སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་གི་ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བ། འབྲི་ཐབས་བཅས་གླེང་བ།

ནང་དོན་གནད་བསྡུས། རྩོམ་ཡིག་འདིས་སྐྱེས་རབས་ནི་སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་སློབ་པ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མཛད་པ་ཅི་བསྐྱངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཁག་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་བཀའ་དང་། རྗེས་འཇུག་མཁས་པས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་གཉིས་ཀ་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡང་ཐོག་མར་སྟོན་པ་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་ཡིན་པ། ལས་འབྲས་བླང་དོར་གྱི་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྣམ་ཐར་དེ་ཉིད་དུས་རབས་མི་འདྲ་བའི་ནང་འཕགས་བོད་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་སོ་སོས་སྙན་ངག་གི་སྒྱུ་རྩལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱན་གྱིས་སྤྲས་ཏེ་སྔར་བས་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱས་པ་བཞིན། ད་ལན་ཁོ་བོའི་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་གི་ངོ་བོ་དང་། ཁྱད་ཆོས། བྱུང་རིམ། དབྱེ་བ། འབྲི་ཐབས། རྒྱུན་ཤེས། ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་ཐབས་སོགས་བྲིས་ཡོད།

གནད་ཚིག །སྐྱེས་རབས། རྟོགས་བརྗོད། རྣམ་ཐར། ལས་འབྲས། གཞན་ཕན། སྒྱུ་རྩལ།

བརྒྱ་ཕྲག་བསྐལ་བར་བསླབས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། །
བགྲང་ཡས་སྲོག་གིས་བསྐྲུན་པའི་བྱམས་བརྩེ་ཡིས། །
སྲིད་ཞིའི་ཁྱོན་འདིར་དམ་ཆོས་རྔ་བོ་ཆེ། །
རྡུང་མཛད་སྟོན་པ་མཆོག་དེ་ཕྱག་གི་ཡུལ། །

ལ་ལར་དབུ་དང་ལ་ལར་སྤྱན་སྩལ་ཅིང་། །
གཅེས་པའི་སྲོག་ཀྱང་གྲངས་མེད་བཏང་བ་ཡི། །
ཟླ་བྲལ་སྟོན་པ་མཆོག་དེའི་སྐྱེས་རབས་ཕྲེང་། །
ཡུད་ཙམ་མཇལ་བའི་བསོད་ནམས་བདག་ལ་ཐོབ། །

སྐྱེས་རབས་ཀྱི་བརྗོད་གཞི་ཁག

༡) གནས་གང་དུ་སངས་རྒྱས་འཁོར་ཇི་འདྲས་བསྐོར་ཏེ་བཞུགས་པ།
༢) ལས་འབྲས་ཀྱི་གསང་བ་ལྟ་བུའི་རྟོགས་དཀའ་བའི་གནད་དོན་ཁག་ཀུན་དགའ་བོ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱུ་རྐྱེན་འདྲི་བ།
༣) དྲིས་པའི་ལན་མཐའ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདས་མ་ད་གསུམ་དང་སྦྱར་ནས་གསུངས་པ།
༤) བརྗོད་བྱ་ཕལ་ཆེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཚེའི་སྔ་ཕྱིི་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་པ།
༥) དགོས་པ་ལས་འབྲས་བླང་དོར་མ་ནོར་བར་འཇུག་པའི་ཐབས་གཙོ་བོར་དམིགས་པ།
༦) འབྲེལ་བ་སངས་རྒྱས་དང་མི་སྣ་གཞན་པའི་བར་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ།
༧) ཉིང་དགོས་ནི་མི་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་བརྒྱུད་དེ་དམ་པའི་ལྷ་ཆོས་ལ་འགོད་པའོ། །

དེ་ལྟར་ཡིན་དགོས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། “ མི་ཡི་ཆོས་ལུགས་ལེགས་སྤྱད་ན། ། ལྷ་ཡུལ་བགྲོད་པར་ཐག་མི་རིང་། ། ལྷ་དང་མི་ཡི་ཐེམ་སྐས་ལ། །འཛེགས་ན་ཐར་པའང་གམ་ན་འདུག ། ”[1]ཅེས་དང་། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ས་པཎ་གྱིས། འཇིག་རྟེན་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་ནས། ། བདག་གི་དམ་པའི་ཆོས་འདི་བསྟན། །[2]གསུངས་པ་ལྟར། ཐོག་མར་མི་ཆོས་བཟང་པོ་ལེགས་པར་བསྟན་པས་རིམ་གྱིས་ཐར་པ་དང་ཉེ་བར་མཛད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སྤྱིའི་ཆོས་སྟོན་ལུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །

མདོར་ན། ལས་འབྲས་མི་བསླུ་བའི་ཚུལ་དེ་ཐུབ་པའི་སྐུ་ཚེ་སྔ་མ་རིམ་པར་བྱོན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཛད་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་ཆ་ནས་སྐྱེས་རབས་དང་། སྐུ་ཚེ་གཅིག་གི་མཛད་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་ཆ་ནས་རྣམ་ཐར་དང་། ཡོན་ཏན་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་ཆ་ནས་རྟོགས་བརྗོད་དང་། དེ་དག་ཀྱང་སྨྲ་བ་བོ་རང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་རང་རྣམ་ཞེས་བྱའོ། །

 དང་པོ། ཅི་ཞིག་ལ་སྐྱེས་རབས་ཟེར་རམ།

དེའི་ལན་དུ་འདི་ལྟར་བསྙད་ཆོག་པར་འདོད་དེ། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་ནི། གསལ་ཙམ་རིག་ཙམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་གྱི་སྟེང་དུ་བཟང་ངན་གྱི་ལས་ཅི་ཞིག་བྱས་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འདོད་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། ལས་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གམ། སྟོན་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེ་སྔ་མ་རྣམས་སུ་མཛད་པ་ཇི་ལྟར་བསྐྱངས་མྱོང་ངམ། ཞེས་པའི་ལན་དུ། ང་ཚོས་ངེས་པར་ཤེས་དགོས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རང་གི་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་མདོ་དང་། རྗེས་འཇུག་མཁས་པས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེས་རབས་ཁག་ཡིན།

དེས་ན་སྐྱེས་རབས་ནི། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེ་སྔ་མ་རྣམས་སུ་བཟང་ངན་གྱི་ལས་གང་ཞིག་བསྐྱངས་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་རང་གི་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་དང་། དེ་དག་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་པའི་གཞུང་ཇི་སྙེད་བཞུགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན། གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོར་[3]བཞུགས་པའི་ << རྒྱལ་བུ་སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོའི་སྐྱེས་རབས། >> དང་།  མདོ་མཛངས་བླུན་དུ་བཞུགས་པའི་ <<རྒྱལ་བུ་དགེ་དོན་གྱི་སྐྱེས་རབས།>>[4] ལྟ་བུ་དང་། བརྗོད་བྱ་དེ་དག་གཞིར་བཟུང་གིས་དུས་ཕྱིས་ཚིག་གི་སྒྱུ་རྩལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་འབྲི་བཞེངས་བྱས་པ་དཔེར་ན། སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས་མཛད་པའི་ << སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པ། >>[5]དང་། << བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཎྜིའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པ་>>[6]དང་། སློབ་དཔོན་སེངྒེ་ཞབས་འབྲིང་གིས་མཛད་པའི་ << སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ >> དང་། དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ལས་བྱུང་བའི་ << མུ་ཏིག་འཁྲི་ཤིང་གི་ཡལ་འདབ་ >> དང་། << མཛེས་དགའ་བོའི་ཡལ་འདབ། >>  དང་། << མཱ་ག་དྷ་བཟང་མོའི་ཡལ་འདབ། >> ལྟ་བུ་ཡིན། ང་ཚོས་རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེས་རབས་མཇལ་སྐབས། གསུང་ཕལ་མོ་ཆེའི་དབུར་ “ འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། ”  ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་། དེའི་དོན་ནི། ཀུན་དགའ་བོ་དང་། འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་སོགས་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པའི་འཁོར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཞལ་བཞུགས་དུས། ཡུལ་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་སོགས་སུ་གང་ཞིག་ཐོས་པ་རྣམས་དགེ་འདུན་གྱི་དབུས་སུ་གསུངས་པ་དེའི་དོན་ཡིན། དེ་ལ་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྡུ་ཞེས་བཏགས་ཡོད།

སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་། དེར་གཏན་ཆགས་ཀྱི་གོ་རིམ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་བྱུང་རིམ་འབྲི་སྐབས་མི་སྣ་གཙོ་བོ་སངས་རྒྱས་དང་། དེའི་འཁོར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་སྔ་མའི་དུས་སུ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་བརྗོད་བྱར་བཀོད་པ་དང་། མི་སྣ་གཞན་རྣམས་ཡབ་དང་། ཡུམ་དང་། སྲས་སོགས་ལས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ཞིང་། གཏམ་རྒྱུད་དེའི་ཁྲོད་བྱུང་བའི་མི་སྣ་འགའ་རེ་ནི་སྟོན་པ་ལ་སྡང་ཟུག་ཆེ་བའི་ལས་ངན་གསོག་མཁན་གྱི་གང་ཟག་སྟེ། དཔེར་ན། ལྷས་བྱིན་གྱི་སྐྱེ་བར་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེས་ན་རྒྱུ་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་བཟང་ངན་གྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་བར་སྟོན་པ་ནི། སྐྱེས་རབས་ཀྱི་སྤྱི་འགྲོས་ཤིག་ཏུ་བརྩི་རུང་བ་ཡིན། སྐྱེས་རབས་མང་པོ་བོད་ལ་བསྒྱུར་བ་ནས་བཟུང་བོད་དུ་སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་འདིའི་ཤན་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་ཅིང་། བོད་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་ཚོས་འདི་ལ་ལད་ཟློས་བྱས་ཏེ་སྐྱེས་རབས་[7]འབྲི་བའི་སྲོལ་རྒྱ་ཆེར་དར་བས་སྐྱེས་རབས་སུ་བཏགས་ཚད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་མི་རིགས་པའི་ཚུལ་ཡང་ཞར་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ། །

གཉིས་པ། སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་གི་ངོ་བོ།

ཇི་སྐད་དུ། མདོ་མཛངས་བླུན་ལས།[8] “ སྔོན་བསྐལ་བ་གྲངས་མ་མཆིས་པ་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཐོས་པ་འཚོལ་ཞིང་ཚོལ་བ་ན་ཆུང་ངུ་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་ཙམ་གྱི་སླད་དུ་ཡང་བདག་གི་ལུས་དང་། ཆུང་མ་དང་། བུ་དང་། བུ་མོ་དང་། ནོར་དང་། ཕངས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བཏང་སྟེ་ ”ཞེས་དང་། འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། “ དཔེར་ན། ཟླ་བ་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་སོ་སོའི་རང་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མགུ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དུག་སྨན་གྱི་སྡོང་པོ་དང་འདྲ་བར་འཛིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་མགུ་བར་མཛད་དེ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པར་མཛད་པ་དག་གིས་སྐྱེས་པའི་རབས་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །དེ་བས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་ཟླ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ”[9]ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས། གྲགས་པའི་མཚན་མར་གྱུར་པ་བཟང་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས། ། བདེ་བར་གཤེགས་འགྱུར་ལམ་རྣམས་གང་ཡིན་བསྟན་པར་འགྱུར། ། ཡིད་ལ་དད་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་དད་པར་འགྱུར། ། ཆོས་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་གྱིས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར། །[10]ཞེས་དང་། ཆོས་རྗེ་ས་སྐྱ་པཎྜིཏས་( ༡༡༨༢-༡༢༥༡)། སྲིད་པའི་སྲེད་ལས་མ་གྲོལ་བར། ། སྐུ་སྲོག་བཏང་བས་བ་སྤུ་ལྡིང་། ། ཉིད་ཀྱི་སྐུ་སྲོག་མི་གཟིགས་པར། ། ཁྱོད་ལ་ཕན་པར་བྱའོ་ཞེས། ། མགོན་མེད་བདག་ཅག་རྗེས་བཟུང་བ། ། མགོན་པོ་ཁྱེད་ལ་བདག་སྐྱབས་མཆི། །[11]ཞེས་དང་། མཁས་འཇུག་ལས་ཀྱང་། སྙན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་སྐྱེས་པའི་རབས་དང་ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །

རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པས(༡༣༥༧-༡༤༩༡)ཀྱང་། ཕས་རྒོལ་མཐའ་དག་འཇོམས་པ་དང་། ། ལྟག་འོག་འགལ་འདུས་སྟོང་པ་དང་། ། སྐྱེ་རྒུའི་དོན་གཉིས་སྟེར་བྱེད་པ། ། ལུགས་འདིར་ཁོ་བོ་སྤྲོ་བ་འཕེལ། ། འདི་ཡི་ཕྱིར་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། ། ལ་ལར་སྐུ་དང་གཞན་དུ་སྲོག ། སྡུག་པའི་གཉེན་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཚོགས། ། གྲངས་མེད་བསྐལ་བར་ཡང་ཡང་བཏང་[12]། ། གསུངས་པ་ལྟར། བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཁོང་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་རྟོགས་པའི་སོ་སྐྱེ་ཐ་མལ་བ་ཡིན་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་རང་གི་སྐུ་སྲོག་ཚུན་ཆད་བློས་བཏང་མཛད་པའི་ངོ་མཚར་གྱི་བྱུང་བ་ཁག་བརྗོད་བྱའི་སྙིང་པོར་བཟུང་བའི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གི་སྙན་འཇེབས་དང་། དོན་གྱི་བཅུད་བཟང་པོས་སྐྱེ་འགྲོ་མང་པོའི་རྒྱུད་ལ་ཐར་པའི་ས་བོན་བརྟན་པོ་བཏབ་ཡོད་པར་མ་ཟད། མདོ་མཛངས་བླུན་སོགས་ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་མཇལ་ཏེ་འཁོར་བའི་རང་གཤིས་ལ་ཡིད་བྱུང་ནས་ཆོས་པ་རྣམ་དག་ཏུ་གྱུར་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཧ་ཅང་མང་ངོ་། །

ཀུན་མཁྱེན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་ཀྱང་། སྐྱེས་རབས་མཛད་པ་པོ་སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་འཆད་སྐབས་འདི་ལྟར་ཆེ་མཐོང་མཛད་ཡོད་དེ། “ སློབ་དཔོན་འདིས་མཛད་པའི་བསྟོད་པ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་མཉམ་པ་ཙམ་དུ་བྱིན་རླབས་ཆེ་སྟེ། རྒྱལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟོད་པར་བྱེད་པ་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་མཛད་པའི་བསྟོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡུལ་དུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་སྟེ། ཐ་ན་གླུ་གར་མཁན་དང་། བཞད་གད་མཁན་རྣམས་ཀྱང་འདོན་པར་བྱེད་པས་ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་ཤུགས་ཀྱིས་སྐྱེས་ཏེ། བསྟོད་པ་ཁོ་ནས་ཀྱང་བསྟན་པ་དར་བ་ལ་ཆེས་ཕན་པ་ཞིག་གོ། ”[13]ཞེས་གསུངས་པ་ནི། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ས་པཎ་གྱི་ཞལ་ནས། “ རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་སངས་རྒྱས་སྲས། ། རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མཆོད་བྱེད་ཅིང་། ། སྐྱེ་བ་ཀུན་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི། ། སྙན་ངག་མཁན་དུ་འགྱུར་བར་ཤོག །  ”[14]ཅེས་ཐུགས་སྨོན་མཛད་ཡུལ་ཀྱང་སློབ་དཔོན་དཔའ་བོ་དང་ཆོས་རྒྱལ་དགེ་དབང་ལྟ་བུའི་སྙན་ངག་པ་དེ་དག་ཡིན་ངེས་སོ། །

དེས་ན་ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་ཡལ་འདབ་རེ་རེས་ནི། ཚད་མེད་པའི་བྱམས་བརྩེ་དང་། ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་བཟང་རེ་བསྟན་ཡོད་ཅིང་། ཡལ་འདབ་རེ་རེས་ནི། བྱས་པ་མི་གཟོ་བ་དང་མི་ཚོར་བ། མི་རྟོགས་པའི་ངང་ཚུལ་དག་མེ་ལོང་དུ་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བ་བཞིན་བསྟན་ཡོད། དེར་དགོངས་ནས་བཀའ་གདམས་པའི་དགེ་བཤེས་པོ་ཏོ་བས་ཀྱང་ཞལ་སློབ་ཚོར་ << བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་སྒྲོན་མ།>> གསུང་ཆོས་གནང་སྐབས་སུའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་འདིའི་སྒོ་ནས་དྲིན་གཟོའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གསལ་པོར་བསྟན་ཚུལ་གསུངས་སོ། །

ང་ཚོས་ཀྱང་ཡུན་ཐུང་ལ་ངེས་གཏན་མེད་པའི་མི་ཚེའི་ཁྲོད་གཞན་ཕན་གྱི་བྱ་གཞག་ཅིག་ངེས་པར་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་ཟབ་མོ་ལེན་རྒྱུ་ཡོད། བསམ་བློའི་རིན་ཐང་གོང་ན་མེད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་དེ་དག་གིས་ཀློག་པ་པོའི་མི་ཚེར་བླ་ན་མེད་པའི་གཟི་བརྗིད་དང་སྤོབས་པ་སྩལ་ཡོད།

མདོར་ན། དད་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་སྐྱེས་རབས་འབྲི་ཀློག་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། དཀོན་མཆོག་ཏཱ་ལ་ལས། “ དད་པ་སྔོན་འགྲོ་མ་ལྟར་བསྐྱེད་པ་སྟེ། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་བསྲུང་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱེད། །དོགས་པ་སེལ་ཞིང་ཆུ་བོ་རྣམས་ལས་སྒྲོལ། །དད་པས་བདེ་འགྲོའི་གྲོང་ཁྱེར་མཚོན་པ་ཡིན། །”ཞེས་པ་དང༌། མཁས་མཆོག་དཔའ་བོས་ཀྱང་། གྲགས་པའི་མཚན་མར་གྱུར་པ་བཟང་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས། །བདེ་བར་གཤེགས་གྱུར་ལམ་རྣམས་གང་ཡིན་བསྟན་པར་འགྱུར།།ཡིད་ལ་དད་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་དད་པར་འགྱུར། །ཆོས་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་གྱིས་དགའ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་་ཚན་པ་རེ་རེར་མཇལ་བས་ཀྱང་ཀློག་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་ཐར་བའི་ས་བོན་འཇོག་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །

གསུམ་པ། སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་གི་བྱུང་རིམ།

ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་གླེང་གཞི་ལས། “མར་མེ་མཛད་ཀྱི་ཞབས་གྱི་དྲུང་འདིར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སྨོན་ལམ་བཏབ་བོ། །ཇི་སྲིད་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་གྱི་ལུས་སྤངས་པའི་བར་དང༌། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་འཁྲུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གྱི་བར་གྱི་ལམ་ནི་རིང་པོའི་གླེང་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་སྲིད་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་འཕོས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་ནས་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གྱི་བར་ནི་གླེང་གཞི་བར་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་དང༌། གང་དུ་ཞུགས་ནས། དེ་དང༌། དེ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་ཉེ་བའི་གླེང་གཞི་ཞེས་བྱ་བའོ། །”[15]ཞེས་སོགས་ཀྱིས་མདོར་བསྟན་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་ཐོག་མར་གང་ནས་འབྱུང་བའི་ཁུངས་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །

སྐྱེས་རབས་ནི་རྒྱ་གར་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཀྱི་ནང་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་མཚོན་ན། བརྗོད་གཞི་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་དམིགས་བསལ་རྩོམ་རིག་ཅིག་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲོལ་བོད་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་མཁན་ནི། འཇིག་རྟེན་མིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་བཀའ་དྲིན་ཅན་རྣམས་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་བ་ཆེན་པོས། “འོན་ཏེ་རྒྱ་གར་གྱི་པཎ་ཆེན་ཁ་སྤུ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསར་དུ་བརྩམས་པ་དང༌། སྐད་གཉིས་སྨྲ་བའི་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་རྗེས་འཇུག་གི་བསྟན་འཛིན་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དར་རྒྱས་སུ་མཛད་པ་ནི་རང་ཉིད་མཁས་པར་བསྒྲུབ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་གྱ་ཚོམ་གྱིས་ཚུལ་དེར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དད་པ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་དད་པ་གསར་དུ་སྤེལ་བ་དང༌། དད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ།

ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་འབྱུང་གནས་སྦས་པ་དང་། འཇམ་དཔལ་གོ་ཆ། ཤཱཀྱ་བློ་གྲོས། ཤོང་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། བྱམས་པའི་དཔལ། ཐར་ལོ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན། ས་དབང་བཟང་པོ། བནྡེ་དེ་བ་ཙནྡྲས[16]། ཁམས་པ་དགེ་སློང་བློ་གྲོས་རྒྱལ་པོ། ཡར་ལུངས་པ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། ག་རོང་ཚུལ་ཁྲིམས་འབྱུང་གནས་སོགས་ནི་དཔེ་མཚོན་ཙམ་ཡིན་ནོ། །

དུས་ཕྱིས་ཞ་ལུ་ལོ་ཆེན་[17]དང་། ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་དང་། རྗེ་ཙོང་ཁ་པ། གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ། ས་སྐྱ་ཨ་མེས་ཞབས། ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཆེན། ཀ་ཐོག་སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ། སི་ཏུ་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་སོགས་ཀྱིས་མཆན་བུ་འདེབས་པ་དང་། གསར་རྩོམ་མཛད་པ། ཊཱིཀ་བྱེད་པ། རི་མོར་འབྲི་བ། སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་གྱིས་འཆད་ཉན་དང་ཞུ་དག་གནང་བ་སོགས་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བ་མཛད། སྐྱེས་རབས་དང་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་མདོ་མཛངས་བླུན་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཡི་གེ་ལས་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་འགོས་ཆོས་འགྲུབ་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་སྣ་ཚོགས་བརྗོད་བྱར་བཀོད་པའི་བསྟོད་རྩོམ་སྣ་ཚོགས་བོད་འགྱུར་བྱུང་བ་དེས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཇེ་ཕྱུག་ཏུ་བཏང་ཡོད།

བོད་དུ་མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ཆེན་ཁག་འཆད་ཉན་བྱ་སའི་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་གི་གདན་ས་ཧ་ཅང་མང་ནའང་། བཀའ་གདམས་པའི་གདན་ས་ཁག་ཏུ་སྐྱེས་ཚོམས་གཉིས་ [[18]]ལ་སློབ་གཉེར་བྱ་སྲོལ་བྱུང་བ་ལས། གཞན་དག་ལ་དེ་ཙམ་མེད་པར་སྣང་སྟེ། གོང་ས་ལྔ་ཆེན་པོས། “ གླེགས་བམ་ ( སྐྱེས་རབས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་། ) འདི་ཉིད་གཟིགས་པ་ལྷུར་ལེན་པ་དཀོན་པ་འདྲ་ཞིག་འདུག་ཀྱང༌། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུར་གནས་པར་བཤད་པའི་ད་ལྟ་ལྔ་ཕྲག་དྲུག་པའི་ནང་དུ་ཡོད་པས་གཞུང་ལུགས་འདི་དག་འཆད་ཉན་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་འོང་སྲིད་སྙམ་རང་གིས་རང་ལ་བློ་བག་ཉེ་བར་བསྲོས་ཏེ་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་གྱི་མ་དཔེ་འདི་བཞིན་རྒྱ་དཔེ་དང་བསྟུན་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལོ་ཆེན་ཆོས་སྐྱོང་བཟང་པོས་ཞུས་དག་མཛད་པའི་དཔེ་རྒྱུན་ཡིན་པས་འཁྲུལ་པ་ག་ལ་སྲིད་ཀྱང༌། བུ་དཔེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པར་ཡི་གེ་ནོར་བའི་སྐྱོན་འདྲ་ཡོད་འདུག་པ་ནས་རིན་སྤུངས་ས་སྤྱོད་དབང་པོའི་ཕྱག་དཔེ་ཁུངས་དག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་བསྟུན་འདར་ལོ་ངག་དབང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་འབྲུ་ཞུས་དང༌། དོགས་གནས་ཀྱི་སར་སྒྲའི་དཔྱད་པས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང༌། རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཚིག་རྐང་རེ་གཉིས་ཆད་པ་སྣོན་པ་དང་བསྒྱུར་དུ་བཅུག །”ཅེས་གསུངས་པ་འདིས་དུས་སྐབས་དེར་སྐྱེས་རབས་སྤྱི་དང་། ཡང་སྒོས་སྐབས་དེར་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་ཏོག་ལྟ་བུར་བའི་རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་ཤན་སྦྱར་ཡིག་ཆ་དང་། དེའི་སྤུས་ཚད། འཆད་རྒྱུན་གྱི་གནས་བབ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ལ་སླེབས་ཚུལ་ཟུར་ཙམ་རྟོགས་ཐུབ།

རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་ཕྱི་ལོ་ ༡༤༠༩ ལོར་ལྷ་ལྡན་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་གསར་འཛུགས་སྐབས་སྐྱེས་རབས་འཆད་པའི་སྲོལ་སླར་ཡང་དར་བ་བྱས་ཤིང་། དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་དུས་ཕྱིས་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དང་། བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་སོགས་དགེ་ལྡན་པའི་གདན་ས་ཁག་ཏུ་སྨོན་ལམ་སྐབས་སྐྱེས་རབས་འཆད་སྲོལ་དར་ཡོད། ལར་ནས་སྐྱེས་རབས་ངག་ནས་འཆད་པ་དང་། རི་མོར་འབྲི་བ་སོགས་ཀྱི་ སྲོལ་འདི་ནང་པའི་ཡུལ་གྲུ་གཞན་རྣམས་སུ་ཡང་ཆེས་དར་བར་སྣང་སྟེ། དགེ་ཆོས་ཀྱིས་སིངྒལའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་“བཞི་མདོ་རྣམས་ན་རས་གུར་ཕུབ་པའི་འོག་ཏུ་དགེ་སློང་རེ་བཞུགས་པའི་མདུན་ན། དགེ་བསྙེན་དཀར་པོ་སྤྲ་བའི་མེ་འདྲ་བ་དག་གིས་བསྐོར་ཏེ་སྐྱེས་རབས་འཆད། ཅེས་པ་ནས་། ཡུལ་མིའི་ཤན་གྱིས་མུ་སྟེགས་དང་ཀླ་ཀློའི་ཚོང་དཔོན་དག་གིས་ཀྱང་ས་གའི་དུས་སྟོན་བྱེད། ཉིན་དེ་ལས་ཉམས་སུ་དགའ་བ་མེད་”[19]ཅེས་སོགས་བྲིས་པ་འདིས་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེས་རབས་དང་འབྲེལ་སྟོན་པའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་གང་སར་ཕྱེས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ནི་རང་རེའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཡང་དཀོན་ནམ་སྙམ།

རང་རེའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆར་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་ཚོར་མཚོན་ན། སྐྱེས་རབས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ཕལ་མོ་ཆེ་གང་ན་བཞུགས་སྙམ་པ་དག་གིས་ནི། ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ན་ཐས། “ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་མང་པོ་དེ། །འདུལ་བ་ལུང་གི་ནང་ན་ཡོད།། [20]”ཅེས་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་ཡིན་པའི་ལན་ཞིག་གསུངས་པ་དེ་ཐུགས་ལ་འདོགས་རིགས་ཏེ། བཀའ་འགྱུར་ནང་བཞུགས་པའི་འདུལ་བ་པོད་བཅུ་གསུམ་ནི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་བང་མཛོད་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་སྣང་། སྐྱེས་རབས་ནི་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་སྔ་མ་རྣམས་སུ་ཡུལ་གང་དུ། ཚུལ་ཇི་ལྟར། ངོ་མཚར་གྱི་མཛད་པ་གང་ཞིག་བསྐྱངས་པའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་མཐའ་དག་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ལམ་ནས་ཞིབ་མོར་བྲིས་པའི་ཇི་བཞིན་བརྗོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཡིན། འདིའི་ནང་རྒྱལ་བོ་ཟླ་འོད་ལྟ་བུ་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པའི་སྐུ་ཚེ་སྔ་མ་དང་། ང་རྒྱལ་ཅན་ལྷས་བྱིན་དང་། གཏི་མུག་ཅན་སོར་ཕྲེང་ཅན་དང་། འདོད་ཆགས་ཅན་གཅུང་དགའ་བོ་དང་། དགེ་སློང་མ་ཨུཏྤལའི་སྐོར་[21]ལྟ་བུ་སྐུ་ཚེ་དེའི་གདུལ་བྱ་དམིགས་བསལ་བའི་སྐོར་དང་། མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་སྐོར་[22]ལྟ་བུའི་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་ལུང་བསྟན་ཁག་ཅིག་དང་། གཞན་ཡང་། ལས་འབྲས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་དཔེ་མཚོན་དུ་སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་འདིའི་རིང་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་བྱས་ཉེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལས་བཅུ་[23]སྤྱད་པའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་ཡལ་འདབ་ལྟ་བུ་[24]རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མྱངས་པའི་སྐོར་ཡང་གསལ་བོར་བསྟན་ཡོད།

བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་དུས་སུ་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་བོད་དུ་བསྒྱུར་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་སྐོར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཕྱོགས་སྒྲིག་སྐད་གྲགས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་རང་གི་ཞལ་ནས་གསུངས་པར་གྲགས་པའི་མདོ་མཛངས་བླུན་ཡིན། བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་སྔ་མའི་རྣམ་ཐར་ཁག་དང་། རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་དགུང་ལོ་ཉེར་དགུའི་སྟེང་རྒྱལ་བོའི་ཁབ་དང་། དམག་གི་དཔུང་། བཙུན་མོའི་འཁོར་སོགས་འདི་སྣང་སྲིད་པའི་ཕུན་ཚོགས་ལ་ཐུགས་ཞེ་ནས་ལོག་སྟེ་ཞི་བའི་ནགས་སུ་ལོ་མང་རིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སླད་དུ་ཆོས་པ་གཞན་གྱིས་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་དཀའ་ཐུབ་སྤྱད་མོད། དེ་ནི་ཞི་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་མིན་པར་རྟོགས་ཏེ་ལེགས་སྐྱེས་མས་ཕུལ་བའི་འོ་ཐུག་མཆོད་ཅིང་། དེ་ནས་བསམ་གཏན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ་ཚད་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་རྙེད། མཐར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ་བདུད་བཞིའི་དཔུང་ཚོགས་མ་ལུས་པ་བཅོམ་སྟེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས། ཡུལ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སིར་འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོར་བདེན་བཞིའི་རྣམ་བཞག་ཚང་བར་བསྟན་རྗེས་གདུལ་བྱ་ཐུན་མོང་བ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པའི་མཛད་པ་སྟེ། དཔེར་ན། རྒྱལ་བུ་སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོས་སྟག་མོ་བཀྲེས་པ་ལ་ལུས་སྦྱིན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སླད་དུ་ལུས་ལས་སྙིང་པོ་ལེན་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་མཛད་པ་ལྟ་བུའོ། །

མཛད་པ་དེ་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་ཏེ་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་། ཕྱོགས་གླང་ཡབ་སྲས། སློབ་དཔོན་ཙནྟྲ་གོ་མི། སློབ་དཔོན་དཔའ་བོ། ཆོས་རྒྱལ་དགེ་དབང་སོགས་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་བོ་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་པའམ་ཡང་ན་ལས་རྒྱུ་འབྲས་དང་ཚེ་སྔ་ཕྱིའི་རྣམ་གཞག་ལ་ཡིད་ཆེས་སྐྱེ་ཕྱིར་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་བརྗོད་གཞིར་བཟུང་སྟེ་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་སྣ་ཚོགས་པ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དང་། གསར་རྩོམ་མཛད་སྲོལ་བྱུང་ཞིང་། དེ་དག་ཀྱང་རྩ་བ་ཇི་བཞིན་བརྗོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་གི་ལམ་ནས་བཀོད་ཅིང་། ཞར་ལ་མི་སྣའི་བསམ་སྤྱོད་དང་། ཡིད་འགྱུར། ཁོར་ཡུག་གི་གནས་བབ། མི་ཚེའི་བསླབ་བྱ་སོགས་ཧ་ཅང་གོ་བདེ་བའི་སྐད་ཆའི་ལམ་ནས་བྲིས་པ་དང་། འགའ་རེ་ཚིག་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་བརྩམས་པ་སོགས་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ངོ་། །

དུས་རབས་སྔ་ཕྱིའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེས་རབས་རྩོམ་ཡིག་ཇི་ལྟར་སྤེལ་བའི་རིམ་པ་དང་། དར་ཁྱབ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན། བསམ་བློའི་རིན་ཐང་། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཡོན་ཏན་བཅས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་གྲུབ་འབྲས་གྱ་ནོམ་པ་བླངས་ཡོད་ཅིང་། སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་ནི། ཁྱད་ཆོས་བཞི་ལྡན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མར་གསུང་པ་པོ་སྟོན་པ་རང་ཉིད་ཡིན་པ། བརྗོད་བྱ་སྟོན་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་སྔ་མའི་བྱུང་བ་རྣམས་བརྗོད་པ་ཤུགས་ཆེ་བ། གང་ཞིག་མཛད་པ་མཐའ་དག་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་པ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཐར་པའི་ས་བོན་དང་། སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གིས་མཚོན་པའི་བྱང་ཆུབ་དོན་གཉེར་གྱི་འདུན་པ་སྐྱེས་ཏེ་རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ལ་ཉེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །

སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་ནི་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཞལ་བཞུགས་དུས་ནས་ཚད་མར་གྱུར་པའི་བཀའ་ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་སྤྱི་དང་། ཡང་སྒོས་ཀུན་དགའ་བོ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཐོས་བསམ་གྱི་གོ་ཡུལ་དུ་རྩ་བ་བརྟན་པོ་ཚུགས་པ་དང་། རིམ་གྱིས་དཔའ་བོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྩོམ་རིག་གི་ལམ་ནས་རྩ་བ་དང་། འགྲེལ་བ། རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བ་སོགས་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་འཕེལ་ཏེ་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་གི་ཡལ་འདབ་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་པར་བྱས་ཤིང་། ངོམ་དུ་རུང་བའི་ཚིག་དོན་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་རྒྱས་ཏེ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་མང་པོར་འབྲི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱབ་གདལ་བྱུང་བའི་རྩོམ་རིག་གཏིང་ཟབ་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །

བཞི་པ། སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་གི་དབྱེ་བ།

ང་ཚོས་འདི་ལྟར་སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་སྐབས། ངེས་པར་ཡིད་ལ་ངེས་དགོས་པ་གཅིག་ནི། འཕགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ “ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང༌། བདེ་བའི་ཕྱིར་གསུང་རབ་ཡན་ལག་དགུ་མདོའི་སྡེ་དང༌། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང༌། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང༌། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང༌། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང༌། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང༌། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང༌། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང༌། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་རྣམས་སྟོན་ཏེ། ”[25]ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དེའི་ནང་སྐྱེས་རབས་ཀྱང་བགྲང་ཡོད། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས། “ གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྣམ་པར་ངེས་པའི་གཏམ་གཉིས་ ” ཅུང་མི་འདྲ་བར་བཤད་ཡོད། མདོར་ན། དེ་དག་ལས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུར་བྱུང་བ། གླེང་གཞི་བཅས་ནི། དིང་སང་གི་ཉམས་ཞིབ་པ་ཚོས་འཆད་སྟངས་ལྟར་ན་ལོ་རྒྱུས་སྟོན་པའི་ཡི་གེར་ངོས་བཟུང་བྱས་ན་འགྲིག་སྙམ་མོ། །

འདུལ་བ་ལུང་[26]ནས་བྱུང་པའི་སྐྱེས་རབས་དང་། ལས་བརྒྱ་པ་དང་། རྟོགས་བརྗོད་བརྒྱ་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་རོལ་བའི་མདོ་དང་། མཛངས་བླུན་གྱི་མདོ་དང་། མྱང་འདས་ཆེན་པོའི་མདོ་དང་། མདོ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་བཅས་ལས་བྱུང་བ་ཁག་མང་དུ་ཡོད་པ་ལས། སྐྱེས་རབས་འཆད་སྐབས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་རྣམ་གཞག་སོ་སོར་བཀྲལ་ཏེ་འཆད་ཚུལ་མ་འདྲེས་པར་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཚུལ་ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ཐཱས་གསུངས་ཡོད་དེ། ཁོང་གིས་ “ བོད་ཀྱི་ཕྱོགས་འདིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཉིས་པར་གྲགས་པས་ཀྱང་། མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་བཅུ་གཅིག་རྒྱ་ཆེན་རོལ་དང་བསྟུན། ཐ་མ་ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ནས་འབྱུང་བས་ཁ་འགེངས་མཛད་དེ། དེ་ནི་འགྲིག་པར་མ་མཐོང་ལ། དེས་མཚོན་པའི་གཞན་ཡང་མང་ངོ་། ”[27]ཞེས་གསུངས་པ་དེར་ཐུབ་པའི་རྣམ་ཐར་འཆད་མཁན་ཚོསངེས་པར་ཐུགས་སྣང་བྱ་དགོས་སོ། །

སྐྱེས་རབས་གཅིག་ཉིད་མདོ་གསུམ་དང་བསྟན་བཅོས་མང་པོའི་ནང་དུ་འབྱུང་བ་ནི་སྟག་མོ་ལུས་སྦྱིན་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་། དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་དུ་བཞུགས་པའི་་<< དཔལ་གྱི་སྡེའི་རྟོགས་བརྗོད། >> དང་། << བསོད་ནམས་སྟོབས་ཀྱི་རྟོགས་བརྗོད། >> དང་།  << ཟླ་འོད་ཀྱི་རྟོགས་བརྗོད། >> སོགས་ནི་མང་པོ་ཞིག་ནི་མདོ་སྡེ་[28]ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །

བསྟན་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་སྐོར་ལ་པོད་ལྔ་བཞུགས་ཤིང་། དེ་དག་ནི། པོད། ཀེ། ཁེ། གེ། ཧུ། ཨུ། བཅས་ཡིན་ཞིང་། པོད་སྔ་མ་གཉིས་ཀ་སྐྱེས་རབས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ཡིན། པོད་གེའི་ནང་ཆོས་ཚན་བཅུ་དྲུག་བཞུགས་ཤིང་། དེའི་ནང་སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས་མཛད་པའི་<<བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཎྜཱིའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པ། >>[29]ཞེས་པ་དང་། <<སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་>> ཞེས་པའི་སྙན་ངག་གཉིས་ལས་གཞན་རྣམས་ནི་ཐད་ཀར་སྐྱེས་རབས་ལ་དེ་ཙམ་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་མོད་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་དོ། །

༡) མདོ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེས་རབས།

གཤམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་ཁག་འབྱུང་སའི་མདོ་ཁག་ཅིག་དཔེ་མཚོན་དུ་འགོད་པར་བྱ་སྟེ།
མཛངས་བླུན་བྱ་བའི་མདོ།
གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ།
རྒྱལ་ཆེན་རོལ་བའི་མདོ་སོགས་ཡིན་ནོ། །

༢) འདུལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེས་རབས། 

གླེང་གཞི།
ཕྲན་ཚེགས། 

༣) བསྟན་བཅོས་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེས་རབས།

སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ[30]ཞེས་བྱ་བའི་སྙན་ངག་ཆེན་པོ།

༡) སྐུ་བལྟམས་པ།
༢) བཙུན་མོའི་འཁོར་ན་གནས་པ།
༣) ཐུགས་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་པ།
༤) བུད་མེད་ཀྱི་གེགས་བྱས་པ།
༥) ཕྱི་རོལ་ཏུ་མངོན་པར་བྱུང་བ།
༦) བསྔགས་ལྡན་ཕྱིར་ལ་བཟློག་པ།
༧) དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་ནགས་སུ་ཞུགས་པ།
༨) བཙུན་མོའི་འཁོར་སྨྲེ་སྔགས་བཏོན་པ།
༩) གཞོན་ནུ་རྗེས་སུ་ཚོལ་བ།
༡༠) བཟོ་སྦྱངས་སྔོན་དུ་སོང་བ།
༡༡) འདོད་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨོད་པ།
༡༢) རིང་འཕུར་དང་ལྷག་སྤྱོད་ཀྱི་དྲུང་དུ་གཤེགས་པ།
༡༣) བདུད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ།
༡༤) མངོན་པར་རྫོགས་པ་བྱང་ཆུབ་པ།
༡༥) ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ།
༡༦) སློབ་མ་མང་པོ་དང་ལྡན་པ།
༡༧) ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་གཤེགས་པར་མཛད་པ།
༡༨) མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པ།
༡༩) ཡབ་སྲས་མཇལ་བ།
༢༡) རྒྱལ་བྱེད་ཀྱི་ཚལ་རབ་ཏུ་བཞེས་པ།
༢༢) ལས་ཀྱི་རྒྱུན།
༢༣) ཨ་མྲ་སྐྱོང་མའི་ནགས་གཟིགས་པ།
༢༤) སྐུ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ།
༢༥) ལིཙྪ་བཱི་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ།
༢༦) མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་གཤེགས་པ།
༢༧) མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བསྔགས་པ།
༢༨) སྐུ་གདུང་རྣམ་པར་བགོས་པའི་ལེའུ་བཅས་ཁྱོན་ཉེར་བརྒྱད་བཞུགས་སོ། །

༤) སྙན་ངག་གི་ངོ་བོར་བཞེངས་པའི་སྐྱེས་རབས།

བསྔགས་འོས་བསྔགས་པ།
སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པ།
སྐྱེས་རབས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་།
སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་ཕྲེང་བ།
སྐྱེས་རབས་བརྒྱ་པ།

༥) སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ངོ་བོར་འཕོས་པའི་སྐྱེས་རབས།

 སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ངོ་བོར་བཞེངས་པའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་སྐོར་གླེང་སྐབས་གཤམ་གྱི་ཚིག་འདི་ཡིད་ལ་ངེས་དགོས་ཏེ། མྱང་འདས་ཀྱི་མདོ་ལས། “ལྡ་ལྡི་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུའང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རི་མོར་བྲིས་པ་ཆེན་པོ་དག་ཐོགས་སོ། །རི་མོའི་གཟུགས་རེ་རེའི་གློ་གཡས་གཡོན་ནས་ཀྱང་ཟློས་གར་གྱི་གར་ཐབས་ཡུལ་དབུས་ནས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་དེ། གར་ཐབས་བྱེད་པ་དེའི་ནང་ན་སིལ་སྙན་རིན་པོ་ཆེ་ལས་བྱས་པའི་རྫ་རྔ་དང༌། འཁར་རྔ་དང༌། རྔ་ཟླུམ་དང༌། པི་ཝང་དང༌། གླིང་བུ་དང༌། པི་ཝང་རྒྱུད་གཅིག་པ་དང༌། རྔ་བོ་ཆེ་དང༌། དུང་ལ་སོགས་པ་དག་བརྡུང་ཞིང་འབུད་དོ། །གར་ཐབས་ཀྱི་སིལ་སྙན་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་སྟོངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་བརྗོད་ཅིང་གདུང་གདུང་སྐད་དུ་དབྱངས་ལེན་ཏོ། །”[31]ཞེས་གསུངས་པ་འདིས་འཕགས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་སྟོན་ལ་ཉེ་བ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཡིད་སྐྱོ་བས་མནར་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རི་མོར་བྲིས་ཏེ་ལག་ཏུ་ཐོགས་ཤིང་། མཆོད་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པའི་རོལ་མོ་སྣ་ཚོགས་པའི་ལམ་ནས་ཡིད་སྐྱོ་བའི་གདུང་གླུ་ལེན་བཞིན་པའི་ངང་ཚུལ་བསྟན་ཡོད།

༡) སན་ཅིའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་བརྐོས་རིས།
༢) ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་གི་གྱང་རིས།
༣) ཨ་ཇིན་ཏའི་རྡོ་བརྐོས་རི་མོ།
༤) ཨ་ལྕི་ཆོས་འཁོར་གྱི་ཚོན་རིས།
༥) རྒྱལ་རྩེ། གོང་དཀར། ས་སྐྱ། སྣར་ཐང་།
༦) ནོར་བུ་གླིང་གའི་སྤྱན་གསལ་ཕྲོ་བྲང་གི་ལྡེབས་རིས།
༧) སྐུ་འབུམ། བླ་བྲང་གི་དབྱར་གནས་ཐང་ག་དང་མེ་ཏོག་མཆོད་པ[[32]། (འདི་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ཡིན།)
༩) བྲག་བྱ་ཁྱུང་གི་ཚོགས་ཆེན་གོས་ཐང་།
༡༠) ཀརྨ་སྒར་བྲིས་སོགས་མང་དུ་བྱུང་ངོ་། །

༦) ཟློས་གར་གྱི་ངོ་བོར་བརྩམས་པ།

ཀླུ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་ཟློས་གར།  དཔལ་དགའ་བའི་ལྷས་མཛད།
འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་ཟློས་གར། ཙནྟྲགོ་མིས་མཛད།

༧) བོད་ཀྱི་ཆེས་ཐོག་མའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་འགྱུར་དང་རི་མོའི་སྐོར།

 བོད་དུ་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་རྐྱང་པའི་དཔེ་ཆ་འགྱུར་བའི་ཐོག་མ་ནི། སློབ་དཔའ་བོས་མཛད་པའི་སོ་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་དེར་བཀའ་འགྱུར་ནང་གི་སྐྱེས་རབས་ཁ་འཐོར་བ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་ཏེ་སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་རྒྱུད་ཅེས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཏེ་བརྩམས་ཤིང་། དེ་ཉིད་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་དུས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་བིདྱཱ་ཀ་ར་སི་ཧཾ་དང༌། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་མཉྫུ་ཤྲཱི་ཝརྨས་བསྒྱུར་བ་དང་། གཞུང་འདིར་ཤློ་ཀ་སུམ་སྟོང་ཕྱེད་དང་བཞི་སྟེ་བམ་པོ་བཅུ་གཉིས་མ་ལངས་ཙམ་[33]ཡོད་ཅེས་མཇུག་བྱང་དུ་བྲིས་ཡོད་ཅིང་། བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེའི་ཁྲོད་དུ་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གསུང་ཆོས་ཀྱང་གཙོ་བོ་འདི་ཉིད་མཛད་སྲོལ་ཆེ་བར་སྣང་།

དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་སེངྒེ་ཞབས་འབྲིང་གིས་དཔའ་བོས་མཛད་པའི་སྐྱེས་རབས་སུ་མ་འདུས་པ་སོ་ལྔ་བརྗོད་བྱར་བཀོད་དེ་མཛད་པ་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་པཎྜི་ཏ་ཨ་ལཾ་ཀ་དེ་བའི་ཞབས་དང༌། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་འབྱུང་གནས་སྦས་པས་དཔལ་གྱི་སྒྱེའུ་རིའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བསྒྱུར་ཚུལ་མཇུག་བྱང་དུ་བྲིས་ཡོད།

བོད་དུ་སྐྱེས་རབས་སྒྱུར་མཁན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་སྐད་གྲགས་ཅན་གཅིག་ནི། ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ཡིན་ཏེ། ཁོང་གིས་ཕྱི་ལོ་ཆོས་རྒྱལ་དགེ་དབང་གིས་མཛད་པའི་སྐྱེས་རབས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་འདི་ཉིད་མང་ཡུལ་སྐྱིད་གྲོང་དུ་སྙན་ངག་གི་རྩལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་བོད་འགྱུར་མཛད་ཡོད། ཤོང་སྟོན་གྱིས་སྙན་ངག་གི་ཚིག་སྦྱོར་ཧ་ཅང་ཚད་མཐོན་པོའི་སྒོ་ནས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་བོད་འགྱུར་གནང་བ་འདིས་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་ཁྲོད་དུ་སྙན་ངག་ལ་སློབ་འདོད་ཀྱི་ཚ་རླབས་གསར་པ་ཞིག་འཕྱུར་བཅུགས་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ་བོ། །

༡) སྐྱེས་རབས་ཞལ་ཐང་གི་རི་མོའི་བྱུང་རིམ།

 སྟོན་པའི་སྐྱེས་རབས་རི་མོའི་ལམ་ནས་འབྲི་བའི་སྲོལ་དེ་རྒྱ་གར་ལ་སྔ་མོ་ནས་ཡོད་པ་མུ་ཏིག་འཁྲིི་ཤིང་གི་རྟོགས་བརྗོད་དང་མདོ་མྱང་འདས་སོགས་དང་། དུས་ཕྱིས་ཨ་ཇིན་ཏའི་རྡོ་བརྐོས་སོགས་ལས་ཀྱང་ཤེས་ཐུབ་ཅིང་། བོད་ལ་མཚོན་ན་ནི། རི་མོ་བྲིས་པའི་སྐྱེས་རབས་ཐོག་མ་དེ་ནི། དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་ “སྨན་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་བཟོ་མཁས་པ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོས་ཕྱི་ལོ་ ༡༤༢༥ རྒྱལ་རྩེ་སྡེ་སྲིད་རབ་བརྟན་ཀུན་བཟང་འཕགས་ཀྱིས་རྒྱལ་རྩེ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཡང་ཐོག་གི་བར་ཁྱམས་སུ་དཔལ་གྱི་སྡེའི་རྟོགས་བརྗོད་སོགས་ཡལ་འདབ་ཉེར་གཉིས་བདམས་ནས་བྲིས་པ་ ”[34]དེ་ཡིན་གསུངས་མོད། བོད་བཙན་པོའི་སྲིད་ལུགས་དང་མངའ་ཐང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན། ལ་དྭགས་སུ་ཡོད་པའི་ཨ་ལྕི་ཆོས་འཁོར་གྱི་རྟེན་གཙོའི་གོས་ཤམ་ངོགས་སུ་ཡང་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་རི་མོ་བྲིས་པ་མཇལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་༡༤༦༤ ལོར་གོང་དཀར་ཆོས་སྡེ་ཕྱག་བཏབ་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ལྡེབས་རིས་སུ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་བྲིས་པ་ནི་གཉིས་པ་དང་། དེ་རྗེས་༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་འབྲས་སྤུངས་ཚོགས་ཆེན་འདུ་ཁང་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་ཏེ་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ངོས་གཉིས་སུ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ཧྲིལ་པོ་བྲིས་གནང་བ་དང་། ཀ་ཐོག་སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རི་མོའི་ལམ་ནས་སྐྱེས་རབས་བྲིས་པ་སོགས་སྟོད་ལ་དྭགས་ནས་སྨད་རྒྱ་རོང་གི་བར་གྱི་བོད་ཆེན་པོའི་དགོན་སྡེའི་གཙུག་ལག་ཁང་རྙིང་མ་རྣམས་དང་། ལྷ་ཁང་། མཆོད་རྟེན་སོགས་སུ་སྐྱེས་རབས་འབྲི་བཞེངས་ཀྱི་སྲོལ་ཆེས་ཆེར་དར་བར་སྣང་ངོ་། །

ལྔ་པ། སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་གི་འབྲི་ཐབས།

སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་འབྲི་ཐབས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད་ཅེས་སྒྲིག་གཞི་ངེས་ཅན་ཞིག་འཇོག་ཏུ་མེད་ནའང་། དེ་དག་ལ་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡོད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེ་སྔ་མའི་མཛད་པ་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོར་བཀོད་པ་དེ་ཡིན། མདོ་དང་། འདུལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེས་རབས་ཕུད། སྐྱེས་རབས་རྩོམ་ཡིག་སྣ་མང་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་ཆེས་སྔ་བ་ནི། སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས་མཛད་པའི་ << བསྔགས་འོས་བསྔགས་པ་>> དང་། << བསྟོད་པ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་པ་ >> དང་། << རྟོགས་བརྗོད་བརྒྱ་པ། >> དང་། << སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པ་>>བཅས་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་འདི་ལ་སློབ་དཔོན་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་འགྲེལ་བ་ཡང་མཛད། དཔའ་བོ་སྙན་ངག་མཁས་པ་གྲགས་ཅན་ཡིན་པ་ནི། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་གསུང་ལས་ཀྱང་ཤེས་ནུས་ཏེ། ཁོང་གིས། “ ཙནྡྲ་གོ་མི་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་དག ། སྙན་ངག་དཔའ་བོ་ལས་བྱུང་སྡེབ་སྦྱོར་མཁས། ། མེ་ཏོག་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལོངས་སྤྱོད་ལྡན། ། ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ང་མིན་སུ། ། ”ཞེས་གསུངས་ཡོད།

དུས་རབས་བདུན་པར་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་། དེ་ནས་བཟུང་རིམ་གྱིས་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་བཀའ་བསྟན་མང་པོ་བོད་དུ་བསྒྱུར་མགོ་བརྩམས་པ་ནས་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་རྩོམ་རིག་ལ་དམིགས་བསལ་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། དེ་བས་ཀྱང་བཀའ་བསྟན་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་ནི། དབུ་ནས་མཇུག་བར་དུ་གཞན་ཕན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་རང་བཞིན་གྱི་རྩོམ་རིག་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། དེའི་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སློབ་པ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་གཞན་དོན་དུ་དཀའ་བ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་གསོ་དང་དེའི་བསམ་བློའི་མཁའ་དབུགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་དང་། བལ་ཡུལ། བོད། འབྲུག་པ། འབར་མ། ཀན་པོ་ཌ། ཐེ་ལནྜི། ཨིན་ཌི་ནི་ཤི་ཡ། ལའ་བོ། ཐེ་ཝན། ཉི་ཧོང་། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ། དེ་བཞིན་དུ་བོད་རིགས་སུ་གཏོགས་པའི་རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་དང་། ནང་པ་མ་ཡིན་ཡང་ནང་པའི་རྩོམ་རིག་དང་གཏམ་རྒྱུད་ལ་དགའ་བའི་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཤེས་རིག་གི་ཁོར་ཡུག་མང་པོར་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་ཡོད་དེ།  <<རྒྱལ་བུ་སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོའི་སྟག་མོར་ལུས་སྦྱིན་པའི་གཏམ་རྒྱུད་>> དང་། <<རྒྱལ་པོ་ཟླ་འོད་ཀྱིས་མགོ་སྦྱིན་པའི་རྟོགས་བརྗོད་>> དང་། <<རྒྱལ་པོ་བྱམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མིག་སྦྱིན་པའི་རྟོགས་བརྗོད་>> སོགས་ནི་ཐུབ་པའི་སྐུ་ཚེ་སྔ་མའི་ཐུགས་སྟོབས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་ཡིན་ནོ། །

གནད་དོན་དེར་དགོངས་ནས་དུས་ཕྱིས་སུ་བྲིས་པའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་ལས་ཀྱང་། “སྟོན་པའི་སྐྱེས་རབས་ཁྲོད་ན་ཡོད་པའི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་སྣ་རྣམས་ནི་ཕལ་བོ་ཆེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་།”[35]ཞེས་སོགས་འབྲི་དགོས་བྱུང་བ་ལ་ཁག་ཅི་ཡོད་སྙམ་སྟེ། ཆོས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ཡིད་ཆེས་མེད་པའི་མི་ཞིག་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་ཡོང་ཆོག་པ་ཡིན་ནོ། །

༡) ཉམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐྱེས་རབས་འབྲི་ཐབས།

དེ་ལྟ་བུར་བྱུང་བའི་ཆོས་ཁུངས་བཙུན་པའི་ཉམས།
འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མེ་ལོང་བཞིན་གསལ་བའི་ཉམས།
ཆོས་པའི་རང་ཚུགས་བྲག་རི་ལས་བརྟན་པའི་ཉམས།
ལས་འབྲས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་བག་བྱེ་ལས་ཞིབ་པའི་ཉམས།
སྦྱིན་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་སྒོ་ཆེན་ཕྱེས་པའི་ཉམས།
ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལྗོན་པར་ཡལ་འདབ་རྒྱས་པའི་ཉམས།
བཟོད་པའི་གོ་ཆ་རྡོ་རྗེ་ལས་མཁྲེགས་པའི་ཉམས།
བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྟ་ཕོས་ཐང་ཆེན་བརྒལ་བའི་ཉམས།
བསམ་གཏན་གྱི་ནགས་སུ་ཏིང་འཛིན་ལ་ཞུགས་པའི་ཉམས།
ཤེས་རབ་ཀྱི་ཉི་ཟླས་འཇིག་རྟེན་བསྐྱངས་པའི་ཉམས།
བསོད་ནམས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཕྱོགས་མེད་རྒྱས་པའི་ཉམས།
གཞན་ཕན་གྱི་སྙིང་སྟོབས་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་ཉམས།
དད་པའི་རླབས་ཕྲེང་འཇིགས་མེད་དུ་འཕྱོ་བའི་ཉམས།
མི་སྣ་དང་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་བྱུང་རིམ་གསལ་བའི་ཉམས།
སྙན་ངག་གི་ཁྱད་ཆོས་རྦ་རླབས་བཞིན་འཕྱོ་བའི་ཉམས།
ཟློས་གར་གྱི་རང་བཞིན་མངོན་པར་གསལ་བའི་ཉམས།
གཞན་ཡང་ངག་རིག་སྨྲ་བའི་སྤྱི་སྐད་དུ། “ སྙན་ངག་མཁན་ལ་ཅི་ཡང་རྒྱན། ” གསུངས་པ་ལྟར་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་སྐྱེ་རབས་འབྲི་སྐབས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྨང་གཞིར་བྱས་ཏེ་འུད་བརྗོད་དང་རབ་བཏགས་ཀྱི་མཛེས་པ་སྤྲས་པའི་ཉམས་སོགས་ནི་རྩོམ་ཡིག་གསར་པ་ཞིག་འབྲི་སྐབས་ངེས་པར་བརྒྱུད་དགོས་པའི་དཔེ་མཚོན་ཙམ་ཡིན་ནོ། །

༢) གང་ལ་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་པའི་དཔེ་མཚོན།

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། དགེ་སློང་། རྒྱལ་པོ། ཚོང་དཔོན། བྲམ་ཟེ། དཀའ་ཐུབ་ཅན། གར་མཁན། སྙན་ངག་མཁན། རིགས་ངན། ཞལ་ཏ་མ་སོགས་མིའི་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་སྐོར་དང་། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་དང་། རི་བོང་། ཉ། བྱ་སྲེག རི་དྭགས། སྤྲེའུ། ངང་པ། ཤིང་རྟ་མོ། སེངྒེ་། གླང་ཆེན་སོགས་རི་དྭགས་དང་། འདབ་ཆགས་སོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་མང་པོ་བཞེས་ཚུལ་སྐྱེས་རབས་རྣམས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །

དྲུག་པ། སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་གི་ཤུགས་རྐྱེན།

 ས་སྐྱ་ཨ་མེས་ཞབས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ “ སྙན་ངག་རྩོམ་པའི་ཚིག་དཔེ་རྣམས་ཀྱང་འདི་ཉིད་ལ་གཙོ་བོར་མཛད་པའི་དུས་དེ་ཙམ་ནས་བཟུང་སྟེ་བོད་གངས་ཅན་འདིར་སྙན་ངག་ངོ་མཚར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བསྟན་པའི་རྒྱུན་རྨ་མེད་པ་ཞིག་ད་ལྟའི་བར་དུ་དར་རྒྱས་སུ་བྱུང་བར་མངོན་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་སྙན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བའི་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ངོ་མཚར་བའི་རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་མཛད་པ་རྣམས་དཔྱོད་ལྡན་མཁས་མང་འདུས་པའི་དབུས་སུ་འབེལ་བའི་གཏམ་གླེང་བ་དང་། དེའི་བཀོད་པ་མཐའ་དག་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་བཞུགས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། དགེ་འདུན་འདུ་བའི་ཀུན་དགའ་ར་བ་སོགས་ཀྱི་ལོགས་བྲིས་སུ་བྱ་བའམ། གཞན་ཡང་བྲིས་ཐང་དུ་བགྱི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྤེལ་བར་འདོད་པའི་སྐལ་པ་བཟང་པོ་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་བསམ་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ།[36]ཞེས་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་ཊཱིཀའི་མཛད་བྱང་ལས་གསུངས་པ་ལྟར། སྤྱིར་སྐྱེས་རབས་དང་ཡང་སྒོས་སྙན་ངག་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་ཚིག་དོན་གྱིས་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད་ཅིང་། དེ་བས་ཀྱང་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཕལ་མོ་ཆེས་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་དུ་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་བསྐྲུན་པའི་ཚད་ནི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་བརྗོད་དཀའ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་དོ།།

༡) ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པའི་དཔེ་མཚོན་སྤྱིར་བཤད་པ།

 སྐྱེས་རབས་ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་གོ་རིམ་དང་། མི་སྣའི་རང་བཞིན། ཁོར་ཡུག་གི་མཛེས་པ། སྐད་ཆའི་གོ་རིམ། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཛེས་པ་བཅས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་དེ། ཆབ་འགག་རྟ་མགྲིན་གྱིས་མཛད་པའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་ཚུལ་གླེང་བ་ལས། “བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས། སྒྲུང་གཏམ་དང་། སྙན་ངག ལེགས་བཤད། ཟློས་གར། བརྩམས་སྒྲུང་གི་ནང་དོན། ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས། རྩོམ་ལུས། བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་སློང་ཚུལ། མི་སྣའི་སྣང་བརྙན་བཏོད་ཚུལ། བྱུང་རིམ་འགོད་ཐབས། བརྗོད་དོན་གྱི་བསམ་བློ་ ”སོགས་ལ་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་ཚུལ་དཔེ་བརྗོད་དང་བཅས་ཧ་ཅང་ཞིབ་མོར་བྲིས་[37]ཡོད་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་རིགས་པའི་ལམ་ནས་ངོ་འཕྲོད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཤ་སྟག་ཡིན།  གཞན་ཡང་། བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་སྐལ་བཟང་མིག་སྒྲོན་གྱི་དོན་ཚན་བརྒྱད་པ། བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་ཚུལ་ཞེས་པ་ལས་ཀྱང་། “ བསམ་བློའི་ནང་དོན་དང་། རྩོམ་གྱི་ས་བོན། རྩོམ་ལུས།” [38]སོགས་ལ་ཤན་ཤུགས་ཚུལ་ཧ་ཅང་ཁ་གསལ་གོ་བདེའི་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ་བྲིས་པ་ལས་ཀྱང་རྟོགས་ཐུབ་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྲིས་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་སུས་ཐོག་མར་མདོ་མཛངས་བླུན་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང་། ནམ་ཞིག་ལ་བསྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་བརྩམས་ཆོས་<<མདོ་མཛངས་བླུན་གྱི་དཔྱད་པ་ཀེ་ཏ་ཀ་ཡི་ནོར་བུ།>>[39]ཞེས་པའང་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གཞུང་དང་འབྲེལ་བའི་བརྩམས་ཆོས་གལ་ཆེན་ཡིན། རྩོམ་ཡིག་སྔ་མ་ནི་བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་དུས་དེབ་ད་བར་ཁྱོན་དེབ་བརྒྱ་ལ་ཉེ་བ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ནང་གི་ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་རྩོམ་ཁོ་ན་དེ་ཡིན་ནོ། །

 ༢) བྱེ་བྲག་གང་ལ་ཤན་ཞུགས་པའི་དཔེ་མཚོན།

 ལེགས་བཤད་ལ་མཚོན་ན། ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་ནས་བྱུང་བའི་ལས་འབྲས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་གཞིར་བཟུང་གིས་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ་དང་། ཤེས་རབ་སྡོང་བུ། སྐྱེ་བོ་གསོ་ཐིགས་སོགས་ཀྱིས་ཤན་ཞུགས་པ་དང་། ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་ནང་དུ་རི་དྭགས་རི་རིའི་སྐྱེས་རབས་དང་། རྒྱལ་བུ་དགེ་དོན་དང་སྡིག་དོན་གྱི་རྟོགས་བརྗོད་དང་། མ་ག་དྷ་བཟང་མོའི་རྟོགས་བརྗོད་སོགས་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་དེ་དག་གི་སྒྲུང་མང་པོ་ཡོད་ཅིང་།  དུས་ཕྱིས་པཎ་ཆེན་བསོད་གྲགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་དགེ་ལྡན་ལེགས་བཤད་དང་། གུང་ཐང་གི་ཆུ་ཤིང་བསྟན་བཅོས། མི་ཕམ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ས་གཞི་སྐྱོང་བའི་རྒྱན་སོགས་ནི་ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ལ་རྗེས་ཟློས་ཀྱིས་བྲིས་པ་ཞིབ་ཏུ་བཀླགས་པས་ཤེས་སོ། །

ཟློས་གར་ལ་མཚོན་ན། བོད་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ཟློས་གར་དྲི་མེད་ཀུན་ལྡན་དང་། ཆོས་རྒྱལ་ནོར་བཟང་། འགྲོ་བ་བཟང་མོ། སྲས་དོན་ཡོད་དོན་གྲུབ་སོགས་ལ་ཡལ་འདབ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་པ་སྤྲིན་གྱི་བཞོན་པའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་བྱུང་བའི་གཞན་དོན་དུ་རང་ཉིད་བློས་གཏོང་ཕོད་པའི་སྙིང་སྟོབས་སམ། ཟང་ཟིང་གི་འཇིག་རྟེན་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པ་དང་། ཚེ་འདི་བློས་གཏོང་གིས་ཆོས་ཕྱིར་དཀའ་སྤྱད་ཀྱིས་ཐར་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་བསླབ་བྱའི་དཔེ་བླངས་ཡོད།

 ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་ལ་མཚོན་ན། བློན་པོ་མགར་ཀོང་ཇོ་སློང་དུ་འགྲོ་སྐབས་རིག་རྩལ་འགྲན་པའི་སྐོར་དང་། སྦ་བཞེད་ལས་བྱུང་བའི་ཀོང་ཇོའི་བུ་སྣ་ནམ་བཟས་ཕྲོགས་པ་ན་མ་གང་ཡིན་བརྟགས་ཐབས་སོགས་ནི། ཁྱེའུ་སྨན་ཆེན་པོའི་སྐྱེས་རབས་དང་། མཛངས་བླུན་ལེའུ་ཉེར་གསུམ་པ་བློན་པོ་རི་དྭགས་ཀྱི་བུ་བདུན་གྱི་བྱུང་བ་དང་འདྲ་ལེན་བྱས་པ་ལྟ་བུ་དང་།

རྩོམ་གྱི་སྒྲོམ་གཞི་སློང་ཚུལ་ལ་མཚོན་ན། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་རྣམ་ཐར་མ་ཎི་བཀའ་འབུམ་དང་། སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས། བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས་བུ་ཆོས་ཡང་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་རྩ་བར་བཟུང་སྟེ་ཡིག་འཇོག་བྱས་པ་སོགས་མདོར་ན་བོད་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་རྒྱབ་རྟེན་བཅོལ་ས་ཡང་ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་འདི་ཉིད་ཡིན་པ་ཟུར་བལྟས་ལེབ་མཐོང་ཡིན་ནོ། །

བདུན་པ། སྔོན་བྱོན་མཁས་པས་སྐྱེས་རབས་ལ་ཆེ་མཐོང་མཛད་ཚུལ།
༡) ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱི་ཞལ་ཆེམས་དང་། ཤོང་སྟོན་ལོ་ཙཱ་བའི་བཀའ་དྲིན།

བྱུང་རབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཚེ། ཆོས་རྗེ་ས་སྐྱ་པཎྜིཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་ (༡༢༦༡-༡༢༩༢) སྐུ་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་པའི་ཚེ་བོད་ལ་ཆོས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཧ་ཅང་དར་བའི་སྐབས་ཡིན་ནའང་། རྒྱ་གར་ན་ཤིན་ཏུ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་སྐྱེས་རབས་གྲགས་ཅན་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་བོད་འགྱུར་བྱུང་མེད། དེར་བརྟེན་ཆོས་རྗེ་ས་པཎ་སྐུ་གཤེགས་ཁར་“ད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡང་མཆོག་ཏུ་དར་བར་བྱས། བརྒལ་བརྟག་གི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་སྲོལ་བཟང་པོ་ཡང་བཏོད། ཐ་སྙད་རིག་གནས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་ལ་ཡང་ལག་རྗེས་ཆེན་པོ་བྱུང་བས་སེམས་ལ་ཕྲེང་བ་ཆེར་མེད། འོན་ཀྱང་འཕགས་པ་བསྙེན་པར་མ་རྫོགས་པ་དང་། རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་མ་འགྱུར་བ་དང་། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ཕྲེང་འཛིན་གྱི་ཚིགས་བཅད་བཞིན་མ་འགྱུར་བ་གསུམ་ཙམ་མོ། །” ཞེས་འགྲོ་མགོན་ཆོས་འཕགས་ (༡༢༣༥-༡༢༨༠) ལ་ཁོང་གི་སྐུ་རིང་ལ་མ་འགྲུབ་པ་གསུམ་[40]ཞལ་ཆེམས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀའ་སྩལ་བ་འདིས་ས་པཎ་གྱི་དགོངས་པར་རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ནི་ཧ་ཅང་འགངས་ཆེན་དུ་གཙིས་པ་རྟོགས་ཐུབ། དེ་ལ་ཤེས་བྱེད་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོས། “དེ་ཡང་རྗེ་ས་པཎ་གྱི་གསུང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཕགས་པའི་ཐུགས་ལ་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ་བླ་མ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་  [[41]]དང་དཔོན་ཆེན་ཤཱཀྱ་བཟང་པོ་གཉིས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་གཅིག་པུ་སྙིགས་དུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཤོང་སྟོན་ལོ་ཙཱ་བ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་(༡༢༣༥-༠)གྱིས་འཕགས་ཡུལ་གྱི་སྙན་དངགས་མཁན་ཆེན་པོ་ལཀྵྨཱི་ཀ་ར་ལ་བརྟེན་ནས་མང་ཡུལ་འཕགས་པའི་དྲུང་དུ་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་ལེགས་པར་བསྒྱུར་”ཅེས་པ་འདིས་སྙན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ཡུལ་གང་དུ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བསྒྱུར་པར་མཛད་པའི་གོ་རིམ་གསལ་པོར་བྲིས་ཡོད། དེའི་བཀའ་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་རབས་ལ་འཆད་ཉན་མཛད་པའི་མཁས་པ་མང་དུ་བྱོན་པའི་སྐོར་ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། “ དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞ་ལུ་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་ཆོས་སྐྱོང་བཟང་པོ་(༡༤༤༡-༡༥༢༧ )དངོས་ཀྱི་སློབ་མར་བཅས་པའི་བར་དུ་གཙུག་ལག་འདི་ཉིད་ལ་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་སྦྱངས་པའི་མཁས་པ་ནམ་མཁའི་སྐར་ཚོགས་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིང༌།” ཞེས་པས་སྔོན་དུས་སུ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ནི་བོད་དུ་འཆད་ཉན་ཧ་ཅང་དར་སའི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པ་བསྟན་ཡོད། གཞུང་དེའི་མཆོད་བརྗོད་དུ། “ ཇི་སྲིད་ཆོས་ནི་ལེགས་བྱས་ལམ་དག་རབ་གསལ་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མར་གྱུར།།ཇི་སྲིད་དགེ་འདུན་ཆགས་ལྡན་ཡིད་ལ་དགེ་བའི་ཚོགས་སྦྱིན་དེ་སྲིད་དུ། །དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གསར་པ་རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་གཏམ་འདི་གནས་གྱུར་ཅིག [[42]] ། ”ཅེས་དང་། དེའི་མཇུག་བྱང་དུ་འདི་ལྟར་བྲིས་ཡོད་དེ། “ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སྤྲས་པའི་བླ་མ་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དང༌།། མིའི་དབང་པོ་དཔོན་ཆེན་ཤཱཀྱ་བཟང་པོའི་བཀའ་ལུང་གིས།།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་སྙན་དངགས་མཁན་ཆེན་པོ་ལཀྵྨཱི་ཀ་ར་དང༌། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ཤོང་སྟོན་གྱིས་མང་ཡུལ་འཕགས་པའི་དྲུང་དགེ་འདུན་བཞི་སྡེའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།།།དཔལ་ས་སྐྱའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རྒྱ་དཔེ་དང་གཏུགས་ནས་ཞུས་དག་ཚར་བར་བྱས་སོ།།སྐད་གཉིས་ཀ་ལ་ཞུ་ཆེན་ཞིབ་པ་ཞིག་གྲུབ་པས་གཞན་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་སོ།། །། ’’ ཞེས་གསུངས་པས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་གང་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། ཐ་མའི་ཞུ་དག་གང་དུ་མཛད་ཚུལ་མཇལ་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ། །

༢) ཀུན་མཁྱེན་བུས་སྐྱེས་རབས་ལ་དོགས་དཔྱོད་དང་། གྲངས་འདྲེན་གནང་བ།

སྐྱེས་རབས་སྤྱི་དང་། ཡང་སྒོས་མདོ་མཛངས་བླུན་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། འདི་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གང་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་མིན་གྱི་སྐོར་ལ་རྩོད་པ་ཡང་ཡོད་པར་སྣང་སྟེ། བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་ལས། “ དྲིན་ལན་བསབ་པ་དང་མཛངས་བླུན་དང་སེམས་ཅན་ལ་སྐྱེ་ཤིའི་རྩ་བ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཐེག་ཆེན་ཏུ་དཀར་ཆག་ཆེན་མོ་དག་ཏུ་བཤད་པས་བརྟག་པར་བྱའོ་ ” ཞེས་དོགས་སློང་མཛད་ཡོད་ན་ཡང་། འདི་ལ་ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ན་ཐས་ “ མཛངས་བླུན་དང་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་པར་ཕྱོགས་འདི་ན་གྲགས་ཀྱང་། ཡིན་པ་ནི་ངེས་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་རང་ཡིན་ ” ཚུལ་གསུངས་ཡོད། ཡང་བུ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེས་ “ སྐྱེས་རབས་དང་རྟོགས་བརྗོད་འདི་དག་ཕལ་ཆེར་མདོ་སྡེའི་ནང་དུ་བྲིས་མོད་ཀྱི་འདི་དག་བསྟན་བཅོས་ཡིན་པས་བསྟན་བཅོས་སུ་བྲིའོ། །”[43]ཞེས་གསུངས་ཤིང་། སྐྱེས་རབས་བགྲང་བ་ན། “ སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས་མཛད་པའི་སྐྱེས་རབས་བམ་པོ་བཅུ་འཇམ་དཔལ་གོ་ཆའི་འགྱུར། དེའི་འགྲེལ་བ་རིགས་ཀྱིས་བྱིན་པ་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་མཛད་པ་ཤཱཀྱ་བློ་གྲོས་ཀྱི་འགྱུར། པཎྜིཏ་སེངྒེ་ཞབས་འབྲིང་གིས་མཛད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་ཚུལ་ཁྲིམས་འབྱུང་གནས་ཀྱི་འགྱུར། སློབ་དཔོན་སྙན་དངགས་མཁན་དགེ་བའི་དབང་པོས་མཛད་པའི་སྐྱེས་རབས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ཤོང་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་འགྱུར། སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མིས་མཛད་པའི་གཞོན་ནུ་གཙུག་ན་ནོར་བུའི་སྐྱེས་རབས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་ཟློས་གར་ [[44]]གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་འགྱུར། སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས་མཛད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཎྜིའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པ་བྱམས་པའི་དཔལ་གྱི་འགྱུར། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྟོན་པའི་སྙན་དངགས་ཆེན་པོ་ཁམས་པ་དགེ་སློང་བློ་གྲོས་རྒྱལ་པོའི་[45]འགྱུར་ཏེ། བརྒྱད་དོ། །[46]” ཞེས་གཞུང་སོ་སོའི་མཚན་དང་། མཛད་པ་པོ། སུས་འགྱུར་མཛད་པ་བཅས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་གསལ་པོར་བྲིས་པ་ནི་སྐྱེས་རབས་ལ་དོ་སྣང་ཅན་ཚོར་ཧ་ཅང་ཕན་པའི་ངག་ཡིན་ནོ། །

༣) ༧གོང་ས་ལྔ་བ་ཆེན་པོ་དང་། དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་།

རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ཆེན་པོས། “ དེ་ཡང་བོད་འདིར་རང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་འཛིན་པའི་བླ་ཆེན་མང་པོས་རྟོགས་བརྗོད་ [[47]]འདི་ནི་རྒྱལ་པོས་བརྩམས་པས་བྱིན་རླབས་མི་འབྱུང་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་ཨཽ་ཌྱན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཨིནྡྲ་བྷཱུ་ཏི་དང༌། བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་སོགས་དམ་པ་མང་པོ་ལའང་སྨོད་པར་འགྱུར་བའི་ངག་གི་ལས་ངན་གསོག་པར་ཟད་ཅིང༌། མཁས་རློམ་ལ་ལ་དག་དགེ་དབང་ཡབ་སྲས་གཟིགས་རྒྱ་ཆུང་བས་བསྟན་བཅོས་འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་གཞན་གྱི་རྟོགས་བརྗོད་མང་དུ་ཡོད་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་ཐར་ཁོ་ན་མིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་རང་ཉིད་རྟོགས་བརྗོད་འདི་ལ་བློ་གྲོས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཞིབ་མོར་མ་བྱས་ཤིང༌། མདོ་ལུང་རྣམས་དང་མ་འདྲིས་པའི་རང་གི་ནང་ཆ་ཕྱིར་སྟོན་པ་ཁོ་ན་སྟེ།” ཞེས་གསུངས་ཏེ་དགག་པ་མཛད་ཅིང་རང་ལུགས་ལ་གཞུང་འདིའི་བརྗོད་དོན་ཧྲིལ་པོ་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་དང་འབྲེལ་རང་ལུགས་འཇོག་ཚུལ་གཤམ་ནས་ཅུང་ཟད་སྤྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །

༤) དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་མཆོད་བརྗོད་དང་དང་། དེའི་ཟབ་ཁྱད།

གང་ཐུགས་དྲི་བྲལ་ཤེལ་ལ་ཆགས་མཚོན་འཛིན་པ་མིན་པ་ཉིད།།
ཡིད་ནི་སྙིང་རྗེས་བརླན་ལ་གང་གིས་སྐྱོན་རྣམས་མ་ལུས་བསྐམས། །
གང་གིས་ཁྲོ་བ་མེད་ལ་རང་གི་འཁོར་བའི་དགྲ་མངོན་བཅོམ། །
ཀུན་མཁྱེན་དེ་ཡིས་ཁྱེད་ལ་དགེ་ལེགས་གཡོ་བ་མེད་གྱུར་ཅིག །

དམ་པའི་གྲིབ་བསིལ་དང་ལྡན་བརྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བས་བསྐོར་ཅིང་བསོད་ནམས་ར་བར་གནས། །
བློ་དང་རིག་པ་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་ཆུ་ཡིས་རྣམ་མཛེས་རྣམ་པར་རྒྱས་པའི་ཡལ་ག་ཅན། །
ཆོག་ཤེས་དྲི་མེད་ཡལ་འདབ་གྲགས་སྙན་དཀར་བའི་མེ་ཏོག་རྟག་ཏུ་དམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི། །
བསམ་ཀུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་པ་དཔལ་ལྡན་སངས་རྒྱས་ལྗོན་པ་རྣམ་པར་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག །

མཆོད་བརྗོད་འདི་དང་འབྲེལ་ནས་༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་སྐྱེས་རབས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་མཛད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་ཞིབ་མོར་བསྟན་ཡོད་དེ། འདིར་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྩ་བ་བརྟན་ཅིང་སྔོན་སྦྱངས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ར་བར་གནས་པའི་སྐོར་ནི་ཡལ་འདབ་དང་པོ་རབ་གསལ་གྱི་རྟོགས་བརྗོད་སོགས་[48]ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་། བར་དུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ར་བར་གནས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བློ་དང་རིག་པ་ཤེས་རབ་དང་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གསུམ་དངོས་སུ་བསྟན་ཅིང་། སྦྱིན་སོགས་ལྔ་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་ཆུ་ཡིས་རྣམ་པར་མཛེས་པར་བྱས་ནས་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་སྡོང་བུའི་ཡལ་འདབ་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་པའི་ཚུལ་ནི་ཡལ་འདབ་གཉིས་པ་དཔལ་གྱི་སྡེའི་རྟོགས་བརྗོད་སོགས་[49]ཀྱིས་བསྟན་པའི་སྐོར་དང་། མཐར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚུལ་རྟག་ཏུ་དམ་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་རང་གི་རེ་བ་དང་མཐུན་པར་བསམ་པ་ཀུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་པའི་སྐོར་ཏེ་ཡལ་འདབ་བདུན་པ་མུ་ཏིག་འཁྲི་ཤིང་སོགས་[50]ཀྱིས་བསྟན་ཚུལ་ལུང་རིགས་ཀྱི་ལམ་ནས་རྒྱས་པར་སྤྲོས་འདུག་གོ །  མདོར་ན་༸གོང་ས་ལྔ་བ་ཆེན་པོས་མཆོད་བརྗོད་འདིར་འབྲེལ་བ་གནང་སྐབས། དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་ཡལ་འདབ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་པོ་ལེའུ་ཚན་གསུམ་དུ་ཆ་བགོས་བྱས་ཏེ་ཧ་ཅང་ཞིབ་མོར་འགྲེལ་བར་མ་ཟད། ཁོང་གིས་སྐྱེས་རབས་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཆེ་བ་བརྗོད་པའི་སྐབས་ཀྱང་། “མཁས་པས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རིགས་གངས་རིའི་ལྗོངས་འདིར་འགྱུར་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པའི་ནང་ནས་རྟོགས་བརྗོད་རིན་པོ་ཆེ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་འདི་ཉིད་ནི། “

༡) བརྗོད་བྱ་དོན་དང་འབྲེལ་པས་རྟོགས་སླ།
༢) རྗོད་བྱེད་རྒྱན་དང་འབྲེལ་པས་རྣ་བར་སྙན།
༣) ཚིག་རྐང་སྡེབ་སྦྱོར་དང་འབྲེལ་བས་གཅོད་མཚམས་ཕྱེད།
༤) མིང་མངོན་བརྗོད་དང་འབྲེལ་བས་ངོ་མཚར་བ་སྟེ།

ཁྱད་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ། ’’ཞེས་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་སྙན་ངག་འདིར་སྡོམ་ཚིག་ཟབ་མོ་བཀོད་ཡོད་དེ། རྗེ་ས་པཎ་གྱིས། “ ཚིག་ཉུང་དོན་ཟབ་བརྗོད་པ་བདེ། ། དེ་འདྲ་གང་གིས་ཤེས་དེ་མཁས། ། ”ཞེས་དང་། “ སྔོན་ཆད་གཞན་གྱི་ཡིད་ལ་མ་དྲན་པ། ། དེ་འདྲ་གང་གིས་ཤེས་དེ་བློ་གྲོས་ལྡན། ། ”[51]གསུངས་པ་དེ་ཡང་འདི་འདྲ་བའི་གནད་ཕུག་པའི་སྡོམ་ཚིག་འགོད་སྟངས་ལ་གསུངས་པ་ལོས་ཡིན་ཨང་། དེས་ན་དོན་གྱི་བརྗོད་བྱ་དང་། ཚིག་ཉམས་འདོན་ལུགས། ཡི་གེ་ལྕི་ཡང་གི་སྡེབ་འགྲིག་ཅིང་། གདངས་ཀྱི་ང་རོའི་གཅོད་མཚམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གསལ་པོར་ཐོན་ཡོད། བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ “ དང་པོར་བྲམ་ཟེས་བསྐུལ་བ། བར་དུ་གྲོགས་ཀྱིས་བསྐུལ་བ། ཐ་མར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐུལ་བ་ ” བ་དང་། བསྟན་བཅོས་འདིའི་རྒྱན་སྤེལ་ཚུལ་ཡང་རྒྱ་གར་དུ་སྙན་ངག་གི་ཉམས་འདོན་ལུགས་ལ་ལྷོ་ཤར་གཉིས་ཞེས་གྲགས་པ་ལས་ལྷོ་བའི་ལུགས་ལྟར་བྲིས་པ་ཡིན་ཏེ། ༸གོང་ས་ལྔ་བས། “ སྙན་དངགས་ཀྱི་ཚིག་སྦྱོར་ལ་ལྡོག་པ་ཤར་བའི་ལུགས་ཀྱིས་ཚིག་རྣ་བར་མི་འཇེབས་ཤིང་དོན་གོ་དཀའ་བ་མ་ཡིན་བར་དངོས་ལྷོ་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཚིག་སྦྱོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཁོ་ནའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། ཚིགས་བཅད་རྐྱང་པར་བསྡམས་པ་དག །ལམ་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་པ། །མཆོག་ཏུ་ཟབ་ཅིང་རབ་ཏུ་དཀའ། །རྒྱ་ཆེར་བསྔགས་པ་རྒྱལ་བ་ཡི། །སྐྱེ་རབས་དག་གི་ཕྲེང་བ་ཡོད། ། ཅེས་གསུངས་པའི་ལམ་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་པ་ཞེས་པའི་ཚིག་གཅིག་པུ་འདིས་ལྷོ་ཕྱོགས་པའི་ལམ་ཁོ་ན་དང་མཐུན་པར་དངོས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་མཁས་པའི་དབང་པོ་གྲངས་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བ་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེས་ངོམས་བཤད་དུ་མཛད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ལེགས་པར་བཤད་པའོ། ། ” ཞེས་བསྔགས་པ་ཆེར་མཛད་དོ། །

༥) སྙན་ངག་གི་ཉམས་འདོན་སྟངས།

རབ་གསལ་གྱི་རྟོགས་བརྗོད་ལས།

གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྣང་བརྙན་བརྗོད་པ།

“གསེར་གྱི་བ་གམ་གཞལ་ཡས་ཁང༌། །ཁང་པས་བསྐོར་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ནི། །འོད་ལྡན་ཞེས་བྱ་བསོད་ནམས་ལས། །འོད་ལྡན་མཐོ་རིས་ལྟ་བུ་ཡོད། །ལེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་བྱས་པའི། །རིག་འཛིན་དང་ལྡན་གྲུབ་པ་དང༌། །དྲི་ཟའི་ཚོགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྟེན། །བརྒྱ་བྱིན་གྲོང་ཁྱེར་སར་གཤེགས་འདྲ། །

རྒྱལ་པོའི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་མཛེས་པ་བརྗོད་པ།

“ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་བཞིན། །བསོད་ནམས་ཁང་པ་བསྔགས་འོས་ཤིང༌། །བདེན་དང་བརྟུལ་ཞུགས་སྦྱིན་པ་དང༌། ། བརྩེ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྟག་བསྟེན། ། ཞེས་དང་། གཟི་བརྗིད་ལ་བརྟེན་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས། །གང་གི་གྲགས་པ་མངོན་མཆོད་པ། །རབ་གསལ་ཞེས་བྱའི་ས་བདག་དེ། །དེར་ནི་ས་ཡི་ཐིག་ལེར་གྱུར། །”

སྙན་གྲགས་དང་རང་བཞིན་བརྟན་པའི་དཔལ་སྟོན་པ།

“ གང་གི་གྲགས་པའི་མེ་ཏོག་གི །དོག་པ་ཡོན་ཏན་དྲི་བཟང་ཚོགས། །ཕྱོགས་ཀུན་རི་དྭགས་མིག་ཅན་གྱི། །རྣ་བ་ཡི་ནི་རྒྱན་དུ་གྱུར། ། ཞེས་པས་ནི། མཚན་སྙན་གྱི་མེ་ཏོག་དེ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛེས་མའི་རྣ་རྒྱན་དུ་གྱུར་པར་བརྗོད་པ་དང་། གང་ཞིག་བཅད་བདར་བསྲེགས་པས་ཀྱང༌། །གཞན་གྱི་དོན་ལ་བསླུ་མེད་པ། །འགྲོ་འདིར་བསོད་ནམས་ཙནྡན་གྱི། །རྐང་འཐུང་དེ་དག་རྒྱལ་གྱུར་ཅིག ། ”  ཞེས་པས་ནི་འབངས་མི་བསླུ་བའི་རྒྱལ་པོ་དེ་དག་ལ་ཤིས་པར་བརྗོད་པའོ། །

 མཛེས་དགའ་བོས་རང་གི་དགའ་མ་དྲན་པའི་སྣང་བརྙན་བརྗོད་པ།

“ཡིད་འཕྲོག་རི་དགས་མིག་ནི་བུང་བ་གཡོ་བས་ཁྱབ་པའི་ཨུཏྤལ་འཁྱིལ་བ་བཞིན། །འཇོ་སྒེག་ཆུ་གཏེར་འགྲམ་དུ་བྱུ་རུའི་ནགས་ལྟར་མཆུ་ནི་བིམ་པའི་འོད་རབ་གསལ།།གང་ཡང་ཁ་ཡི་འོད་དེ་སྐྱོན་མེད་བདུད་རྩིའི་ཟེར་གྱི་དོན་མཐུན་དག་གི་ལམ། །མཛེས་མ་ལུས་ནི་ངོ་མཚར་སྙིང་པོ་རི་མོའི་ལམ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་འགྱུར། །འདི་བསམས་དེ་ཡིས་རྡོ་གཞི་ལ། །མཆི་མས་བཀྲུས་ཤིང་འདར་བ་ཡིས། །འཁྲུགས་པའི་སོར་མོས་ཇི་ལྟར་ཡང༌། །མཛེས་མ་དག་ནི་དལ་བུས་བྲིས། །དེ་ཡིས་རྟོག་པས་གསལ་བྱས་པའི། །གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་པར། །སྔོན་དུ་བྱས་ནས་མཛེས་མ་ལ། །མཆི་མས་འཛེར་འཛེར་སྐད་དུ་སྨྲས། །”[52]ཞེས་གཅུང་དགའ་བོས་རང་གི་དགའ་མ་ཡིད་ལ་དྲན་པའི་ན་ཟུག་གིས་དེ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་རྡོ་ངོས་སུ་འབྲི་བར་རྩོམ་ལ་ཉེ་བ་ན། རང་གི་དགའ་མའི་ལང་ཚོའི་མཛེས་པ་ཅི་འདྲ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལམ་དུ་ཐོན་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བཞིན་ངུ་ངག་དང་བཅས་བྲིས་པའི་བྱུང་རིམ་དཔེ་རྒྱན་གྱི་ལམ་ནས་གསལ་བར་བསྟན་ཡོད།

བརྒྱད་པ།  སྐྱེས་རབས་ཀྱི་འཆད་ཉན་དང་། ལུང་རྒྱུན་སྐོར།

སྔོན་དུས་སུ་ལོ་པཎ་བཀའ་དྲིན་ཅན་ཚོས་བཀའ་བསྟན་གྱི་གཞུང་གང་ཞིག་བསྒྱུར་བ་དེ་དག་ལ་འཆད་ཉན་མཛད་པའི་ཕྱག་སྲོལ་བཟང་པོ་ནི་ད་ལྟའི་ཆར་ཡང་མ་ནུབ་པར་ཡོད་ཅིང་། སྐྱེས་རབས་ལ་མཚོན་ནའང་། སྔོན་དུས་སུ་ཤོང་ལོ་ཆེན་པོའི་བཀའ་དྲིན་ལས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་སོགས་ལ་འཆད་ཉན་སྨར་པོ་མཛད་པར་སྣང་སྟེ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པས། “དེ་ནས་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་ལེགས་པར་སྦྱངས་པའི་དཔྱོད་ལྡན་ཆེས་ཆེར་དཀོན་ནའང་རྒྱུན་ཅུང་ཟད་མ་ཉམས་ཙམ་གནས་པ་ལས་རྟོགས་བརྗོད་རིན་པོ་ཆེ་འདིའི་དཀའ་བའི་གནད་རྣམས་ཀྱིས་ཞིབ་མོར་བཤད་པའི་བརྒྱུད་པ་ནི། ཤོང་སྟོན་ནས་རིམ་པ་བཞིན་གཅུང་ལོ་ཆེན་བློ་གྲོས་བརྟན་པ། ལོ་མཆོག་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དཔང་ལོ་ཆེན་པོ། ལོ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ། ལོ་ཆེན་ནམ་མཁའ་བཟང་པོ། ལོ་ཆེན་ཤེས་རབ་དཔལ། ལོ་ཆེན་ཐུགས་རྗེ་དཔལ། མཚུངས་མེད་བུདྡྷའི་མཚན་ཅན། གནས་བརྟན་ལེགས་པ་རྒྱལ་མཚན། ཞ་ལུ་ལོ་ཆེན་ཆོས་སྐྱོང་བཟང་པོ། དེའི་དབོན་པད་དཀར་ཆོས་སྐྱོང༌། གྲངས་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བ་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ། སྨོན་འགྲོ་པཎྜི་ཏ་རིག་གནས་རྒྱ་མཚོའི་ཕྲེང་བ་འཛིན་པ་ཚེ་དབང་དོན་གྲུབ། རིགས་ཆོས་ཀྱི་སྲས་འཇམ་དབྱངས་དབང་རྒྱལ་རྡོ་རྗེའི་དྲུང་དུ་སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་ཟ་ཧོར་གྱི་བནྡེ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་ཐོས་སོ།། ”[53]ཞེས་གསུངས་ཡོད།

༡) དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་ལུང་རྒྱུན།

ཆོས་རྒྱལ་དགེ་བའི་དབང་པོ། སྲས་ཟླ་བའི་དབང་པོ། པཎྜི་ཏ་ལཀྵྨཱི་ཀ་ར། ཤོང་ལོ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། གཅུང་བློ་གྲོས་བརྟན་པ། དབོན་ཆོས་སྐྱོང་དཔལ། དཔང་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ། ལོ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ། ལོ་ཙཱ་བ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། བོ་དོང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ། སྟག་ལུང་པ་ངག་དབང་གྲགས་པ། ཀུན་སྤངས་རྣམ་རྒྱལ་གྲགས་པ། འབུམ་རབ་འབྱམས་པ་རིན་ཆེན་ཆོས་དབང༌། རབ་འབྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དབང་ཕྱུག ། དཔལ་ཁང་ལོ་ཙཱ་བ་དབྱངས་ཅན་སྙེམས་པའི་སྡེ། མདོ་ཁམས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། འབྲས་སྤུངས་པ་ཚེ་དབང་བཀྲ་ཤིས། རྗེ་ཚེ་དབང་ཀུན་མཁྱེན། ཀུན་བཟང་རྩེ་བ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་མཚན། བླ་མ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། དཔལ་འབྱོར་གླིང་པ་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ། རིགས་བརྒྱའི་ཁྱབ་བདག་མགོན་པོ་བསོད་ནམས་མཆོག་ལྡན། ། ཟུར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆོས་དབྱིངས་རང་གྲོལ། ཡང་ན་དཔལ་ཁང་ལོ་ཙཱ་ནས། རྒྱ་སྟོན་བྱང་ཆུབ་དབང་རྒྱལ། འཇམ་དབྱངས་ཀུན་མཁྱེན་ཚེ་དབང་ནས། རྗེ་ཆོས་དབྱིངས་རང་གྲོལ་གྱི་བར་གོང་བཞིན་ཏེ། དེ་ལས་བདག་ [[54] ]གིས་ནོས་ཤིང༌། བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུན་ལ་བསམས་ནས་ཐོས་བསམ་གྱི་ཆེད་དུ་འཆད་ཉན་སྒོ་གསུམ་འབད་པས་བསྒྲུབས་པ་ལས་བཟང་རྫུ་འུག་པ་སྦོས་པའི་འགྱིང་ཚུལ་ལྷུར་ལེན་པ་རྣམས་དང་འདྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ” ཞེས་སྐྱེས་རབས་སྙན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་འདིར་ཐོག་མར་ལུང་རྒྱུན་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་དང་། ཤོང་སྟོན་ནས་བཟུང་སྐྱེས་རབས་ལ་ལུང་རྒྱུན་ཞིབ་མོར་བྱུང་ཚུལ་ཞལ་གསལ་པོར་བྲིས་སྣང་ངོ་། །

དགུ་པ། སྐྱེས་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོམ་རིག་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་ཐབས།

སྐྱེས་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོམ་རིག་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་བ་ལ། རིགས་གཉིས་སུ་སྣང་སྟེ། སྙན་ངག་གི་རྩོམ་རིག་དང་། ཐང་ག་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ལྡེབས་རིས་སོགས་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལམ་ནས་འབྲི་ཐབས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གཉིས་སོ། །

དེས་ན་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས། དེ་འཛིན་བྱེད་པ་སྨྲ་བྱེད་པ། །  སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན། ། གསུངས་པའི་ལུང་དེ་འདིར་སྐྱེས་རབས་འབྲི་ཐབས་ལ་སྦྱར་ན་ནི། ཚིག་སྦྱོར་ཡང་དག་པའི་ལམ་ནས་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་བར་འཇུག་དགོས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེའི་སླད་དུ་གནའ་བོའི་རྩོམ་ཡིག་ཀློག་པ་དང་། རང་གི་གོ་སྟོབས་དང་སྦྱར་ནས་འཕགས་བོད་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་ཚོས་མཛད་པའི་རྩོམ་ཡིག་ལ་ལད་ཟློས་བྱེད་པ་དང་། ངོ་མཚར་བའི་ཚིག་དོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་རྣམས་རྨང་གཞིར་བྱས་ཏེ་སྤྲོ་བ་ཆེན་པོས་གསར་རྩོམ་ལ་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པ་དང་། དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ལྟ་བུའི་སྙན་ངག་གི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་ཚིག་དང་། དོན་དང་། བརྗོད་པ་དང་། ངག་དོན་དང་། ཚིག་གི་རྒྱན་དང་། མངོན་བརྗོད་སོགས་གནད་དོན་གལ་ཆེའི་རིགས་བློར་འཛིན་པ་དང་བརྗེད་ཐོར་འགོད་པ་དང་། རང་གིས་གང་ཞིག་རྟོགས་པའི་གཞུང་དོན་རྣམས་དོན་གཉེར་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་གཞན་དང་ལྷན་དུ་བགྲོ་གླེང་བྱེད་པ་དང་། ལྷག་བསམ་དག་པའི་སྒོ་ནས་འཆད་ཁྲིད་སོགས་བྱས་ཏེ། སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་འདི་ཉིད་ཡི་གེ་དང་རི་མོ་གཉིས་ཀའི་ལམ་ནས་རང་རེའི་མི་རབས་གསར་པ་ཚོར་མཚོན་ན། རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འཇིག་རྟེན་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་ཏུ་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ལམ་ནས་ངེས་ཤེས་རྙེད་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ནི། ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་འདིའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུན་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡུན་གནས་ཡོང་བའི་ཐབས་ལེགས་ཤོས་དེ་ཡིན་པས། དེའི་ཆེད་དུ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་ཡལ་འདབ་མཐའ་དག་ཧ་ཅང་གོ་བདེ་བའི་ལམ་ནས་སྦྱར་བ། དཔེར་ན། དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་ཚིགས་བཅད་རེ་རེ་དང་ལྷན་དུ་རྒྱ་སྟོན་གཞོན་ནུ་དབང་རྒྱལ་གྱིས་རི་མོར་བལྟས་ཏེ་མཛད་པའི་<< གོང་དཀར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ལོགས་བྲིས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་ཞལ་བྱང་>> ལྟ་བུ་རྨང་གཞིར་བཟུང་སྟེ་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་ནང་དོན་ལ་སློབ་གཉེར་བྱས་ན་ལེགས་སོ། །

མདོར་ན་རིས་མེད་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་དང་། བཤད་གྲྭ་ཁག། སློབ་གྲྭ་སོགས་ནང་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་རིག་གནས་འཆད་ཉན་གྱི་སྡེ་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་། << དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་། >> ལྟ་བུའི་ཚིག་གི་ཉམས་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་སརྒས་བཅིངས་པའི་སྙན་ངག་ཆེན་པོ་དག་ལ་འཆད་ཉན་ཞིབ་མོར་མཛད་མ་ཐུབ་ཀྱང་། མ་མཐར་ཡང་། དེའི་ཡལ་འདབ་རེའི་ཚིག་དོན་ལ་སློབ་གཉེར་བྱ་རྒྱུ་དང་། << བསྟོད་པ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་པ། >> [[55]]དང་། << ཁྱད་པར་འཕགས་བསྟོད།>> [[56]]དང་། << ལྷ་ལས་ཕུལ་བྱུང་། >> [[57]]དང་། མ་ཁོལ་གྱིས་མཛད་པའི་ << བསྔགས་འོས་བསྔགས་པ། >> [[58]]ཆོས་རྗེ་ས་པཎ་གྱིས་མཛད་པའི་ཐུབ་བསྟོད་ << ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པ། >> [[59]]དང་། རྗེ་ཙོང་ཁ་པས་མཛད་པའི་ << རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པ། >>[[60]]ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྟོན་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཚིག་སྙན་ཞིང་། དོན་ཆེ་བ། ཁ་གསལ་ཞིང་། གོ་བདེ་བ་འདི་རིགས་ལ་ཐུགས་སྣང་མཛད་དེ་ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་དང་ནང་པའི་རྩོམ་རིག་གི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་གནས་ཐབས་སུ་འབད་པ་ལྷུར་ལེན་རྒྱུ་ནི་རང་ཅག་ནང་བསྟན་པ་ཚོའི་འགན་འཁྲི་ཡིན་ནོ། །

བཅུ་པ། སྐྱེས་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ཆ་རྙིང་པ་ཁག་ཅིག

རྒྱ་གར་ལ་མཚོན་ན། སྐྱེས་རབས་ཀྱི་སྐོར་ལ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་རྣམས་ཉེ་གནས་ཀུན་དགའ་པོ་སོགས་ཀྱིས་བཀའ་བསྡུ་མཛད་པའི་བཀའ་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་སྐོར་ལ་པོད་ཀེ། ཁེ། གེ། ཧུ། ཨུ་བཅས་ལྔ་བཞུགས་ཤིང་། དེའི་ནང་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རྟ་དབྱངས་[61]ཀྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྟོན་པའི་སྙན་དངགས་ཆེན་པོ་དང་། དེས་མཛད་པའི་ <<སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པའམ། སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་རྒྱུད་ >> དང་། དེས་མཛད་པའི་ << བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཎྜིའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པ་>> དང་། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བི་དྱཱསིང་ཧས་མཛད་པའི་<< སྐྱེས་རབས་དཀའ་འགྲེལ་>> དང་།  སློབ་དཔོན་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ <<སྐྱེས་རབས་ཀྱི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་>>[62]དང་། པཎྜིཏ་སེངྒེ་ཞབས་འབྲིང་གིས་མཛད་པ་ << སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་>> དང་། ཆོས་རྒྱལ་དགེ་དབང་གིས་མཛད་པའི་<<རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་།>> དང་། དེས་མཛད་པའི་<<བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནོར་བཟང་གི་རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར་ >> དང་། སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མིའམ་དགེ་བསྙེན་ཟླ་བས་མཛད་པའི་<<གཞོན་ནུ་གཙུག་ན་ནོར་བུའི་སྐྱེས་རབས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་ཟློས་གར་>> དཔལ་དགའ་བའི་ལྷས་མཛད་པའི་<< ཀླུ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཟློས་གར་>>[63]སོགས་མང་དུ་བཞུགས་ཤིང་། དེ་བཞིན་དུ་འདུལ་བ་དང་མདོ་སྡེ་རྣམས་སུ་ཡོད་མང་དུ་ཡོད་དོ། །

༡) མཁས་གྲུབ་གོང་མས་མཛད་པའི་སྐྱེས་རབས་ཡིག་ཆ།

 རང་རེ་བོད་ལ་མཚོན་ན། ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་( ༡༢༨༤-༡༣༣༩) མཛད་པའི་ <<སྐྱེས་རབས་རེ་བདུན་པ།>> [[64]]དང་། ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་(༡༥༧༥-༡༦༣༥)བརྩམས་པའི་ <<བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་མཛད་པ་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ་མཐོང་བས་དོན་ལྡན་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་བཅས་པས་དད་པའི་ཉིན་བྱེད་ཕྱོགས་བརྒྱར་འཆར་བ།>> དང་། ས་སྐྱ་པ་ཨ་མེས་ཞབས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས་(༡༥༧༩-༡༦༥༩) ཀྱིས་མཛད་པ་ <<སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པའི་སྙིང་པོའི་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཚིག་ཉུང་དོན་མང་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད།>> [65]དང་། དེས་མཛད་པའི་<< རྒྱལ་བའི་རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་དོན་འགྲེལ་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཚོགས་གཉིས་བསམ་འཕེལ་ནོར་བུའི་ཕྲེང་མཛེས། >> དང་། རྒྱ་སྟོན་བྱང་ཆུབ་དབང་རྒྱལ་(༡༤༧༠-༠)གྱིས་བརྩམས་པའི་<< གོང་དཀར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ལོགས་བྲིས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་ཞལ་བྱང་ >> [66]དང་། ཞེ་ཆེན་པད་མ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་མཛད་པའི་ << མདོ་ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས། >> དང་། དཀའ་ཆེན་ཡོངས་འཛིན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི་ << སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པའི་དོན་རྣམ་བཤད་ཐེག་ཆེན་གསལ་སྒྲོན། >> དང་། ཀརྨ་པ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་<<སྐྱེས་རབས་བརྒྱ་རྩའི་བསྡུས་དོན་>>དང་། བོ་དོང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་མཛད་པའི་<< སྟག་མོ་ལུས་སྦྱིན་གྱི་སྐྱེས་རབས་པད་དཀར་ཆུན་པོ་ངངང་པའི་བུ་མོ་ཡིད་ལ་དགའ་བ་འཕེལ་བ་>> དང་།  འཇམ་མགོན་ཨ་མེས་ཞབས་ཀྱིས། “ བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་ལ་བློ་བརྟན་གྱིས་བཏབ་པའི་དམར་མཆན་ངོ་མཚར་ཅན་དང་། སོ་སྟོན་འཇིགས་མེད་གྲགས་ཀྱིས་ནག་མཆན་ཤིན་ཏུ་ཞིབ་མོ། ”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ན་སྐྱེས་རབས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ལ་སྔོན་གྱི་མཁས་པའི་མཛད་པའི་མཆན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཡང་མང་དུ་ཡོད་པར་གསལ་ཞིང་། ༸གོང་ས་ལྔ་བ་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་ཞལ་བྱང་ཡི་གེ་དང་། སི་ཏུ་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་ལུག་ལྟར་མཛད་པའི་<< སྐྱེས་རབས་ཐང་གྲས་ཕྱག་བསྟར་མ་>>དང་། རིན་སྤུངས་ངག་དབང་འཇིགས་གྲགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་<< དཔག་བསམ་འཁྲིི་ཤིང་གི་གཏམ་རྒྱུད་དཔག་བསམ་འབྲས་བུ་>>དང་། དེས་མཛད་པའི་<<དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་སྙན་ཚིག་གི་དོན་བཀྲལ་བ་མཐོང་བ་དོན་ལྡན། >> དང་། པདྨ་དམ་ཆོས་ཀྱིས་མཛད་པའི་<< རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ལས་བྱིས་པས་གོ་བདེ་བར་བཀོད་པ་>>དང་། སྨན་རི་བ་བློ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་མཛད་པའི་<< སྐྱེས་རབས་སོ་བཞིའི་བསྡུས་དོན་བཅུད་ལྡན་རོ་བརྒྱའི་སྙེ་མ།>> སོགས་སྐྱེས་རབས་ཞིབ་འཇུག་ལ་མཁོ་བའི་སྔོན་གྱི་ཡིག་ཆ་དང་། རིས་མེད་པའི་གདན་ས་སོ་སོའི་གཙུག་ལག་རྙིང་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་ལྡེབས་རིས་ཅི་བཞུགས་ནི་<<ཀཿཐོག་སི་ཏུའི་དབུས་གཙང་གནས་ཡིག་>>[67]སོགས་སུ་གསལ་བས་དོན་གཉེར་ཅན་དག་གིས་ཞིབ་ཏུ་གཟིགས་པར་ཞུའོ། །

༢) དུས་འགྱུར་རྗེས་སུ་སྐྱེས་རབས་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ཁག་ཅིག

 དུས་ཕྱིས་ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན་(༡༩༣༣-)གྱིས་བརྩམས་པའི་ << རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་འགྲེལ་བ་ངོ་མཚར་སྙེ་མ། >> [68]ལྟ་བུའི་བརྩམས་ཆོས་ཉུང་ནའང་། དེང་རབས་ཞིབ་འཇུག་གི་འགྲོ་ལུགས་ལྟར་བྲིས་པའི་ཆབ་འགག་རྟ་མགྲིན་གྱི་<< བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་ཚུལ་གླེང་བ། >>  དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་<<མདོ་མཛངས་བླུན་གྱི་དཔྱད་པ་ཀེ་ཏ་ཀ།>> དང་། དགེ་འདུན་རབ་གསལ་གྱིས་བརྩམས་པའི་<<དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ལ་དཔྱད་པའི་རྟོག་པའི་རི་མོ། >> དང་། སངས་རྒྱས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་<<ཆོས་རྒྱལ་པོ་ནོར་བཟང་གི་སྐྱེས་རབས་དང་། ནོར་བཟང་གི་རྣམ་ཐར་གཉིས་བསྡུར་ཏེ་དཔྱད་པ། >>དང་། དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ << རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་དང་དེའི་མཛད་པ་པོའི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ། >>[69]ཞེས་པའི་སྐྱེས་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་ཞིབ་འཇུག་རང་བཞིན་གྱི་བརྩམས་ཆོས་གསར་པ་འགའ་རེ་ཡང་མཇལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ནང་དུ་ཡང་སྐྱེས་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་གལ་ཆེའི་གསལ་བཤད་མང་པོ་ཞིག་བཞུགས་ཤིང་། གཞན་ཡང་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ལོ་ལྟར་ཆོས་འབྲེལ་དུ་རྩོལ་བཞིན་པའི་སྐྱེས་རབས་གསུང་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ཐག་དང་། བརྙན་མཛོད་སོགས་ཀྱང་དྲྭ་ལམ་བརྒྱུད་མང་དུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་། གོང་སྨོས་དེ་དག་ནི་སྐྱེས་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་མཁན་གྱི་བློ་གྲོས་གསར་བུ་བ་ཚོར་དཔྱད་གཞིའི་ཚུལ་དུ་ཅུང་ཟད་ཕན་པའི་བློས་འདིར་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །

མཇུག་བསྡུ་བའི་གཏམ།

   སྨྲས་པ།       སྟོན་པ་མཆོག་དེས་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་གིས། །
               ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཆེ། །
               བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ། ། 
               སྐྱེ་རྒུའི་གཉེན་དུ་སྲིད་མཐར་འཛིན་ནུས་ཤོག །

            ཐུབ་པའི་རྣམ་པར་ཐར་དང་སྐྱེས་པའི་རབས། །
               འཕགས་བོད་མཁས་གྲུབ་བྱེ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །  
               ལེགས་བྲིས་སྙན་ངག་ཟླ་གཞོན་འབུམ་ཕྲག་གིས། །
               བཤད་སྒྲུབ་ཀུན་དའི་སྐྱེད་ཚལ་རྒྱས་འདི་རྨད། ། 

               སྣ་ཚོགས་སྐྱེས་རབས་ཆུ་གཏེར་རྒྱས་པའི་ཀློང་། །
               བདག་བློ་ཆུ་ཉལ་རྩལ་གྱིས་གཅོད་དཀའ་ཡང་། །
               མེས་པོའི་རིག་རྩལ་གཟིངས་ཆེན་ལ་བརྟེན་ནས། །
               སྔོན་མེད་དབྱིག་གི་རྒྱན་འདི་ཁོ་བོས་བླངས། །

          འདི་སྒྲུབ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལེགས་བྱས་ཀྱི། །
               འབྲས་བུས་སངས་རྒྱས་བསྟན་དང་མི་འབྲལ་ཞིང་། །
               སྐྱེ་བའི་ཕྲེང་བར་དེ་ཡི་གསུང་དབྱངས་ཀྱིས། ། 
               སྐྱེས་རབས་སྨྲ་བའི་མགོན་དུ་འགྱུར་བར་ཤོག །

ཅེས་པའང་ལ་དྭགས་མཚན་ཉིད་སློབ་གླིང་གི་སློབ་སྐད་ཡིག་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཛིན་ལུང་རིགས་སྨྲ་བ་མཁན་པོ་དཀོན་མཆོག་ཐུབ་བསྟན་ལགས་ཀྱིས་ << སྐྱེས་རབས་རྩོམ་རིག་གི་ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བ། འབྲི་ཐབས་>> ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་རྩོམ་ཡིག་བྲིས་ཏེ་རྒྱ་གར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་ལྷན་ཁང་དང་། དབུས་གཞུང་ནང་པའི་རིག་གཞུང་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་བྷོོ་ཊའི་སྡེ་ཚན་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་བསྒྲུབས་པའི་<< བྷོ་ཊའི་རྩོམ་རིག་བྱུང་འཕེལ་དང་། དེའི་ཐབས་ལམ་རིག་པ་ >> ཞེས་པའི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མཁས་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་ཏུ་བཅར་དགོས་ཞེས་མགྲོན་བརྡ་འབྱོར་ཞིང་། ནན་གྱིས་བསྐུལ་ཉིན་རང་ཉིད་ཀྱང་ས་ག་ཟླ་བའི་ནང་སྟག་མོ་ལུས་སྦྱིན་དུ་གནས་སྐོར་ལ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་དང་ཁེལ་བས་རྟེན་འབྲེལ་མ་བསྒྲིགས་རང་འགྲིག་ཏུ་སོང་བར་བརྩིས་ཏེ་ཆོས་འཁོར་དུས་ཆེན་ཉིན་གྱི་ན་བ་ཨ་འདུས་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོར་འབོད་པས་དཱེཧརདཱུན་ས་སྐྱ་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་དུ་མཇུག་གྲུབ་པར་བགྱིས་པ་འདིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་སྙིང་པོར་བྱས་པའི་ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་རིན་པོ་ཆེའི་བསྟན་པ་སྲིད་མཐར་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར་ཅིག ། སརྦམངྒལཾ།

དཔྱད་ཡིག་དང་ཞབས་མཆན། 

[1]  ཤེས་རབ་བརྒྱ་པ། སྡེ་བསྟན། ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས། པོད། ངོ་།

[2]  ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད།  ས་པཎ་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་། གདོང་ཐོག་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་བྲིས། ཤོག ༣༨༩

[3] གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།  ཤོག ༤༣༦

[4] མདོ་མཛངས་བླུན། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་།  ༢༠༢༣  ཤོག ༢༧༥

[5] སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དཔའ་བོས་མཛད་པའི་སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པ། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་། ༢༠༠༦ སྐྱེས་རབས་བརྒྱ་པ། མ་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༤  འདི་ནི་དཔའ་བོས་མཛད་པའི་སྐྱེས་རབས་ཉེར་བཞིའི་ཐོག་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་སྐྱེས་རབས་རེ་བདུན་བསྣན་ཏེ་སྐྱེས་རབས་བརྒྱ་པ་གསར་དུ་བསྒྲིགས་པ་ཞིག་ཡིན།

[7]  མ་ཎི་བཀའ་འབུམ་དང་།  པདྨ་བཀའ་ཐང་། འབྲོམ་གྱི་སྐྱེས་རབས་སོགས་སྐྱེས་རབས་འབྲི་བའི་སྲོལ་ཤིན་ཏུ་དར་བར་གྱུར་ཏོ། །

[8] མདོ་མཛངས་བླུན། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་པར་ཁང་། ༢༠༢༡ ཤོག ༢

[9]  སྡེ་བསྟན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མྱང་འདས་ཀྱི་མདོ།  པོད། ཉ

[10] སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པ། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་པར་ཁང་། ༢༠༠༠ ཤོག ༡

[11] ས་སྐྱ་བཀའ་འབུམ།  པོད།  ན། ཐེ་ཝན་སྤར་མ།  ཤོག ༣༢༥

[12]  རྗེའི་གསུང་ཐོར་བུ་བ་ལས་རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པ། བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༩ ཤོག ༢༣༤

[13]  ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་། ༢༠༠༡ ཤོག ༩༩

[14]  ས་སྐྱ་བཀའ་འབུམ།  ཐེ་ཝན་སྤར་མ། པོད།  ཐ། མཁས་འཇུག ལེའུ་དང་པོ། ཤོག ༣༠༩

[15] བཀའ་འགྱུར། སྣ་ཚོགས། པོད།

[16] འདིས་གང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྟོགས་བརྗོད་བརྒྱ་པ་བསྒྱུར་མཛད།

[17] རྒྱལ་བའི་རྟོགས་བརྗོད་སྙན་ངག་ཆེན་པོ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ཞེས་བྱའི་བསྟན་བཅོས་སྐད་གཉིས་ཟུང་དུ་སྦྱར་བ་འདིར། །ཡི་གེ་པ་དང་དག་བྱེད་པ་ཡི་སྐྱོན་ལས་ཡིག་འབྲུ་ལྷག་ཆད་བརྡ་ནོར་འཁྲུལ་པ་ཇི་སྙེད་མཆིས་པ་རྣམས། །འདི་ཡི་སྐད་གཉིས་ཟུང་སྦྱར་ཐོག་མར་བྱེད་པོ་འཇིག་རྟེན་མིག་གྱུར་ཆོས་སྐྱོང་བཟང་པོ་ཞེས་བྱའི་དགེ་སློང་གིས། །ལེགས་སྦྱར་གཞུང་དང་སྡེབ་སྦྱོར་བསྟན་བཅོས་བོད་སྐད་བརྡ་ཡི་བསྟན་བཅོས་དང་བསྟུན་བློ་གྲོས་ཞིབ་མོས་དག་པར་བགྱིས།།  ཞེས་སྡེ་བསྟན། སྐྱེས་རབས། ཁེ། གསལ།

[18]  དད་པའི་གཞུང་སྐྱེས་ཚོམས་གཉིས་དང་།  སྤྱོད་པའི་གཞུང་བསླབ་སྤྱོད་གཉིས།  ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཞུང་ས་རྒྱན་གཉིས་ཏེ་དྲུག་ནི་བཀའ་གདམས་གཞུང་དྲུག་ཡིན།

[19]  དགེ་ཆོས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། པོད་གཉིས་པ། བོད་ལྗོངས་ཡིག་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།  ཤོག ༡༡

[20]  ཇོ་ནང་ཀུན་མཁྱེན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་སྡོམ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ཚུལ་གོ་མོད། གསུང་གང་ཡིན་མ་རྙེད།

[21] མདོ་མཛངས་བླུན། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་། དགེ་སློང་མ་ཨུཏྤ་ལའི་ལེའུ། ཤོག ༢༡༧

[22]  མདོ་མཛངས་བླུན།  བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་། རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀའི་ལེའུ། ཤོག ༢༢༨

[23]  ས་པཎ་གྱིས་སྡོམ་གསུམ་རབ་དབྱེ་ལས། འདི་དག་ནི་དེ་འདུལ་བ་ཡི་སྐྱེ་བོ་ལ་དགོས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པ་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་ཟིན་པ་ལ་ཡང་རྣམ་སྨིན་འབྱུང་དུ་ཡོད་སྙམ་པའི་གོ་བ་ཐད་ཀར་ལེན་མི་རུང་བར་གསུངས།

[24]  ས་སྐྱ་རྫོང་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་སྐོར་ཕྱོགས་བསྡུས་ལས། ལོགས་བྲིས་དངོས་དང་སྦྱར་བའི་མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་། ཤོག ༧༩

[25] སྡེ་བསྟན། མདོ་སྡེ། པོད། ཉ

[26]  སྡེ་བསྟན། འདུལ་བ་ལུང་ཕྲན་ཚེག་དང་། འདུལ་བ་གཞི། པོད། ག པ་སོགས་ནས་འབྱུང་ངོ་།

[27] བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་རྣམ་ཐར། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲན་ཁང་།  ཤོག ༢༠༣

[28]  སྡེ་བསྟན། མདོ་སྡེ། ཨ།

[29] འདིའི་མཇུག་བྱང་དུ། ཆོས་ཀྱི་རྗེ་སའི་སྟེང་ན་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཁ་ཆེ་ཤཱཀྱ་ཤྲཱི་བཟང་པོ་དང༌། ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་བྱམས་པའི་དཔལ་གྱིས་བསྒྱུར།།ཅེས་འཁོད་སྣང་ངོ་། །

[30]  སྡེ་བསྟན། སྐྱེས་རབས། པོད། གེ།

[31]  སྡེ་བསྟན། མདོ་མྱང་འདས། ཐེག་ཆེན། མདོ་སྡེ། པོད། ཉ

[32] བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག འདོན་ཐེངས། ༤༡ བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་ཐུབ་པའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་ཚུལ་གླེང་བ།  ཤོག ༦༧

[33]  དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་གཞུང་འདིར་བམ་པོ་བཅུ་གཉིས་དང་། ཤོ་ལོ་ཀ་སུམ་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་བཞུགས་གསུངས་པ་ཅུང་མི་མཐུན།

[34]  དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད།  སྐྱེས་རབས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་སྐོར་དུ་ཞིབ་མོར་བྲིས་ཡོད་པས་དེར་གཟིགས་པར་ཞུ།

[35] བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས།  མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།

[36] སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པའི་སྙིང་པོའི་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཚིག་ཉུང་དོན་མང་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད་ཅེས་པར་གསལ།

[37]  བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག  སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས། ཞེ་གཅིག་པ། ༡༩༩༡  ཤོག ༥༤ – ༧༦ བར་གསལ།

[38] བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་སྐལ་བཟང་མིག་སྒྲོན། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སྟོད་ཆ། ཤོག ༤༦༥- ༤༨༡ བར་གསལ།

[39] བོད་ཀྱི་ཉི་གཞོན་དྲྭ་ཚིགས་སུ་གསལ།

[40]  འདར་སྟོད་དགྲ་འདུལ་དབང་པོས་མཛད་པའི་ཐ་སྙད་རིག་གནས་ལྔའི་བྱུང་ཚུལ་བློ་གསལ་མགྲིན་རྒྱན།  གངས་ཅན་རིག་མཛོད། ཤོག ༤ བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་དུ་ལུང་འདྲེན་བྱས་ཡོད།

[41] ༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས། རླུང་གིས་རྩེར་གཡེངས་སྦུར་མ་སྟེས་དབང་གིས། །མཐོན་པོར་ཆགས་མིན་གོང་མའི་ལུས་ལས་ཀྱིས། །ས་གསུམ་རྣམ་འདྲེན་འཕགས་པའི་བདག་རྐྱེན་ལས། །རྟོག [ས] ་བརྗོད་ཆེ་འདི་ཁ་བའི་སྨན་ལྗོངས་དར། ། ཞེས་པས་ཀྱང་འཕགས་པའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གསུངས་ཡོད།  དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་། སྡེ་དགེ་བསྟན་འགྱུར། སྐྱེས་རབས། པོད། ཁེ །   

[42]  འདི་ལ་རྐང་པ་གཅིག་མ་ཚང་བ་ལྟ་བུར་སྣང་བས་དཔྱད།

[43]བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་། བོད་ཀྱི་དེབ་གཟུགས་སྤར་མ། ཤོག ༢༤༦

[44] ཡན་ལག་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་གཞོན་ནུ་གཙུག་ན་ནོར་བུའི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཟློས་གར་གྱི་བསྟན་བཅོས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཙནྡྲ་གོ་མིས་མཛད་ཅིང་།  ཏ་ཆེན་པོ་ཀཱི་རྟི་ཙནྡྲ་དང༌། ཡར་ལུང་པ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བལ་ཡུལ་ཡམ་བུའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ལེགས་པར་བསྒྱུར་བ་ཞིག་ཡིན།  སྡེ་བསྟན། སྐྱེས་རབས། པོད། ཨུ།

[45] སྡེ་བསྟན། སྐྱེས་རབས། པོད། གེའི་ནང་དུ། མང་ཡུལ་སྐྱི་རོང་བཟང་མོ་ཡོན་ཏན་སྐྱིད་ལ་སོགས། །ཆོས་ལྡན་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱིན་བདག་བགྱིས་པའི་ངོར། །འཕགས་པ་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་ཐུབ་པའི་མཛད་པ་འདི། །ས་དབང་བཟང་པོ་དང་ནི་བློ་གྲོས་རྒྱལ་པོས་བསྒྱུར། ། ཞེས་པ་ལྟར་ན། ས་དབང་བཟང་པོ་དང་མཉམ་རུབ་ཀྱིས་སྒྱུར་བ་ཧ་ཅང་གསལ།

[46] བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་། བོད་ཀྱི་དེབ་གཟུགས་སྤར་མ། ༡༩༨༨ ཤོག ༢༤༥

[47] དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ལ་གོ་བ་ཡིན།

[48] ཡལ་འདབ་བརྒྱ་པ་བསོད་ནམས་གསལ་གྱི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ཡང་ཡིན་གསུངས་སོ། །

[49] དཔལ་སྡེ། གསུམ་པ་གཙུག་ནོར། བཞི་པ་ང་ལས་ནུ། ལྔ་པ་ཟླ་འོད། ཉེར་བཞི་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ། ཞེ་གསུམ་པ་གསེར་མདོག །ང་གཅིག་པ་གསེར་ལྡན། ང་གཉིས་པ་བསོད་ནམས་མི་དམན། ང་ལྔ་པ་ཐམས་ཅད་སྟེར། ང་བརྒྱད་པ་བསོད་ནམས་སྟོབས། རེ་བཞི་པ་ནོར་བཟང༌། དོན་དགུ་པ་དབང་ཆེན་སྡེ། གྱ་ལྔ་པ་ཕན་པ་ཚོལ། གོ་ལྔ་པ་སྟག་མོ་ལུས་བྱིན། གོ་དྲུག་པ་གླང་པོ། གོ་བདུན་པ་རུས་སྦལ། གོ་དགུ་པ་པདྨ་ཅན། བརྒྱ་དང་གསུམ་དགའ་བའི་གོང་བུ། བརྒྱ་དང་བཞི་རི་བོང༌། བརྒྱ་དང་བརྒྱད་སྤྲིན་ཞོན་རྣམས་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལ་སྦྱར། སོ་གསུམ་པ་ཁྱད་པར་ལོ་མ། སོ་བརྒྱད་པ་ལྐུགས་པ་འཕྱེ་བོ། གྱ་དྲུག་པ་བ་མེན་གསུམ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྦྱར། སུམ་ཅུ་པ་ཀཱ་ཤི་མཛེས་དགའ། སོ་གཉིས་པ་དགེ་བྱེད། སོ་དགུ་པ་བཟོད་པ་ལ་དགའ་བ། ཞེ་དྲུག་པ་བྱས་ཤེས། གོ་གཉིས་པ་མཛའ་བོའི་བུ་མོ་རྣམས་བཟོད་པ་ལ་སྦྱར། དྲུག་པ་བ་ད་རིའི་གླིང་བགྲོད། ཞེ་བརྒྱད་པ་དོན་གྲུབ། བརྒྱ་དང་དྲུག་པ་གསེར་གྱི་གོ་ཆ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སྦྱར། ང་བཞི་པ་སེམས་ཅན་སྨན། རེ་ལྔ་པ་རྭ་གཅིག་པ། གྱ་བརྒྱད་པ་ནག་པ་གླང་པོ་བསྟན། གོ་བརྒྱད་པ་དཀའ་ཐུབ་པ། བརྒྱ་དང་གཅིག་པ་སྔོ་བསངས་ཅན་རྣམས་བསམ་གཏན་ལ་སྦྱར། བཅོ་བརྒྱད་པ་མེ་ལོང་བཞིན། སོ་གཅིག་པ་གསེར་ལོགས། ང་གསུམ་པ་ལེགས་བཤད་ཚོལ། རེ་དྲུག་པ་སྙན་ངག་མཁན། གོ་གཅིག་པ་ཤི་བོ་ལེགས་བཤད། བརྒྱ་དང་གཉིས་པ་སེང་གེ། བརྒྱ་དང་བདུན་པ་ཟས་གཙང་མ་བཅས་སོ། །  སྡེ་བསྟན། སྐྱེས་རབས། པོད། ཁེ། པར་གསལ།

[50]  བདུན་པ་མུ་ཏིག་འཁྲི་ཤིང༌། བརྒྱད་པ་དཔལ་སྦས། དགུ་པ་མེ་སྐྱེས། བཅུ་པ་མངལ་བྱུང༌། བཅུ་གཅིག་པ་མཛེས་དགའ། བཅུ་གཉིས་པ་འཕགས་སྐྱེས་པོ། བཅུ་གསུམ་པ་འཕྲོག་མ། བཅུ་བཞི་པ་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པ། བཅོ་ལྔ་པ་ལྷ་བབས། བཅུ་དྲུག་པ་བྲག་འཕངས་པ། བཅུ་བདུན་པ་བྱམས་པ་ལུང་བསྟན། བཅུ་དགུ་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། ཉི་ཤུ་པ་གྲོ་བཞིན་བྱེ་བ་རྣ། ཉེར་གཅིག་པ་ཨ་མྲ་སྐྱོང༌། ཉེར་གཉིས་པ་རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ། ཉེར་གསུམ་པ་ཡབ་སྲས་མཇལ་བ། ཉེར་ལྔ་པ་མངོན་པར་བྱུང་བ། ཉེར་དྲུག་པ་བདུད་བཅོམ་པ། ཉེར་བདུན་པ་ཤཱཀྱ་འབྱུང་བ། ཉེར་བརྒྱད་པ་གྲོ་བཞིན་བྱེ་བ་ཉི་ཤུ་པ། ཉེར་དགུ་པ་ནོར་སྐྱོང༌། སོ་བཞི་པ་དགའ་བོ་ཉེར་དགའ་བཏུལ་བ། སོ་ལྔ་པ་ལེགས་བྱིན། སོ་དྲུག་པ་གདངས་ཅན། སོ་བདུན་པ་གང་པོ། བཞི་བཅུ་པ་སེར་སྐྱ། ཞེ་གཅིག་པ་ཨུ་ཊ་ཡ། ཞེ་གཉིས་པ་མཁས་པ། ཞེ་བཞི་པ་གསེར་ལག ། ཞེ་ལྔ་པ་མ་སྐྱེས་དགྲ། ཞེ་བདུན་པ་སཱ་ལའི་སྡོང་བུ། ཞེ་དགུ་པ་གླང་པོ་ཅན། ལྔ་བཅུ་པ་ལས་བཅུ་སྤྱད་པ། ང་དྲུག་པ་བ་ལང་སྐྱོང་བཏུལ་བ། ང་བདུན་པ་མཆོད་རྟེན། ང་དགུ་པ་ཀུ་ལཱ་ལ། དྲུག་ཅུ་པ་ཀླུ་གཞོན། རེ་གཅིག་པ་ཞིང་པ། རེ་གཉིས་པ་གྲགས་བྱིན། རེ་གསུམ་པ་འོད་སྲུངས། རེ་བདུན་པ་དགེ་འདུན་སྲུངས། རེ་བརྒྱད་པ་པདྨ་ལྡན། རེ་དགུ་པ་ཆོས་རྒྱལ་རབ་གནས། བདུན་ཅུ་པ་ཉི་མ་གུང་པ། དོན་གཅིག་པ་ཤ་ནའི་གོས་ཅན། དོན་གཉིས་པ་ཉེར་སྦས། དོན་གསུམ་པ་ཀླུ་ལ་ སྤྲིངས་པ། དོན་བཞི་པ་ས་གཞི་ཕུལ་བ། དོན་ལྔ་པ་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས། དོན་དྲུག་པ་བི་དུ་ར། དོན་བདུན་པ་ཀེ་ན་ཡ་ཀ ། དོན་བརྒྱད་པ་བརྒྱ་བྱིན་ལྷུང་བ། བརྒྱད་ཅུ་པ་རབ་བཟང༌། གྱ་གཅིག་པ་རྒྱུའི་མཆོག །གྱ་གཉིས་པ་དམྱལ་བ་མངོན་ལྡན། གྱ་གསུམ་པ་སྒྲ་གཅན་ཟིན། གྱ་བཞི་པ་སྦྲང་རྩི་དབྱངས། གྱ་བདུན་པ་པད་ཅན། གྱ་དགུ་པ་ཆོས་སྲེད། དགུ་བཅུ་པ་ནོར་ཅན། གོ་གསུམ་པ་མ་ག་དྷ། གོ་བཞི་པ་གྲགས་པའི་བཤེས་གཉེན། བརྒྱ་དང་ལྔ་པ་རཻ་བ་ཏིའི་ཡལ་འདབ་བཅས་སོ། ། སྡེ་བསྟན། སྐྱེས་རབས། པོད། ཁེ།

[51]  ས་སྐྱ་བཀའ་འབུམ།  ཐེ་ཝན་སྤར་མ།  རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས། ཤོག ༢༦༣

[52] སྡེ་བསྟན། སྐྱེས་རབས། པོད། ཀེ

[53]  ༸གོང་ས་ལྔ་པས་མཛད་པའི་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་ཞལ་བྱང་ལས་གསུངས་སོ། །

[54] ༸གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་རྒྱ་མཚོ་ལ་གོའོ། ། 

[56] སྡེ་བསྟན། བསྟོད་ཚོགས། པོད། ཀ

[57] སྡེ་བསྟན། བསྟོད་ཚོགས། པོད། ཀ

[58] སྡེ་བསྟན། བསྟོད་ཚོགས། པོད། ཀ

[59] ས་སྐྱ་བཀའ་འབུམ།  པོད། ན།  ཤོག ༣༢༥

[60] རྗེའི་གསུང་ཐོར་བུ་བ་ལས་རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པ། བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༩

[61]  དིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་སྙན་ངག་པ་ཆེན་པོར་བརྩི་བའི་སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་དང་།  སློབ་དཔོན་དཔའ་བོ་གཉིས་ནི་གང་ཟག་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་བཤད་མོད། ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས། དེ་ལ་སློབ་དཔོན་མ་ཁོལ་ནི་གོང་དུ་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པའི་བྲམ་ཟེ་ཐུབ་དཀའ་ནག་པོ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔའ་བོ་དང་། རྟ་དབྱངས།  མ་ཁོལ་དང་། ཕ་ཁོལ་དང་། ཐུབ་དཀའ་དང་། ཆོས་ལྡན་རབ་འབྱོར་དང་། མ་ཏི་ཙི་ཏྲ་རྣམས་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ།། གསུངས་ཤིང་། སེངྒེ་གསང་བ་ཡང་འདི་བའི་མཚན་ཡིན་གསུངས་ཡོད།

[62] བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་ལས། དེའི་འགྲེལ་པ་རིགས་ཀྱིས་བྱིན་པ་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་མཛད་པ་ཞེས་པ་དང་འདི་གཅིག་ཡིན།

[63] གཞུང་འདི་ཡང་ཤོང་སྟོན་གྱིས་འགྲོ་མགོན་ཆོས་འཕགས་དང་། དཔོན་ཆེན་ཤཱཀྱ་བཟང་པོའི་བཀའ་ལྟར་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ལཀྵྨཱི་ཀ་ར་དང་ལྷན་དུ་ས་སྐྱའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བསྒྱུར་བ་ཞིག་ཡིན།

[64] གངས་ཅན་རིག་པའི་སྒོ་འབྱེད་ལྡེ་མིག དེབ་ཉེར་གཉིས་པ།  ༡༩༩༣

[65] ཨ་མེས་ཞབས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། པོད་དགུ་པ། ཤོག ༡༩༣ གཞུང་དེའི་མཇུག་བྱང་དུ། “ དཔལ་ས་སྐྱ་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་བསྙེན་པཎྜི་ཏ་སྔགས་འཆང་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོས།རྒྱལ་བའི་རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་གཞུང་ལ།བློ་བརྟན་དང་།སོ་སྟོན་དམར་ནག་གིས་མཆན་བུ་བཏབ་པ་ལ་གཞི་བྱས།གོང་དཀར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་འདུ་ཁང་གི་ལོགས་བྲིས་ལ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་ཞིང་བཀོད་ཡོད་པའི་ཞལ་བྱང་།འཇམ་དབྱངས་བྱུང་ཆུབ་དབང་རྒྱལ་གྱིས་མཛད་པ་ཉིད་ཡལ་འདབ་སོ་སོའི་གསལ་བྱེད་དུ་སྦྱར་ཞིང་།ལུགས་འདིའི་ཕྱོགས་ལ་དགེ་དབང་གཉིས་པར་གྲགས་པའི་རིན་སྤུངས་པ་ངག་དབང་ཆེན་པོའི་དོན་བསྡུས་ཀྱི་ལེགས་བཤད་རྣམས་མཛེས་པའི་ཕྲ་ཚོམས་སུ་བཀོད་དེ་དཔྱོད་ལྡན་མཁས་པ་ཀུན་གྱི་ཡིད་འཕྲོག་པར་ནུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ངོ་མཚར་ཅན་འདི་ནི།སྟོན་མཆོག་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཉིད་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ནས་མི་ལོ་སུམ་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་དང་དོན་གཉིས་འདས་པ།འཕགས་པའི་ཡུལ་ན་པྲ་མཱ་དཱི་སྟེ་མྱོས་ལྡན་ཞེས་གྲགས་ཤིང་།རྒྱ་ནག་ལུགས་ལ་ས་མོ་ཡོས་ཀྱི་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ལོ་གསར་པ་གསར་དུ་ཤར་བའི་དཀར་ཕྱོགས་དགའ་བ་དང་པོའི་ཚེས་ལ།བོད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གདན་དཔལ་ས་སྐྱའི་ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོའི་བཞི་ཐོག་བྲང་གི་ཤར་ཕྱོགས་བཀྲ་ཤིས་བརྩེགས་ཀྱི་ཉི་འོད་འཁྱིལ་པར་སྦྱར་ ”ཅེས་སོགས་བྲིས་ཡོད།

[66]  བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ས་སྐྱ་རྫོང་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་སྐོར་ཕྱོགས་བསྡུས། པོད། ༢༨ པ། ༢༠༡༧ ཤོག ༡ མཛད་པ་པོའི་མཚན་དངོས་ལ་རྒྱ་སྟོན་བྱང་ཆུབ་དབང་རྒྱལ་ཞེས་བྲིས་ཡོད།

[67]  ཀཿཐོག་སི་ཏུའི་དབུས་གཙང་གནས་ཡིག  གངས་ཅན་རིག་མཛོད། དེབ་གྲངས། ༣༣

[68]  བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།

[69]  བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་དྲྭ་ཚིགས། https://bodrigpa.org/archives/3329

 དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།

[1]  སྡེ་བསྟན། མདོ་མྱང་འདས། ཐེག་ཆེན། མདོ་སྡེ། པོད། ཉ
[2]  སྡེ་བསྟན་སྐྱེས་རབས། པོད། ཀེ
[3] སྡེ་བསྟན་སྐྱེས་རབས། པོད། ཁེ།
[4] སྡེ་བསྟན། སྐྱེས་རབས། པོད། གེ།
[5] སྡེ་བསྟན། སྐྱེས་རབས། པོད། ཧུ།
[6] སྡེ་བསྟན། སྐྱེས་རབ ས། པོད། ཨུ།
[7] སྡེ་བསྟན། འདུལ་བ་ལུང་ཕྲན་ཚེག་དང་། འདུལ་བ་གཞི། པོད། ག།
[8] སྡེ་བསྟན། མདོ་སྡེ། པོད། ཁ།
[9] སྡེ་བསྟན། བསྟོད་ཚོགས། པོད། ཀ
[10] མདོ་མཛངས་བླུན། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་པར་ཁང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡
[11] གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
[12] སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས་མཛད་པའི་སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པ། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་། ༢༠༠༦
[13] སྐྱེས་རབས་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་། སྡེ་བསྟན། པོད། ཁེ།
[14]1 དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤
[15] སྐྱེས་རབས་ཀྱི་གྷན་ཌིའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པ། སྡེ་བསྟན། སྐྱེས་རབས། པོད། གེ།
[16] ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་སྐྱེས་རབས་བརྒྱ་པ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༤
[17] སེངྒེ་ཞབས་འབྲིང་གིས་མཛད་པའི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་ཕྲེང་བ།
[18] སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་རྣམ་ཐར། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
[19] ས་སྐྱ་བཀའ་འབུམ་པོད། ན། ཐེ་ཝན་དཔར་མ།
[20] ས་སྐྱ་བཀའ་འབུམ།  རོལ་མོའི་བསྟན་བཅོས། ཐེ་ཝན་དཔར་མ།
[21] རྗེའི་གསུང་ཐོར་བུ་བ་ལས་རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པ། བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩
[22] བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་། ཀྲུང་ཀོའི་བོད་རིག་པ་དཔར་སྐྲུན་ཁང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨
[23] ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡
[24]  ༸གོང་ས་ལྔ་པས་མཛད་པའི་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་གི་ཞལ་བྱང་། དྲ་ལམ་ཡིག་ཚགས།
[25]  འདར་སྟོད་དགྲ་འདུལ་དབང་པོས་མཛད་པའི་ཐ་སྙད་རིག་གནས་ལྔའི་བྱུང་ཚུལ་བློ་གསལ་མགྲིན་རྒྱན།
[26] ས་སྐྱ་རྫོང་ལུགས་ཀྱི་ལོགས་བྲིས་དངོས་དང་སྦྱར་བའི་མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་། པོད། ༢༨ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༧
[27] དགེ་ཆོས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། པོད་གཉིས་པ། བོད་ལྗོངས་ཡིག་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
[28] གངས་ཅན་རིག་པའི་སྒོ་འབྱེད་ལྡེ་མིག དེབ་ཉེར་གཉིས་པ།  ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣
[29] བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་སྐལ་བཟང་མིག་སྒྲོན། སྟོད་ཆ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
[30] ཀ་ཐོག་སི་ཏུའི་དབུས་གཙང་གནས་ཡིག  གངས་ཅན་རིག་མཛོད། དེབ་གྲངས། ༣༣ བོད་ལྗོངས་མི་མང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
[31] བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག  སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས། ཞེ་གཅིག་པ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡
[32] སན་ཅི་དང་། ཨ་ཇིན་ཏ། ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག། ཨ་ཅེ་ཆོས་འཁོར་སོགས་སུ་བཞུགས་པའི་སྐྱེས་རབས་ཀྱི་རི་མོ་ཁག
[33]   བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་དྲྭ་ཚིགས། https://bodrigpa.org/archives/3329

– – – – –