སེམས་ཙམ་ལྟ་གྲུབ་སྤྱིའི་གཞི་རྩའི་ལངས་ཕྱོགས་དང་དབུ་སེམས་ཀྱི་ལྟ་བའི་འགལ་འབྲེལ།

བརྗོད་སྙིང་གནད་བསྡུས། སྣང་བ་གང་ཡིན་སེམས་སུ་བཞེད་ཅིང་། སེམས་ལས་ཅི་ཡང་མེད་པ། འཁོར་འདས་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་སེམས་ཉིད་ལས་མེད་པར་ཁས་ལེན་པ་ཙམ་གྱིས་སེམས་ཙམ་པར་འཐད་ཀྱི། གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཁས་ལེན་དགོས་མིན་གྱི་རྣམ་གཞག་གང་ཡང་ཚང་མི་དགོས་པ་དང་། བོད་དུ་ཇོ་ནང་པར་གྲགས་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་འདི་ཀའང་སེམས་ཙམ་པར་འཐད་ཅིང་། དེ་འཐད་བཞིན་དུ་དབུ་མ་པར་ཡང་མི་འགལ་བར་སྨྲས་པ་ནི་འདི་ཡི་བརྗོད་སྙིང་ངོ་། །

གནད་ཚིག སེམས་ཙམ་ལྟ་གྲུབ།  གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ། ཇོ་ནང་པ།

 སྔོན་འགྲོའི་གཏམ།

དེ་ཡང་སྤྱིར་སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འདི་ནི་ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་འཁོར་ལོ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གསུངས་པ་ལས་ཐ་མ་དོན་དམ་རྣམ་པར་ལེགས་པར་ཕྱེ་བའི་ཆོས་འཁོར་ལས་བསྟན་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་ཐོགས་མེད་སྐུ་[1]མཆེད་གཉིས་བྱོན་ཏེ། རྒྱལ་ཚབ་བྱམས་པ་མགོན་པོའི་བྱམས་ཆོས་སྡེ་ལྔའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་འོད་སྣང་མི་ཡུལ་དུ་བལྟམས་ཤིང་། དེ་དག་གི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བའི་བསྟན་བཅོས་སུ། ཐོགས་མེད་ཀྱིས་ས་སྡེ་ལྔ་དང་། སྡོམ་རྣམ་གཉིས། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས། པྲ་ཀ་ར་ཎ་སྡེ་བརྒྱད་[2]དུ་གྲགས་པ་སོགས་མཛད་དེ་ལྟ་གྲུབ་འདིའི་སྲོལ་རྒྱ་ཆེར་བྱས། རྗེས་འཇུག་མཁས་པ་མང་པོས་ཀྱང་ལྟ་གྲུབ་འདི་གཙོ་བོར་རྩལ་འདོན་གནང་སྟེ་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་མཛད་གནང་རྐྱེན། སྔོན་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་དབུ་མ་པ་ལས་སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འདི་དར་ཆེ་ཞིང་། འདིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོར་ཆགས་ཡོད།

འོན་ཀྱང་། ཕྱིས་སུ་བོད་དུ་སྔོན་བྱུང་ད་འབྱུང་གི་གནས་སྟངས་གང་ལ་གཞིག་ཀྱང་དབུ་མའི་གྲུབ་མཐའ་འདི་ཁོ་ན་མ་གཏོགས། ཐེག་དམན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཞིག་ལྟ་ཅི། སེམས་ཙམ་པའི་ལྟ་གྲུབ་འདིའང་ཆེན་པོ་དར་མྱོང་མེད་ལ།  དེ་མ་དར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡང་གཉིས་ཏེ། ༡.བོད་དུ་ཞལ་དངོས་སུ་ཕྱག་ཕེབས་གནང་བའི་རྒྱ་གར་པཎ་གྲུབ་དག་གི་ནང་དུ་དབུ་མའི་ལུགས་འཛིན་པ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་མཁན་ཞིག་བྱོན་མྱོང་མེད་པ་དང་། ༢.ཆོས་རྒྱལ་བཀས་[3]བཅད་ཀྱི་དབང་གིས་མ་དར་བར་བཤད་ཅིང་། ད་དུང་རྒྱུ་མཚན་གཞན་མང་དུ་བཤད་པ་འདུག་མོད། གཞན་དག་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་ཏུ་མ་མཐོང་ངོ་། །

དེ་འདྲའི་རྒྱུ་རྐྱེན་འགའི་དབང་གིས་བོད་དུ་སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་དེ་ཆེས་ཆེར་བྱུང་མ་ཐུབ་སྟབས། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དག་གིས་ཀྱང་ལྟ་གྲུབ་འདིར་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱུང་མེད་ཅིང་གཞན་གྱི་ཟེར་སྒྲོས་ཙམ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ལྟ་གྲུབ་འདིའི་བཞེད་མཚམས་དག་བཤད་པ་མ་གཏོགས་ཚད་ཐུབ་གཞུང་ལུགས་དག་ལ་ཉམས་ཞིབ་གང་ཡང་མ་གནང་བའི་གནས་སྟངས་ཤིག་མངོན་འདུག་ལ། དེ་ཡི་རྐྱེན་བོད་མཁས་པ་དག་གིས་བཞག་པའི་སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་དང་། རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་རྒྱ་གར་པཎ་གྲུབ་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དག་ལས་བསྟན་པའི་སེམས་ཙམ་ལྟ་གྲུབ་འདི་གཉིས་ལ་བར་ཁྱད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་འདུག་པ་འདྲ་སྟེ། དེས་ན་ད་རེབ་རང་གིས་ལྟ་གྲུབ་འདི་ཐོག་མར་བསྟན་པའི་རྒྱལ་བའི་བཀའ་ལས། མདོ་སྡེ་དགོངས་པ་ངེས་འགྲེལ་དང་། བར་དུ་ལྟ་གྲུབ་འདི་རྩལ་འདོན་ཆེས་ཆེར་གནང་བའི་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་གཞིར་བྱས་ཏེ།  སེམས་ཙམ་ལྟ་གྲུབ་སྤྱིའི་གཞི་རྩའི་ལངས་ཕྱོགས་ཤིག་གླེང་བར་བྲོད་དོ། །

༡ བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་སེམས་ཙམ་ལྟ་གྲུབ་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ།

འོ་ན་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་ལྟ་གྲུབ་འདི་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་གང་ཞེ་ན།《མདོ་ཕལ་བོ་ཆེ་ལས》 “འདི་ལྟར། ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་སྟེ། གང་གི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་དག་གོ། ཞེས་དང་། “ 《མདོ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས》 སེམས་ཙམ་ལ་ནི་གནས་ནས་ནི། ། ཕྱི་རོལ་དོན་ལ་མི་བརྟག་གོ། ཞེས་དང་། 《སེམས་ནི་རི་མོ་མཁན་དང་འདྲ། ། སེམས་ནི་ཕུང་པོ་བྱེད་པ་སྟེ། ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ན་ཇི་སྙེད་པའི། ། འཇིག་རྟེན་འདི་དག་སེམས་ཀྱིས་བྲིས། ། 》 ཞེས་སོགས་གསུངས་ཤིང་། དེ་བཞིན་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་བསྟན་ཚུལ་ནི། རྒྱལ་ཚབ་བྱམས་པ་མགོན་པོའི《དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་ལས》 ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། ། དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་ལ་ཡོད། ། དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ། ། ཞེས་སོགས་གྲུབ་མཐའ་འདི་སྟོན་པའི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་གང་ལ་གཞིག་ཀྱང་། སྣང་བ་གང་ཡིན་སེམས་སུ་གྲུབ་པ་ཙམ་ཡིན་པ་གཙོར་བྱས།  འཛིན་པ་ཡུལ་ཅན་ནམ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་ལས་སྒོས་སུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་འདི་ཆེས་ཆེར་རྩལ་དུ་བཏོན་ཏེ་གསུངས་ཤིང་། ད་དུང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་ལ་དགོངས་ནས་ཆོས་ཀུན་ངོ་བོ་ཉིད་ནས་མེད་པར་བསྟན་འདུག་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་གྱི་གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་ཟུར་ཙམ་ཡང་མི་མངོན་པ་དང་། {བཀའ་བསྟན་ལས་གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བསྟན་མེད་པའི་ཁུངས་ཐུབ་ཀྱི་ལུང་གསུམ་འགོད་པ} ༡《མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ་ལས》”དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་རྐྱེན་གཞན་གྱི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། “ཞེས་པ་གསུངས་པ་ལྟར། གཞན་དབང་ལ་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བ་ལས་རང་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ནས་མ་གྲུབ་པས་ཡིན་གསུངས་ཤིང་། ༢《ཐེག་བསྡུས་ལས》”གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། བྲག་ཆ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། སྤྲུལ་བ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ། ། “ ཞེས་ཏེ། གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གཤིས་ལ་རྫོབ་ཅིང་རྫུན་པ་བསླུ་བའི་དཔེ་རྐྱང་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པས་དང་། ༣《སུམ་ཅུ་པ་ལས》”གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད། །  རྣམ་རྟོག་ཡིན་ཏེ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་། །  ཞེས་རྣམ་རྟོག་ཏུ་གསུངས་ཤིང་དེའང་རང་ཉིད་རྣམ་རྟོག་ཡིན་པའི་དོན་མ་ཡིན་པར་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་རྟོག་གིས་ཕར་བཏགས་པའི་དོན་དུ་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་《ཐེག་བསྡུས་བཤད་སྦྱར》དུ་གསལ་ཡོད།  དེས་ན་སེམས་ཙམ་{བོད་མཁས་པ་དག}པས་གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བཞེད་དོ་སྐད་ཟེར་བ་ནི་མི་འཐད་དོ། །

༢ སེམས་ཙམ་ལྟ་གྲུབ་སྤྱིའི་བཞེད་ཕྱོགས་སྤྱི་སྡོམ།

མདོར་དྲིལ་ན་སེམས་ཙམ་པའི་གྲུབ་མཐའ་འདི་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས། གྲུབ་མཐའ་འདིའི་བཞེད་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།  དེ་ལ་འདིར་གོ་བདེ་བའི་སླད་དུ། སེམས་ཙམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅིག་བཞག་ན།  ཕྱི་དོན་ཁས་མི་ལེན་ཞིང་། སྣང་བ་མཐའ་དག་སེམས་ཙམ་དུ་བཞེད་པའི་རང་སྡེའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བའོ། །  {གཞུང་གཞན་དག་ལས་}མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཟུར་དུ་ཐེག་ཆེན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་།  རང་རིག་ཁས་ལེན་པའི་ཞེས་དང་། གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་སྨྲས་པ་སོགས་མི་རིགས་ཏེ།  ༡ ཕྱི་དོན་བཀག་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་ན་ཐེག་ཆེན་པ་ཡིན་དགོས་པས་ཚིག་དེ་སྨྲས་པ་ལ་དོན་མེད་ཅིང་།  ༢ གྲུབ་མཐའ་འདི་བྱུང་བའི་གཞི་རྩའི་གཞུང་ལུགས་དག་ཏུ་རང་རིག་གི་བཤད་པ་ཟུར་ཙམ་ཡང་མི་རྙེད་པས་སྤྱི་ལྡོག་ནས་འདི་བས་རང་རིག་བཞེད་པ་ལ་ཁུངས་ཐུབ་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་མེད་པར་མ་ཟད་ 《མདོ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས》  “ཇི་ལྟར་རལ་གྲི་རང་ཡོད་དང་། ། ཇི་ལྟར་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་རང་། ། གཅོད་པ་མིན་ཞིང་རེག་པ་མིན། ། དེ་བཞིན་སེམས་ཀྱིས་རང་མི་མཐོང་། །  ཞེས་ལང་གཤེགས་ལས་རང་རིག་བཀག་ཀྱང་ཡོད་དོ། ། ༣ སྔར་བཤད་ལྟར་མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ་དང་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་གཞུང་དག་ཏུ་གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བཤད་པ་མ་མཐོང་ཞིང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་རྫུན་མ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གཏན་ལ་ཕབ་གྲངས་ཤིན་ཏུ་མང་བ་དང་། 《ཚུལ་གཉིས་རྣམ་འབྱེད་ལས།》”སེམས་ཙམ་རང་གི་ལུགས་ལ་གཟུང་འཛིན་བཀག་པར་རློམ་ཡང་གྲུབ་མཐའ་གོང་མས་གཞལ་ན་གཟུང་འཛིན་བཀག་པར་མ་སོང་སྟེ།” ཞེས་སེམས་ཙམ་རང་གིས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྟོང་འདོད་པར་བཤད་ལ།  གལ་ཏེ། འཛིན་པ་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པར་སྨྲ་ན་ནང་འགལ་གྱི་ཁས་ལེན་དེ་འདྲ་མི་མཛད་དོ། །

དེས་ན་འདིས་ནི་སེམས་ཙམ་ལྟ་གྲུབ་རང་གཞུང་དུ་འཛིན་པ་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པར་སྟོན་པའི་གཞུང་ཡང་མེད་པར་གྲུབ་སྟེ། གལ་ཏེ། ཡོད་ན་འཛིན་པ་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པར་ཁས་ལེན་བཞིན་དུ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀ་བཀག་པར་རློམ་པའི་གློའུ་འདང་འདི་འདྲ་གྲུབ་མཐའ་འདི་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་དམན་པ་ཞིག་ལ་ཡང་མེད་དོ། ། གཞན་ད་དུང་། བོད་སྔ་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་{བྱ་འཆད་ཁ་བའི་གྲུབ་མཐའ་ཆེན་མོ། ཀློང་ཆེན་པའི་གྲུབ་མཐའ་མཛོད། བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་རྒྱན་སོགས་ཀྱིས་མཚོན}དག་གི་གྲུབ་མཐའི་གཞུང་དག་ཏུ། སེམས་ཙམ་པས་གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཁས་ལེན་གྱིན་ཡོད་མེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཅུང་ཙམ་ཡང་གླེང་མི་འདུག་ལ། གལ་ཏེ་གྲུབ་མཐའ་འདིས་གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བཞེད་ཀྱིན་ཡོད་ན། སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་གླེང་དུས་སུ་ངེས་པར་གླེང་དགོས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། བཞེད་པ་འདི་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་དག་གི་ནང་ནས་གཞན་གང་དང་ཡང་མི་མཐུན་པའི་འདོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཟུར་དུ་གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་སྨྲས་པའང་ཆེས་མི་རིགས་སོ། །

གྲུབ་མཐའ་འདི་ཉིད་ལ་རང་རིག་ཁས་མི་ལེན་པས་ངེས་པ་ཡིན་ནམ། ཞེ་ན། དེའང་མ་ཡིན་ཏེ།  ཚད་མ་སྡེ་བདུན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སེམས་ཙམ་སྨྲ་བ་དག་གིས་རང་རིག་བཤད་དོ། །  ཁ་ཅིག {བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ་སོགས།} སེམས་ཙམ་པ་ལ་ཀུན་གཞི་སྨྲ་བས་ཀྱང་མ་ངེས་ཏེ། སྡེ་བདུན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་གིས་ཚོགས་དྲུག་ལས་མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།  ཤིན་ཏུ་མི་འཐད་དེ།  གལ་ཏེ་དེ་དག་གིས་ཀུན་གཞི་མི་འདོད་ན་ཕྱི་དོན་ཁས་ལེན་དགོས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལྟ་ན་སྣང་བ་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བར་འགལ་ཚབ་ཆེ་ལ། 《གྲུབ་མཐའ་ཀུན་ཤེས》ལས་ཀྱང་། ”ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀུན་གཞི་བཞེད་པ་དང་། ཕྱོགས་གླང་ཆོས་གྲགས་མི་བཞེད་པས་སོ། ། ཞེས་ངག་བྱང་བར་གསུངས་མོད་ཀྱི་ཀུན་སོགས་དཀའ་སྟེ། རྣམ་འགྲེལ་དུ། ཀུན་གཞི་ལས་གཞན་འབྱུང་བ་མིན། ། ཞེས་པའི་འགྲེལ་བཤད་དུ་ཀུན་གཞི་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར།” ཞེས་གསུངས་སོ། །

ཀུན་གཞིའི་ལྟ་གྲུབ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་པའི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་གྲུབ་ཅིག་ཡིན་ལ།   དེ་ཡང་སྔོན་དུས་སུ། འཁོར་བའམ་སྃ་སཱ་རཿ  ཞེས་པ་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་རྩལ་འདོན་གནང་མཁན་ནི་ཕྱི་རོལ་མི་སྟེགས་པ་དག་ཡིན་ཞིང་། ཁོ་ཚོས་འཁོར་བ་ཞེས་པ་འདིའི་རྣམ་གཞག་མཛད་རྐྱེན་བདག་ཟེར་བ་ཞིག་ཀྱང་འདོད་པ་ཡིན།  ཕྱིས་སུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བྱུང་སྟེ། བདག་མེད་ཅིང་འཁོར་བ་ཡོད་པ་ཡིན། ཞེས་བཤད་ཅིང་།  དེ་ནས་མི་སྟེགས་པ་དག་གིས།  བདག་ཅེས་པ་ཁྱོན་ནས་མེད་ན་ཐོག་མེད་ནས་འཁོར་བར་འཁོར་མཁན་དེ་སུ་རེད་ཅེས་རྩོད་པ་ལ་ལན་ཡང་དག་ཅིག་སུས་ཀྱང་གནང་དཀའ་བར་འདུག་ཅིང་། རྗེས་སུ་སྣང་བ་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ལན་རྣམ་དག་ཅིག་ཕོག་ཡོད་ཅེས་གསུངས།  དེ་ནི། བདག་མེད་ཀྱང་འཁོར་བའི་རྣམ་གཞག་ཇི་ལྟར་འཐད་ཅེ་ན། སེམས་ཙམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་བཤད་དེ།  འཁོར་འདས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་སྣང་བ་མཐའ་དག་འདི་དག་ལས་བྱུང་བར་སྨྲ། དེ་ནས་ཕྲ་རགས་ཀྱི་སྣང་བ་མཐའ་དག་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་ཞིང་། བག་ཆགས་མཐའ་དག་འཇོག་པའི་གཞི་བརྒྱད་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པར་བཤད་ཡོད། དེས་ན་ཀུན་གཞི་འདི་མི་འཐད་པར་བཤད་ཚེ་དེ་ཉིད་སེམས་ཙམ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་སྨྲས་པ་དེའང་ཤིན་ཏུ་ཉམས་ང་བའི་གཏམ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །

༣ རྒྱལ་བ་ཇོ་ནང་པ་སེམས་ཙམ་པ་ཡིན་པར་འཐད་ཅིང་དབུ་མ་པའང་ཡིན་པར་མི་འགལ་བ།

དེ་ཡང་སྔོན་ནས་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་དག་ཅིག་གིས་བོད་ཡུལ་དུ་དབུ་མའི་ལྟ་གྲུབ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་སེམས་ཙམ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་འདི་ཆེན་པོ་དར་མ་ཐུབ་པ་དང་། ལྷག་ཏུ་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་དང་ཟླ་གྲགས་སོགས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་པ་ཕྱོགས་སྔར་བྱས་ཏེ་དགག་གཞག་མང་པོ་ཞིག་གནང་ཡོད་པ་དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས།  བོད་དག་གིས་ལྟ་གྲུབ་འདི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་ཞིང་སྐྱོན་དང་བཅས་འདུག་སྙམ་སྟེ་ཧ་ཅང་སྣང་མེད་དུ་བཏང་ཡོད་། དེའི་ཕྱིར་བོད་དུ་སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འདི་ཧ་ཅང་ཉམས་ངན་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཏུ་ཡོད་ཅིང་།  དབུ་མ་ལྷ་རུ་བརྩི་ཞིང་། སེམས་ཙམ་འདྲེ་རུ་སྡང་བའི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མིན་ནམ་དྲན།

ཕྱིས་སུ་ཀུན་མཁྱེན་དོལ་པོ་པ་བྱོན་ཏེ་སྤྲོས་བྲལ་དབུ་མ་གཞན་སྟོང་གི་སྲོལ་ཕྱེས་ཤིང་། གཞན་སུ་དང་མི་མཐུན་པ་གང་གིས་ཀྱང་བློར་མི་ཤོང་བའི་ལྟ་གྲུབ་ཅིག་རྩལ་འདོན་གནང་ཞིང་། མཐར་ཐུག་གི་གནས་ལུགས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བདེན་གྲུབ་དང་རྟག་བརྟན་དུ་བཞེད་ཅིང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་བསླུ་བ་རྫུན་པའི་ཆོས་སུ་བསྟན་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་གྲངས་ཅན་པ་དང་མཚུངས་པར་ཆོས་ཉེར་ལྔར་འདུ་བར་གསུངས་ཡོད།  དེའི་རྐྱེན་གྱིས།  ཇོ་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་འདི་བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་དག་ལས་ལོགས་སུ་ཀར་ཏེ་མཁས་པ་མང་པོས་དགག་གཞག་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བྱེད་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ལ། ཁ་ཅིག་གིས། {ཐོའུ་བཀྭན་དང་རེད་འདའ་བ་སོགས}“མདོ་སྡེ་ལ་མི་འཇུག  འདུལ་བ་ལ་མི་སྣང་། མངོན་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་ཞིང་། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གང་གི་ཡང་དགོངས་པ་མིན། གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་བཞི་གང་དང་ཡང་མི་མཐུན་པས་ལུགས་འདི་ཆོས་འདི་བ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའོ། །”ཞེས་ལ་ལས་ཕྱི་རོལ་མི་སྟེགས་པ་རེད་ཅེས་བསྡིགས་ཤིང་། {ཀུན་མཁྱེན་གོ་རམས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་པ་རེད་ཅེས་སྨྲས་པ་ནི་སྐུར་བ་ཆེས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ལ། རྗེ་བཙུན་ཤེས་བྱ་ཀུན་རིག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་ལུགས་འདི་སེམས་ཙམ་པའི་ལྟ་བ་དྲག་ཤོས་དབུ་མ་པར་ཅུང་ཟད་མ་སླེབས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་པ་དོན་ལ་གནས་པར་བཤད}འགའ་རེས་སེམས་ཙམ་པ་ཞིག་ལས་དབུ་མ་པ་མ་རེད་ཅེས་བཤད།   འོན་ཀྱང་། 《གཞན་སྟོང་དབུ་མའི་རྒྱན་ལས》་ལས”སེམས་ཙམ་ཡིན་ན་མི་སྟེགས་ལུགས་སུ་འགལ། ། མངོན་པ་མཛོད་སོགས་ལེགས་བཤད་ཆེན་པོར་རློམ། ། ཕྲག་ཏོག་གདོན་གྱིས་ཟིན་པའི་སྨྱོན་གཏམ་ཡིན། ། ཞེས་དང་། ཕྱོགས་རེ་འདྲ་བས་དེ་དེར་འགྱུར་ན་ནི། ། ཉན་ཐོས་སྡེ་གཉིས་བྱེ་བྲག་པ་དང་མཚུངས། ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་གྲངས་ཅན་དང་མཚུངས་མོད། ། གཅེར་བུ་སྤྱོད་པའང་དགེ་སློང་རྣམས་དང་མཚུངས། ། ཞེས་ཕྱོགས་ཙམ་རེ་འདྲ་བས་དེ་དེར་འགྱུར་བར་སྨྲས་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་པར་གསུངས་ཡོད།

འོན་ཀྱང་། གོ་རམས་པས་”ཇོ་ནང་པ་སེམས་ཙམ་པར་སྨྲས་པ་དེ་ལ་དགེ་སྐྱོན་གཉིས་ཀ་ཡོད་དེ།  སྤྱིར་བཏང་སེམས་ཙམ་པ་ཡིན་པར་སྨྲས་པ་ཤིན་ཏུ་འཐད་ཅིང་། དེ་ཡིས་ད་དུང་སེམས་ཙམ་པ་ཡིན་པ་ལ་གཞན་དབང་ངམ་རྣམ་ཤེས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཁས་ལེན་པའི་ངེས་པ་མེད་པ་ཡང་བསྟན་འདུག་པས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པའི་གཏམ་ཡིན་ནོ། །  སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དེ།  སེམས་ཙམ་པ་ཡིན་ན་གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བཞེད་པས་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པ་གོ་རམས་པ་རང་གིས་ཁས་ལེན་ཡིན་ལ་ཇོ་ནང་པས་བདེན་དངོས་ཀྱི་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་བཞེད་པ་ཇོ་ནང་རང་གཞུང་དུ་གསལ་ཡོད་པས་དབུ་མ་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲས་པ་མི་རིགས།  གང་ལྟར།   《  ཀུན་མཁྱེན་གོ་རམས་པས་ལྟ་བ་ཤན་འབྱེད》་དུ”གཞན་དབང་དང་བདེན་མེད་ཀྱི་གཞི་མཐུན་ཁས་བླངས་པ་ཙམ་གྱིས་སེམས་ཙམ་པ་མིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།”ཞེས་ཀུན་མཁྱེན་དོལ་པོའི་ལྟ་གྲུབ་འདི་དབུ་མ་པར་བརྩིས་པ་ལ་དགག་གཞག་ཞིབ་ཕྲ་གནང་འདུག་མོད།  ཅི་ཙམ་བཀག་ཀྱང་རུང་།  གཞན་དབང་ལ་བདེན་སྟོང་གིས་ཁྱབ་པར་བཞེད་པས་ན་མཐའ་བྲལ་དབུ་མའི་ལམ་དུ་མི་གནས་དབང་མེད་ཡིན་པ་དེས་ན་ཀུན་མཁྱེན་དོལ་པོ་པའི་ལྟ་གྲུབ་འདི་ཉིད་མཐའ་བྲལ་དབུ་མ་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲས་པ་ནི་ལུང་རིགས་དུ་མ་དང་འགལ་ཚབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །

༤ དབུ་སེམས་ཀྱི་ལྟ་བའི་འགལ་འདུ་གླེང་བ།

དེས་ན་དབུ་སེམས་སྤྱིའི་ལྟ་གྲུབ་འགལ་ལམ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ། སེམས་ཙམ་པས་ཐུན་མིན་ལྟ་གྲུབ་ཏུ་བཞག་པའི། སྣང་བ་གང་ཡིན་སེམས་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་དེ་དབུ་མ་པས་ཀྱང་གཏན་ལ་ཕབ་པར་མ་ཟད། སྣང་བ་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རྒྱུ་བག་ཆགས་ཕྲ་རགས་ཐམས་ཅད་འཇོག་པའི་གཞི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་བཞེད་དེ།  《བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ》་ལས”གཟུང་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཡིས། ། རྣམ་ཤེས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ། ། ཕྱི་རོལ་དོན་ནི་འགའ་ཡང་མེད། ། དེ་ཕྱིར་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་ནི། ། ཕྱི་དོན་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མེད། ། “ཅེས་དང་།  ཡང་《བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ》་ལས”ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོའི་ནང་གི་ཤིང་། ། སེམས་ནི་མེད་ཀྱང་གཡོ་བར་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནི། ། ལུས་བརྟེན་ནས་ནི་གཡོ་བ་ཡིན། །ཀུན་རྫོབ་ཉོན་མོངས་ལས་ལས་བྱུང་། ། ལས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། ། སེམས་ནི་བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་བསགས། །  བག་ཆགས་བྲལ་ན་བདེ་བ་སྟེ། ། “ ཞེས་མཐའ་བྲལ་དབུ་མའི་ཤིང་རྟ་བ་ཆེན་པོ་དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་དག་མ་བྱོན་གོང་རོལ་ནས་སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འདིའང་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཚར་ཡོད་པས་དང་།   དབུ་མའི་ལྟ་གྲུབ་ཐུན་མིན་དུ་བརྩིས་པ་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་སྟོང་དུ་གྲུབ་པ་དེ་སེམས་ཙམ་པས་ཀྱང་བཞེད་པ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཉི་ཤུ་པ་དང་དེ་ཡི་རྣམ་བཤད་དག་ལས་གསུངས་ཡོད།  དེས་ན་ནང་གསེས་རེ་རེ་གོང་བསྒྲིགས་ཏེ་ཡོང་ན་མི་མཐུན་པ་ཅུང་རེ་ཡོད་མོད་ཀྱི།   ལྟ་གྲུབ་ཕྱི་མོ་ལ་འགལ་བ་མེད་པར་སྨྲས་པའོ། །  ཀུན་མཁྱེན་གོ་རམས་པའི་ལྟ་བ་ཤན་འབྱེད་ལས། དོལ་པོའི་ལྟ་གྲུབ་འདིས་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཁས་ལེན་པ་ནི། གཅིག་ནས་གྲུབ་མཐའ་འདི་དབུ་མ་པར་གཏོགས་ཆེད་ཡིན་ལ། གཉིས་ནས་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ལ་བརྒལ་མ་ནུས་པར་གཞུང་འཁྱོག་པོར་བཤད་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་པ་དེའང་སྐུར་པ་ཆེས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ།  དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་དང་། བསྟོད་ཚོགས་དག་གི་སྐབས་སུ་གཞན་སྟོང་དབུ་མའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཚིག་ཟིན་ཏུ་གསུངས་ཡོད་པས་མངོན་སུམ་དུ་སྨྱོན་བཏིང་བ་ལ་མང་པོ་སྤྲོས་དོན་མེད་དོ། །

༥ བརྗོད་གཞི་འདི་ལས་འཕྲོས་ཏེ་དབུ་སེམས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་བྱུང་རིམ་སྔ་ཕྱི་གླེང་བ།

སྤྱིར་བཏང་མཁས་པ་ཕལ་མོ་ཆེས་དབུ་སེམས་གཉིས་ལས་བྱུང་སྔ་ཤོས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ལས་ཐོག་མར་བྱུང་བ་དབུ་མའི་ལྟ་གྲུབ་ཡིན་པར་བཞེད་ཀྱིན་ཡོད་དེ། རྒྱུ་མཚན་ཡང་། དབུ་མའི་སྲོལ་འབྱེད་མཁན་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་། སེམས་ཙམ་ལྟ་གྲུབ་སྲོལ་འབྱེད་མཁན་ཐོགས་མེད་ཡིན་ལ་སློབ་དཔོན་དེ་གཉིས་ལས་བྱུང་སྔ་ཤོས་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་བཀོད་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཞིབ་ཏུ་བསམ་ན་རྟོག་དཔྱོད་རྩིང་པོའི་གཏམ་ཞིག་ཡིན་འདུག་སྟེ།   ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་ཅེས་པ་ལྟ་གྲུབ་དེ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་གསར་དུ་བྱུང་བར་མཛད་མཁན་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་པ་ནི་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་སྔོན་དུ་དབུ་མའི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཐོགས་མེད་ཀྱི་སྔོན་དུ་སེམས་ཙམ་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་མཁན་ཧ་ཅང་མང་བ་དངོས་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་དག་གིས་ར་སྤྲད་ཡོད་ལ་ལྕང་སྐྱ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་དེ་སྐད་བཤད་ཡོད།

དེས་ན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱིས་རྒྱབ་ལྗོངས་བྱས་ཏེ། དོན་འདིར་བསྐྱར་ཞིབ་ཅིག་གནང་ན།  དབུ་སེམས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་གཉིས་ལས་སྲོལ་འབྱེད་སྔ་ཤོས་དབུ་མའི་གྲུབ་མཐའ་དང་བྱུང་སྔ་ཤོས་སེམས་ཙམ་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཡིན་ཞེས་ཤོད་དགོས་ཏེ།  སྔ་མ་སླ། ཕྱི་མ་རྒྱས་པར་བསྒྲུབ་ན།  དེ་ཡང་སྔོན་འཕགས་ཡུལ་དུ་བཀའ་བསྡུ་གསུམ་པ་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་རྒྱལ་པོ་ལཀྵ་ཨ་ཤྭ་ཞེས་བྱ་བ་བྱུང་བ་དུས་ཚེ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྟོན་པ་བཙུན་པ་ཆེན་པོ་ཨ་བི་ཏརྐ་དང་། བི་ག་ཏ་ར་དྷྭ་ཛ། དི་བྱ་ག་ར་གུབྟ། རཱ་ཧུ་ལ་མི་ཏྲ། ཛྙ་ན་ཏ་ལ་སོགས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་བྱུང་སྟེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྙན་པའི་གྲགས་པ་གང་སར་ཁྱབ་པར་མཛད། དེའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་སྡེ་བ་དག་གིས་དེ་བློར་མ་ཤོང་བར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐུར་བ་བཏབ།  ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སེམས་ཙམ་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཞིང་སྐབས་དེ་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་བསྟན་པ་དར་བའི་མགོ་བརྩམས་པའི་དུས་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་བསྟན་པ་ཐོག་མར་དར་བའི་སྐབས་སུ་རྣལ་འབྱོར་སེམས་ཙམ་པའི་སློབ་དཔོན་སྔོན་དུ་བྱུང་ཡོད།  དེའི་རྗེས་སུ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བྲམ་ཟེ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱོན་ཏེ། སློབ་དཔོན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སོགས་འགའ་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་རྒྱུད་རྣམས་གསན་ཞིང་། དབུ་མའི་ཚུལ་ལུགས་དར་བར་མཛད། དེའི་དུས་སུ་སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་གརྦྷ་དང་། གྷ་ན་ས་ལ་སོགས་དབུ་མའི་ལུགས་འཛིན་པའི་བཙུན་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་བྱུང་ཞིང་། དེའི་འོག་ཏུ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་བྱོན་ཏེ་དབུ་མའི་ཚུལ་ལུགས་ལྷག་པར་དར་བར་མཛད། དེེའི་དུས་སུ་བཙུན་པ་དགའ་བོ་དང་། བཙུན་པ་དམ་པའི་སྡེ། བཙུན་པ་ཡང་དག་བདེན་གསུམ་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་བཟུང་ཞིང་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་ཅི་རིགས་མཛད་ཡོད།  མངོན་པ་ཀུན་གཞིའི་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བཙུན་པ་འདི་གསུམ་ལ་སྔོན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བ་ཞེས་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཕྱིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བར་བཞག་པས་དེའི་རྗེས་འབྲང་མ་ཡིན་པ་གསར་བར་སྟོན་པའི་ཚིག་ཡིན་པར་《རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་》ལས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཡོད།ངས་[སེམས་ཙམ་ལྟ་གྲུབ་ངོས་འཛིན་པར་གོ་འཛོལ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་སྦྲགས་ཏེ་མཐའ་སྡོམ་བྱེད་པ།]འདི་ལྟར་སྨྲས་རྗེས་སུ་འོ་ན་སྔོན་རབས་ཕྱིས་འབྱུང་གི་མཁས་པ་ཕལ་ཆེར་གྱིས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་སེམས་ཙམ་པས་གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བཞེད་ཅེས་སྨྲས་དོན་ཅི་ཡིན།  དོན་དམ་པར་སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་པའི་སློབ་དཔོན་དག་དང་། དེ་དག་གི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་གི་ནང་དུ་སེམས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བསྟན་ཡོད་པ་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་དོགས་འདྲི་ཞིག་ངང་གིས་སྐྱེ་འོང་བ་ཤ་སྟག་སྟེ།  རྟོགས་པའི་གཟེངས་མཐོ་ཞིང་། རིགས་པའི་འཕུལ་རྣོ་བའི་སྐྱེས་ཆེན་དེ་འདྲའི་མང་པོ་ཞིག་གིས་འདི་ལྟར་སྨྲས་འདུག་པ་ལ་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་ཡང་དག་པ། ཁུངས་ལུང་བཅོལ་ས་བསླུ་མེད་པའི་གཞུང་ལུགས་རེ་མེད་ན་གང་དྲན་ཞིག་མི་ཤོད་པ་བདེན་ཐག་ཆོད།

འོན་ཀྱང་།  ད་ལན་རང་གིས་བརྗོད་གཞི་འདི་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི། རྒྱ་བོད་མཁས་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གི་གཞུང་ལུགས་ལ་བལྟས་ཤིང་། ཉམས་ཞིབ་རེ་གནང་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི།  འདི་བས་སེམས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བཞེད་ཅེས་པ་ནི།  གོང་ནས་སྨྲས་པ་ལྟར་གྲུབ་མཐའ་འདི་བ་རང་གིས། སེམས་ནི་བདེན་གྲུབ་བོ། ། སྙམ་དུ་མི་བཞེད་པ་ལུང་རིགས་གཉིས་ཆར་གྱི་སྒོ་ནས་རེ་ཟུང་ཞིག་སྨྲས་ཟིན་པས་སླར་ངལ་བ་མི་བྱ།  འོ་ན་གང་ཞེ་ན། ཐེག་པ་གོང་མ་སྟེ། གྲུབ་མཐའ་ཆེས་མཐོ་ཤོས་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པའི་དབུ་མའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ངོས་ནས་དཔྱད་ན་གྲུབ་མཐའ་འདིས་སེམས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བཞེད་པའི་མི་འདོད་སྐྱོན་གྱི་མཚང་ཆེན་ཞིག་ཁུར་དུ་ལེན་དགོས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བཀའ་བར་བ་ལས་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པར་གསུངས་བ་ཡིན་རྐྱེན། འཛིན་པའང་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་དེ་དང་། སེམས་ཙམ་པས་འཛིན་པ་ཡོད་ཅིང་། གཟུང་བ་མེད་པའི་ལྟ་གྲུབ་འདི་གཉིས་ལ་ཚིག་ཙམ་གྱི་ངོས་ནས་འགལ་འདུ་ཞིག་ཡོད་པའི་ཟོལ་ཙམ་ཡོད་མོད། དེའི་ཕྱིར། གྲུབ་མཐའི་མཆོག་ཏུ་རློམ་པའི་དབུ་མ་བ་དག་གིས་བཀའ་བར་བ་ལས་བསྟན་པ་གང་དག་ངེས་དོན་དུ་བལྟ་ཞིང་།  དེ་དང་འགལ་ཞིང་མི་མཐུན་པ་མཐའ་དག་འཁྲུལ་བར་བཞེད་ཀྱིན་ཡོད། དེས་ན།  དབུ་མའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་དེ་དག་གིས་གཟུང་མེད་འཛིན་བཅས་ཀྱི་སེམས་ཙམ་ལྟ་གྲུབ་དང་། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྟོང་གི་ལྟ་གྲུབ་གཉིས་འགལ་མེད་དུ་བསམ་མ་ཐུབ་པ་ལས་སེམས་ཙམ་པས་སེམས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བཞེད་ཅེས་སྨྲས་པ་མིན་ནམ་སྙམ་སྟེ། དཔྱད་པའི་གནས་སོ། །

འོ་ན་{བོད་མཁས་པ་དག}ལུང་གང་ཞིག་བཀོད་དེ་འདི་བས་སེམས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བཞེད་པར་བསྒྲུབས་ཡོད་ཅེ་ན།  ཤིན་ཏུ་མཚར་བ་ཞིག་ལ།   {རེད་འདའ་བ་དང་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་སོཊ}མཁས་པ་མང་ཆེར་གྱིས།  གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བསྟན་པའི་གཞུང་ལ་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་ཐེག་བསྡུས་སོགས་དང་། དེ་དག་གི་འགྲེལ་བཤད་དག་བཞག་ཡོད་མོད། གོང་སྨྲས་ལྟར་སྐུ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དག་ན་གཞན་དབང་བདེན་པར་གྲུབ་པ་བསྟན་པ་ལས་བདེན་མེད་དུ་གསུངས་པའི་ཚིག་གི་ཤུགས་ཆེ་འདུག་པར་མངོན་ཡོད། གནད་དོན་གཞན་ཞིག་བསླང་ན།  གོང་ནས་སྨྲས་ཟིན་པ་བཞིན། ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་སྔོན་ནས་སེམས་ཙམ་པ་ཡོད་པར་མ་ཟད་གྲུབ་མཐའ་དེ་སྟོན་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱང་མང་དུ་མཛད་ཡོད་ན།  བོད་མཁས་པ་ཕལ་ཆེར་གྱིས་སེམས་ཙམ་པས་གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཁས་ལེན་པར་བཤད་པ་དེ་གཅིག་བྱས་ན་སྔོན་གྱི་སེམས་ཙམ་པའི་སློབ་དཔོན་ལྔ་བརྒྱ་དང་བཙུན་པ་གསུམ་སོགས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བཞེད་པ་ཨེ་ཡིན་སྙམ་སྟེ། རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་སྐབས་དུ་མར་དགག་གཞག་གནང་བའི་སེམས་ཙམ་པ་དེ་ནི་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་གོང་རོལ་གྱི་སེམས་ཙམ་སློབ་དཔོན་དག་ཡིན་པས་ཤུགས་ཆེའོ། ། 《ཚུལ་གཉིས་རྣམ་འབྱེད་ལས། 》ཀྱང་”གྲུབ་མཐའ་བྱེད་པ་པོ་ནི་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ལྔ་བརྒྱའོ། ། ཞེས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སྔར་བྱས་པའི་སེམས་ཙམ་པ་ནི་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་སོགས་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །

གལ་ཏེ་བོད་མཁས་པ་ཕལ་ཆེར་གྱིས་ཕྱོགས་སྔར་བྱས་པའི་གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་སྨྲ་བའི་སེམས་ཙམ་པ་དེ་སློབ་དཔོན་དེ་དག་ཡིན་ཀྱང་རུང་། དེ་ཡིས་སེམས་ཙམ་ལྟ་གྲུབ་ལ་ཁག་བཞག་མི་རིགས་ཏེ། ཕྱི་དོན་བཞེད་པའི་དབུ་མ་པར་བལྟས་ཏེ་དབུ་མ་པས་ཕྱི་དོན་ཁས་ལེན་པར་སྨྲས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་སོ། །  དེས་ན་གནད་འདི་ལ་ཇི་ཙམ་བརྟགས་ཀྱང་བདེན་པའི་བརྡར་ཤ་ནི་མ་ཆོད། དེ་བས་ན་ཚོར་ཤུགས་ཀྱི་དབང་བཙན་དེ་ཐག་ཆོད་ཀྱི་ལས་ལ་མི་བྲེལ། གཞུག་མར་གནད་འདི་ལ་བསྐྱར་དུ་ཐོས་པ་ཆེར་བསགས་བྱས་ཏེ་དཔྱད་འབྲས་ཁུར་དུ་ལྕི་བ་ཞིག་ལོན་པར་རེ་བཞག་དང་བཅས་ཏབ་ཅིག་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ལོ།།  །།

དཔྱད་ཡིག་དང་ཞབས་མཆན། 

[1] སློབ་དཔོན་འདི་གཉིས་དུས་སྐབས་གང་ཞིག་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་བཤད་པ་མི་མཐུན་པ་མང་པོ་འདུག་པས་བདེན་ཁ་ཅན་ཞིག་མ་རེག་མོད། ཁོང་གཉིས་ཡུམ་གཅིག་པའི་སྐུ་མཆེད་ཡིན་པ་དང་།  སློབ་དཔོན་དབྱིག་དགཉེན་དང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉིས་དུས་མཉམ་ཡིན་ཚུལ་ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་《རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང》ནང་གསལ།

[2] རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྡེ་བརྒྱད་ཀྱང་ཟེར། ༡.མདོ་སྡེ་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་པ།  ༢.དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་པ།  ༣.ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་པ།  ༤.རྣམ་བཤད་རིགས་པ།  ༥.ལས་གྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ།  ༦.ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ།  ༧.ཉི་ཤུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ།  ༨.སུམ་ཅུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའོ། །  འདི་དག་ནི་བྱམས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཉི་ཤུའི་ནང་ཚན་ནོ། །

[3] དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བོད་དུ་སྟོན་མིན་ཙེན་མིན་གྱི་རྩོད་པ་ཟེར་བ་ཞིག་བྱུང་ཞིང་། དེ་ནི་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་དང་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་གཉིས་ཀྱི་རྩོད་པ་ཞིག་ལ་ཟེར་ཏེ། རྒྱས་པར་རྦ་བཞེད་སོགས་སུ་གསལ།

དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།

1. སྡེ་བཀའ།] ཕལ་ཆེན། མདོ་ཕལ་བོ་ཆེ།   ཁ། ལྡེབས་གྲངས། ༢༢༠
2.[སྡེ་བཀའ།] མདོ་སྡེ།  མདོ་ལང་གཤེགས།  ཅ། ལྡེབས་གྲངས། ༡༦༨
3.[སྡེ་བསྟན།] སེམས་ཙམ། དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད།  བི། ལྡེབས་གྲངས།༡༩༣
4.[སྡེ་བཀའ།] མདོ་སྡེ། མདོ་ལང་གཤེགས།  ཅ། ལྡེབས་གྲངས། ༡༧
5.[སྡེ་བསྟན།] སེམས་ཙམ། ཐེག་བསྡུས།  རི། ལྡེབས་གྲངས། ༡༩
6.[སྡེ་བསྟན།] སེམས་ཙམ། ཉི་ཤུ་པ། ཤི། ལྡེབས་གྲངས། ༢
7.[མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།]གྲུབ་མཐའ་ཀུན་ཤེས། ལྡེབས་གྲངས། ༡༣༦
8.[སི་ཁྲོན་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་ཁང་།]གྲུབ་མཐའ་རྒྱན་གྱི་མེ་ཏོག ལྡེབས་གྲངས། ༡༣༠
9.[བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།] ལྟ་བ་ཤན་འབྱེད། ལྡེབས་གྲངས། ༤༦༨
10.[པོད་ཕྲེང་།] ཚ། གཞན་སྟོང་དབུ་མའི་རྒྱན།  ལྡེབས་གྲངས། ༡༠༧
11.[སྡེ་བསྟན།]  ༼རྒྱུད། ༽ བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ། ལྡེབས་གྲངས། ༣༩-༤༢
11.[སེར་གཙུག་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་ཁང་།] རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་། ལྡེབས་གྲངས། ༥༥-༦༠
11.[ཇོ་ནང་མཁས་པའི་དཔེ་ཚོགས]  ཚུལ་གཉིས་རྣམ་འབྱེད། ལྡེབས་གྲངས། ༡༣༡

– – – – –