གདུང་སྲས་ལ་ངོས་འཛིན་ཞུས་དགོས་བྱུང་ཡོད་པ་བཅས་སོ། །ཀུན་མཁྱེན་རང་རྣམ། ཤོག་ངོས་༢༣༦ ལས། སྤྱི་ཁྱབ་མི་ཡི་དབང་པོ་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་དང་། རྒྱལ་སྲས་ཆེ་བ་ཁྲི་དབང་རབ་བརྟན་དང་། ཆུང་བ་རྒྱལ་བླ་གཡུང་དྲུང་བསྟན་རྒྱལ་དང་། སྲས་ཟུར་བ་བཀྲ་ཤིས་དབང་རྒྱལ་བཅས་ནས་ཕོ་བྲང་དུ་འོང་དགོས་གསུང་སྟེ། དད་མོས་རྩེ་གཅིག་གིས་མདུན་བསུ་དང་བཅས་སྐབས། དེར་སོང་ནས། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །འདིར་བཀྲ་ཤིས་དབང་རྒྱལ་ནི་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ཚེ་དབང་ལྷ་རྒྱལ་གྱི་ཡབ་དེ་རེད། དེ་བཞིན་ཧོར་ཚོ་སོ་དགུའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་སུ་ཡང་གསལ་ཡོད་པ་ལྟར་རོ། །
[22] དེ་ནས་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོ་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་དེ་ཉིད་ཞིང་ཁམས་གཞན་དུ་འཕོས་པས། གདན་འདྲེན་ཞུ་པར་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན། སོག་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་གཤེགས། སྨན་རིའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེ། ཤོག ༡༡༧
[23] ཕུར་ནག་དགོན། དཔལ་གཤེན་བསྟན་ཕུར་ནག་དགོན་གཡུང་དྲུང་འོད་ཚལ་གླིང་ནི་མདོ་སྟོད་རྔུལ་རྫ་ཟལ་མོ་སྒང་རྒྱུད་ཧོར་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱལ་པོའི་མངའ་འབངས། ཧོར་ཐོག་འོག་བར་གསུམ་གྱི་བར་མའམ་ཧོར་ཚོ་སོ་དགུའི་ནང་ཚན་དྲུག་ཅུ་ཚོ་པའི་ཡུལ་ཏེ་དེང་སང་བོད་ལྗོངས་ནག་ཆུ་སྦྲ་ཆེན་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཆགས་ཡོད། དགོན་འདི་ཐོག་མའི་ཕྱག་འདེབས་མཁན་ནི་སྐྱབས་སྟོན་རིན་ཆེན་འོད་ཟེར་སྐུ་མཆེད་གཉིས་ཡིན་པ་སོགས་རྒྱས་པ་བོན་གྱི་ཤེས་རིག་ཚིག་མཛོད་དུ་གཟིགས་འཚལ། ཤོག ༣༩༡
[24] རིས་མེད་བསྟན་རྩིས། ཨ་ལགས་བོན་བརྒྱ་དགེ་ལེགས་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ། ༢༠༡༨ ཤོག ༣༩༨
[25] བདེ་ཆེན་གླིང་པའི་<<རིག་འཛིན་ཀུན་གྲོལ་གསང་བ་རྩལ་གྱི་རྣམ་ཐར་བསྡུས་དོན་སྐལ་ལྡན་དགྱེས་པའི་དགའ་སྟོན།>>ལས། “འདིར་རེ་ཀོང་ཁྲི་ཀའི་སེར་རྒྱ་བས་དད་དང་དག་སྣང་གིས་བསྐུལ་ཅིང་བླ་མ་དང་ལས་འཕྲོའི་སྐལ་བ་བཟང་པོས་དངོས་སུ་གདུང་བ་ནམ་མཁའ་དབང་ལྡན་ཞེས་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྐུལ་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཐོ་ལམ་ཙམ་དུ་འབྲི་བ་ལ་གཉིས། སྐྱེས་རབས་དང་རྣམ་ཐར་ཏེ་” ཞེས་གསལ་བ་ལྟར་རོ། །ཤོག་ལྡེབ་དང་པོར་གསལ། བོན་གྱི་བཀའ་བརྟེན་པོད་༢༨༦པར་བསྡུས་ཡོད།
[26] ཡེ་ཤེས་བློ་གྲོས། ༢༠༡༢ ཤོག ༣༤
[27] གནས་མཆོག་བང་བཀྲ་མའི་ལོ་རྒྱུས་རགས་བསྡུས་ལས། བོད་རབ་བྱུང་དང་པོའི་ལྕགས་མོ་གླང་གི་ལོ། གནམ་གྱི་སྲས་གོང་མ་སུ་རན་ཙང་གི་ཅ་ཡི་ཁྲི་ལོ་དྲུག་པར་སྤྱི་ལོ་ ༡༠༦༡ ལོར་ཁྱུང་དབུས་བླ་མ་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཁྱུང་པོ་སྟེང་ཆེན་དགོན་བཏབ་པ་དང་། དེ་དང་དུས་མཉམ་ཁྱུང་པོའི་སྲིད་དབང་འཛུགས་ཡུལ་གྱི་ཕོ་བྲང་བཏབ་ཅིང་། ཕོ་བྲང་དེའི་ཟུར་དུ་སྲིད་རྒྱལ་བླ་མཚོ་ཞེས་པའི་མཚོ་ཞིག་ཡོད་པ་གྲོང་དང་ཉེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱག་གཅིན་སོགས་ཀྱིས་འབག་བཙོག་ཡོང་བར་དོགས་ནས་དེའི་མཐའ་སྐོར་དུ་རྡོ་འབུམ་བཞེངས་པས་ད་ལྟའི་རྟེན་བང་བཀྲ་མ་ཞེས་པ་འདི་ཡིན། ཞེས་དང་། ཕྱིས་སུ་གསས་ཁང་བཀྲ་ཤིས་འོད་འབར་ཞེས་གནས་མཆོག་བང་བཀྲ་མར་བཞེངས་ཏེ་ཞེས་སོགས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་འཁོད་ཡོད། <<ཁྱུང་པོ་སྟེང་ཆེན།>> དེབ་དང་པོ། ཤོག ༦༢༠
[28] གཏེར་སྟོན་ནམ་མཁའ་དབང་ལྡན་གྱི་གཏེར་རྫས་རྣམས་སེར་བརྒྱ་ནས་དགེ་ལུགས་པའི་དབང་ཤུགས་ཀྱིས་ཡུལ་ལུང་ལ་གདོན་འདུག་པས་གཞན་ལ་འཁྱེར་རོགས་ཞེས་བཙན་ཤེད་བརྒྱབ་ནས་ཁྱུང་མོ་བླ་མ་ལ་ཕུལ་ནས་དགོན་དེའི་རྟེན་སྒམ་ལ་བཞུགས་གསོལ་ཞུས་པར་གྲགས་པའི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་རེད།
[29] ཁྲི་གཡུང་དྲུང་གི་<<བོན་སྐྱོང་བེ་རི་རྒྱལ་པོའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་གླེང་གནད་བསྡུས་>> ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ལས་གསལ།
[30] སྦྲ་གསར་པནྚི་ཏ་ཀུན་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ལས་དྲངས། གཞན་ཡང་དོ་ཞི་བོན་རྒན་ཞིག་གི་ཞལ་འདོན་ལས་ཀྱང་གསོལ་འདེབས་འདི་བཞིན་ཡོད་པ་མཇལ་མོད། ཚིག་རྐང་ལ་ཅུང་མི་མཐུན་པ་ཁ་ཤས་འདུག
[31] ཨ་ནེ་ཚང་རྩེ་དབུས་སུ་བཞུགས་པའི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་ཁ་ཤས་མཇལ་བ་ཙམ་ལས། རྒན་ཚེ་རིང་ཐར་གྱིས་བརྩམས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་<<རྩེ་དབུས་དགོན་པ་དང་མཚོ་སྔོན་པོའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་བོན་བསྟན།>> དང་། རྩེ་ཞིག་ཚང་ཤེས་རབ་བསྟན་པའི་ཟླ་བས་བརྩམས་པའི་<<རྩེ་ཞིག་དགོན་པ་དང་མདོ་སྨད་བྱང་ཤར་བོན་དགོན་ཁག་གི་འབྲེལ་བ།>> ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་གཉིས་ལས་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་གྱི་སྐོར་ཟུར་ཙམ་ཡང་འཁོད་མེད་པ་ནི་ཏོག་ཙམ་ཡ་མཚན་པ་ལྟར་བྱུང་།
[32] “སྲིད་རྒྱལ་གསང་བའི་སྒྲུབ་ཕུག་” ཅེས་པའི་གནས་མིང་འདི་ནི་བོན་ལུགས་ཀྱི་མ་རྒྱུད་མཁའ་འགྲོ་གསང་གཅོད་ཀྱི་གཞུང་ལས་གསལ་བ་ལྟར་གཅིག་མཚུངས་མིན་ནམ་སེམས།
[33] སྟོན་ཁྱུང་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེའི་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཁོང་སྐུ་འཁྲུངས་དུས་ནས་གཤེགས་པས་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེའི་མ་གཡར་གནང་ནས་བཞུགས་པར་ཁྱུང་མོ་ཚང་ཨ་ལགས་སྟོབས་ལྡན་གྱིས་གསུངས། ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཨ་ནེ་འོད་ལྡན་བཟང་མོས་ལྕགས་ཐག་ཁ་སྒང་ནས་ཁྲིད་ཡོང་སྟེ་སྤྱིར་བཏང་ཞིག་མ་ཡིན་ཚུལ་གསུངས་ནས་གསོ་སྐྱོང་གནང་ཚུལ་རྩེ་ཞིག་ཚང་ཨ་ལགས་ཟླ་བས་གསུངས།
[34] གསོལ་འདེབས་དེ་དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ཟུར་དུ་བཀོད་ཡོད་པར་མ་ཟད། བླ་མ་རེ་རེའི་ངོས་འཛིན་གསལ་པོར་བྲིས་ཡོད་པས་གཟིགས་འཚལ་ཞུ།
[35] རྩེ་དབུས་ཆོས་རྗེ་རྒྱལ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་གསུམ་ཡོད་པ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་འོད་ཟེར་སྐུ་སྤྲུལ་དང་། གསུང་སྤྲུལ་བ་ལུང་ཆོས་རྗེ་ཞེས་པ་ཆོས་རྗེ་བསྟན་པ་འོད་ཟེར་ཡིན། ཐུགས་སྤྲུལ་བོན་བརྒྱ་གཡུང་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་ཡིན་པ་སོགས་<<རྩེ་དབུས་དགོན་པ་དང་མཚོ་སྔོན་པོའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་བོན་བསྟན།>>ཞེས་པ་<<བོན་བསྟན་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དཔྱད་བརྗོད་ཁྱུང་རུའི་འོད་སྣང་།>> ཤོག་ངོས་༢༡༢དང་༢༣༧བར་གསལ།
[36] འདི་ལ་སྟོན་ཁྱུང་དང་། སྟོང་ཆུང་། སྟོན་ཆུང་སོགས་འབྲི་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད། ཁོང་ནི་རྩེ་ཞིག་སྟོང་ཉིད་བྱ་འཕུར་གྱི་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ཡིན། མདོ་སྨད་བ་ཡན་རྫོང་ཁོངས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་རྩེ་དབུས་དགོན་པར་རྒྱུན་བཞུགས་མ་མཛད། བ་ཡན་ས་ཁུལ་གྱི་བོན་སྡེ་རུ་བཞུགས། ཞེས་རྒན་ཚེ་རིང་ཐར་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་<<རྩེ་དབུས་དགོན་པ་དང་མཚོ་སྔོན་པོའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་བོན་བསྟན།>> ཞེས་པ་<<བོན་བསྟན་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དཔྱད་བརྗོད་ཁྱུང་རུའི་འོད་སྣང་།>> ཤོག་ངོས་༢༡༢-༢༣༧ བར་གསལ།
[37] སྟོན་ཁྱུང་ཞབས་དྲུང་གི་སྲས་ཨ་ལགས་བསྟན་འཛིན་ཞུ་བ་མཚན་ཆ་ཚང་ལ་བསྟན་འཛིན་དབང་རྒྱལ་ཞུ། ཁོང་ནི་སྣང་ཞིག་ནང་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་རུ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ནས་སྣང་ཞིག་དགོན་དུ་ཁྲི་སར་བཀོད་མོད། དུས་དབང་གིས་དགོན་པར་བཞུགས་ཐུབ་མེད། སྐུ་ཚེ་གང་བོར་བ་ཡན་དོ་ཞི་བོན་པོ་དགོན་པ་སོགས་སུ་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་ནས་བཞུགས་པར་གྲགས།
[38] གསའ་ཞེས་པ་དེ་སྙུང་ནས་སྐུ་གཤེགས་པར་གྲགས། དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་མཐུ་ནུས་ཙམ་ཡིན་པར་ཐོས། རྩེ་ཞིག་ཚང་ཤེས་རབ་བསྟན་པའི་ཟླ་བ།
[39] སྡོང་སྐམ་སྣང་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལྕགས་བྱི་ལོར་སྐུ་གཤེགས་ཞེས་ཨ་ལགས་བོན་བརྒྱ་རིན་པོ་ཆེའི་བསྟན་རྩིས་ལས་གསལ། གཞན་ཡང་ཁོང་གི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ལས། བོན་བརྒྱ་ཚང་གི་དངོས་སློབ་སྡོང་སྐམ་མཆོག་སྤྲུལ་སྣང་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་ཅེས་ཀྱང་གསུངས་ཡོད་པ་ལ་ལྟར། བོན་བརྒྱ་བླ་མ་གཡུང་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་ཚང་གི་དངོས་སློབ་ཡིན་པར་གྲགས།
[40] འདི་སྐབས་རྟོགས་ལྡན་ནམ་མཁའ་དབང་ཕྱུག་སྐུ་གཤེགས་ནས་མཁའ་འགྲོ་མ་བོན་བརྒྱ་རང་ཤར་རིག་གྲོལ་ལ་བཅར་ནས་སྙན་གསེང་ཞུས་སྐབས་འཕོ་ཆེན་ལ་ཐུགས་ཉམས་བཞག་ཡོད་མེད་སྐོར་ནས་བཀའ་མོལ་ཞུས་སྐབས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་ཡོད་པ་རྣམས་འདིར་ཡིག་ཐོག་ལ་བྲིས་མེད།
[41] སྟོན་ཁྱུང་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ། སྟོན་ཁྱུང་ཞབས་དྲུང་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ཨ་ལགས་པད་མ་རིན་པོ་ཆེ་ཚང་རེད། མཚན་དངོས་ལ་སྐལ་བཟང་པད་མའམ་རིན་ཆེན་བློ་གྲོས་ཞུ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོར་བ་ཡན་འཁྱོག་ཆུ་ས་ཁུལ་གྱི་ཨ་མགོན་ཚང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། དོ་ཞི་བོན་པོ་དགོན་པ་རུ་གདན་དྲངས་ནས་བསྟན་དོན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་ནས་བཞུགས།
[42] ཨ་ལགས་ཁྱུང་མོ་སྟོབས་ལྡན་དབང་ཕྱུག་རིན་པོ་ཆེ་ནི། མདོ་སྨད་ཁྱུང་མོ་དགོན་པའི་དབུ་བླ་ཡིན། ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་ཁོ་བོས་བྲིས་པའི་<<ཁྱུང་མོ་དགོན་པའི་སྔར་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་ད་ལྟའི་གནས་བབས་>>ཞེས་པ་ལས་གསལ། ཁོང་ནི་སྟོན་ཁྱུང་ཞབས་དྲུང་བསོད་ནམས་གཡུང་དྲུང་དང་ཉེ་འབྲེལ་ཡིན་པར་གསུངས། དེ་ནི་ཁྱུང་མོ་ཚང་གི་མ་ཡུམ་གྱི་མཚན་ལ་ཨ་ཡེ་གདུག་དཀར་སྐྱིད་ཟེར། ཨ་ཡེ་དེའི་ཡབ་དམ་པའི་མཚན་ལ་གཡུང་དྲུང་བཀྲ་ཤིས་དང་ཡོངས་གྲགས་སུ་”དཔོན་བྲིས་པ་”ཟེར། དེ་ནི་སྟོན་ཁྱུང་ཞབས་དྲུང་གི་ཉེ་འབྲེལ་ཡིན་པར་གསུངས།
[43] མདའ་དང་འཕང་། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་རྒྱལ་མཚན། <<ཁྲོ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་རྒྱར་དཔྱད་པ།>> ཤོག ༩༩
[44] འདིར་དོ་ཞི་བོན་པོའི་དགོན། ཡུལ་སྐད་དུ་དོ་ཞི་བོན་མང་ཟེར། དོ་ཤུལ་ཞེས་བྲིས་པ་ཡང་ཡོད། མདོ་སྨད་བ་ཡན་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ༡༩༨༠ ལོར་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མཆོག་གིས་དངོས་སུ་བཀའ་འཁྲོལ་ཐོབ་པ་ལྟར་གསར་དུ་བོན་སྒོ་འབྱེད་པའི་བསྐལ་བཟང་ཐོབ་པ་སོགས་བྱུང་ཡོད་པར་བཤད།
[45] <<རྩེ་དབུས་དགོན་པ་དང་མཚོ་སྔོན་པོའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་བོན་བསྟན། སྟོང་སྐོར་ཚེ་རིང་ཐར། ཤོག་ངོས་༢༡༢-༢༣༧བར་གསལ།
[46] རྩེ་ཞིག་བླ་རབས་རྣམ་ཐར་ལས་དྲངས། རྩེ་ཞིག་དགོན་པའི་གྲྭ་པ་ཤེས་རབ་འོད་ཟེར་ཅན།
[47] དོ་ཞི་བོན་པོ་སངས་རྒྱས་མཁར། ད་ལྟ་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་ཡོད། དོ་ཞི་བོན་དགོན་ནས་བོན་པོ་རྒན་ཤོས་དེ་ཁོང་ཡིན་པར་བཤད། གཞན་སྟོན་ཁྱུང་དགོན་པའི་གྲྭ་རྒན་སྨོན་ལམ་ལགས་ལ་ཡང་འདིའི་སྐོར་གྱི་བཅར་འདྲི་ཞུས་ཡོད།
[48] སྐལ་བ་(བསྐལ་པ་)
[49] འཕྲག་ཏོག་(ཕྲག་དོག)
[50] རིགས་ལྔའི་མཁའ་འགྲོ་ནི། དེ་བཞིན་རིགས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་བདེ་ལྡན་མ། གཡུང་དྲུང་རིགས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་གཟི་ལྡན་མ། འཁོར་ལོ་རིགས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་ཤུགས་ལྡན་མ། པད་མ་རིགས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་དབང་ལྡན་མ། རིན་ཆེན་རིགས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་ཤུགས་ལྡན་མ་དང་ལྔའོ། །
[51] ༡༽ཤར་དུ་རབ་འཇིགས་གཏུམ་པའི་དུར་ཁྲོད་དང༌། བྱང་དུ་ཚང་ཚིང་འཁྲིགས་པའི་དུར་ཁྲོད། ནུབ་ཏུ་འུར་འུར་འབར་བའི་དུར་ཁྲོད། ལྷོ་རུ་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་དུར་ཁྲོད། ལྷོ་ཤར་དུ་ནགས་ཚལ་འཁྲིགས་པའི་དུར་ཁྲོད། བྱང་ཤར་དུ་དབང་ལྡན་བཀོད་པའི་དུར་ཁྲོད། བྱང་ནུབ་ཏུ་ཀི་ལ་ཡ་སྒྲོག་དུར་ཁྲོད། ལྷོ་ནུབ་ཏུ་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་དུར་ཁྲོད་དེ་བརྒྱད། ༢༽ཡང་ན། བདུད་རྒྱལ་སྟོང་ལམ་བསྒྲལ་ས་སོས་མེད་ཁྲག་མཚོ་དང༌། ངམ་རྗེ་ནག་པོ་བསྒྲལ་ས་ཆོར་ཤོད་རབ་འཇིགས། རྒྱ་ལག་ཐོད་རྗེ་བསྒྲལ་ས་རྨེ་ཤོད་སྐྱི་འཇིགས། བྱེ་བ་གོང་རིང་བསྒྲལ་ས་མ་ཊམ་བསྒྲལ་གླིང༌། སྟོབས་ཆེན་ཁྱབ་པ་བསྒྲལ་ས་མྱ་ངམ་ཐང་ནག དྷཤ་འགྲི་བ་བསྒྲལ་ས་དྲེགས་པ་ཡམ་ཤོད། འགྲན་དེ་ཡ་བོ་བསྒྲལ་ས་མཁའ་འགྲོ་མི་རྐུན། མ་ཊམ་རུ་ཏྲ་བསྒྲལ་ས་སྲིན་པོ་མི་རྐུན་ཏེ་བརྒྱད། ༣༽ཡང་ན། ཤར་དུ་གཏུམ་དྲག བྱང་དུ་ཚང་ཚིང་འཁྲིགས་པ། ནུབ་ཏུ་རྡོ་རྗེ་འབར་བ། ལྷོ་རུ་ཀེང་རུས་ཅན། བྱང་ཤར་དྲག་ཏུ་རྒོད་པ། ལྷོ་ཤར་བཀྲ་ཤིས་ཚལ། ལྷོ་ནུབ་མུན་པ་དྲག་པོ། བྱང་ནུབ་ཀི་ལི་ཀི་ལིའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་དང་བརྒྱད་དོ། །
[52] དུར་ཁྲོད་མཁའ་འགྲོ་བརྒྱད། དུར་ཁྲོད་བརྒྱད་ན་གནས་པའི་མཁའ་འགྲོ་བརྒྱད་དེ། ཡུམ་ཆེན་མཁའ་འགྲོ་ཀུན་བསྐྱེད་མ་དང༌། ཡུམ་ཆེན་མཁའ་འགྲོ་རྫུ་འཕྲུལ་ལྡན། ཡུམ་ཆེན་མཁའ་འགྲོ་ཀུན་སྨིན་མ། ཡུམ་ཆེན་མཁའ་འགྲོ་ཀུན་སྡུད་མ། ཡུམ་ཆེན་མཁའ་འགྲོ་བདེ་ལྡན་མ། ཡུམ་ཆེན་བདེ་ལྡན་དྲི་མེད་མ། ཡུམ་ཆེན་མཁའ་འགྲོ་ཞི་བ་མཚོ། མཁའ་འགྲོ་དངོས་གྲུབ་དབང་སྡུད་མ་བཅས་བརྒྱད་དོ། །
[53] གནས་གསུམ་གྱི་མཁའ་འགྲོ་ནི། འོག་མིན་གནས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་ཀྱེ་མ་འོད་མཚོ་དམར་མོ། དགའ་ལྡན་གནས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་བཟང་ཟ་རིང་བཙུན་སེར་མོ། འཛམ་གླིང་གནས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་འོད་ལྡན་འབར་མ་དཀར་མོ་དང་གསུམ་མོ། །
[54] ཁ་ཕྱེ་(ཁ་ཞེ་)
[55] རྣམས་པར་(རྣམ་པར་)
[56] དབུས་བཙུགས་(དབུ་བཙུགས་)
[57] འགྲིགས་ཁྲིམས་(སྒྲིག་ཁྲིམས་)
[58] དོང་ཙེ་ནི། སྔར་ཆིན་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་དངུལ་ལོར་ཚད་གཞིར་བཟུང་ནས་དངུལ་ལོར་རིམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་གསེར་གྱི་དངུལ་ལོར་ལ་སྲང་ཉི་ཤུ་ཡིན་པ་དང་། ཟངས་ཀྱིས་བཟོས་པའི་དོང་ཙེ་ནི་སྲང་རེའི་གྲངས་ཚད་དུ་བྱས་པ་དེ་ཡིན། མདོར་ན། གསེར་གྱི་དོང་ཙེ་དང་དངུལ་གྱི་དོང་ཙེ་ལྟ་བུ། ད་ལྟའི་ཤོག་སྒོར་ལ་ཡུལ་ལུང་ལ་ལར་དོང་ཙེ་ཟེར།
[59] དགེ་བསྐོས་(དགེ་སྐོས་)ནི། བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཕལ་ཆེར་ལ་ཡོད། དགོན་པའི་རྒྱུན་གཏན་གྱི་སྒྲིག་ལམ་གནོན་འདོམས་གནང་མཁན་སྟེ། སྒྲིག་བདག་ཀྱང་ཟེར། དགེ་སྐོས་ཡིན་ན་གྲྭ་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་མེད་དེ་བོན་པོ་དགོན་པ་ལ་དགེ་སྐོས་བོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།
[60] བཞགས་པ་(བཞག་པ་)
[61] ཡིན་པའི་(ཡིན་པས།)
[62]གང་གི་(གང་གིས་)
[63] མི་རྩིའི་(མི་བརྩིའི་)
[64] མཉམས་ཉིད་(མཉམ་ཉིད་)
[65] འདིར་གནམ་ལྕགས་ཐོག་རྒོད་ལྟ་བུ་བཀའ་ཤོག་འདི་ཞེས་བཀའ་ཤོག་ཡིན་པ་གསལ་པོར་གསུངས་ཡོད་པ་ལྟར་རོ། །
[66] སྒྲུབས་པའི་(སྒྲུབ་པའི་)
[67] མཉམས་ཉིད་(མཉམ་ཉིད་)
[68] དབང་གི་(དབང་གིས་)
[69] ཁམས་གསུམ་ནི། འདོད་ཁམས། གཟུགས་ཁམས། གཟུགས་མེད་ཁམས་དང་གསུམ་མོ། །
[70] དྲག་པོ་(དྲག་པོས་)
[71] བཀའ་སྐྱོངས་(བཀའ་སྐྱོང་)
[72] ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་ནི། ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་སྡེ་དང༌། གཟའ་དང་རྒྱུ་སྐར་གནམ་གྱི་སྡེ། བདུད་དང་དམུ་དང་མཚམས་ཀྱི་སྡེ། རྒྱལ་པོ་འགོང་པོ་ཐེལ་རང་སྡེ། བཙན་དང་གནོད་སྦྱིན་ཚོགས་ཀྱི་སྡེ། ཀླུ་གཉན་ས་བདག་གཏོད་ཀྱི་སྡེ། མ་བདུད་མ་ཡམས་མ་མོའི་སྡེ། བགེགས་དང་འབྱུང་པོ་དྲི་ཟའི་སྡེ་བཅས་བརྒྱད་དོ། །
[73] ཁམས་གསུམ་འཁོར་བའི་ས་དགུ་ནི། འདོད་ཁམས་ས་གཅིག གཟུགས་ཁམས་བསམ་གཏན་རིགས་བཞི་ས་བཞི། གཟུགས་མེད་སྐྱེ་མཆེད་མུ་བཞི་ལ་ས་བཞི་སྟེ་བསྡོམས་པའི་ས་དགུའོ། ། ཡང་ན། ས་དང་པོ་ངན་སོང་གསུམ་དང༌། ས་གཉིས་པ་མི་དང་ལྷ་མིན་བང་རིམ་བཞི་ཡི་ལྷ་དང༌། ས་གསུམ་པ་རྩ་གསུམ་ལྷ་དང་འཐབ་བྲལ་དགའ་ལྡན་འཕྲུལ་དགའ་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དང༌། ས་བཞི་བ་ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་དང་ཚངས་པ་ཀུན་འཁོར་དང་ཚངས་པ་འབུམ་ཁྲི་དང་འོད་ཆུང་འོད་གསལ་དང་ཚད་མེད་འོད་དང༌། ས་ལྔ་བ་དགེ་ཆུང་དགེ་རྒྱས་ཚད་མེད་དགེ་དང་སྤྲིན་མེད་འོད་དང་བསོད་ནམས་སྐྱེས་དང་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང༌། ས་དྲུག་པ་མི་ཆེ་བ་དང་མི་མཐོང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་དང་གྱ་ནོམ་སྣང་བ་འོད་གསལ་ལྔ་དང༌། ས་བདུན་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་དང་ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་ཡོད་མིན་མེད་མིན་དང༌། ས་བརྒྱད་པ་ཐེར་ཟུག་ཡིད་གཟུགས་གཉིས་དང༌། ས་དགུ་བ་བར་དོའི་སེམས་ཅན་དང་གཟུགས་མེད་སེམས་ཅན་བཅས་དང་དགུའོ། །
[74] གཡུང་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་ནི། བདེ་ཆེན་གླིང་པའི་ཁུ་བོ་ཡིན་པར་གསུངས་འདུག་དེ་ལྟར་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་ལ་ཡིན་པ་ཐག་གིས་ཆོད་དེ། བདེ་གླིང་པའི་རང་རྣམ་ལས། “ཕྱིས་སུ་མཚན་ལྟས་བཟང་ངོ་བསམ་ནས་རང་གི་ཁུ་བོ་གྲུབ་ཐོབ་རིན་པོ་ཆེ་གཡུང་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་དེ་ཡང་རི་ཁྲོད་ནས་མར་ཕེབས། བདག་ཡབ་ཡུམ་རྣམས་ལ་ཞི་ཁྲོ་དམ་པ་རིགས་བརྒྱ། དྲན་པ་ཚེ་སྒྲུབ་ཀྱི་བཀའ་དབང་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་མཛད་ནས་འདི་ཡང་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོང་ཤས་ཆེ་གསུངས་ནས་མིང་ཚེ་དབང་གྲགས་པ་བཏགས།” ཞེས་རྣམ་ཐར་ཆེན་མོ་ཐབས་ཤེས་ཉི་ཟླའི་རྒྱན་ཅན་ལས་གསལ། དཔེ་གཟུགས་ཅན། ལྡེབ་ངོས་(༤༤)ལས་གསལ། དེ་བཞིན་ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་དང་ཡང་དུས་མཉམ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་མཁྱེན་རང་རྣམ་ལས། “དེ་ནས་འགོ་བློན་ཐར་བདེ་རི་ཁྲོད་ནས། ཐེག་ཆེན་དོན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་གཡུང་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་ནས་དེ་ཕྱོགས་ན་ཕེབས་དགོས་གསུང་བའི་ནན་ཞུ་མཛད་བཞིན་ཐར་བདེ་རི་ཁྲོད་དུ་སོང་ནས་བླ་མ་གང་དེས་མཆོད་རྟེན་ཆེ་ལེགས་ཞིག་བཞེངས་འདུག་པ་ལ་ཁོ་བོ་རང་གིས་རབ་གནས་དགོས་ཞེས་གསུངས་པས། ཁྲོ་ཀློང་རྣམ་གསུམ་རབ་གནས་སྐོར་གསུམ་སོགས་ཀྱི་མངའ་དབུལ་དང་། ཞལ་བསྲོ་རབ་གནས་ཡང་དག་བགྱིས།” ཞེས་གསལ་བ་ལྟར་དེ་སྐབས་སུ་ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མས་བླ་མ་གཡུང་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་ལ་གསོལ་འདེབས་ཕུལ། རང་གྲོལ་བླ་མ་གཡུང་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ནས་ལུང་འབྲེལ་ཞུས་པ་སོགས་གསལ། ཤོག ༢༣༩
[75] “སྤ་ནམ་མཁའ་ཏིང་འཛིན་གྱི་སྲས་གསུམ་གྱི་གཅུང་སྤ་ཉི་མ་འབུམ་གསལ་འཁྲུངས་(གཅེན་རྣམ་གཉིས་ནི། སྤ་ནམ་མཁའ་གཡུང་དྲུང་དང་ནམ་མཁའ་སྒྲོན་གསལ་ཡིན)། སྤྱི་ལོ༡་༨༥༤ཡིན།” ཨ་ལགས་བོན་བརྒྱ་རིན་པོ་ཆེའི་རིས་མེད་བསྟན་རྩིས་ལས་གསལ། འཕྲུལ་དེབ།
[76] དབལ་འབར་སྟག་སླག་ཅན་ནམ་བསྟན་འཛིན་དབང་རྒྱལ། (༡༨༣༢-༡༨༩༢) ཁོང་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་དུ་ཁྱུང་པོ་ཁོག་ཏུ་ཡབ་སངས་གླིང་པད་མ་གར་དབང་དང་ཡུམ་ཁྲོམ་བཟའ་ཨ་ཏིང་གཉིས་སུ་འཁྲུངས། ཁོང་གིས་དྲངས་པའི་བོན་གཏེར་ལ། “ཡང་དབལ་འབར་སྟག་སླག་ཅན་གྱིས་གཏེར་ནས་ཐོན་པའི་དབལ་ཕུར་གྱི་རྒྱུད་དང་སྒྲུབ་པ་ཆ་ལག་དང་། བཀའ་སྐྱོངས་དྲིལ་ནག་གི་སྐོར་ལ་སོགས་མང་དུ་ཡོད་པར་གྲགས་སོ། །”ཞེས་ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེ་གཏེར་མཛོད་ལས་གསུངས་སོ། ། iBook.
[77] ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མའི་བསྟན་རྩིས་ལས། “ལྕགས་བྱར་རྣལ་འབྱོར་མཆོག གྲུབ་དབང་བསྟན་འཛིན་རིན་ཆེན་འཁྲུངས།” ཞེས་པ་ཁོང་ཡིན་ནོ། །
[78] ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མའི་རང་རྣམ། “དེ་བཞིན་ཧོར་སྡེ་ཆེན་མོའི་འགྲོ་དོན་དང་། གདུལ་བྱ་གྲུབ་ནས། མར་བསྐྱོད་སོག་གྲུ་ཁུག་ཏུ། བཱེ་ཧུ་སྦྲ་སར་ཚང་ལ་སོང་ཏེ། དབང་ལྡན་ཞུ་ཡི་ཁྲི་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་ཉི་མ་དང་། སྔགས་ཀྱི་བླ་མ་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་མ་དང་། ཡོན་ཏན་གྲགས་པ་སོགས་སྐུ་མཆེད་རྣམས་ལའང་། མཇལ་འཕྲད་བྱས་ནས། དབང་དང་ལུང་སོགས་ཕུལ་ཚུར་ལའང་འབུལ་སྦྱོར་རྒྱ་ཆེར་གནང་འདུག” ༢༠༡༧ ཤོག ༢༣༧
[79] སྨོན་རྒྱལ་ནམ་མཁའ་དབང་རྒྱལ་ཡིན་ནམ་སེམས། ཨ་ལགས་བོན་བརྒྱ་རིན་པོ་ཆེའི་རིས་མེད་བསྟན་རྩིས་ལྟར་ན། “ཨ་གྲགས་བླ་མ་ཁྱུང་པོ་སྣང་གསལ་རྒྱལ་མཚན་དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔ་བར་སྨོན་རྒྱལ་ནམ་མཁའ་དབང་རྒྱལ་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་། སྤྱི་ལོ༡༩༠༦ཡིན།” འཕྲུལ་དེབ།
[80] ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མའི་བསྟན་རྩིས་ལས། “སྙ་ཆེན་ལི་ཤུའི་སྤྲུལ་པ་རྗེ། མེ་སྟོན་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་འཁྲུངས།༼༡༤༥༽སྤྱི་ལོ་༡༨༡༦” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་པར་སེམས།
[81] “སྤ་ནམ་མཁའ་ཏིང་འཛིན་གྱི་སྲས་གསུམ་གྱི་གཅུང་སྤ་ཉི་མ་འབུམ་གསལ་འཁྲུངས་(གཅེན་རྣམ་གཉིས་ནི། སྤ་ནམ་མཁའ་གཡུང་དྲུང་དང་ནམ་མཁའ་སྒྲོན་གསལ་ཡིན)། སྤྱི་ལོ༡༨༥༤ཡིན།” ཨ་ལགས་བོན་བརྒྱ་རིན་པོ་ཆེའི་རིས་མེད་བསྟན་རྩིས་ལས་གསལ། འཕྲུལ་དེབ།
[82] འདིར་གསལ་བའི་ནམ་མཁའ་སྒྲོན་གསལ་དང་། ཉི་མ་འབུམ་གསལ། ནམ་མཁའ་གཡུང་དྲུང་གསུམ་སྐུ་མཆེད་ཡིན། སྤ་ནམ་མཁའ་ཏིང་འཛིན་གྱི་སྲས་ཡིན་པར་གྲགས།
[83] གསོལ་འདེབས་འདི་ནི། <<ར་ངོ་ཡོན་བོན་པོ་དབོ་ལུགས་དང་དེའི་རྗེས་འཛིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས།>> ཞེས་པ་ལས་དྲངས།
[84] དིང་དུས་ལྔ་སྙིགས་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་འཁོར་འདས་བོན་སྐུར་གཟིགས་ཤིང་བཅུ་གསུམ་ས་ཆེན་འཛིན་པའི་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོ་རང་གྲོལ་ནམ་མཁའི་རྣལ་འབྱོར་རྗེ་གཡུང་དྲུང་ཕུན་ཚོགས། ཞེས་ཀྱང་གསལ་བ་ལྟར་རོ། །བདེ་གླིང་རང་རྣམ། ཤོག ༥ གཞན་ཡང་སྐྱང་སྤྲུལ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྣམ་ཐར་དུ་ཁྱུང་སྤྲུལ་གཡུང་དྲུང་ཕུན་ཚོགས་ཞེས་པ་གསལ་ཡོད་པ་བླ་མ་དེ་དང་གཅིག་མིན་ཐད་ལ་དཔྱད་པ་གཏོང་དགོས་འདུག སྐྱང་རྣམ་གྱི་གསུང་རྩོམ་སྟོད་ཆ། ཤོག་ངོས་༡༦ལས་གསལ་འདུག་པ་ལྟར་རོ། །
[85] ཁྱུང་མོ་དགོན་པའི་སྔར་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་ད་ལྟའི་གནས་བབ། ཤོག ༡༤༨ ཁོང་ནི་སྦྲ་གསར་པཎྚི་ཏ་ཀུན་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དུས་མཉམ་ཙམ་ལས་དེ་སྔ་འཁྲུངས་འདས་ལོ་ཚིགས་གསལ་པོ་མ་རྙེད།
[86] ཨ་ཁུ་ཤར་རྒན་ཞེས་པ་འདི་ནི་དེ་སྔ་ཁྲི་ཀ་ཁྱུང་མོ་དགོན་དུ་བཞུགས་མྱོང་ཡོད་ལ་ཕྱིས་སུ་དུང་དཀར་དགོན་པ་ཕྱག་འདེབས་མཁན་གྱི་ཐོག་མའི་གྲས་སུ་ཡོད་པར་བརྗོད།
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
[1] དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་མཁན་པོ་སྒོ་སྟོན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་དབང་གི་རྒྱལ་པོའི་རྣམ་ཐར་ལེགས་བཤད་ཉི་མ་འབུམ་གྱི་འོད་ཅན་འགྲོ་ཀུན་བློ་མུན་སེལ་བའི་སྒྲོན་མེ་བཞུགས། ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་སྤྱིའི་དེབ་ཕྲེང་(༦༦)པ། སྨན་རིའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེ། ༢༠༡༧
[2] སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་རྩིས་ངོ་མཚར་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས། ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་སྤྱིའི་དེབ་ཕྲེང་(༣༩)པ། སྨན་རིའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེ། ༢༠༡༣
[3] <<ཧོར་ཚོ་སོ་དགུ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོར་བུ།>> བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས། བཀྲ་བ། འདོན་ཐེངས་ལྔ་པ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཆབ་གྲོས་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཞིབ་འཇུག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་། ༡༩༨༥
[4] སྐྱང་སྤྲུལ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གི་གསུང་བཏུས། སྟོད་ཆ། དགེ་སྡིག་སྤང་བླང་གི་སྐོར། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༤
[5] མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། བདེ་ཁང་བསོད་ནམས་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར། མདའ་དང་འཕང་། (སྟོད་ཆ།) ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༧
[6] བོད་བྱང་ཐང་གི་ཧོར་ཚོ་སོ་དགུའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་འཕེལ་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས། བདེ་ཁང་བསོད་ནམས་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར། བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག སྤྱིའི་བསྡོམས་གྲངས་༡༣༧པ། ༢༠༡༥ལོའི་དུས་དེབ་བཞི་པར་བཀོད།
[7] ཁྱུང་པོ་སྟེང་ཆེན། དེབ་དང་པོ། བོད་ལྗོངས་སྟེང་ཆེན་རྫོང་སྲིད་གྲོས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། རྩོམ་སྒྲིག་པ། གཡང་དགེ། སི་ཁྲོན་དཔེ་སྐྲུན་ཚོགས་པ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༥
[8] ཁྱུང་མོ་དགོན་པའི་སྔར་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་ད་ལྟའི་གནས་བབ། ཁྲི་གཡུང་དྲུང་། Rowell Fund for Tibet, International Campaign For Tibet. At USA 2014.
[9] བོན་དང་ཞང་ཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་རྩོམ་བདམས་བསྒྲིགས།>> ཁྲི་གཡུང་དྲུང་། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༢༠
[10] གསས་མཁར་རིན་པོ་ཆེ་ཁྲོ་བོ་དབང་ཆེན་གྱི་འགྲེལ་དང་གཞུང་ཕྲན་འགའ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱི་གསུང་པོད།>> འགྲོ་མགོན་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་སྤྱིའི་དེབ་ཕྲེང་(༦༩)པ། སྨན་རིའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེ། ༢༠༡༨
[11] བོད་ཀྱི་རྒྱལ་མོ་རོང་གི་ལོ་རྒྱུས་རབ་གསལ་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།། རྒྱལ་རོང་བ་བྲག་བར་དཔལ་ལྡན། ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུ་འབར་ཁམས་རྫོང་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་དེབ་བཞི་བ། ༢༠༠༢
[12] རྒྱལ་རོང་གཡུང་དྲུང་ལྷ་སྟེང་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ད་ལྟའི་གནས་བབ་ཞིབ་འཇུག ལྕགས་མོ་མཚོ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༨
[13] འགྲོ་མགོན་ཤེས་རབ་གཡུང་དྲུང་གི་རྣམ་ཐར་གེ་སར་འབུམ་བཞད་བཞུགས བསྟན་འཛིན། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེའི་སྤྱིའི་དེབ་ཕྲེང་(༧༡)པ། སྨན་རིའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་འདུས་སྡེ། ༢༠༡༩
[14] བོན་བསྟན་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དཔྱད་བརྗོད་ཁྱུང་རུའི་འོད་སྣང་། སྟོང་སྐོར་ཚེ་རིང་ཐར། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན། ༢༠༡༨
[15] བདེ་ཆེན་གླིང་པ།(༡༨༣༣-༡༨༩༣) གསུང་འབུམ་པོད་བཅུ་གཉིས་བཞུགས། བརྒྱད་པ་རྣམ་ཐར་ཁག་བཞི་ཡོད། ༡༽ རིག་འཛིན་ཀུན་གྲོལ་གསང་བ་རྩལ་གྱི་ཕྱི་ནང་གསང་བ་ཐུན་མོང་དྲིལ་བའི་གཏེར་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་ཐར་ཆེན་མོ་ངོ་མཚར་པདྨའི་དགའ་ཚལ་ཐབས་ཤེས་ཉི་ཟླའི་རྒྱན་ཅན། ༢༽ གཡུང་དྲུང་བདུད་འདུལ་ཐོགས་མེད་རྩལ་གྱི་ཡང་གསང་རྣམ་ཐར་ཀླུ་དབང་གཙུག་གི་ནོར་བུ་ཙིརྟའི་རྒྱ་ཅན། ༣༽ བསྟན་གཉིས་བདེ་ཆེན་གླིང་པའི་ཡང་གསང་རྣམ་ཐར་ཆོས་འབྱུང་རྡོ་རྗེ་སྒེག་པའི་ཕྲེང་བ། ༤༽ རིག་འཛིན་ཀུན་གྲོལ་གསང་བ་རྩལ་གྱི་རྣམ་ཐར་བསྡུས་དོན་སྐལ་ལྡན་དགྱེས་པའི་དགའ་སྟོན།>> དཔེ་གཟུགས་ཅན། བོད་ལྗོངས་ཆབ་མདོ། ༡༩༩༠ བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས། TBRC, Volume: 8, 1990. གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་བརྟེན་པོད་གྲངས་(286)པར་བསྡུས་ཡོད།
[16] བོན་བརྒྱ་དགེ་ལེགས་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་འབུམ། ལོ་རྒྱུས་ཉེར་མཁོ་བསྟན་རྩིས་རིས་མེད་དཔྱད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་སྒྲོན་མེ་བློ་གསར་དགའ་བའི་མཛེས་རྒྱན། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༨
[17] བོན་གྱི་ཤེས་རིག་ཚིག་མཛོད། གཙོ་སྒྲིག་པ། དོན་འགྲུབ་ལྷ་རྒྱལ། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༢
[18] སྦྲ་གསར་པནྚི་ཏ་ཀུན་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། དཔེ་གཟུགས། ལག་བྲིས་མ། པོད་གསུམ།
[19] རྩེ་ཞིག་དགོན་པ་དང་མདོ་སྨད་བྱང་ཤར་བོན་དགོན་ཁག་གི་འབྲེལ་བ། རྩེ་ཞིག་ཚང་ཤེས་རབ་བསྟན་པའི་ཟླ་བ། བོན་སྒོ་ཨང་(༡༩)པར་བཀོད།
[20] ར་ངོ་ཡོན་བོན་པོ་དབོ་ལུགས་དང་དེའི་རྗེས་འཛིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས། ཡེ་ཤེས་བློ་གྲོས། མཚོ་སྔོན་དཔའ་ཧྥིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༡
[21] ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད། ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན། གཡུང་དྲུང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་ནམ་ཨ་གཡུང་རིན་པོ་ཆེས་ཞུ་སྒྲིག་མཛད། དེབ་གཟུགས་ཅན། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༥
[22] ཧོར་ཚོ་སོ་དགུའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས། ནག་ཆུ་ས་གནས་སྲིད་གྲོས་དབུ་བརྙེས་ནས་མི་ལོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཆེད་བསྒྲིགས། ཞེས་པར་འཁོད་ཡོད། ནག་ཆུ་ས་གནས་སྲིད་གྲོས་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ༡༩༩༦
– – – – –
སྨན་རིའི་དགེ་བཤེས་ཁྲི་གཡུང་དྲུང་ལགས་ནས་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་དང་ཉི་ཤུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཚོན་པའི་དཔྱད་རྩོམ་གལ་གནད་ཆེ་བ་ཞིག་སྤེལ་འདུག་པ་ཤིན་ཏུ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་འདོད་བྱུང་།
ཧ་ལས་པ་རེད།🙏