ལེགས་སྦྱར་སོགས་ནས་བོད་སྐད་དུ་བཀའ་བསྟན་ཕབ་བསྒྱུར་གྱི་བྱུང་བ་དང་བསྒྱུར་ཚུལ་བརྗོད་པ།

ནང་དོན་གནད་བསྡུས། ནང་ཆོས་རྒྱ་གར་ནས་ཐོག་མར་སིངྒལའི་ཡུལ་དང་དེ་ནས་རྒྱ་ནག་དེ་རྗེས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་ཇི་ལྟར་དབུ་བརྙེས་ནས་དར་ཚུལ། ཐོག་མར་བོད་སྐད་དུ་ལེགས་སྦྱར་ནས་ཕབ་བསྒྱུར་ཞུས་པའི་གཞུང་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད།བསམ་ཡས་སུ་སྒྲ་བསྒྱུར་སྡེ་ཚན་ཁག་ཕྱག་བཏབ་སྟེ་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་ཕབ་འགྱུར་གྱི་ལས་གཞི་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཁྲོལ་འོག་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ། ཐ་སྙད་གཏན་འབེབས་ཀྱི་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་རྣམ་གསུམ་གྱི་ངོ་སྤྲོད། ལེགས་སྦྱར་སོགས་ནས་བོད་བསྒྱུར་བྱེད་སྐབས་སྒྱུར་ཐབས་རྣམ་པ་བཅུ་བེད་སྤྱད་པ་དེ་དག་ངོ་སྤྲོད་ཟུར་དུ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ནས་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་དཀར་ཆག་ཆེན་མོ་གསུམ་དང་བཀའ་བསྟན་ལ་པོད་དང་གཞུང་གི་ངོ་གྲངས་ཇི་ཡོད། རྒྱ་ནག་དང་ལི་ཡུལ་སོགས་ནས་བཀའ་བསྟན་བོད་འགྱུར་གྱི་ཞལ་གྲངས། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་དང་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་ལེགས་སྦྱར་དང་པཱ་ལི་གཉིས་ནས་བོད་འགྱུར་ཇི་བྱུང་། ལེགས་སྦྱར་དང་པཱ་ལི་ཧིན་སྐད་སོགས་ནས་བོད་སྐད་དུ་འགྱུར་རྒྱུའི་གཞུང་ཇི་ཡོད་སོགས་ཀྱི་སྐོར་གསལ་སྟོན་བྱ་རྒྱུ་བཅས།

གནད་ཚིག །བཀའ་བསྟན། ཚིག་མཛོད། དཀར་ཆག སྒྱུར་ཐབས།

གླེང་གཞི།

སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོས་གསུངས་པའི་ནང་ཆོས་ཐོག་མར་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཞེ་ན། ཐོག་མར་སིངྒ་ལའི་ཡུལ་དུ་ནང་ཆོས་སྤེལ་ཆེད་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་སྲས་གནས་བརྟན་དབང་ཆེན་དང་བུ་མོ་དགེ་འདུན་བཤེས་གཉེན་གཉིས་བཏང་། རྒྱལ་སྲས་གནས་བརྟན་དབང་ཆེན་གྱིས་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་བཀའ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་སྐུ་ཉིད་དང་ལྷན་བཞུགས་པའི་དགེ་འདུན་ལྔས་བློ་ཐོག་ལ་བཟུང་སྟེ་ཕེབས། སྲས་མོ་དགེ་སློང་མ་དགེ་འདུན་བཤེས་གཉེན་སིངྒ་ལར་གཙོ་བོ་དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་རྒྱུན་སྤེལ་ཕྱིར་བཞུད། སྲས་མོ་དེའི་ལྷན་དུ་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ལྗོན་ཤིང་རྩ་སྤོས་ཤིག་མཉམ་དུ་བསྣམས་ཏེ་ཨཱནནྡཱ་པུ་རར་འདེབས་འཛུགས་གནང་བ་དིང་སང་ཡང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ད་ལྟ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་བྱང་ཆུབ་ལྗོན་ཤིང་དེ་རྡོར་གདན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ལྗོན་ཤིང་ལས་རྩ་ཆེ་བ་དང་རྙིང་ཤོས་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་བཞིན་ཡོད། ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་དམ་ཆོས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་གཞན་དུ་སྤེལ་ཆེད་དགེ་འདུན་པ་ཞལ་གྲངས་དགུ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་དགུ་རུ་བཏང་། དེ་ནས་ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དང་པོའི་ནང་རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་དུ་ནང་ཆོས་ཐོག་མར་དར། དེ་དག་གིས་ངོས་འཛིན་ཞུ་བཞིན་པའི་མདོ་དང་པོ་ནི་«འཕགས་པ་དུམ་པོ་ཞེ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ»[1]ཞེས་པ་འདི་ཡིན།མདོ་འདིའི་བོད་སྐད་དུ་མནྫུའི་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་ཕབ་བསྒྱུར་ཞུས་པ་དིང་སྡེ་དགེ་སྤར་མའི་ནང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། ཉེ་བའི་ཆར་མཁན་པོ་བསོད་དར་རྒྱས་ཀྱིས་བསྐྱར་བསྒྱུར་བྱས་པ་རབ་བྱེད་ཞེ་གཉིས་པའི་མདོ་ཞེས་པ་འདི་ཡིན།

བོད་དུ་ནང་ཆོས་ཐོག་མར་དབུ་བརྙེས་ཚུལ།

 བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་ཕྱི་ལོ་དུས་རབས་བཞི་པའམ་ལྔ་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་གྱི་སྐུ་དུས་སུ་བོད་དུ་ནང་ཆོས་ཐོག་མར་དབུ་བརྙེས་པའི་སྔ་ལྟས་སམ་རྟེན་འབྲེལ་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཁག་ཏུ་འཆད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གཙོ་ཆེ་བ་ཁག་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་དང་པོ་ནི། རྒྱལ་པོའི་སྐུ་མཁར་ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་གི་ཡང་ཐོག་ཏུ་སྤྲོ་འཆམ་ལ་ཕེབས་སྐབས་གློ་བུར་དུ་ནམ་མཁའ་ནས་མདོ་སྡེ་སྤང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ་དང་། མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་སྙིང་པོ་ཡི་གེ་དྲུག་པ། གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གསུང་དང་ཐུགས་རྟེན་ཕྱག་ཏུ་སོན་པས་ངོ་མཚར་དུ་བཟུང་ནས་མཚན་གཉན་པོ་གསང་བ་ཞེས་བཏགས་པར་ཕྱག་མཆོད་བྱེད་སྲོལ་ཚུགས་པ་ནས་དམ་ཆོས་དབུ་བརྙེས་པ་བཀའ་ཆེམས་བཀའ་ཁོལ་མ་དང་ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱི་ཆོས་འབྱུང་སོགས་སུ་གསལ་བ་དེ་བཤད་སྲོལ་དང་པོ་ཡིན།

གཉིས་པ་ནི་«ནེའུ་པཎྜིཏའི་ཆོས་འབྱུང་སྔོན་གྱི་གཏམ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་»ཡི་ནང་“ཐོ་ཐོ་རི་སྙན་བཙན་གྱིས་རྒྱལ་སྲིད་འཛིན་པའི་ཚེ་ལི་ཐི་སེ་དང་། ཐོ་གར་(ཁོཏན)གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་སེམས་མཚོ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜིཏའི་མཁས་པ་ལེགས་བྱིན་སྤྱན་དྲངས་ནས་བྱོན་ཏེ་རྒྱལ་པོ་ལ་ཆོས་གསུངས་པས་བོད་ན་ཡི་གེ་མེད་པའི་སྟབས་ཀྱིས་བསླབ་ཏུ་མ་བཏུབ་ནས་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ་སོགས་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕུལ་ཏེ་འདི་ལ་ཕྱག་དང་བསྐོར་བ་དང་མཆོད་པ་བགྱིས་ལ་གསོལ་བ་ཐོབ། གང་འདོད་པའི་བྱིན་རླབས་འབྱུང་གིས། ངས་བོད་དུ་བསྡད་ཀྱང་ཕན་མི་ཐོགས་པར་གསུངས་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཞུད་དོ།།”[2] ཞེས་གསལ་ཞིང་། དེ་དང་མཚུངས་པ་«ཀློང་ཆེན་ཆོས་འབྱུང་»དུའང་། “རྒྱལ་པོ་དེའི་རིང་ལ་ཐོ་དཀར་དང་། ལིའི་ལོ་ཙཱ་བ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་མཁན་པོ་ལི་བྱིན་གདན་དྲངས་ཏེ་བྱོན་ནས་རྒྱལ་པོར་ཆོས་བཤད་ཀྱང་། བོད་ལ་ཡི་གེ་མེད་པས་བསླབ་ཏུ་མ་བཏུབ་ཅིང་དར་བར་མ་ནུས་ནས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་དག་གནང་ནས་དེ་དག་ལ་མཆོད་པ་བགྱིས་གསུངས་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཞུད།”[3] ཅེས་པས་བཙན་པོ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་སྙན་བཙན་གྱི་ཕྱག་ལ་ཕུལ་བའི་གསུང་ཐུགས་མཚོན་པའི་རྟེན་དེ་དག་ལི་ཡུལ་གྱི་མཁས་པ་ལི་ཐི་སེ་ཞེས་པ་ཞིག་དང་། ཐོ་གར་(ཁོཏན་)གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་སེམས་འཚོ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཕུལ་ནས་འདི་ལ་ཕྱག་སྐོར་གསོལ་མཆོད་བགྱིད་ལ་གང་འདོད་སྨོན་འདུན་དང་བྱིན་རླབས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དམ་ཆོས་ཐོག་མར་དབུ་བརྙེས་པ་བཤད་སྲོལ་གཉིས་པ་ཡིན།

སྐབས་དོན་གྱི་ལི་ཐི་སེ་ཞེས་པའི་ལི་ནི་ལི་ཡུལ་དང་ཐི་སེ་ཞེས་པ་མི་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་མིང་ལ་གོ་དགོས་པ་ལས་ལི་ཐི་སེ་ཞེས་པ་གང་ཟག་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་མིང་མ་ཡིན། གསུངས་ཚུལ་འདི་བོད་དུ་དམ་ཆོས་བྱོན་ལུགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དང་མཐུན་པའང་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་ལོ་དུས་རབས་གཉིས་པའི་དཀྱིལ་ནས་ལྔ་པའི་བར་གྱི་དུས་སྐབས་དེ་ཨེ་ཤེ་ཡ་དབུས་མའི་ཡུལ་གྱི་མིང་ལི་ཡུལ་དང་། ཐོ་གར་སོགས་ནི་ནང་པའི་བསྟན་པ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ས་གནས་ཁག་ཡིན། ཡུལ་ལུང་དེ་དག་ནས་རྒྱ་ནག་སོགས་ཡུལ་ལུང་གཞན་ལའང་བསྟན་པ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་དབང་རྣམས་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་མང་པོ་འགྲོ་བའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན། བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རིའི་དུས་སྐབས་སུ་ཐོ་གར་གྱི་མཁས་པ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་རྒྱ་ནག་སོགས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕེབས་ནས་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་དང་། ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་པའི་ལས་འགུལ་དེའི་ཆ་ཤས་སུ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དུའང་ཕེབས་ནས་བཙན་པོའི་ཕྱག་ཏུ་«མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག་»སོགས་ཕུལ། དེ་ལ་ཕྱག་མཆོད་གསོལ་འདེབས་བྱེད་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་ཕུལ་བ་ནི་སྐབས་དེར་ཨེ་ཤེ་ཡ་དབུས་མའི་ནང་བསྟན་པ་དར་སྟངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དང་མཐུན་པ་ཡིན། སྐབས་དེའི་ཐོ་གར་ཞེས་པའི་ཡུལ་ནི་དིང་དུས་ཀྱི་ཏཇཱཀིསྟཱན་(Tajikistan)གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སུརཁནྡརྱའི་(Surkhandarya)ས་ཁུལ་དང་། ཨཕགཱནིསྟཱན་(Afghanistan)གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་རྣམས་ཡིན།

དེ་ལྟར་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜིཏ་སུདཏྟ་སྟེ་ལེགས་བྱིན་དང་ལྷན་དུ་ཐོ་གར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བོདྷིཅིཏྟ་སཱགར་རམ་བོདྷིཅིཏྟ་རཀྵིཏ་ཏེ་བློ་སེམས་མཚོའམ་འཚོ་དང་ལི་ཡུལ་གྱི་ཐེ་སེ་གཉིས་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་སྐྱེས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཆོས་བཞི་དང་རྟེན་གསུམ་རྒྱལ་པོར་ཕུལ་ཞེས་གསུངས་ཤིང་། ཆོས་དང་རྟེན་དེ་དག་ཕྱག་ཏུ་སོན་ནས་མནལ་ལམ་ཡང་ན་ནམ་མཁའ་སོགས་ནས་མི་རབས་ལྔ་ནས་དེའི་དོན་ཤེས་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་བྱུང་བས་རྒྱལ་པོ་མཉེས་ནས་གཉན་པོ་གསང་བ་ཞེས་མཚན་གསོལ་ནས་ཕྱག་མཆོད་ཀྱི་རྟེན་དུ་བཞག་པ་ལ་བརྟགས་ན། ཆོས་དེ་དག་ལེགས་སྦྱར་སམ་མ་ག་དྷའི་ཡུལ་མི་རང་བཞིན་གྱི་ཡི་གེའི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པས་ན་རྒྱལ་པོས་དོན་མ་གོ་ནས་རྟེན་རྩ་ཆེན་ཚུལ་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་ནས་ཕྱག་མཆོད་ཀྱི་རྟེན་དུ་བཞག དེ་བས་ན་དེའི་མཚན་ལ་གཉན་པོ་གསང་བ་ཞེས་པའང་དོན་ལ་རྩ་ཆེན་གྱི་གོ་དོན་ཡིན་ནོ། །

ཆོས་བཞི་པོ་ངོས་འཛིན་ཚུལ་ལ་མཁས་པ་ཁག་གི་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་མང་པོ་སྣང་ནའང་«མ་ཎི་བཀའ་འབུམ་»ལྟར་ན་ཆོས་དང་པོ་སྤང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ། གཉིས་པ་མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ། གསུམ་པ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོའམ་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མདོ། བཞི་པ་དགེ་བ་བཅུའི་མདོ་ཡིན་པ་གསལ། «བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་»ཡི་ནང་དེ་མཚུངས་ཆོས་བཞིའི་མཚན་གསལ་ཡང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོའི་མཚན་དེར་འཁོད་མེད། དེ་དག་ལས་སྤང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པའི་ལེགས་སྦྱར་མ་དཔེ་རྩ་བརླག་ཏུ་སོང་ནས་བཞུགས་མེད། དགེ་བ་བཅུའི་མདོ་ནི་ལེགས་སྦྱར་མ་དཔེ་མ་བཞུགས་པར་མ་ཟད་བོད་དཔེ་ཡང་མཇལ་རྒྱུ་མེད། མདོ་གཞན་གཉིས་པོའི་བོད་འགྱུར་ཡོད་པར་མ་ཟད་ལེགས་སྦྱར་ཡང་བཞུགས་ཡོད། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཆོས་འབྱུང་དུ་མར་«སྤང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ་»དང་«མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག་»གི་མཚན་གྲགས་ཆེ་བ་ཙམ་ལས་མདོ་གཞན་གཉིས་དེ་ཙམ་གྲགས་མི་ཆེ་བར་སྣང་། རྟེན་གསུམ་ནི་ཤེལ་ལམ་གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཁྲུ་གང་པ་དང་། ཅིནྟཱ་མ་ཎིའམ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་སྙིང་པོ་ཡི་གེ་དྲུག་པའི་གཟུངས་སྔགས་ཀྱི་བརྐོས་ཕོར་རམ་ཚཱ་ཚཱའི་བརྐོས་ཕོར་དང་།མུདྲའི་ཕྱག་རྒྱ་གཅིག་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོ་ཡེ་དྷརྨཱཧེཏུཔྲབྷཝཱ་ཞེས་པའི་ཚིག་ཤློཀ་གཅིག་པུའམ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཞེས་སོགས་ལྟ་བ་བཀའ་བཏགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་བརྐོས་པའི་རྡོ་ལེབ་བམ་ཚཱ་ཚཱ་གང་རུང་ཡིན་སྲིད། གསུང་དང་ཐུགས་རྟེན་མཚོན་པའི་རྟེན་དེ་དག་ཕྱག་ཏུ་སོན་པ་ལས་མ་འོངས་པར་བོད་དུ་ནང་པའི་བསྟན་པ་ཚགས་ཚུགས་པོ་དར་བར་འགྱུར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་དུ་སྣང་ངོ་།།

དམ་ཆོས་ཐོག་མར་བོད་སྐད་དུ་ཕབ་བསྒྱུར་ཞུས་པའི་གཞུང་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད།

 དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ (༦༡༧~༦༥༠) བོད་ལ་ཡི་གེ་མེད་པ་མཁྱེན་ནས་བོད་མི་སྤྱིས་བེད་སྤྱད་དུ་རུང་བའི་ཡི་གེ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་འབྱུང་ཆེད་ཨ་ནུའི་བུ་ཐོན་མི་སམྦྷོཊ་གཙོས་བོད་ཕྲུག་བློ་རྣོ་བ་བཅུ་དྲུག་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་གསེར་མང་པོ་དང་བཅས་ཆོས་དང་ཡི་གེ་བསླབ་ཏུ་བརྫངས་པས་ཐོན་མི་ཙམ་མ་གཏོགས་བསླབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་སུ་ཡང་མ་བྱུང་། ཐོན་མི་སླར་བོད་དུ་ལོག་ནས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་གཟུགས་དང་། དབྱངས་གསལ་སོ་བཞི། མགོ་ཅན་འདོགས་ཅན། ལོག་ཡིག་བཟློག་ཡིག་སུམ་རྟགས་སོགས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ཆེན་མོ་བརྒྱད་སྲོལ་བཏོད་པའམ་གསར་དུ་བརྩམས་ཏེ་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོར་ཕུལ། རྒྱལ་པོའང་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་མཉེས་ནས་སྔོན་ཡབ་མེས་ཀྱིས་བཞག་པའི་ཆོས་བཞི་དང་རྟེན་རྣམ་གསུམ་གྱི་དོན་ཇི་ཡིན་ཤེས་ཆེད་ཐོན་མིར་སྩལ་བས། ཐོན་མིས་ཀྱང་འདི་དག་ནི་ལེགས་སྦྱར་ལྷའི་སྐད་དུ་བཞུགས་པའི་སྡིག་བཤགས་སྤང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ་དང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ་དང་། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོ་དང་། གཟུངས་སྔགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡི་གེ་དྲུག་པ་ཡིན་པ་རྒྱལ་པོར་ཞུས་པས་རྒྱལ་པོས་དེ་དག་འཕྲལ་དུ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་དགོས་པའི་བཀའ་ཕབ།

དེ་ལྟར་ཐོན་མིས་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ལྟར་མདོ་སྡེ་སྤང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ་དང་། མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ། འདུས་པ་ཏོག་གཟུངས། དམ་པ་ཏོག་དཀར་གྱི་མདོ། ཟླ་བ་སྒྲོན་མའི་མདོ་རྣམས་བོད་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་བསྒྱུར་ཏེ། «རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཆེམས་»སུ་གྲགས་པར། “ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་དེ་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ཏེ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙྪ་དང་ཡིག་མཁན་ལ་སྔ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཐོན་མི་ཆུང་སམ་བྷོ་ཊ་དེས་ལོ་ཙྪ་དང་ཡི་གེ་མཁས་པར་བསླབས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དམ་ཆོས་བཙལ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།༼༡༽དམ་ཆོས་ཙིན་དྷ་མ་ཎི་ཞེས་ཡི་གེ་དྲུག་མའི་མདོ་གཟུངས་དང་། ༼༢༽ཆུ་ཀླུང་སྣ་ཚོགས་རོལ་བའི་མདོ། ༼༣༽ཆུ་ཀླུང་བ་ཚའི་མདོ། ༼༤༽སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོ་དང་བཅས་ཏེ་བོད་དུ་སྤྱན་དྲངས་ཡོང་སྟེ་རྒྱལ་པོ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དམ་ཆོས་དེ་རྣམས་ཕུལ་བས་རྒྱལ་པོ་ཐུགས་དགྱེས་སོ།།ཡང་རྒྱལ་པོའི་ཞལ་ནས་ངའི་མེས་པོ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རེ་གཉན་ཤེལ་གྱི་གཉན་པོ་གསང་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པར་འདུག་ཀློག་དང་གསུངས། ལོ་ཙྖ་བ་སམ་བྷོ་ཊས་བཀླགས་པས། བྷི་མ་ལ་མུ་ཏའི་༼༡༽དཔལ་སྤང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་བ་དང་། ༼༢༽ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ་དང་། ༼༣༽ཀླུའི་དཔལ་སྤང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ་དང་།༼༤༽མི་དགེ་བ་བཅུ་ལས་ལོག་ནས་དགེ་བ་བཅུའི་ཁྲིམས་བྱེད་པའི་ཁྲིམས་ཡིག་དང་བཅས་པ་བཞི་བཞུགས་ནས་འདུག”[4]ཅེས་གསལ་ཏོ།།

རྒྱལ་པོས་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞི་མ་ལྷ་ཆོས་དགེ་བ་བཅུའི་བསླབ་ཁྲིམས་རྣམས་འབངས་མི་སེར་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྲུང་དགོས་པ་དགོངས་ཏེ། མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་གི་ཁྲིམས་གསར་དུ་བཅོས་ཏེ་འབངས་མི་སེར་རྣམས་ཀྱིས་དེ་གཉིས་བསྡོམ་དགོས་པ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས། སླར་ཡང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་དང་བལ་པོ་བཅས་ནས་ནང་ཆོས་ལ་མཁས་པའི་སློབ་དཔོན་མང་པོ་གདན་དྲངས་པ་ལས་རྒྱ་གར་ནས་སློབ་དཔོན་ཀུ་ས་ར་དང་བྲམ་ཟེ་ཤངྐར། བལ་པོའི་སློབ་དཔོན་ཤཱིལ་མཉྫུ། རྒྱ་ནག་གི་སློབ་དཔོན་ཧཱ་ཤང་མཧཱ་དེ་ཝ་ཆེ། དེ་དག་གི་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་སམྦྷོཊ་དང་། དེའི་མཆན་བུ་དྷརྨ་ཀོཥ་དང་། ལྷ་ལུང་རྡོ་རྗེ་དཔལ་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་དང་། མདོ་སྡེ་ལངྐར་གཤེགས་པ། གཞན་ཡང་རྒྱའི་ཧཱ་ཤང་མཧཱ་དེ་ཝ་ཆེའི་ལྷན་དུ་སྨན་རྩིས་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ཅི་རིགས་ཀྱང་བསྒྱུར་པ་སྣང་སྟེ། «བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་»་དུའང་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་དུས་སུ་“རྒྱ་གར་སློབ་དཔོན་ཀུ་ས་ར་དང་བྲམ་ཟེ་ཤཾ་ཀ་ར་དང་། བལ་བོའི་སློབ་དཔོན་ཤཱི་ལ་མཉྫུ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་སློབ་དཔོན་ཧཱ་ཤང་མཧཱ་དེ་ཝ་ཚེ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་དང་། དེའི་མཆན་བུ་དྷརྨ་ཀོ་ཤ་དང་། ལྷ་ལུང་རྡོ་རྗེ་དཔལ་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ། དཔང་སྐོང་། མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་སོགས་ཅི་རིགས་བསྒྱུར།”[5] ཅེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ས་ཕོ་འབྲུག་ཕྱི་ལོ་(༡༣༢༨)ལོར་ས་སྐྱ་བླ་མ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྦྱར་བར་གྲགས་པའི་«རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་»དུ་སྲོང་བཙན་སྐུ་དུས་སུ། “འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཏོག མདོ་ཟ་མ་ཏོག སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་རྣམས་བསྒྱུར། ལོ་རྒྱུས་ཤིག་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པའང་བསྒྱུར་ཟེར་བའང་འདུག”[6] ཅེས་གསལ་བ་དང་། ཆུ་སྟག་ཕྱི་ལོ་(༡༣༦༢)ལོར་«ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་གྱིས་མཛད་པའི་ཆོས་འབྱུང་»དུའང་སྲོང་བཙན་སྐུ་དུས་སུ། “མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན། ལང་ཀར་གཤེགས་པ། གསེར་འོད་དམ་པ། གཟུངས་ཙིན་ཏ་མ་ཎི། མདོ་སྡེ་པདྨ་དཀར་པོ། འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཏོག གཟུངས་གྲྭ་ལྔ་སོགས་ཅི་རིགས་བསྒྱུར།”[7] ཅེས་གསུངས་སོ།།

དིང་གི་ཆར་བཀའ་བསྟན་དཀར་ཆག་འགའ་ཞིག་ཏུ་སྤང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པའི་མཇུག་བྱང་དུ་ཐོན་མིའི་མཚན་འཁོད་པ་ཙམ་ལས་མདོ་གཞན་རྣམས་སུ་ཐོན་མིའི་མཚན་བཞུགས་པ་མི་གསལ་བས་ཐུགས་སྣང་གནང་དགོས་པ་གལ་ཆེར་མངོན། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་ལོ་བཞིའི་རིང་ཡི་གེ་དང་ནང་ཆོས་སྦྱངས་ཏེ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དད་གུས་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་ཐོན་མིས་གདན་དྲངས་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་པོ་རྣམས་ཀྱང་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་དགོས་པ་བཀའ་ཕབ་པ་ལྟར་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར། མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་པོ་འདི་དག་ནི་ཕྱི་ལོ་(༡༥༦༤) ལོར་བརྩམས་པའི་«ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་»དུ། “རྒྱ་གར་སློབ་དཔོན་ཀུ་ས་ར་དང་བྲམ་ཟེ་ཤང་ཀ་ར་དང་། ཁ་ཆེ་ཏ་ནུ་དང་། བལ་པོ་ཤཱི་ལ་མཉྫུ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་སློབ་དཔོན་ཧཱ་ཤང་མཧཱ་དེ་ཝ་ཆེ་རྣམས་བྱོན། ལོ་ཙཱ་བ་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་དང་། དེའི་མཆན་བུ་དྷརྨ་ཀོ་ཤ་དང་། ལྷ་ལུང་རྡོ་རྗེ་དཔལ་སོགས་ཀྱིས་༼༡༽འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཏོག་གི་གཟུངས། ༼༢༽ཟླ་བ་སྒྲོན་མེ། ༼༣༽དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་སོགས་བསྒྱུར་ཅིང་ཤེར་ཕྱིན་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ཡང་བསྒྱུར་བར་གྲགས། གཙོ་བོར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་མདོ་རྒྱུད་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་བསྒྱུར་ཏེ་«བཀའ་ཆེམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་»ལས། ༼༡༽ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ། ༼༢༽ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་གི་གཟུངས། ༼༣༽པདྨ་སྙིང་པོའི་མདོ། ༼༤༽ཞལ་བཅུ་གཅིག་པའི་མདོ། ༼༥༽བཅུ་གཅིག་ཞལ་གྱི་གཟུངས། ༼༦༽དོན་ཡོད་ཞགས་པ། ༼༧༽པདྨ་མཆོག༼༨༽དབང་བསྒྱུར་འཁོར་ལོ། ༼༩༽ཆོ་ག་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད། ༼༡༠༽ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་གཟུངས། ༼༡༡༽སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མི་གཤོལ་བ། ༼༡༢༽འོད་ཟེར་རྣམ་བཀོད། ༼༡༣༽པདྨ་ཅོད་པན་གྱི་རྒྱུད། ༼༡༤༽ཡི་གེ་དྲུག་པའི་མདོ། ༼༡༥༽དམ་ཆོས་པད་དཀར། ༼༡༦༽པུཎྚ་རི་ཀའི་མདོ། ༼༡༧༽ཆུ་ཀླུང་སྣ་ཚོགས་པའི་མདོ། ༼༡༨༽སྣང་བ་རོལ་པའི་མདོ། ༼༢༠༽མཚན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པ། ༼༢༡༽མཚན་རབ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་མདོ་སྟེ་ཉེར་གཅིག་པོ་ཡིན་ལ། འདི་ལས་དོན་འདི་ལྟར་བཤད་པའང་བཀའ་ཆེམས་ལོ་རྒྱུས་ན་ཡོད་དོ།།”[8] ཞེས་གསུངས། སྤྱིར་ན་«བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་»ལ་དཔེ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་ཡོད་པར་གྲགས་པ་ལས་རྒྱས་ཤོས་ཡིན་པར་གྲགས་པ་[9]དང་། དེ་ཉིད་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་«རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་»གཉིས་ཀར་གསལ་ཁ་མེད་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་གི་གྲངས་འདྲེན་ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་བརྩམས་པའི་

«ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན»་དུ་བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་ཁུངས་དྲངས་ནས་བཀོད་པར་གཞིགས་ན། «བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་»ལའང་ཡང་དཔེ་མི་མཐུན་པ་དེང་སང་རང་ཅག་རྣམས་ཀྱིས་མཇལ་དུ་ཡོད་པ་དེ་ལས་རྒྱས་པའི་དཔེ་ཞིག་མེད་དམ་སྙམ་མོ།།«མ་ཎི་བཀའ་འབུམ་»དུ་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་བགྲང་ཞིང་དེ་ཡང་སྡེ་ཚན་གསུམ་དུ་ཕྱེས་ནས་བཀོད་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི།༡གཟུངས་སྔགས།༢གསང་སྔགས།༣རིགས་སྔགས་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ཡོད།དེ་དག་ལས་གཟུངས་སྔགས་ལ་བཅུ་བཞི་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མཚན་ཐོས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པར་མདོ་བདུན་བཅས་ཉེར་གཅིག་ཡིན།དང་པོ་གཟུངས་སྔགས་བཅུ་བཞི་ནི།༼༡༽ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་གི་གཟུངས། ༼༢༽པདྨ་སྙིང་པོའི་མདོ། ༼༣༽ཞལ་བཅུ་གཅིག་པའི་མདོ། ༼༤༽གདོང་བཅུ་གཅིག་པའི་གཟུངས། ༼༥༽དོན་ཡོད་ཞགས་པའི་གཟུངས། ༼༦༽དོན་ཡོད་ཞགས་པ་ཆུང་བའི་གཟུངས། ༼༧༽པདྨ་མཆོག་གི་མདོ།༼༨༽དབང་བསྒྱུར་འཁོར་ལོ། ༼༩༽ཆོ་ག་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད། ༼༡༠༽ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་མདོ། ༼༡༡༽སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མི་གཤོལ་བ། ༼༡༢༽འོད་ཟེར་རྣམ་བཀོད། ༼༡༣༽པདྨ་ཅོད་པན་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད། ༼༡༤༽ཡི་གེ་དྲུག་པའི་མདོ་བཅས་ཡིན།

སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མཚན་ཐོས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་མདོ་བདུན་ནི།༼༡༽ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ།༼༢༽པདྨ་བཀོད་པའི་མདོ། ༼༣༽པུཎྚ་རི་ཀའི་མདོ། ༼༣༽ཆུ་ཀླུང་སྣ་ཚོགས་པའི་མདོ། ༼༤༽སྣང་བ་རོལ་པའི་མདོ། ༼༥༽མཚན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་པའི་མདོ། ༼༦༽མཚན་རབ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་མདོ།༼༧༽ཡོན་ཏན་གྱི་མདོ་བཅས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་པོ་རྣམས་ཡིན།[10]ཞེས་བཀའ་ཆེམས་སོགས་དང་བརྩི་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཕྲན་བུ་གསལ་བས་དཔྱད།

དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་ནམ་མེས་ཨག་ཚོམ་(༧༠༥~༧༥༥) ཀྱི་སྐུ་དུས་སུ་ཕོ་བྲང་མཆིམས་ཕུ་དང་། བྲག་དམར་མགྲིན་བཟང་དང་། འཕང་ཐང་མ་ལ་སོགས་པ་བཞེངས་ཏེ་«བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་»དང་།«ཀློང་ཆེན་ཆོས་འབྱུང་»དུ་“བྲན་ཀ་མུ་ལ་ཀོ་ཤ་དང་། གཉགས་ཛྙཱ་ན་ཀུ་མཱ་རས་མདོ་སྡེ་ལས་བརྒྱ་པ་དང་། གསེར་འོད་དམ་པ་གཉིས་དང་། དཔེ་རྩིས་དང་སྨན་དཔྱད་ལ་སོགས་བསྒྱུར།”[11] ཅེས་པ་དང་། «རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་»

དུའང་རྒྱལ་པོ་འདིའི་དུས་“རྒྱ་ཡུལ་ཀེ་མ་ཤི་ནས་མདོ་གསེར་འོད་དམ་པ་དང་། འདུལ་བ་ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བསྒྱུར་རོ།།”[12]ཞེས་གསུངས་པ་དག་ལས་ཤེས་སོ།།

བསམ་ཡས་སུ་སྒྲ་བསྒྱུར་སྡེ་ཚན་ཁག་ཕྱག་བཏབ་ཚུལ།

 ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་སྐུ་དུས་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་གདན་འཛོམས་ཏེ། སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་ལྷ་སྲིན་གདུག་པ་ཅན་རྣམས་དམ་ལ་བཏགས། མཁན་པོས་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲའི་ལུགས་ལྟར་བོད་དུ་རབ་བྱུང་གི་སྡེ་ཐོག་མ་སད་མི་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་། ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་མཁན་སློབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར་མེ་ཕོ་རྟ་ཕྱི་ལོ་༧༦༦ ལོར་བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ལེགས་པར་བསྒྲུབས་པར་བྱས། གཙུག་ལག་ཁང་དེ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་ཨོདནྟ་པུ་རིའི་[13]གཙུག་ལག་ཁང་ལ་དཔེ་བྱས་ཏེ་དབུ་རྩེ་རིགས་གསུམ་རི་རབ་ཀྱི་ཚུལ་དང་། གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་དུ་ཡོད་པ་ལས། ཤར་དུ་རྣམ་དག་ཁྲིམས་ཁང་གླིང་། མཁྱེན་རབ་འཇམ་དཔལ་གླིང་། ཚང་དམར་སྐྱེ་རུའི་གླིང་། ལྷོར་བདུད་འདུལ་སྔགས་པ་གླིང་། ཨཱརྱ་པ་ལོའི་གླིང་། སྒྲ་བསྒྱུར་རྒྱ་གར་གླིང་། ནུབ་ཏུ་མི་གཡོ་བསམ་གཏན་གླིང་། རྡོ་སྐུ་བྱང་ཆུབ་གླིང་། དགའ་ལྡན་བྱམས་པ་གླིང་། བྱང་དུ་སྣ་ཚོགས་རིན་ཆེན་གླིང་། མ་ཆགས་པདྨ་གླིང་། པེ་ཧར་དཀོར་མཛོད་གླིང་། ཉི་མ་ལྷ་ཁང་། ཟླ་བ་ལྷ་ཁང་སོགས་བྱིན་ཅན་རྟེན་མང་པོ་བཏབ།

ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་སྐད་དུ་ཐ་སྙད་ཕབ་སྒྱུར་དང་ཞུ་སྒྲིག་སྐོར།

 ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐུ་རིང་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དང་པོ་བོད་འབངས་ཡོངས་ལ་བཀའ་དྲིན་བླ་ལྷག་ཏུ་ཆེ་བ་ཐོན་མི་སམྦྷོཊས་གཉན་པོ་གསང་བའི་ཆོས་བཞིའི་ནང་ཚན་སྤང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་སོགས་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་བོད་སྐད་དུ་ཕབ་སྒྱུར་ཞུས་པ་ནང་ཆོས་བོད་བསྒྱུར་བྱས་པ་ཐོག་མ་ཡིན། གཉན་པོ་གསང་བའི་ཆོས་བཞིའི་ནང་ཚན་མདོ་སྡེ་སྤང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ་ཐོན་མིས་བསྒྱུར་པའི་མདོ་འདིའི་དབུར་དུས་ད་ལྟའང་རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ཞེས་པའི་ཆོས་ཁུངས་བཙུན་པའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་མཚན་བྱང་བཞུགས་མེད་སྟབས་མདོ་དེ་འགྱུར་རྙིང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་སྐབས་ཕབ་སྒྱུར་གཏན་འབེབས་སྒྲིག་གཞི་དང་བཀས་བཅད་རྣམ་གསུམ་ཡང་མཛད་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྣང་།

ཕབ་བསྒྱུར་དང་ཞུ་སྒྲིག གཞུང་ཚད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཇི་ལྟར་བཞག་ཅེ་ན། རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་གཅིག་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་གཅིག་གམ་གཉིས་བཞུགས་ནས་བསྒྱུར་ཞུས་དང་གཞུང་ཚད་གཏན་འབེབས་ཇི་ལྟར་བྱས་ཤེ་ན།

«ཉང་རལ་ཆོས་འབྱུང་»ལས། ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བས་བོད་དཔེ་ལ་བཀླགས། ཚིག་རྐང་པ་བཞི་ལ་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་ཤོ་ལོ་ཀ་སུམ་བརྒྱ་ལ་བམ་པོ་གཅིག བམ་པོ་ཞེས་པའི་ཚད་ནི་ཤོ་ལོ་ཀ་སུམ་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག ཚིག་རྐང་སྟོང་གཅིག་གི་གསུམ་ལ་བམ་པོ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དོ།།[14] ཡང་དེ་ཉིད་ལས། དེའི་དུས་སུ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཐམས་ཅད་རྒྱ་དཔེ་ལ་ལེའུའི་མཚམས་དང་།ཞབས་ན་ཡོད་པ་ལ་དམ་པ་ཡི་ཆོས་ཁུངས་བཙུན་པ་དང་རྒྱལ་པོ་བཀའ་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན་པ་དང་། དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐབས་ངོས་བཟུང་བ་དང་། སྐབས་བཙལ་སླ་བའི་མཚན་ཆད་དུ་སྨོས་པ་དང་། གོ་སླ་བའི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ལགས་སོ།།[15]ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་བམ་གྲངས་དང་རྒྱ་དཔེའི་མཚན་དབུ་ན་བཞག་དགོས་པ་དང་ཞབས་ན་སྒྱུར་ཞུས་དང་ལོ་ཙཱ་བའི་མཚན་སོགས་འཇོག་དགོས་པའི་གཏན་འབེབས་རྣམས་ཤུགས་ཀྱིས་གོ་ནུས་སོ།།

གཞུང་ཕབ་བསྒྱུར་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན།༡༽སྣོན་བསྒྱུར།༢༽མགོ་རྙོག་གི་བསྒྱུར།༣༽ཐད་བསྒྱུར།༤༽དོན་བསྒྱུར།༥༽ཚིག་བསྒྱུར།༦༽ཡིག་བསྒྱུར།༧༽དཀྲུགས་བསྒྱུར།༨༽ཕྱེད་བསྒྱུར།༩༽ལེགས་བསྒྱུར།༡༠༽ལོག་བསྒྱུར་རམ་ཟུར་ཆག་པའི་བསྒྱུར་སོགས་མང་ངོ་།།

༡༽ སྣོན་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ནི།སྐད་དོད་རྐྱང་པ་གོ་དོན་དཀའ་བའི་རིགས་དང་།བོད་དུ་མེད་པའི་ཤིང་།ཡུལ་དང་། སྲོག་ཆགས་དང་། མེ་ཏོག་དང་། སྨན།གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མིང་རྣམས་ཀྱི་འགོར་ཡུལ་དང་མེ་ཏོག་ཅེས་སོགས་བསྣན་ནས་རྒྱ་སྐད་རང་སོར་བཞག་རྒྱུ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། དཔེར་ན། ཤིང་པལཤ།ཤིང་ནྱགྲོདྷཿ། ལྟ་བུ། ཡུལ་ཝཱརཱཎསཱི།ཀཽཤཱམྦྷཱི། ལྟ་བུ། མེ་ཏོག་པདྨ་དང་ཨུཏྤལ།ལྟ་བུ། སྨན་ཛཱཏི།ཨ་རུ་ར། ལྟ་བུ། ཝིཀྲམ་ཤིལཱ།གྲོང་ཁྱེར། པཱཊལིཔུཏྲ། ཀུསུམཔུར་མེ་ཏོག་གྲོང་། ལྟ་བུ། ནོར་ཉེན་རིགས་ནི་ཝཱརཱཎསཱི་ལ་འཁོར་མོ་འཇིག སྒྲ་སྒྲོག་གི་ཡུལ་རཱམ་གྲཱམ། ཁ་ཆེ་ལ་ཀཤ྄མཱིར། ཨཝནྟི་ལ་ཉི་འོག མ་ག་དྷཱ་ལ་ཡུལ་དབུས། སྐྱ་ནར་བུ་དང་དམར་བུ་ཅན་ནི་པཱཊལིཔུཏྲ་ཡིན་པས་ཡུལ་ངོས་མ་བཟུང་ན་ནོར་ཉེན་ཆེའོ།།

༢༽ མགོ་རྙོག་གི་བསྒྱུར། ཡུལ་མིང་དོན་བསྒྱུར་བྱས་པ་དཔེར་ན། ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ལ་འཁོར་མོ་འཇིགཔཱཊ་ལི་པུ་ཏྲ་ལ་སྐྱ་ནར་བུ་དང་དམར་བུ་ཅན། རཱམཱགྲམ་ལ་སྒྲ་སྒྲོག་ཡུལ། ཤར་ཏུར་ཀིསྟཱན་ལ་ལི་ཡུལ་དང། ཨཝནྟི་ལ་ཉི་འོགམགདྷ་ལ་ཡུལ་དབུས།ཀཤམཱིར་ལ་ཁ་ཆེ་བསྒྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།

༣༽ ཐད་བསྒྱུར་ནི་ལེགས་སྦྱར་ནང་གང་བཞུགས་པའི་དོན་འདི་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བོད་སྐད་དུ་ཐད་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དཔེར་ན། बुद्धं शरणं गच्छामि ।བུདྡྷཾ་ཤརཎམ་གཅྖཱམི་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ།། धर्मं शरणं गच्छामि ।དྷརྨམ྄་ཤརཎམ་གཅྖཱམི་ལ་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ།། संघं शरणं गच्छामि ।སངྒཾ་ཤརཎམ་གཅྖཱམི་ལ་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ།། ལྟ་བུ་ལེགས་སྦྱར་མ་དཔེར་ཇི་ཡོད་ཐད་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད། དཔེ་མཚོན་གཞན་ཞིག་ནི།༼འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི།इत्यपि बुद्धो भगवांस्ཨིཏྱཔི་བུདྡྷོ་བྷགཝཱཾས྄།༽༼དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས།तथागतोऽर्हन्ཏཐཱགོ྅རྷན྄་सम्यक्सम्बुद्धो སཾཡཀྶཾབུདྷོ་༽༼རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ།विद्याचरणसम्पन्नःབིདྱཱཅརཎསམྤནྣཿ༽༼བདེ་བར་གཤེགས་པ།सुगतोསུགཏོ་༽༼འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། लोकविदལོཀབིད་༽༼སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ། पुरुषदम्यसारथिः པུརུཥདམྱསཱརཐི་༽༼བླ་ན་མེད་པ།अनुत्तरःཨནུཏྟརཿ༽ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ། ༼शास्ता ཤཱསྟཱ།देवमनुष्याणां དེཝམནུཥྱཱཎཱཾ།༽སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ།།[16]༼बुद्धो བུདྡྷོ་भगवानिति।བྷགཝཱནིཏི།༽ལྟ་བུའོ།།

༤༽ དོན་བསྒྱུར་ནི། སངས་རྒྱས་ལ་༼བུདྡྷ་༽ཆོས་ལ་༼དྷརྨ་༽དགེ་འདུན་ལ་༼སངྒྷ་༽དཀོན་མཆོག་ལ་༼རཏྣ་༽བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་༼བྷག་ཝཱན་༽ཞེས་བརྗོད། འདིར་སྤྱིར་ན་བུདྡྷ་ཞེས་པ་སྒྲ་ཐད་བསྒྱུར་ལ་རྟོགས་པ་དང་ཤེས་པ་དང་ཆུབ་པའི་དོན་ཡིན་ལ། འདིར་སྒྲིབ་གཉིས་སངས་ཤིང་བཅོམ་པ་དང་ཤེས་བྱ་ལ་བློ་གྲོས་རྒྱས་པའི་གོ་བ་ལ་སྦྱར་ནས་བསྒྱུར།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐད་དོད་དངོས་ནི་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ཡིན་པ་ལ་བོད་བསྒྱུར་བཅོས་པའི་སྐུལ་ཚིག་གི་ཆོས་ཀྱི་གོ་དོན་ལ་སྦྱར་ཏེ་བསྒྱུར། རང་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་ངན་པའི་རིགས་བཅོས་ཏེ་ལེགས་པའི་ངོར་ཆོས་ཤིག་ཞེས་པའི་དོན་དུ་བསྒྱུར།དགེ་འདུན་ཡང་སྒྲ་ཐད་བསྒྱུར་ལ་ཚོགས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་པ་ལ་དགེ་བ་ལ་འདུན་པ་ཞེས་བསྒྱུར། དེ་བཞིན་དུ་དཀོན་མཆོག་ལྟ་བུ་སྒྲ་ཐད་བསྒྱུར་རཏྣ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་པ་ལ་དཀོན་པ་དང་མཆོག་གི་གོ་དོན་དུ་བསྒྱུར་བའོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྷགཝཱན྄་ཞེས་པ་སྒྲ་ཐད་བསྒྱུར་ནི་ལེགས་ལྡན་ཞེས་པ་ཡིན་པ་ལ་དོན་བསྒྱུར་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་བདུད་བཞི་བཅོམ་པས་བཅོམ་པ་དང་ལེགས་པ་དང་བཟང་པོའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལྡན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ན་འདས་པ་ཞེས་པའོ།།

༥༽ ཚིག་བསྒྱུར་ནི། ཚིག་ཇི་བཞིན་བསྒྱུར་ཏེ་ཡུལ་ལུང་དེ་དང་དེའི་སྐད་དང་མི་བསྟུན་པ། དཔེར་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ། ༼ཤཏསཱཧསྲིཀཱ་པྲཛྙཱ་པཱར་མིཏཱ།शतसहास्रिकाप्रज्ञापारमिता༽ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ།༼པཉྕཝིནྴཏིསཱཧསྲིཀཱ་པྲཛྙཱ་པཱར་མིཏཱ།पञ्चविंशतिसहास्रिकाप्रज्ञापारमिता༽འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ།༼ཨཱརྱ་ཨཥྚཱདཤ་སཱཧསྲིཀཱ་པྲཛྙཱ་པཱར་མིཏཱ།आर्यअष्टादशसहास्रिकाप्रज्ञापारमिता༽ལྟ་བུ་ཚིག་ནང་ཇི་བཞིན་འཁོད་པ་ལྟར་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ནོ།། བོད་མི་རང་གི་མ་སྐད་དང་མཐུན་པ་བསྒྱུར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིས་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆིག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་ཞེས་བསྒྱུར་དགོས་པ་སྣང་ངོ་།།

༦༽ ཡིག་བསྒྱུར་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་མ་ཡིག་གི་ཡི་གེའི་གང་ཡིན་དེ་བཞིན་ཡིག་གཟུགས་གཞན་གྱི་ངོར་ཕབ་པ་ལ་ཟེར། དཔེར་ན།ओं मणि पद्मे हूँ ।ཨོཾ་མཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ།གཟུངས་སྔགས་འདིའི་ཚིག་དོན་ནི་ལོ་ཙཱ་བ་སྐྱོགས་སྟོན་གྱི་ལི་ཤིའི་གུར་ཁང་ལས།འདི་ལྟར་ཨོཾ་མཎི་པདྨེ་ཧཱུྃ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་ཨོཾ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་དང་པོར་སྨོས་པ་ཡིན་པས།ཧཱུཾ་ནི་ཐུགས་དགོངས་རྫོགས་ཤིག་ཅེས་པར་མཇུག་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ་བར་གྱི་འབོད་པ་དངོས་ནི་མ་ཎི་ནི་ནོར་བུ་ཡིན་ལ།་པདྨེ་ནི་དངོས་ཏེ་སོར་བཞག་གོ།དེས་ན་ནོར་བུ་པདྨ་ཞེས་ལ་ཕྱག་འཚལ་གྱི་སྒོ་ནས་བོད་པ་ཡིན་ལ།མེ་ཞེས་པའི་ཨེ་སྦྱར་བ་ནི་ཀྱེ་ཡིན་ནོ།། ཀྱེ་ནོར་བུ་པདྨ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།[17] ओं मुने मुने महामुनये स्वाहा ।ཨོཾ་མུནེམུནེ་མཧཱམུནཡེ་སྭཱཧཱ།ओं तारे तुत्तारे तुरे स्वाहा ।ཨོཾ་ཏཱརེ་ཏུཏྟཱརེ་ཏུརེ་སྭཱཧཱ།ལྟ་བུའོ།།

༧༽ དཀྲུགས་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུར་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་གང་ཞིག་ལེགས་སྦྱར་ཚིག་སྦྱོར་ཇི་བཞིན་བསྒྱུར་ན་དོན་མི་སྟོན་པས་ཚིག་གོང་འོག་ཕན་ཚུན་བསྲེས་ཤིང་སྦྱར་བ་ལས་གཞུང་དེའི་གོ་དོན་ཆ་ཚང་སྟོན་པ་ཞིག་ལ་ཟེར། སྤྱོད་འཇུག་ལས།

དགེ་བ་བསྒོམ་ཕྱིར་བདག་གི་དད་པའི་ཤུགས། །འདི་དག་གིས་ཀྱང་རེ་ཞིག་འཕེལ་འགྱུར་ལ།།
མམ་ཏཱཝདནེན་ཡཱཏི་ཝྲྀདྡྷིཾ་ཀུཤལཾ་བྷཱཝཡིཏུཾ་པྲསཱདཝེགཿ།
मम तावदनेन याति वृद्धिंकुशलं भावयितुं प्रसादवेगः ।
བདག་དང་སྐལ་པ་མཉམ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང༌། །ཅི་སྟེ་འདི་དག་མཐོང་ན་དོན་ཡོད་འགྱུར།།[18]
ཨཐ་མཏྶམདྷཱཏུརེཝ་པཤཡེདཔརོ྅པྱེནམཏོ྅པི་སཱརྠཀོ྅ཡམ྄།།
अथ मत्समधातुरेव पश्येदपरोऽप्येनमतोऽपि सार्थकोऽयम् ।।

འདིར་མམ་ཞེས་པ་བདག་གི་ཏཱཝད་ནི་རེ་ཞིག་ཨནེན་ལ་འདི་དག་གིས་ཡཱཏི་ནི་ཀྱང་ཝྲྀདྡྷིཾ་ལ་འཕེལ་ ཀུཤལཾ་ལ་དགེ་བ་བྷཱཝཡིཏུཾ་ལ་བསྒོམ་ཕྱིར་པྲསཱདབེགཿལ་དད་པའི་ཤུགས་ཨཐ་ལ་ཅི་སྟེ་མཏྶམདྷཱཏུར྄་ཞེས་པ་ལ་བདག་དང་སྐལ་པ་མཉམ་པ་ཨེཝ་ནི་ཀྱང་པཤཡེད་ལ་མཐོང་ན་པརོ྅པྱེནཏོ྅པི་ཞེས་པ་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་འདི་དག་སཱརྠཀོ྅ཡམ྄་ཞེས་པ་དོན་ཡོད་འགྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། ཚིགས་བཅད་འདིའི་ནང་ལེགས་སྦྱར་དང་བོད་འགྱུར་གཉིས་ཀྱི་ཐ་སྙད་རྣམས་སྟར་ཆགས་སུ་མི་གནས་པར་སྔ་ཕྱི་གོང་འོག་འཁྲུགས་ནས་གནས་ཡོད།

༨༽ཕྱེད་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་མ་ཡིག་ཕྱེད་ཀ་དང་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ཕྱེད་ཀའམ་ཟུར་ཆག་པ་ཞིག་བརྗོད།དཔེར་ན།ཛམྦུདྭིཔ་ལ་ཛམྦུ་གླིང་ངམ་འཛམ་བུ་གླིང་ཞེས་པ་ལས་ཛམྦུ་སྒྲ་རང་སོ་དང་དྭིཔ་ཞེས་པ་གླིང་ལ་བསྒྱུར། བྲཱཧྨཎ་ལ་བྲམ་ཟེ། ཤཱརིའི་པུཏྲ་ལ་ཤཱརིའི་བུ། མཽངྒལ་པུཏྲ་ལ་མཽངྒལ་བུ།ཀཏཱཡན་པུཏྲ་ལ་ཀཏཱཡནའི་བུ།པདྨ་སམྦྷ་ཞེས་པ་པདྨ་འབྱུང་གནས། ག་ཡ་ཀཱཤྱཔ་ལ་ག་ཡ་འོད་སྲུང་།ག་ཡ་མགོ་རིའི་མདོ་ལྟ་བུ་ཡིན།

༩༽ ལེགས་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་དང་དོན་དང་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྡེབ་སྦྱོར་དང་། ཚིག་དང་། ཡིག་འབྲུ། རྐང་གྲངས་དང་བཅས་པ་ལེགས་སྦྱར་ནང་གང་བཞུགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བོད་བསྒྱུར་བྱས་པ་ལ་ཟེར།

नमस्तारेतुरेवीरेतुत्तारेभयनाशनी।तुरेसर्वार्थदातारेस्वाहाकारेनमोऽस्तुते॥
ན་མ་ས྄་ཕྱག་འཚལ།ཏཱ་རེ་ལ་ཏཱ་རེ།ཏུ་རེ་ལ་མྱུར་མ།ཝཱི་རེ་ལ་དཔའ་མོ།
ཏུཏྟཱ་རེ་ལ་ཏུ་ཏྟཱ་ར་ཡིས།བྷཡ་ལ་འཇིགས་པ།ནཱཤནཱི་ལ་སེལ་མ།།
ཏུ་རེ་ལ་ཏུ་རེས།སརྦཱ་ལ་ཀུན།ཨརྠ་ལ་དོན།དཱ་ལ་སྦྱིན་པ།
སྭཱཧཱ་ལ་སྭཱཧཱའི།ཨཀཱརེ་ལ་ཡི་གེ།ནམོ྅སྟུ་ལ་འདུད་དོ།ཏེ་ལ་ཁྱོད་ལ།།
ཕྱག་འཚལ་ཏཱ་རེ་མྱུར་མ་དཔའ་མོ།།ཏུཏྟཱ་ར་ཡིས་འཇིགས་པ་སེལ་མ།
ཏུ་རེས་དོན་ཀུན་སྦྱིན་པའི་སྒྲོལ་མ།།སྭཱ་ཧཱའི་ཡི་གེ་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ།།

༡༠༽ལོག་བསྒྱུར་ཞེས་པ་ནི་ལེགས་སྦྱར་ཚིག་ཇི་བཞིན་ཐ་སྙད་བསྟན་དགོས་པ་ལ་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་དོན་གཞན་ཞིག་བརྗོད་པ་ལ་ཟེར།དཔེར་ན།ལེགས་སྦྱར་ཨ་མན་སཱིཀར་ལ་ཨ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་དགོས་པ་ལ་ཨ་དགག་ཚིག་ཏུ་གོ་ནས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བསྒྱུར་བ་དོན་ལ་འཐད་མིན་གཟིགས་དགོས།ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཀུནྚལིའི་བོད་སྐད་དུ་བདུད་རྩི་ཐབ་སྦྱོར་དགོས་པ་ལ་བདུད་རྩི་ཐལ་སྦྱོར་དུ་བསྒྱུར།ལོཀ་ཅཀྵུ་ནི་འཇིག་རྟེན་མིག་ཅེས་དགོས་པ་ལ་ལོ་ཙཱ་བ་སྟེ་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་མིང་དུ་གྲགས།ལེགས་སྦྱར་ཨུཙྖུཥྨ་ལ་བོད་བསྒྱུར་ཁོལ་བ་དགོས་པ་ལ་ཆོལ་བ་དང་།རྨ་བྱའི་མིང་མདོངས་མཐའ་ཅན་ལ་མདོངས་ཐལ་ཅན་དང་།ཨ་ཀ་རུའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཤིམ་ཤ་པཱ་ཞེས་པའི་ཤིམ་གྱི་ཀླད་ཀོར་ང་ཡིག་ཏུ་ཀློག་ནས་བོད་སྐད་དུ་ཤིང་དུ་འཁྲུལ་ནས་ཤ་པའི་ཤིང་ཟེར་བ་དང་།ཏུ་རུཥྐ་ཞེས་པ་གར་ལོག་གི་སྐད་དོད་ཡིན་པ་མ་ཤེས་པར་ངན་པ་ཙམ་གྱི་དོན་དུ་བསམས་ཏེ་བསྐལ་པ་དུ་རུ་ཀ་དང་།མེ་དུ་རུ་ཀ་དང་།ཆུ་དུ་རུ་ཀ་དང་།ས་དུ་རུ་ཀ་སོགས་ཟེར་བ་དང་།[19]ཞེས་དང་།ཆོས་རྗེ་ས་པཎ་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་«མཁས་པ་འཇུག་པའི་སྒོ་»ལས་ཀྱང་།

ལ་ལ་སྔོན་རབས་ལས་བྱུང་བའི།།གཏམ་རྒྱུད་ལེགས་པར་མི་ཤེས་པས།།
མིང་གི་རྒྱུ་མཚན་མ་རྟོགས་ནས།།ལོག་པར་བསྒྱུར་བ་ཅུང་ཟད་མཐོང་།།

མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་སྔོན་རབས་དང་། མདོའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་ལས། སེམས་ཅན་གྱི་མིང་དང་ཡུལ་གྱི་མིང་ཐ་དད་དུ་འདོགས་པ་རྣམས་སྔོན་རབས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་མ་ཤེས་པས། ལོ་ཙཱ་བ་མཁས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན། ས་ར་སྭ་ཏཱི་སྒྲ་སྔོན་རྒྱ་མཚོ་བསྲུབས་པ་ལས་བྱུང་བས་མཚོ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། གཏམ་རྒྱུད་མ་གཟིགས་པ་དང་བོད་ཀྱིས་གོ་བདེ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དབྱངས་ཅན་མར་བསྒྱུར་རོ།། ས་ར་སྭ་ཏཱི་ཞེས་སྒྲ་བཟློག་ན་དབྱངས་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདིར་ས་ར་སྭ་ཏི་ཡིན་པས་དབྱངས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་དུ་མི་རུང་ངོ་།། དེ་བཞིན་དུ་གླང་པོ་ཆེ་ས་སྲུང་གི་བུའང་དེ་དང་འདྲའོ།། བྲྀདྡྷ་སྡྷན་ཞེས་བྱ་བའི་གཏམ་རྒྱུད་ལས་ལྷ་མ་ཡིན་རྒན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་ཕྱེད་དུ་སོང་བ་སྦྱར་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྒན་པོས་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བར་བསྒྱུར་བ་དང་། བྷ་གི་ར་ཐ་ཞེས་བྱ་བར་སྔོན་རབས་ལས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དུག་ཅན་པའི་བུ་མོ་དག་གི་བྷ་ག་བསྲུབས་པ་ལས་སྐྱེས་པས་བྷ་ག་སྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་སྒྲ་འགྱུར་དུ་སྐལ་ལྡན་ཤིང་རྟ་ཞེས་བསྒྱུར་བ་དང་། གོ་དཱ་ཝ་རི་ཞེས་བྱ་བ་དྲང་སྲོང་ཞིག་གི་བ་ལང་བསད་པའི་སྡིག་སྦྱོང་གི་ཆུ་ཡིན་པས།བ་ལང་བསད་པའི་ཆུ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི།བའི་མཆོག་སྦྱིན་ཞེས་དོན་འགྱུར་བྱས་པ་དང་། ན་ར་ཡ་ནའི་སྒྲ་མིའི་ཐེག་པ་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུར་བསྒྱུར་བ་དང་།[20] མནྡ་ཀའི་སྒྲ་དལ་འགྲོ་འམ་གྱ་གྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི།དལ་གྱི་འབབ་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང་། མནྨ་ཐའི་སྒྲ་བདུད་སྡིག་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཡིད་བསྲུབས་པས་ཡིད་སྲུབ་དང་། ཨ་ནཾ་ག་ཀྲི་ཊའི་སྒྲ་ལུས་མེད་པ་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་རོལ་ཅིང་རྩེ་བར་བྱེད་པས་ལུས་མེད་རྩེན་བྱ་བར་འཐད་མོད་ཀྱི།འདོད་པའི་བདུད་དམ་འདོད་པའི་ལྷར་བསྒྱུར་བ་དང་། སྐནྡྷའི་སྒྲ་སྨིན་དྲུག་གི་བུས་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་དམག་དཔུང་མཐོང་བ་ན་ངུས་པས་དྲང་པོར་བསྒྱུར་ན་ངུ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྐེམ་བྱེད་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། ད་མོ་ད་རའི་སྒྲ་ནོར་ལྷའི་བུ་བྱིས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཐ་གུ་ལྟོ་བ་ལ་དཀྲིས་པས་ཐ་གུ་ལྟོ་ཞེས་འཐད་མོད་ཀྱི་ཁྱབ་འཇུག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང་།[21]ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་མང་བས་རེ་ཞིག་འདིར་བཞག།

དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་ཉེ་དུས་ཨིན་སྐད་(Good Morning)ལ་སྔ་དྲོ་བདེ་ལེགས་གོ་དགོས་པ་ལ་བོད་པས་ལག་པ་གཏོང་བ་ལ་གོ་ནས་གྷུ་ཌི་མོ་ནེན་བཏང་ཞེས་པ་དོན་ནོར་བ་འཇུག་པ་མང་བས་རེ་ཞིག་འདིར་བཞག་གོ།

ཕབ་བསྒྱུར་གཏན་འབེབས་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་རྣམ་གསུམ་གྱི་ངོ་སྤྲོད།

བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་ནམ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་སྐབས་ནང་པའི་བཀའ་བསྟན་གཙོས་པའི་གསུང་རབ་དུ་མ་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། སུརེནྡྲ་བོ་དྷི། ཤཱིལེནྡྲ་བོདྷི། དཱན་ཤཱིལའི་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་སྐ་ཅོག་ཞང་གསུམ་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེས་མང་པོ་དང་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་མང་པོ་རྒྱལ་ཐོག་མང་པོའི་རིང་གདན་འཛོམས་བྱུང་ནས་བཀའ་བསྟན་དུ་མ་ལ་ཞིབ་འཇུག་མཐིལ་ཕྱིན་བྱས་པ་དང་འབྲེལ་ཕབ་སྒྱུར་ཞུས་པ་རྣམས་དག་བཅོས་དང་གཞུང་ཚད་དང་བམ་གྲངས་ངེས་པ་བྱས་ཤིང་།མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་ཇི་ལྟར་བསྒྱུར་དགོས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་སྒྲིག་གཞི་གཏན་འབེབས་ཀྱི་གཞུང་གོ་བདེ་བ་ཞིག་ཕྱོགས་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུར་ཞལ་མཐུན་ནས་རྒྱལ་པོས་དེ་དག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་མཐུན་འགྱུར་གནང་སྟེ་བཀས་བཅད་གསལ་སྟོན་ལེགས་སྦྱར་དང་བོད་ཡིག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་པ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པའམ་མདྷྱབྱུཏྤཏི་ཞེས་པ་ཞིག་གཏན་འབེབས་གནང་། གཞུང་དེ་ནི་དུས་ད་ལྟའང་མ་ཉམས་པར་བོད་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་ཕལ་མོ་ཆེའི་དབུས་སུ་བཞུགས་ཡོད། དེ་རྗེས་སྔ་འགྱུར་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་ནང་ཆོས་ཚིག་ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡེབས་ནས་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཚིག་མཛོད་རྒྱས་པ་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་པོ་སྟེ་མཧཱ་བྱུཏྤཏིའམ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་པ་ཆེ་བ་ཞེས་པ་གཏན་ལ་ཕབ། གཞུང་འདི་ཡང་དེང་གི་ཆར་བཀའ་བསྟན་དཀར་ཆག་ཕལ་མོ་ཆེའི་ནང་མ་ཉམས་པར་བཞུགས་ཡོད། དེར་ལེགས་སྦྱར་དང་བོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་གྲངས་༩༥༦༥ཡས་མས་ཤིག་བཞུགས་ཡོད་པ་དང་། དིང་སྐད་རིགས་དུ་མར་ཕབ་བསྒྱུར་ཀྱང་ཞུས་ཡོད།བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆུང་ངུ་ད་ལྟ་ངོས་འཛིན་ཐུབ་མེད། དིང་གི་མཁས་པ་མང་པོས་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བརྗེད་བྱང་ཞེས་པ་འདི་གཉིས་གང་རུང་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱང་། དེར་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཐ་སྙད་དམ་སྐད་དོད་བསྟན་པའི་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་བཞུགས་མེད་སྟབས་མཁས་དབང་མང་པོས་དེ་ལ་མོས་མཐུན་གནང་མེད། འོན་ཀྱང་ཉེ་བའི་ཆར་བོད་ནས་ལོ་ཆེན་བཻ་རོ་ཙ་ནས་མཛད་པར་གྲགས་པའི་མིང་དོན་བརྡ་སྤྲོད་རྣམ་ལྔ་ཞེས་པའི་སྨན་གཞུང་གི་ཐ་སྙད་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཚིག་མཛོད་ཆུང་ངུ་ཞིག་གི་དཔེ་ལག་སོན་བྱུང་ཞིང་། དེ་ཉིད་ལོ་ཆེན་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ་ཆུང་ངུའམ་ཀྭལྤབྱུཏྤཏི་ངོས་འཛིན་ཞུས་ན་ལེགས་པ་མངོན་ཏེ། དེར་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀའི་ཐ་སྙད་བཞུགས་པ་མ་ཟད་ལོ་ཆེན་གྱིས་སྡེ་ཚན་ལྔར་དྲིལ་ཏེ་བསྟན་ལ་ཕབ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི། ༼༡༽ སྡེ་ཚན་ནང་དོན་བརྡ་སྤྲོད་དང་། ༼༢༽ རྒྱ་སྐད་མིང་དོན་བརྡ་སྤྲོད། ༼༣༽ གབ་ཡིག་མིང་དོན་བརྡ་སྤྲོད། ༼༤༽ ངོ་བོ་མིང་དོན་བརྡ་སྤྲོད། ༼༥༽ བཟང་ངན་མིང་དོན་བརྡ་སྤྲོད་བཅས་རྣམ་པར་དབྱེ་སྟེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དེ་དང་གོང་གི་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེ་འབྲིང་རྣམ་གཉིས་དང་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་མཐུན་ཆེ་བ་མ་ཟད་ཕྱོགས་སྒྲིག་གནང་མཁན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དེ་ཡང་ཆེས་སྙན་གྲགས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་རེ་ཞིག་དེར་ངོས་འཛིན་ཞུས་ན་མི་འགྲིག་པ་མེད་པར་སྣང་བས་གཟུར་གནས་མཁས་དབང་རྣམ་པས་དཔྱད་པར་འཚལ།

བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་དཀར་ཆག་ཆེན་མོ་གསུམ་དང་བཀའ་བསྟན་ལ་པོད་གྲངས་ཇི་ཡོད་སྐོར།

བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ཆེས་རྩ་ཆེའི་གསུང་རབ་ཀྱི་བང་མཛོད་རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་པའི་དཔེ་ཚན་རྣམས་ཁ་འཐོར་ཞིང་བོར་བརླག་དུ་མ་སོང་བར་བསྟན་པ་སྲིད་མཐའི་བར་དུ་གནས་ཕྱིར་ཕོ་བྲང་དང་གཙུག་ལག་རྣམས་སུ་བཞུགས་པའི་དཔེ་ཚན་གང་དང་གང་ཡོད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་བྱང༌། གཞུང་ཚད། གོ་རིམ་ལེགས་པར་བསྒྲིགས་པའི་དཀར་ཆག་གསུམ་བྱུང་ཞིང་། དེ་དག་ལས་«དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་»ནི་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་ལོ་ཙཱ་བ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས། ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ། རྩངས་དེ་བིན་དྲ། དཔལ་གྱི་ལྷུན་པོ་སོགས་ཀྱིས་ཡར་ལུང་འཕང་ཐང་ཀ་མེད་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་གསུང་རབ་རྣམས་ལ་ཚིག་བར་བརྒྱད་བརྒྱད་ལ་ཚིག་རྐང་རེ་རེ། དེ་བཞི་ལ་ཤོ་ལོ་ཀ དེ་སུམ་བརྒྱ་ལ་བམ་པོའི་ཚད་དུ་བྱས་ཏེ་གྲངས་དེས་གཞལ་བའི་ཐེམ་བྱང་མ་འཁྲུལ་པར་ཆོས་ཚན་འདི་དང་འདི་ལ་ཤོ་ལོ་ཀ་དང༌། བམ་པོ་གྲངས་འདི་དང་འདིའོ། །ཞེས་བཀོད་པ་ལ་ཡོངས་གྲགས་དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་ཞེས་གྲགས།འདི་ནི་བོད་ལ་དམ་པའི་ཆོས་འགྱུར་རོ་ཅོག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་པའི་དཀར་ཆག་ཐོག་མ་ཡིན་པ་བཞེད་སྲོལ་ཁག་གཅིག་ཡོད།

«དཀར་ཆག་མཆིམས་ཕུ་མ་»ནི་བཙན་པོ་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་གྱི་དུས་སུ་ལོ་ཙཱ་བ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ། རྩངས་དེ་བེནདྲ། དཔལ་གྱི་སྙིང་པོ་སོགས་ཀྱིས་བསམ་ཡས་ཕོ་བྲང་མཆིམས་ཕུ་ན་བཞུགས་པའི་གསུང་རབ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་ཏེ་དཀར་ཆག་ཏུ་བཀོད་པ་ལ་དཀར་ཆག་མཆིམས་ཕུ་མ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་དེ་ནི་ད་ལྟ་དཔེ་དངོས་སུ་མཇལ་རྒྱུ་མེད།

དེའི་རྗེས་སུ་«དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ་»ནི་ལོ་ཙཱ་བ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་དང༌། འཁོན་ཀླུའི་དབང་པོ་སྲུང་སོགས་ཀྱིས་ཡར་ལུང་སྟོང་ཐང་ལྡན་དཀར་གྱི་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་ན་བཞུགས་པའི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་འགྱུར་རོ་འཚལ་བམ་པོ་དང༌། ཤློཀའི་གྲངས་སུ་འདི་དང་འདི་མཆིས། ཞེས་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་བྱང་དཀར་ཆག་ཏུ་བཏབ་པ་ལ་དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ་གྲགས། འདི་གསུམ་ལ་སྔོན་གྱི་དཀར་ཆག་ཆེན་མོ་གསུམ་ཞེས་ཡོངས་གྲགས་ཡིན། ལྡན་དཀར་མ་འདི་ལ་དིང་གི་མཁས་པ་འགས་ལྷན་དཀར་མ་ཡིན་ཞེས་གསུང་མཁན་ཡང་ཡོད་པས་དཔྱད།

བོད་དུ་བཀའ་བསྟན་དཀར་ཆག་དུ་མ་བྱུང་བ་ལས་དིང་ཆེས་གྲགས་ཆེ་བ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་སྨྲོས་ན་སྣར་ཐང་བཀའ་འགྱུར་གསར་མ་ལ་པོད་༡༠༡ བསྟན་འགྱུར་ལ་པོད་༢༢༥ སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར་ལ་པོད། ༡༠༣ བསྟན་འགྱུར་པོད། ༢༡༤ ཆོས་ཚན་༤༤༦༤ ཅོ་ནེ་བཀའ་འགྱུར་ལ་པོད། ༡༠༨ ཅོ་ནེ་བསྟན་འགྱུར་ལ་པོད། ༢༠༩ ཞོལ་ལམ་ལྷ་ས་བཀའ་འགྱུར་ལ་པོད། ༡༠༠ པེ་ཅིང་བཀའ་འགྱུར་ལ་པོད། ༡༠༧ བསྟན་འགྱུར་ལ་པོད། ༢༢༥ ཆོས་ཚན། ༥༩༦༢ བཞུགས་ཡོད།

དེ་དག་ལས་ཅོ་ནེ་བཀའ་འགྱུར་གཅིག་པུར་སྡེ་ཚན་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་པོད་ཀྱི་ངོ་གྲངས་རགས་ཙམ་ཞུས་ན། སྔགས་ཕྱོགས་ལ་པོད།༣༠ འདུལ་བ་པོད།༡༣ ཤེར་ཕྱིན་པོད།༢༡ ཕལ་ཆེན་ལ་པོད།༦ དཀོན་བརྩེགས་པོད།༦ མདོ་སྡེ་སྣ་ཚོགས་ལ་པོད།༣༢ བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་པོད་གྲངས་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བཞུགས། དེ་བཞིན་དུ་སྣར་ཐང་བསྟན་འགྱུར་ལ་བསྟོད་ཚོགས་པ་པོད།༡ རྒྱུད་འགྲེལ་ལ་པོད།༨༧ མཚན་ཉིད་སོགས་ཀྱི་ཆོས་སྐོར་ལ་༡༣༦དང་དཀར་ཆག་ལ་༡བཅས་ཉིས་བརྒྱ་ཉེར་བཞི་བཞུགས།

ཕྱིས་དར་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་སྡེ་དགེ་སྤར་མར་གཞི་བཅོལ་ཏེ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་གནང་བའི་རྙིང་མའི་བཀའ་བསྟན་དཀར་ཆག་ནང་ཆོས་ཚན་༥༠༩༦ བཞུགས་པ་དིང་དུས་དང་འཚམས་པ་ཞིག་དེབ་ཆེན་གྱི་ཚུལ་དུ་སྤར་དུ་བསྐྲུན་ཡོད། དེར་སྡེ་དགེ་སྤར་མར་མེད་ཅིང་པེ་ཅིང་སྤར་མར་བཞུགས་པའི་གཞུང་ཚན་རྣམས་ཀྱང་ཁ་སྐོང་གི་ཚུལ་དུ་བསྣན་པར་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་གི་སྐད་དུ་བཞུགས་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོ་དང་། མངོན་པ་སྡེ་བདུན་གྱི་མཚན་བྱང་། པཱ་ལིར་བཞུགས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ། བཀའ་བསྟན་གཉིས་ནང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཀྱི་བཞུགས་པའི་ཆོས་ཚན་ཇི་ཡོད་ཀྱི་མཚན་བྱང་དང་ལྷན་དུ་ཏཱ་ལའི་ལོ་མའི་སྟེང་དུ་བཞུགས་པ་ཁག་དང་སྤར་བཏབ་པ་ཁག་གི་ཞལ་བྱང་ཡང་ཟུར་བཀོད་གནང་འདུག གཞན་ཡང་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་གསར་དུ་བསྒྱུར་བའི་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་མདོ་ཡང་ཁ་སྐོང་གི་ལྷན་ཐབས་སུ་བཀོད་ཡོད་པར་སྣང་། དར་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་རླབས་ཆེན་གྱི་བྱ་བ་གནད་ཆེན་པོ་བརྩམས་པ་གཞན་ཞིག་ནི་བོད་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་ཁག་ཏུ་བཞུགས་པའི་ཆོས་ཚན་རེ་རེའི་མཚམས་སུ་ལེགས་སྦྱར་མ་དཔེ་བཞུགས་ཡོད་མེད་དང་། དེ་ཉིད་སྐད་རིགས་གཞན་རྒྱ་ནག་དང་ཉི་ཧོང་། ཀོ་རི་ཡ། ཨིན་ཇི་དང་། ཕྲེནྫ། རྗར་མན་སོགས་ཀྱི་སྐད་དུ་འགྱུར་ཡོད་མེད་བཅས་ཀྱི་དཀར་ཆག་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཞིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་གནང་བ་དེ་ནི་ཉམས་ཞིབ་པ་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་དུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་ཉམས་ཞིབ་གནང་མཁན་གྱི་མཁས་དབང་ཚོར་ཕན་ཐོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་གནང་འདུག་པས། འདི་ནི་བོད་མི་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་དུ་རྒྱལ་སྤྱིར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གསུང་རབ་ངོ་སྤྲོད་ལ་ཆེས་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བའི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་ཞིག་བཞག་འདུག་པས་རིན་པོ་ཆེའི་སྙིང་སྟོབས་དང་ཕྱག་རྗེས་ལ་སྙིང་དབུས་ནས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་འོས་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་ངོ་།།

རྒྱ་ནག་དང་ལི་སྐད་ནས་བསྒྱུར་བའི་བཀའ་བསྟན་ཞལ་གྲངས།

རྒྱ་སྐད་ནས་བོད་འགྱུར་ལ་བཀའ་བསྟན་ཇི་ཙམ་བསྒྱུར་ཡོད་ཅེ་ན། དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ་[22]ལྟར་ན། རྒྱ་ནག་གི་བཀའ་འགྱུར་ནས་བོད་བསྒྱུར་བྱས་པ་མདོ་ཉེར་གསུམ་གྱི་མཚན་བཞུགས་ཡོད་པ་རྣམས་ནི། ༡༽ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ། ༢༽ མདོ་མཛངས་བླུན། ༣༽ འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ། ༤༽ འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ལེའུ། ༥༽ འཕགས་པ་ཐབས་མཁས་པ་ཆེན་པོ་དྲིན་ལ་བླན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མདོ། ༦༽ འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཡི་གེའི་མདོ། ༧༽ འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛོད། ༨༽ འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་སྡེའི་དབང་པོ། ༩༽ འཕགས་པ་མ་སྐྱེས་དགྲའི་འགྱོད་པ་བསལ་བའི་མདོ། ༡༠༽ འཕགས་པ་ཐར་པ་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱས་པའི་མདོ། ༡༡༽ འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོ་ཐར་པའི་ཆོས་བཞི་བསྒྲུབ་པ། ༡༢༽འཕགས་པ་གཙུག་ཏོར་ཆེན་པོ་ལས་བདུད་ཀྱི་ལེའུ་བསྟན་པ། ༡༣༽ ཚངས་པའི་དྲ་བའི་མདོ། ༡༤༽ ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་འཁོར་ལོའི་མདོ། ༡༥༽ ཕ་མའི་དྲིན་ལན་བསྟན་པའི་མདོ། ༡༦༽ རྒྱལ་པོ་དོན་གྲུབ་ཀྱི་མདོ། ༡༧༽ སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་ཤིའི་རྩ་བ་བསྟན་པའི་མདོ། ༡༨༽ འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལུང་བསྟན་གྱི་མདོ། ༡༩༽ དགེ་བ་བཅུ་དང་དུ་བླང་བའི་མདོ། ༢༠༽ཆོས་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་མི་གཡོ་བར་སྣང་བ་བསྟན་པའི་མདོ། ༢༡༽ ཡང་དག་པའི་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པའི་མདོ། ༢༢༽ རྒྱལ་པོ་ཀུན་ཏུ་དགེ་བའི་མདོ། ༢༣༽ འཕགས་པ་འདའ་ཀ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མདོ་བཅས་གསལ། ༢༤༽མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ་ཡང་།༢༥༽ འཕགས་པ་དུམ་བུ་ཞེ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་[23]འདི་རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༦༤ ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཀིཨཱ་ཡེ་མོ་ཏཱན་ནམ་ཀཱཤཡཔ་མཱཏངྒ་དང་ཅུ་ཕཱ་ལཱན་སྟེ་དྷརྨ་རཏྣ་གཉིས་ཀྱིས་རྟ་དཀར་པོའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ལེགས་སྦྱར་ནས་རྒྱ་སྐད་དུ་ཐོག་མར་ཕབ་བསྒྱུར་བྱས། མདོ་འདི་བོད་འགྱུར་མེད་ཅིང་རྒྱའི་བཀའ་འགྱུར་ན་བཞུགས་པ་ཕྱིས་རྒྱ་ནག་མཉྫུའི་རྒྱལ་པོས་བཀས་བསྐུལ་བ་ལྟར་མཉྫུའི་སྐད་དུ་བསྒྱུར། དེ་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་བཀའ་བཅུ་སུ་བྷག་ཤྲེ་ཡངྷྭ་ཛ་དང་བཀའ་བཅུ་དྷྱཱ་ནཱ་རིཥྜཾ་བྱཱས་གཉིས་ཀྱིས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར།

བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ་གྱི་དཀར་ཆག་ཏུ་རྒྱ་འགྱུར་གསལ་བ་རྣམས་ཕལ་ཆེ་བ་གོང་འཁོད་དང་མཐུན་པར་སྣང་ཡང་མི་མཐུན་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་རྣམས་ནི། ༡༽ ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པའི་ནམ་མཁའི་མདོག་གི་འདུལ་བའི་བཟོད་པ། ༢༽ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མོ། ༣༽ དོན་རྒྱས་པ། ༤༽ སྣང་བརྒྱད་བཞི། ༥༽ སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་གཟུངས་ཧོམ་བྱ་ཐབས་དང་བཅས་པ། ༦༽ ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཟུངས་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔ་པ་བཅས་ཡིན།

བསྟན་བཅོས་ཇི་ཙམ་རྒྱ་ལས་འགྱུར་ཡོད་ཅེ་ན། ༡༽ མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་པ་རྒྱའི་སློབ་དཔོན་རྫོགས་གསལ་གྱིས་མཛད་པ། ༢༽ དམ་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོའི་འགྲེལ་པ། ༣༽ རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་ཊཱི་ཀཱ། ༤༽ མདོ་ལངྐར་གཤེགས་པའི་བསྡུས་དོན། ༥༽ ལངྐར་གཤེགས་པའི་མདོའི་ཊཱི་ཀཱ་གཞན། ༦༽ མདོ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མོའི་བཤད་པ། ༧༽ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་ཅིག་ཅར་དུ་འཇུག་པའི་སྒོ་མཁན་པོ་བདུན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་མདོ། ༨༽ སློབ་དཔོན་དྷརྨ་ཏ་རས་མཛད་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡི་གེ། ༩༽ ཧ་ཤང་མཧཱ་ཡ་ནས་མཛད་པའི་བསམ་གཏན་ཉལ་བའི་འཁོར་ལོ་སེམས་ལ་ལྟ་བའི་ཆོས། ༡༠༽ བསམ་གཏན་ཆུའི་སེམས་བདེ་བར་གཞག་པའི་ཆོས། ༡༡༽ བསམ་གཏན་བདུད་འདུལ་བའི་སྙིང་པོ། ༡༢༽ ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཞག་པ། ༡༣༽ མདོ་སྡེ་བརྒྱད་ཅུའི་ཁུངས་བཅས་དེ་རྣམས་རྒྱའི་ལོ་ཙཱ་བ་བྲན་ཀ་ལེགས་ཀོང་དང་། རྒྱའི་ཞུ་ཆེན་བནྡེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། འགོས་ཆོས་གྲུབ་བཅས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ་གྱི་དཀར་ཆག་[24]དང་དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མར་[25]ཡང་དེ་ལས་བསྡུས་ཙམ་གསལ།

ལི་ཡུལ་གྱི་སྐད་ནས་བོད་འགྱུར་ཇི་ཡོད་ཅེ་ན། ལིའི་མཁན་པོ་སུརེནྡྲ་ཀར་པྲ་བྷ་སོགས་དང་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པས་ལི་སྐད་ནས་བོད་བསྒྱུར་བྱས་པ་ཇི་ཙམ་ཡོད་ཅེ་ན། རིག་རལ་གྱི་དཀར་ཆག་དེ་ཉིད་ལས། ༡༽མ་སྐྱེས་དགྲའི་བུ་མོ་ལྷ་མོ་དྲི་མ་མེད་པ་འོད་ཀྱིས་ཞུས་པ། ༢༽  ལི་ཡུལ་ལུང་བསྟན་པ། ༣༽ གླང་རུ་ལུང་བསྟན། ༤༽  སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ། ༥༽ ཟས་ཀྱི་འཚོ་བ་རྣམ་དག་གི་མདོ། ༦༽མཁར་སིལ་གྱི་མདོ། ༧༽ ཏིང་ངེ་འཛིན་མཆོག་གི་མདོ། ༨༽རྒྱལ་པོ་དོན་གྲུབ་ཀྱི་མདོ། ༩༽རྟ་སྐད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདོ། ༡༠༽ བསམ་གཏན་གྱི་མདོ། ༡༡༽སྨོན་ལམ་གྱི་མདོ། ༡༢༽ མོད་གལ་མ་འཚོས་པའི་མདོ། ༡༣༽ རྟ་མགྲིན་ནམ་ས་བཀོད་པའི་མདོ། ༡༤༽དགེ་བ་བཅུ་དང་དུ་བླང་པའི་མདོ། ༡༥༽དགེ་མི་དགེ་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་གྱི་མདོ། ༡༦༽ རྒྱལ་པོ་ཀུན་ཏུ་དགེ་བའི་མདོ། ༡༧༽ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་གི་གཟུངས། ༡༨༽སྣང་བརྒྱད་རིགས་གཅིག་ཅེས་པའི་བར་མདོ་དང་། དེ་ནས་བསྟན་བཅོས་ལ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་མདོ་འགྲེལ་དང་ལངྐར་གཤེགས་པའི་ཊཱི་ཀཱ་བཅས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལས། ལི་ཡུལ་ཡང་དེར་ཆགས་སོ་གངས་ཀྱི་རྒྱབ་ན་ཡོད་ཅེས་གསལ། དིང་གི་མཁས་པ་འགས་ལི་ཡུལ་ནི་བོད་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཨཕགཱནིསྟཱན་གྱི་ནང་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཀྱང་དོན་ལ་དིང་སང་ཤར་ཏུརྐིསྟཱན་ཡིན་པ་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་མཛད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མར་གསལ།[26]ཐོ་གར་གྱི་ཡུལ་ནི་དིང་དུས་ཀྱི་ཏཛིཀིསྟཱན་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སུརཁནདརྱའི་ས་ཁུལ་དང་། ཨཕགཱནིསྟཱན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་རྣམས་ཡིན་པ་བཤད།

དུས་རབས་ཉི་ཤུ་དང་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་ལེགས་སྦྱར་དང་པཱ་ལི་གཉིས་ནས་བོད་འགྱུར་ཇི་བྱུང་།

དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་(༡༩༠༣-༡༩༥༡)གྱིས་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་མདོ་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱི་ནང་གསེས་ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་མདོ་པཱ་ལི་ནས་བསྒྱུར། ཁོང་ནས་ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ནི་གྲུབ་ཆེན་ནག་པོ་སྤྱོད་པས་མཛད་པའི་ཨེ་ཝམ་གྱི་རྣམ་བཤད་རི་མོ་ཅན། ཕྱི་རོལ་པའི་ལྷ་དཔལ་ནག་པོས་(ཤྲཱི་ཀྲྀཥྞཱ)མཛད་པའི་ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་གླུ་ཆ་ཚང་ལས་ད་ཡོད་ལེའུ་གཉིས་པ་ནས་ལྔ་པ་དང་། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་དད་པའི་རྣལ་འབྱོར། སྙན་ངག་པ་ནག་མོ་ཁོལ་གྱིས་མཛད་པའི་བྱ་མ་ལེན་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཟློས་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཡན་ལག་དང་པོ། མཁས་དབང་ཞིང་གཤེགས་དམ་པ་ཐུབ་བསྟན་མཆོག་སྒྲུབ་(༡༩༣༩-༢༠༠༢)ལགས་ནས་ཁྱབ་འཇུག་སྐྱིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཕན་པའི་མན་ངག་ལས་ལེའུ་དང་པོ་མཛའ་གྲོགས་ཐོབ་པའི་ལེའུ་དང་། དབང་ཕྱུག་ནག་པོས་མཛད་པའི་གྲངས་ཅན་གྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར།

སློབ་དཔོན་མཁས་དབང་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་ལགས་ནས་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གིས་མཛད་པའི་རིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་དང་དེའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་སེང་བཟང་ལྷ་ལྡན་གྱིས་མཛད་པ་སློབ་མ་ལ་ཕན་པ་ཞེས་པ་གཉིས་དང་། གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་སློབ་དཔོན་མ་འགགས་པས་མཛད་པའི་ཆོས་མངོན་པ་བསྡུ་བ་དང་དེའི་འགྲེལ་པ་ཆོས་མངོན་པ་ཀུནྡ་མཛེས་པའི་ཟླ་ཟེར་གཉིས་པཱ་ལི་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར།

ཝཱ་ཎ་དབུས་བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་སློབ་ཁང་ནས་ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ནི། ཨཱཅཱརྱ་རྒྱལ་མཚན་རྣམ་གྲོལ་གྱིས་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་བསྡུས་པ། ཌོཀཊར་སྤེན་པ་རྡོ་རྗེས་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རིག་པའི་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་མཛད་པའི་རྟོག་གེའི་ཐེམ་སྐས། ཞིང་གཤེགས་མཁས་དབང་བློ་བཟང་ནོར་བུ་ཤཱསྟྲཱི་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་དབང་སློབ་དཔོན་རཱམ་རཀྵཱ་ཏྲཱི་པཱ་ཋཱིའི་ལྷན་དུ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྒྲའི་གཞུང་དགའ་བྱེད་ཟླ་ཟེར་ནས་མཚམས་སྦྱོར་ལྔ་པའི་ལེའུ། རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་དྷརྨདཏྟ་ཅཏུརྭེདཱིའི་ལྷན་དུ་སློབ་དཔོན་བགྲོད་དཀའ་སེང་གེས་མཛད་པའི་སྒྲ་ཀལཱ་པའི་ཨུཎའི་རྩ་འགྲེལ་ལས་ལེའུ་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ། ཁོང་གི་ལྷན་དུ་འབུམ་རམས་པ་རག་རྡོ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ལགས་དང་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རཱམ་ཤངྐར་ཏྲིཔཱཋཱི་མཆོག་གི་ལམ་སྟོན་འོག་དྲང་སྲོང་ཙ་ར་ཀས་མཛད་པའི་སྨན་གཞུང་ཙ་ར་ཀའི་མདོ་གནས་དང་པོའི་ལེའུ་གཅིག་ནས་བཅོ་ལྔ་པའི་བར། འབུམ་རམས་པ་བསྟན་འཛིན་དོན་ཡོད་ཟུང་སྦྲེལ་ཐོག་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རཱམ་ཤངྐར་ཏྲིཔཱཋཱི་མཆོག་གི་གཟིགས་ཞིབ་འོག་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་བྷཏྲྀཧརིས་མཛད་པའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྒྱ་པ།མཁས་དབང་བློ་བཟང་འཇམ་དཔལ་ལགས་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་མཛེས་དགའ་བོའི་སྙན་ངག་ཆེན་པོ། འབུམ་རམས་པ་བློ་བཟང་རྡོ་རྗེ་རབ་གླིང་གི་ལྷན་དུ་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཁབ་དང་། ཕྱི་རོལ་གསང་བ་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཁབ། འཕགས་པ་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་གནས་འཇོག་གི་མདོ་པཱ་ལི་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར། ཕྲན་བློ་བཟང་རྡོ་རྗེ་རབ་གླིང་ནས་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རཱམ་ཤངྐར་ཏྲིཔཱཋཱི་མཆོག་གི་མཛུབ་ཁྲིད་ལམ་སྟོན་འོག་ཕལ་ཆེན་སྡེ་པའི་ནང་གསེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བའི་ཆོས་འཁོར་གྱི་མདོ་ལེགས་སྦྱར་དང་། དེ་དང་ལྷན་དུ་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་ཆོས་འཁོར་གྱི་མདོ་རྒྱས་བསྡུས་གཉིས་དང་། གནས་བརྟན་སྡེ་པའི་རྡོ་རྗེ་མོའི་མདོ། ཁུར་གྱི་མདོ། དབུ་བ་རྡོལ་བ་དཔེའི་མདོ་རྣམས་པཱ་ལི་ནས་བོད་སྐད་དུ་ཐོག་མར་བསྒྱུར། མཁས་དབང་རཀ་ར་བཀྲས་མཐོང་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་དར་ལགས་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜིཏ་ཝིཥྞུ་ཤརྨས་མཛད་པའི་རྒྱུན་ཆགས་ལྔ་པའམ་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྒྱུད་ལྔ་པ་སྟེ་པཉྕ་ཏནྟྲ་བོད་སྐད་དུ་ཐོག་མར་བསྒྱུར་བ་རྡ་ས་བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་སྤར་ཁང་ནས་སྤར་དུ་བསྐྲུན། ལྷ་རྗེ་སློབ་དཔོན་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དང་འབུམ་རམས་པ་ཟླ་བ་ཤར་པ་གཉིས་ནས་ལེགས་སྦྱར་དུ་བཞུགས་པའི་སྨན་གཞུང་ཅ་ར་ཀ་པོད་དྲུག་ཆ་ཚང་བོད་བསྒྱུར་ཟིན་ནས་སྤར་དུ་ཐོན་ཡོད།

ཕྱི་ལོ་༢༠༢༣ལོར་པཱ་ལིའི་ལུང་རིང་པོའི་སྡེའི་(དཱིག་ནིཀཱཡ་)མདོ་སོ་བཞི་དང་། མཛྫཱིམ་ནིཀཱཡ་ལུང་བར་མའི་མདོ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ་འབུམ་རམས་པ་སྤེན་པ་རྡོ་རྗེ། འབུམ་རམས་པ་རམེཤ་ཅནྡྲ་ནེ་གཱི། བཀྲིས་ཚེ་རིང་། ཟླ་བ་ཤར་པ། ཉི་མ་ཤར་པ། རྡོ་རྗེ་སྐྱབས། ཕྲན་རང་བཅས་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར། པཱ་ལིའི་བཀའ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་དཀར་ཆག པཱ་ལིའི་ཉིན་རེའི་ཞལ་འདོན་ཆ་ཚང་ཕྲན་རང་དང་འབུམ་རམས་པ་ཟླ་བ་ཤར་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར། གནས་བརྟན་མའི་མདོའི་ནང་གི་ཤློཀ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཨཱཅཱརྱ་འཆི་མེད་སྒྲོལ་དཀར་གྱིས་བསྒྱུར། འབུམ་རམས་པ་ཟླ་བ་ཤར་པས་པཱ་ལིའི་མདོ་བསྡུས་པ་(སུཏྟ་ནི་པཱད་) དང་། མདོ་ཕྲན་ཚེགས་ནང་གི་ཞལ་འདོན་སིལ་བུའི་མདོ་དགུ་ཆ་ཚང་དང་། ཀེ་ས་མུཏྟིའམ་ཀ་ལ་མའི་མདོ་རྣམས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ནས་སྤར་དུ་ཐོན་ཡོད།

མདོར་ན། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ནས་ད་བར་ལེགས་སྦྱར་དང་པཱ་ལི་གཉིས་ནས་བོད་སྐད་དུ་གསར་བསྒྱུར་མདོ་བསྟན་གྱི་གཞུང་གྲངས་སྡོམ་ཉི་ཤུ་དང་། པཱ་ལི་ནས་བོད་འགྱུར་གཞུང་གྲངས་བརྒྱ་དང་བཅུ་དྲུག་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་གཞུང་བརྒྱ་དང་སོ་དྲུག་བཞུགས་པ་ལས་དེའི་ནང་སྤར་སྐྲུན་མ་ཟིན་པ་གང་འཚམས་ཤིག་བཞུགས་ཡོད།

ལེགས་སྦྱར་དང་པཱ་ལི། རྒྱ་སྐད་དང་ཧིནྡཱི་བཅས་ནས་བོད་སྐད་དུ་འགྱུར་རྒྱུའི་གཞུང་ཇི་ཡོད་སྐོར།

བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ལ་བཀྲིན་གཞལ་བར་དཀའ་བའི་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ཉག་ཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་དེང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་རང་ཅག་ལ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་སྔགས་དང་བཅས་པའི་ས་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་གཞག་ཆ་ཚང་བ་དཔལ་ནཱ་ལནྡཱའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་བཞེད་དགོངས་དྲི་མ་མེད་པའི་རྩ་ཆེའི་གསུང་རབ་ཆེས་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་མང་པོ་བསྒྱུར་ཡོད་རུང་། ཐེག་པ་དམན་པའི་ནང་གསེས་གནས་བརྟན་སྡེ་པ་དང་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ལུང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་བང་མཛོད་སིངྒ་ལ་དང་། བརྨཱའམ་འབར་མ། རྒྱ་ནག་བཅས་ནང་བཞུགས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད། དེ་དག་བོད་འགྱུར་བྱུང་ན་ཡོང་འགྱུར་མི་རབས་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་གཞུང་མཐའ་དག་ལ་ཉམས་ཞིབ་དང་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ལ་ཕན་པའི་ཆ་རྐྱེན་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུ་ཡིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བས་དེ་དག་ངེས་པར་དུ་རང་རེའི་བོད་སྐད་དུ་ཕབ་འགྱུར་དགོས་པ་སྣང་སྟེ་རེ་ཞིག་འདིར་ས་བཅད་མ་སྟོང་ཙམ་མམ་རྒྱ་མཚོ་ཆེ་ལས་ཆུ་ཐིགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་པཱ་ལི་དང་ལེགས་སྦྱར། རྒྱ་དང་ཧིན་སྐད་དུ་བཞུགས་ལ་བོད་འགྱུར་མེད་པའི་ནང་པའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་འགའི་ངོ་སྤྲོད་མདོ་ཙམ་ཞུ་རྒྱུར་ངལ་བ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།

དང་པོ་ལེགས་སྦྱར། རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ལེགས་སྦྱར་ནས་བོད་སྐད་དུ་གཞུང་བསྒྱུར་བ་མང་ཤོས་ནི་བོད་འགྱུར་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་སྔགས་དང་བཅས་པའི་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཆ་ཚང་བ་ཕྱི་མོ་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཚུད་དེ་མཐར་ཕྱིན་པ་བསླབ་ཏུ་རུང་བ་ནི་བོད་སྐད་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་། དེར་བཞུགས་བཀའ་བསྟན་གཉིས་ཡོངས་སུ་བསྡོམས་ན་ཆོས་ཚན་དྲུག་སྟོང་མིན་ཙམ་བཞུགས་ཡོད། ད་དུང་ཡང་དིང་གི་ཆར་ཏཱ་ལའི་ལོ་མར་བྲིས་མར་བཞུགས་པ་དང་། ནང་པའི་སྡེ་པ་གཞན་དང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལེགས་སྦྱར་ནང་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེན་སྡེ་པའི་འདུལ་གཞུང་དང་མངོན་པའི་གཞུང་ཇི་སྙེད་ཅིག་དང་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྩ་རྒྱུད་བཤད་རྒྱུད་མང་དག་ཅིག་དང་། རྟོགས་བརྗོད་དང་བསྟོད་ཚོགས་སོགས་ཆོས་ཚན་ཉིས་སྟོང་ལྷག་བཞུགས་ཡོད། དེ་དག་ལས་གལ་ཆེ་བ་འགའི་མཚན་ཙམ་སྨྲོས་ན། གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་མདོ་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་ལྷའི་རྟོགས་བརྗོད་ཞེས་པར་རྟོགས་བརྗོད་སོ་བཞི་བཞུགས་ཡོད་པ་ལས་རེ་གཉིས་མ་གཏོགས་ཕལ་ཆེ་བར་བོད་འགྱུར་བཞུགས་མེད། དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་སྡེ་པའི་ནང་གསེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བའི་དགེ་སློང་ཕ་མའི་སོ་ཐར་གྱི་མདོ་དང་འདུལ་གཞུང་གཞི་ཆེན་པོའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་པོད་གསུམ་ཅན་དང་། ཆོས་མངོན་པ་སྤྱོད་པ་བཅས་ཡིན། རྒྱུད་དང་རྒྱུད་འགྲེལ་གྱི་གཞུང་ཏཱ་ལའི་ལོ་མར་ཡོད་ལ་བོད་འགྱུར་མེད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་ལས་གྲགས་ཆེ་བ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་ལོགས་སུ་བཀོད་ན། ༡༽ རྟོག་པའི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱུད་ཆེན་མོ། ༢༽ རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་རྟོག་པའི་རྒྱུད། ༣༽ གདན་གསུམ་པའི་རྩ་བའི་རྒྱུད། ༤༽ བདག་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རྒྱུད། ༥༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ། ༦༽ རྣལ་འབྱོར་མ་བཞིའི་ངེས་པར་བསྟན་པའི་རྒྱུད། ༧༽ ཤེས་རབ་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུད། ༨༽ འོད་ཟེར་ཅན་མའི་རྟོག་པའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ཡིན། ༡༽ རྒྱུད་འགྲེལ་ནང་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་མཆན་འགྲེལ། ༢༽ གདོད་མའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད། ༣༽ སློབ་དཔོན་དཔལ་སྟུག་པོའི་ལྷའི་གསང་བའི་ཕྲེང་བའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་བ། ༤༽ སློབ་དཔོན་སྙིང་པོའི་དེ་ཉིད་བཅུ་པ་བསྡུས་པ། ༥༽ སློབ་དཔོན་པདྨ་ཅན་གྱི་གཏུམ་པོ་ཁྲོ་བོ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཊཱི་ཀཱ། ༦༽ སློབ་དཔོན་དགེ་བའི་གོ་ཆའི་གདན་བཞིའི་སྣང་བ། ༧༽ སློབ་དཔོན་རབ་འབྱོར་ཟླ་བའི་བདུད་རྩི་ཐིགས་པ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤན་སྦྱར་སོགས་མང་ངོ་། །ནང་པའི་ཚད་གཞུང་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཚད་གཞུང་བཅུ་གཅིག་དང་། སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་གྲགས་པའི་ཚད་གཞུང་བཅུ་གཅིག་དང་། སློབ་དཔོན་བདེ་བྱེད་དགའ་བའི་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་པ་དང་དེས་རང་རྐང་དུ་མཛད་པའི་ཚད་གཞུང་བཅུ་གསུམ་དང་། སློབ་དཔོན་དགྲ་ལས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སེལ་བ་གྲུབ་པ་སོགས་ཚད་གཞུང་བཅུ་གཅིག་དང་། སློབ་དཔོན་མྱ་ངན་མེད་པའི་ཡན་ལག་ཅན་སྤངས་པ་དང་སྤྱི་གྲུབ་པ་སུན་འབྱིན་ཚུལ་བརྐྱངས་པ་གཉིས་དང་། སློབ་དཔོན་ཡིད་ཀྱི་ཤིང་རྟ་དགའ་བའི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་པ། སློབ་དཔོན་ཀརྞཀགོམཱིས་མཛད་པའི་སློབ་དཔོན་ཆོས་གྲགས་ཀྱི་རང་དོན་རྗེས་དཔག་གི་རང་འགྲེལ་གྱི་ཊཱི་ཀཱ སློབ་དཔོན་བརྗོད་མེད་མིཤྲའི་ཆོས་མཆོག་གི་གཏན་ཚིགས་ཐིགས་པའི་འགྲེལ་བཤད་རྣམས་ཡིན་ནོ།།

ལེགས་སྦྱར་དུ་བཞུགས་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ཁག་ཅིག་གི་མཚན་བྱང་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་གྲགས་ཅན་རཱཧུལ་སཱཾཀྲྀཏྱཱཡན་གྱིས་གདན་ཞུའི་ནང་བཞུགས་ཀྱང་མངོན་གསལ་མ་བྱུང་བ་ཁག་གཅིག་གི་མཚན་ཐོ།

༡༽ ཀུརུཀུལླའི་རྟོག་པ། ༢༽ ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་མཆོད་པའི་ཆོ་ག ༣༽ ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་ལྷན་སྐྱེས་དང་བཅས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས། ༤༽ ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་ཀྱི་གང་ཅི་ནས་ཐོབ་པའི་སྒྲུབ་ཐབས། ༥༽ ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བསྟོད་པ། ༦༽ སྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། ༧༽ གྲུབ་ཆེན་ཀཱཧྞའི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀའི་བསྟོད་པ། ༨༽ གྲུབ་ཆེན་ཌོཾབཱི་ཧེརུཀཱས་མཛད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྒྲུབ་པ། ༩༽ གྲུབ་ཆེན་ཌོམྦཱི་ཧེ་རུ་ཀས་མཛད་པའི་བདུད་རྩིའི་འོད་ཟེར་གྱི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་ཉེ་བར་མཁོ་བ། ༡༠༽ གྲུབ་ཆེན་ས་ར་ཧའི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྗེ་བཙུན་དཔལ་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་འཁོར་ལོ་ཉི་ཤུ་པའི་བསྟོད་པ་དང་། ༡༡༽ གྲུབ་ཆེན་ས་ར་ཧའི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་ཐབས་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ། ༡༢༽ མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར། ༡༣༽ རྗེ་བཙུན་དཔལ་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ལ་མཆོད་པའི་ཆོ་ག ༡༤༽ གཏོར་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག ༡༥༽ རྟག་མཐའ་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་ཕྱིའི་མཆོད་པའི་ཆོ་ག་བསྡུས་པ། ༡༦༽ སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ། ༡༧༽ དུར་ཁྲོད་བརྒྱད་པ། ༡༨༽ དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད། ༡༩༽ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲུབ་ཐབས་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ། ༢༠༽ གདུང་བྱེད་ཀྱི་ཆོ་ག ༢༡༽ བདག་མེད་པ་གྲགས་པའི་བསྟོད་པའམ་བདག་མེད་པའི་བསྟོད་པ། ༢༢༽ བདག་མེད་པའི་སྒྲུབ་ཐབས། ༢༣༽  མདོར་བྱས་ཀྱི་རིམ་པ་བསྡུས་པ།༢༤༽ པཎྜིཏ་ཆེན་པོ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རབ་འབྱོར་སྐྱོང་གིས་མཛད་པའི་དཔལ་འབྱུང་པོ་དུལ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ།༢༥༽དཔལ་བཅོམ་ལྡན་ཧེ་རུ་ཀའི་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་བསྟོད་པ། ༢༦༽ དཔལ་འཇམ་དཔལ་གྱི་གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསང་བ་འདུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཆོ་ག ༢༧༽ ཕྱག་གཉིས་ཅན་གྱི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་སྒྲུབ་ཐབས། ༢༨༽ འཕགས་པ་རྗེ་ངར་གྱི་གཟུངས། ༢༩༽ དབང་དུ་འདུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས། ༣༠༽  འབྱུང་པོ་དུལ་བའི་རྒྱུད། ༣༡༽ འབྱུང་པོ་དུལ་བའི་རྗེ་བཙུན་གྱི་སྒྲུབ་ཐབས། ༣༢༽ རྩའི་འཁོར་ལོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་ཐབས་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ། ༣༣༽ ལས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་གཞུང་ཚན་ཁག ༣༤༽ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དགུ་པ། ༣༥༽ སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པར་མཆོད་པའི་ཆོ་ག ༣༦༽ སློབ་དཔོན་ཀམྦལ་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་གླེང་གཞིའི་དཀའ་འགྲེལ། ༣༧༽ སློབ་དཔོན་ཀུན་དགའ་སྙིང་པོས་མཛད་པའི་རྗེ་བཙུན་དཔལ་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཉེ་བར་མཁོ་བ། ༣༨༽ སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་རིམ་པ་ལྔ་པ། ༣༩༽ སློབ་དཔོན་ཀླུའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་པར་བཞག་པའི་རིམ་པ། ༤༠༽ སློབ་དཔོན་འཇམ་དཔལ་གྲགས་པས་མཛད་པའི་ལས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པ །༤༡༽ སློབ་དཔོན་ཉི་ཟླའི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཡེ་ཤེས་སྒྲོན་མའི་མངོན་པར་འབྱུང་བ། ༤༢༽ སློབ་དཔོན་ཉི་ཟླའི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་གཏོར་མའི་ཆོ་ག༤༣༽སློབ་དཔོན་ཉི་ཟླའི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དབང་དུ་འདུ་བ། ༤༤༽ སློབ་དཔོན་ཉི་ཟླའི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ། ༤༥༽ སློབ་དཔོན་ཉི་ཟླའི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་མཛད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྣང་བའི་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་བདག་མེད་པའི་སྒྲུབ་ཐབས། ༤༦༽ སློབ་དཔོན་གཉིས་མེད་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་རྣམ་པར་དག་པའི་གཏེར་གྱི་སྒྲུབ་ཐབས། ༤༧༽ སློབ་དཔོན་གཉིས་མེད་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་ཐབས། ༤༨༽ སློབ་དཔོན་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་ཐབས། ༤༩༽ སློབ་དཔོན་སྟོང་ཉིད་ཏིང་འཛིན་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་ཡོན་ཏན་ཕྲེང་འཛིན་མའི་བསྟོད་པ། ༥༠༽ སློབ་དཔོན་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་མཛད་པའི་ཧེ་རུ་ཀའི་སྒྲུབ་ཐབས། ༥༡༽ སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པའི་སྤྱོད་པ་བསྡུས་པའི་སྒྲོན་མེ། ༥༢༽ སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་མཛད་པའི་རང་བྱིན་གྱིས་རླབས་པའི་རིམ་པ། ༥༣༽ སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་མཛད་པའི་སྐྱེས་པའི་རིམ་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་སྔགས་བཏུ་བ། ༥༤༽ སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་མཛད་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ངེས་པར་རྫོགས་པའི་མདོ། ༥༥༽ སློབ་དཔོན་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་ཐབས། ༥༦༽ སློབ་དཔོན་ཡན་ལག་མེད་པའི་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་ཧེ་རུ་ཀའི་སྒྲུབ་ཐབས། ༥༧༽ སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་ཐབས་ལྷན་ཅིག་གཉིས་སྐྱེས་དང་བཅས་པའི་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཞེས་བྱ་བ། ༥༨༽ སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བ་ས་བས་མཛད་པའི་འཁྲུལ་པ་བཟློག་པའི་མན་ངག ༥༩༽སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་མཛད་པའི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་ཐབས་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ། ༦༠༽ སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བས་མཛད་པའི་བདག་མེད་པའི་སྒྲུབ་ཐབས། ༦༡༽ སློབ་དཔོན་ཤཱཀྱ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་དགོངས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དག་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པའི་རིམ་པ། ༦༢༽ སློབ་དཔོན་ཤཱཀྱ་སྲུང་བས་མཛད་པའི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཐིག་ལེ། ༦༣༽ གསང་བ་འདུས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ། ༦༤༽ ལྷན་སྐྱེས་རོལ་སྒེག་གིས་མཛད་པའི་བདག་མེད་པའི་སྒྲུབ་ཐབས། ༦༥༽ ཨལལ་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ཕྱག་གཉིས་ཀྱི་ལྷན་སྐྱེས་སྒྲུབ་ཐབས།

གོང་དུ་བཀོད་པའི་ལེགས་སྦྱར་དུ་བཞུགས་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་རེ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལས་གཞུང་འགའ་ཤས་ཤིག་མ་གཏོགས་ཕལ་མོ་ཆེའི་མཚན་ད་བར་ཡོང་གྲགས་མ་བྱུང་བ་ནི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་དེ་དག་མཚན་གཞུང་གཅིག་གི་སོགས་སྒྲའི་ཁོངས་སུ་ཚུད་ནས་རེ་རེ་བཞིན་གཟིགས་རྒྱུ་མ་བྱུང་བ་དང་གཟིགས་ཀྱང་ལོགས་སུ་ཐོ་བཀོད་མ་བྱུང་སྟེ་ལུས་པར་སྣང་། འོན་ཀྱང་ལེགས་སྦྱར་ཕྱག་དཔེ་རྐུ་ལ་ཤོར་བའི་ནང་གོང་ཞུས་ཀྱི་མཚན་བྱང་འཁོད་ཡོད་པ་མཇལ་བྱུང་། གོང་གི་མཚན་གཞུང་དེའི་ནང་བོད་འགྱུར་མེད་པའི་གཞུང་མང་དག་ཅིག་འདུག་ཅིང་། དེའི་ནང་དེ་སྔ་རྩ་བ་ནས་མ་ཐོས་པའི་སློབ་དཔོན་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་དང་། སློབ་དཔོན་ཉི་ཟླའི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་མཛད་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ཅི་རིགས་ཀྱང་མཇལ་རྒྱུ་འདུག དེ་དག་ལས་གཞུང་ཉེར་གཅིག་ཞུ་སྒྲིག་གི་ལས་དོན་གྲུབ་ཟིན་ནས་ཡོང་རྒྱུའི་ལོ་གཅིག་ནང་ཚུད་ཝཱ་ཎ་གཙུག་ལག་སློབ་ཁང་ནས་སྤར་བསྐྲུན་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད།

གཉིས་པ་པཱ་ལི། རང་རེའི་བོད་སྐད་དུ་པཱ་ལིའི་གཞུང་ད་ཡོད་མཚན་ཙམ་མཚུངས་པ་བཅུ་ཕྲག་གསུམ་ལྷག་ཡོད་རུང་ཕན་ཚུན་ཞིབ་བསྡུར་བྱེད་སྐབས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མཚུངས་པ་ནི་གཞུང་བཅུ་ཕྲག་གཉིས་ལྷག་ལས་མཇལ་རྒྱུ་མེད། སྤྱིར་ན་པཱ་ལིའི་སྐད་དུ་བཞུགས་པའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་ཆེ་ཆུང་བསྡོམས་ན་མདོ་ཁྲི་ཆིག་ལྷག་བཞུགས་ཡོད།

སྤྱིར་དིང་གི་ཆར་སྡེ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་གསེས་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་སྡེ་པར་བཀའ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཆ་ཚང་བ་པཱ་ལིའི་སྐད་དུ་བཞུགས་ཡོད། དེའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་བསྡུ་ཚུལ་ནི། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ ༼༡༽ མཧཱ་ཝགྒ་སྡེ་ཚན་ཆེན་པོ། ༼༢༽ ཅུལླ་ཝགྒ་སྡེ་ཚན་ཆུང་ངུ་། ༼༣༽ སོ་ཐར་མདོའི་དགོངས་འགྲེལ་བྷིཀྵུ་ཝིབངྒ་དགེ་སློང་ཕའི་རྣམ་འབྱེད། ༼༤༽ བྷིཀྵུ་ཎི་ཝིབངྒ་དགེ་སློང་མའི་རྣམ་འབྱེད་གཉིས། ༼༥༽ པརིཝཱར་འཁོར་བཅས་ལྔར་དབྱེ། མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ལ་ཡང་སྡེ་ཚན་ལྔར་དབྱེ་སྟེ། ༼༡༽ ལུང་རིང་པོའི་སྡེ་ལ་མདོ། ༣༤ ༼༢༽ ལུང་བར་མའི་སྡེ་ལ་མདོ། ༡༥༢ ༼༣༽ ལུང་ཡང་དག་ལྡན་པའི་སྡེ་ལ་མདོ། ༢༩༤༥ ༼༤༽ ལུང་ཡན་ལག་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་སྡེ་ལ་མདོ། ༢༣༠༨ ༼༥༽ ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱི་སྡེ་ལ་མདོ། ༡༥ ཕྲན་ཚེགས་ཀྱི་སྡེའི་ནང་གསེས་ཀྱི་མདོ་ཕྲན་བཅོ་ལྔ་པོ་ནི། ༼༡ ༽ཞལ་འདོན་སིལ་བུ། སྡེ་ཚན།༩ ༼༢༽ ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། སྡེ་ཚན། ༢༦ ༼༣༽ ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས། ༨ ༼༤༽ དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ། མདོ། ༡༡༢ ༼༥༽ མདོ་བསྡུས་པ། མདོ། ༧༢ ༼༦༽ གཞལ་ཡས་ཁང་གི་གཞི། ༼༧༽ ཡི་དྭགས་ཀྱི་གཞི། ༼༨༽ གནས་བརྟན་ཕའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ལེའུ། ༢༡ ༼༩༽ གནས་བརྟན་མའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ལེའུ། ༡༦ ༼༡༠༽ སྐྱེས་པའི་རབས།སྐྱེས་རབས་གྲངས། ༥༤༧ ༼༡༡༽ ངེས་པ་བསྟན་པ། ༢ ༼༡༢༽ སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ལམ། སྡེ་ཚན། ༣ ལེའུ། ༣༠ ༼༡༣༽ རྟོགས་པ་བརྗོད་པ། སྡེ་ཚན། ༢ ཚན་པ། ༥༥ ༼༡༤༽ སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྒྱུད། ལེའུ། ༢༨ ༼༡༥༽ སྤྱོད་པའི་སྡེ་སྣོད། ལེའུ། ༧

མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལ་མདོ་བདུན་ཡོད། དེ་དག་ནི། ༼༡༽ ཆོས་ཀྱི་ཚོགས། ལེའུ། ༡༢༢ ༼༢༽ རྣམ་པར་འབྱེད་པ། ལེའུ། ༡༡༡ ༼༣༽ ཁམས་ཀྱི་གཏམ། ལེའུ། ༡༨ ༼༤༽ གང་ཟག་གདགས་པ། ལེའུ། ༦ ༼༥༽ གཏམ་གྱི་གཞི། ལེའུ། ༢༣ ༼༦༽ ཆ་ལྡན་ནམ་ཟུང་ལྡན། ལེའུ། ༡༠ ༼༧༽ རབ་ཏུ་འཇུག་པ། ལེའུ། ༢༤ བཅས་མདོ་བསྡོམས་༥༤༥༤ཡོད། བཀའ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་ཆོས་ཚན་༥༤༦༦བཞུགས་ཡོད།

དེ་དག་གི་བསྟན་འགྱུར་ལའང་གཞུང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བཞུགས་ཡོད་པས་འདིར་སྤྲོས་ཀྱིས་མི་ལང་། སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཕལ་མོ་ཆེར་བཙུན་པ་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱིས་འགྲེལ་པའང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།

བཀའ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་དེ་དག་གི་དགོངས་འགྲེལ་དང་དཀའ་འགྲེལ་ཆ་ཚང་བ་བོད་འགྱུར་དགོས་ངེས་ཡིན། དེ་དག་གི་ནང་གྲགས་ཆེ་བ་ཆོས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་པའི་མདོའི་རྣམ་བཤད་ཆེན་མོ། ཆོས་འབྱུང་གདུང་རབས་ཆེན་མོ་དང་ཆུང་ངུ་། གླིང་ཕྲན་གདུང་རབས། བསྟན་པའི་གདུང་རབས་དང་མཆོད་རྟེན་གདུང་རབས་སོགས་གདུང་རབས་ཁག་མི་འདྲ་བ་བཅུ་བདུན་པཱ་ལིའི་སྐད་དུ་བཞུགས་ཡོད། མངོན་པ་སྡེ་བདུན་ཕལ་མོ་ཆེ་དང་དེ་ལས་གཏམ་གྱི་གཞི། གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་དང་དེའི་འགྲེལ་པ་སོགས་ཡོད།

པཱ་ལིའི་སྙན་ངག་གི་གཞུང་། སིངྒ་ལའི་ཡུལ་དུ་པཱ་ལིའི་ནང་སྙན་ངག་གི་གཞུང་ཇི་ཙམ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་བྱུང་བ་ལྟར་ཡུལ་དེར་མེད་ཀྱང་སྙན་ངག་གི་གཞུང་གྲགས་ཆེན་འགའ་ཞིག་བཞུགས་པ་རྣམས་ནི། ༡༽མ་བྱོན་པའི་གདུང་རབས། ༢༽ ཏེལཀཊཱའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ༣༽ རྒྱལ་བའི་རྒྱན། ༤༽ རྒྱལ་བའི་སྤྱོད་པ །༥༽ པཉྙམདྷུ་སྟེ་སྙན་པོ་ལྔ། ༦༽ དམ་པའི་ཆོས་བྱུང་ཚུལ། ༧༽ གླིང་དུ་འགྲོ་བ་ལྔའི་རྣམ་བཤད། ༨༽ འཇིག་རྟེན་པའི་གླིང་གི་སྙིང་པོ་འདི་དག་ཚིགས་བཅད་དུ་བཞུགས་ཤིང་། ཚིག་ལྷུག་ཏུ་བཞུགས་པ་ཁག་ནི།༡༽  ཉམས་ལ་ཆིབས་པ། ༢༽ སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱན། ༣༽ གཞལ་ཡས་ཁང་སྟོང་ཕྲག་བཞེངས་པ། ༤༽ རྒྱལ་པོའི་རྣམ་པར་སྒེག་མ་སོགས་ཡིན།གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་དགེ་འདུན་འཚོས་སྙན་ངག་གི་གཞུང་ལེགས་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ (སུབོདྷཱལངྐཱར་) ཞེས་པ་ཞིག་ཀྱང་མཛད་ཡོད་འདུག

པཱ་ལིའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་། པཱ་ལིའི་སྐད་དུ་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་གསུམ་ནི། ༡ ཀཅྕཱན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་། ༢ མོགྒལཱན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་གཞུང་། ༣ སདྡ་ནཱི་ཏིའི་བརྡ་སྤྲོད་བཅས་ཡིན།

པཱ་ལིའི་ཚིག་མཛོད། གནས་བརྟན་མོགྒལཱན་གྱིས་མཛད་པའི་མངོན་བརྗོད་སྒྲོན་མེ་དང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་བརྩམས་པའི་ཡི་གེ་གཅིག་གི་ཚིག་མཛོད་ཅེས་པ་གཉིས་ཡིན།

སྡེབ་སྦྱོར། སིངྒ་ལའི་སློབ་དཔོན་དགེ་འདུན་འཚོ་ཞུ་བས་བརྩམས་པ་བྲྀཏྟོདཡ་ཞེས་པ་གཅིག་ལས་མེད།

གསུམ་པ་རྒྱ་ནག། རྒྱ་སྐད་དུ་རང་རེ་བོད་ལྟར་ལེགས་སྦྱར་དང་པཱ་ལི་ནས་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཚན་༡༤༦༧ ཙམ་བཞུགས་ཡོད། དེ་ལས་གཞུང་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་ལ་བོད་འགྱུར་དེ་སྔ་ནས་ལེགས་སྦྱར་དང་རྒྱ་ལས་བསྒྱུར་བ་བཞུགས་ཡོད། དིང་དུས་བོད་འགྱུར་མེད་ཅིང་ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གི་བཀའ་བསྟན་དུ་བཞུགས་པ་བོད་འགྱུར་དགོས་ངེས་ཅན་འགའི་མཚན་བཏུས་ཏེ་བཀོད་ན། ཤེར་ཕྱིན་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་རྒྱས་པའི་རྒྱས་པ་བམ་པོ་དྲུག་བརྒྱའི་བདག་ཉིད་ཅན། འོད་སྲུང་སྡེ་པའི་དགེ་སློང་ཕ་མའི་སོ་ཐར་གྱི་མདོ། ས་སྟོན་སྡེ་པའི་འདུལ་བའི་མདོ། ཆོས་སྲུང་སྡེ་པའི་འདུལ་བའི་མདོ། ཕལ་ཆེན་སྡེ་པའི་འདུལ་གཞུང་ཁག་དང་། གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་མདོ་སྡེའི་ཁོངས་ཀྱི་ལུང་རིང་པོར་མདོ་སུམ་ཅུ་དང་། ལུང་བར་མར་མདོ་ཉིས་བརྒྱ་ཉེར་གཉིས། ལུང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པར་མདོ་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་རེ་གཉིས། ལུང་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པར་མདོ་ང་གཉིས། ལུང་སིལ་བུར་མདོ་བཅོ་ལྔ། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་མངོན་པ་སྡེ་བདུན་འཇིག་རྟེན་གདགས་པ་དང་རྒྱུ་གདགས་པ།ལས་གདགས་པ་ལས་གཞན་པའི་མདོ་དྲུག་དང་། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་མདོ་ཡི་རྒྱན། སློབ་དཔོན་བློ་གྲོས་བརྟན་གྱིས་མཛད་པའི་རྩ་ཤེ་འགྲེལ་པ་སེམས་ཙམ་གྱི་ལུགས་སུ་བཀྲལ་བ་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་འདི་བོད་འགྱུར་ཟིན་འདུག ཁ་ཆེ་འདུན་བཟང་གིས་མཛད་པའི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་རིག་པའི་རྗེས་འབྲངས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལ་དགག་པ་མཛད་པ། སློབ་དཔོན་ཉེར་སྦས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཕལ་ཆེན་སྡེ་པའི་ནང་གསེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བ།བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོ་ཆ་ཚང་རྣམས་རང་ཅག་རྣམས་ལ་ངེས་པར་དུ་དགོས་ངེས་ཅན་གྱི་གཞུང་ཁག་ཡིན།

བཞི་པ་ཧིནྡཱིའི་ནས་བོད་འགྱུར་དགོས་རིགས་ཁག། རང་ཅག་བོད་མིར་ཧིན་སྐད་དུ་བཞུགས་པའི་ནང་གཞུང་བོད་བསྒྱུར་དགོས་པ་གལ་ཆེར་སྣང་བ་འགའི་མཚན་འགོད་ན། རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜིཏ་རཱཧུལ་སཱཾཀྲྀཏྱཱ་ཡན་གྱིས་མཛད་པའི་གཞུང་ཆ་ཚང་དང་དེ་ལས་གལ་ཆེ་བ་འགའི་མཚན་སྨྲོས་ན་པཱ་ལིའི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ། ནང་པའི་གནས་ས་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད།ཤྲཱི་ཧ་ཝལ་དཱར་ཏྲི་པཱ་ཋཱིས་མཛད་པའི་ནང་པའི་ཆོས་དང་བི་ཧཱ་ར།རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་དབང་གོབིནྡ་ཅནྡྲ་པཱཎྜེས་མཛད་པའི་ནང་ཆོས་འཕེལ་རིམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས། པཎྜིཏ་བྷརཏ་སིངྷ་ཨུཔཱདྷྱཱ་ཡས་མཛད་པའི་པཱ་ལིའི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་དང་སངས་རྒྱས་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་ཀྱི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་རྙིང་ཁག་གི་ས་གནས་ངོས་འཛིན་ལོ་རྒྱུས། མཁས་དབང་བལ་དེ་ཝ་ཨུ་པཱ་དྡྷཱ་ཡས་མཛད་པའི་ལེགས་སྦྱར་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་དང་། མཁས་དབང་རཱམཱཡཱཎ་པྲསཱད་དྭིཝེདཱིས་མཛད་པའི་ནང་པའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྙན་གཞུང་ལ་དཔྱད་པ་དང། རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་དབང་ཌཀཊར་བིམ་རྭ་ཨཾབེཌཀར་གྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་དང་དེའི་ཆོས། དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་རྩོམ་རིག་དང་ཟློས་གར་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཞུང་མང་དག་ཅིག་ཡོད་པ་རྣམས་བོད་འགྱུར་བྱུང་ན་ཆེས་ལེགས་པ་སྙམ་མོ།།

མཇུག་བསྡུ་བའི་གཏམ།

མདོར་ན་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་དམ་ཆོས་དབུ་བརྙེས་པ་དང་། ཐོན་མིས་ཐོག་མར་མདོ་སྡེ་སྤང་སྐོང་ཕྱག་བརྒྱ་པ་དང་མདོ་སྡེ་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ་སོགས་བསྒྱུར་བ་ནས་བཟུང་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་བར་བོད་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་ཇི་ཙམ་བསྒྱུར་ཟིན་ནས་ཤིང་སྤར་དུ་འཁོད་པའི་ཞལ་གྲངས་དང་མ་འཁོད་པ་དིང་དེབ་གཟུགས་སུ་གནས་པ་རྣམས་ཟུར་བཏོན་བྱས་ཐོག་བསྒྱུར་ཐབས་ཇི་ཙམ་བེད་སྤྱད་པ་དང་། ལེགས་སྦྱར་དང་པཱ་ལི་སོགས་སུ་བཀའ་བསྟན་གྱི་གསུང་གལ་ཆེ་བ་བོད་འགྱུར་བྱ་རྒྱུ་ཇི་ཙམ་ལུས་པ་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། འདིར་དངོས་སུ་གསལ་སྟོན་མ་བྱས་པར་ལུས་པ་ནི། དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་སྐད་ནས་བོད་འགྱུར་བྱས་པའི་བཀའ་བསྟན་དེ་རྣམས་ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་གནས་ཚུལ་དང་། ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་ཆོས་ཚན་གྱི་ཨང་དང་པོད་གྲངས་དང་ལྡེབ་མ་ཇི་ཡོད་བཀོད་མེད། ལི་ཡུལ་གྱི་སྐད་ནས་བོད་བསྒྱུར་བྱས་པའི་མདོ་བསྟན་གྱི་གཞུང་རྣམས་དིང་དངོས་སུ་ལི་སྐད་དུ་བཞུགས་ཡོད་མེད་ཞུ་ཐབས་བྲལ་བ་དང་དེ་དག་བོད་འགྱུར་པོད་རྟགས་སོགས་ཀྱང་འགོད་རྒྱུ་ལྷག་ཡོད། པཱ་ལིའི་བཀའ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱིས་གཙོས་བསྟན་བཅོས་སྤྱི་དང་རིག་གནས་ཆུང་བའི་གཞུང་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་ཙམ་ལས་ནང་དོན་རྒྱས་པ་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་རྒྱུ་ལྷག་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་བཞུགས་ལ་བོད་འགྱུར་མེད་པའི་བཀའ་བསྟན་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྐྱེས་རབས་དང་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་གི་གཞུང་ཁག་གི་ནང་དོན་རྣམས་འདིར་ཞུས་ཐུབ་མ་སོང་བས་སླད་མར་མ་ཤི་ཚེ་རིང་བྱུང་ཚེ་དེ་དག་ཀྱང་རིམ་པས་གསལ་སྟོན་བྱ་རྒྱུ་བཅས།

ཝཱ་ཎ་དབུས་བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ཉམས་ཞིབ་པ་འབུམ་རམས་པ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་རྡོ་རྗེ་རབ་གླིང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་༣ཚེས་༣༡ ཉིན་ལེགས་པར་བཀོད་པ་དགེའོ།།   །།

དཔྱད་ཡིག་དང་ཞབས་མཆན། 

[1] སྡེ་དགེ ༣༥༩ ཀ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཨ ལྡེབ་མ། ༢༨༡བ༡-༢༨༩ན༣

[2] ནེའུ་པཎྜིཏའི་ཆོས་འབྱུང་སྔོན་གྱི་གཏམ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་། གངས་ཅན་རིག་མཛོད། ༩ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ལྔ། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༩ ཤོག ༡༤

[3]ཀློང་ཆེན་ཆོས་འབྱུང་།བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༡ ཤོག ༢༢༡

[4] བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༩ ཤོག ༡༠༧

[5] བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༡ ཤོག ༡༨༣

[6] རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་། ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༡ ཤོག ༨༧

[7] ཀློང་ཆེན་ཆོས་འབྱུང་། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༡ ཤོག ༢༢༢

[8] ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན།དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། ཝཱ་ཎ་བཛྲབིདྱཱ་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༠༢ཤོག ༡༨༢

[9] བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། ༡༩༨༩ཤོག ༣༢༡

[10] མ་ཎི་བཀའ་འབུམ།སྟོད་ཆ།བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༡ ཤོག ༩༦

[11] ཀློང་ཆེན་ཆོས་འབྱུང་།བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༡ ཤོག ༢༢༥

[12]རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་།ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན།མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༡ ཤོག ༢༤༡

[13]ཨོདནྟ་པུརིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེང་གི་ཆར་བིཧཱར་མངའ་སྡེའི་ཁོངས་ཀྱི་བིཧཱར་ཤརཱིཕ་ཞེས་པ་ནལནྡཱ་ནས་སྤྱི་ལེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་སུ་ཡོད།ཆོས་གཞི་དེ་བིཧཱར་ཤརཱིཕ་གྲོང་ཁྱེར་ནང་བཌཱ་པ་ཧར་ཞེས་པའི་སྟེང་དུ་ཆོས་གཞི་དངོས་དེ་ཁ་ཆེའི་སནྟ་མལིཀ་ཨིཕྲཱཧཱིམ་བཧུའི་མཆོད་ཁང་དུ་གྱུར་ཡོད།

[14]ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱི་ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོའི་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད།རྡ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༡༠ཤོག ༣༨༦

[15]ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱི་ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོའི་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད།རྡ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༡༠ ཤོག ༣༨༦

[16]སྡེ་དགེ༤༣༤༧བསྟན།སྣ་ཚོགས།ཅོསྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ།ཤོག༡༣༣ན༥

[17]ལི་ཤི་གུར་ཁང་།ལོར་ཝཱ་ཎ་མཐོ་སློབ་རྙིང་མའི་བདེ་དོན་ལྷན་ཁང་།༢༠༠༦ཤོག༡༧༧

[18]སྡེ་དགེ༣༨༧༡བསྟན།དབུ་མ།ལསློབ་དཔོན་རྒྱལ་སྲས་ཆེན་པོ་ཞི་བ་ལྷ།སྤྱོད་འཇུགལེའུ།༡ཤློཀ༡ཤོག༡ན༤

[19]ལི་ཤི་གུར་ཁང་།ཝཱ་ཎ་མཐོ་སློབ་རྙིང་མའི་བདེ་དོན་ལྷན་ཁང་། ༢༠༠༦ཤོག༡༥༡

[20]འདི་རྗེ་བཙུན་ས་པཎ་ཞབས་ཀྱིས་ནཱ་རཱ་ར་ཡཎ་(नारायण)དང་ནར་ཡཱན་(नरयान)ཕན་ཚུན་དག་ཆར་ཐུགས་སྣང་མི་མཛད་པ་སྣང་།ནར་ཡཱན་མིའི་ཐེག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱང་འདིར་ནཱ་རཱ་ཡཎ་ཡིན་པས་མིའི་ཐེག་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཐད་པ་ཡིན་པས་དཔྱད།

[21]མཁས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ།ས་སྐྱ་པཎྜིཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན།དེ་ར་དུན་ས་སྐྱའི་བསྟི་གནས་ཁང་། ༡༩༨༣ཤོག༩༨

[22]དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ། ཝཱ་ཎ་དབུས་བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་སློབ་ཁང་།། ༡༩༩༦ ཤོག ༣༩

[23]སྡེ་དགེ ༣༥༩ ཀ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཨཿ འཕགས་པ་དུམ་བུ་ཞེ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ། ཤོག ༢༨༡ བ༡ – ༢༨༩ ན ༣ བར་གཟིགས།

[24]བཀའ་བསྟན་དཀར་ཆག་བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ། རྒྱ་དང་ལི་ལས་བསྒྱུར་བ་ཆོས་ཚན་༦༢༨ནས་༦༥༩བར་དང་། ༦༦༠ནས་༦༧༩བར་གཟིགས།

[25]དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ། ཝཱ་ཎ་དབུས་བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་སློབ་ཁང་།  ༡༩༩༦  ཤོག༥༩

[26]གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ།དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།  དགེ་ཆོས་གསུང་རྩོམ། དེབ་དང་པོ། གངས་ཅན་རིག་མཛོད།  བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༠ཤོག༣༨

 

དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
བཀའ་བསྟན།

[1] འཕགས་པ་དུམ་བུ་ཞེ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ། སྡེ་དགེ ༣༥༩ ཀ བཀའ། མདོ་སྡེ། ཨཿ

[2] རྒྱལ་སྲས་ཆེན་པོ་ཞི་བ་ལྷ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ།སྡེ་དགེ༣༨༧༡བསྟན།དབུ་མ།ལ

[3] སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ།སྡེ་དགེ༤༣༤༧བསྟན།སྣ་ཚོགས།ཅོ

བོད་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་གཞུང་།

[1] དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ།མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།༢༠༠༥

[2] ཆོས་འབྱུང་རིན་པོའི་གཏེར་མཛོད་བསྟན་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཉི་འོད། ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༡

[3] ལི་ཤིའི་གུར་ཁང་། སྐྱོགས་སྟོན་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཀྲིས། ཝཱ་ཎ་མཐོ་སློབ་རྙིང་མའི་བདེ་དོན་ལྷན་ཁང་། ༢༠༠༦

[4] གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། གངས་ཅན་རིག་མཛོད། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༠

[5] བཀའ་བསྟན་དཀར་ཆག་བསྟན་པ་རྒྱས་པ་རྒྱན་གྱི་ཉི་འོད། བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲི། བཀའ་གདམས་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། པོད། ༥༡ དཔལ་བརྩེགས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་། ༢༠༠༧

[6] བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲི། བཀའ་བསྟན་དཀར་ཆག རྒྱ་དང་ལི་ལས་བསྒྱུར་བའི་ཆོས་ཚན།

[7] [ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོའི་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད། ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར། རྡ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༡༠

[8] སྔོན་གྱི་གཏམ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ། ནེའུ་པཎྜིཏ་སྨོན་ལམ་བློ་གྲོས། གངས་ཅན་རིག་མཛོད།༩ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ལྔ། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༩

[9] ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། ཝཱ་ཎ་བཛྲབིདྱཱ་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༠༢

[10] ཕོ་བྲང་སྟོང་ཐང་ལྡན་དཀར་གྱི་ཆོས་འགྱུར་རོ་ཅོག་གི་དཀར་ཆག སྡེ་དགེ ༤༣༦༤ བསྟན། སྣ་ཚོགས། ཇོ

[11] བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་བའི་གསལ་བྱེད་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་གསུང་རབ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད། བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༡

[12] བོད་ཀྱི་སྒྲ་སྒྱུར་ལོ་རྒྱུས་དང་ལོ་ཙཱ་བ་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ་གསལ་བའི་མེ་ལོང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩

[13] མཁས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ།ས་སྐྱ་པཎྜིཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། དེཧཱརདུན་ས་སྐྱའི་བསྟི་གནས་ཁང་། ༡༩༨༣

[14] རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་།ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན།མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༡ །

[15] མ་ཎི་བཀའ་འབུམ། སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ། སྟོད་ཆ།བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༡

[16] བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༩

– – – – –