«བོད་ཀྱི་གཅེས་ཕྲུག་»གླེང་བ།

ནང་དོན་གནད་བསྡུས། རྩོམ་འདི་ནི། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྒྲུང་གཏམ་པ་ལྷ་བྱམས་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་«བོད་ཀྱི་གཅེས་ཕྲུག་»ཅེས་པའི་བརྩམས་སྒྲུང་གི་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་ཆར་གཙོ་བོར་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་པ་བརྒྱུད་དེ། བྱེས་གྱར་རྩོམ་རིག(Diaspora Literature)ཁྲོད་ཀྱི་མི་སྒེར་གྱི་ངོ་བོ་ནང་འགལ(Identity crisis)གྱི་གནད་དོན་ལ་ལྟ་ཁུལ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།

གནད་ཚིག བྱེས་གྱར། དཔེ་མཚོན་ཅན། ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ། གྱེས་བྲལ།

གླེང་གཞི།

སྒྲུང་གི་རིག་པ་དར་དང་མ་དར་ནི། མི་སྡེ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ལ་དཔལ་ཡོན་དར་དང་མ་དར་ལ་ཐུག་ཡོད་པ་འདྲ། དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ཡང་བྱུང་རྒྱལ་དུ་བཤད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ནི་སྒྲུང་ཡིན་པ་དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་གི་ཤེས་ཡོན་པ་ཡོངས་ཀྱིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་ཁས་ལེན་གྱིན་འདུག བོད་མི་རྣམས་ལའང“ཆབ་སྲིད་སྒྲུང་ལྡེའུ་བོན་གསུམ་གྱིས་བསྐྱངས”ཚུལ་ཞིག་བཤད་རྒྱུ་འདུག་ན། ང་ཚོས་སྒྲུང་གླེང་མཚམས་བཞག་ཉིན་ནས། དཔལ་ཡོན་སྤྱི་ཚོགས་ལས་ལོགས་སུ་བུད་འགྲོ་བ་ཤུགས་ཀྱིས་ཤེས་ཐུབ་པ་འདྲ། མི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཧ་གོ་བའི་གནད་དོན་དཀྱུས་མ་ཞིག་ནི། བོད་ཡིག་ནང་དེང་རབས་བརྩམས་སྒྲུང་གི་རིགས་དཀོན་པ་དང་ཀློག་བྲོད་པའི་ཆ་ཉུང་བ་སོགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་རྣམས་འདིར་བཤད་མི་འདོད། འདིར་གླེང་འདོད་པ་ནི། དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་དང་དགུ་བཅུའི་ནང་སྐྱེས་པའི་ང་དང་ང་འདྲ་བའི་མི་རབས་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྲིས་པ་ལྟར་སྣང་བའི་སྒྲུང་རིང་«བོད་ཀྱི་གཅེས་ཕྲུག་»ཡིན། བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་ནང་གི་མི་སྣ་དང་དུས་ཚོད་གཅིག་པའི་བོད་མི་རྣམས་ནི། ཕྱི་ནང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མས། རང་གི་སྐྱེ་ས་སྐྱེ་ཡུལ་རྒྱབ་ཏུ་བཞག་སྟེ་ཆ་མེད་རྒྱུས་མེད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གཞན་དང་གཞན་དུ་གྱར་དགོས་ཐུག་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་ངོས་མི་ཟིན་པའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་འགལ་བ་(Identity Crisis)དེ་ནི་ཁོ་ཚོའི་དཀའ་ངལ་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན་པ་རེད། མི་རབས་དེ་རིགས་ལ་རྩོམ་རིག་གཞུང་ལུགས་ནང་བྱེས་གྱར་མི་རབས་(Diaspora Generation)སུ་འབོད། གནད་དོན་དེ་བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་སྨད་ཆར་འབྲི་བཞེངས་བྱས་འདུག་པར་འདོད་པ་ཡིན། བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་ནང་གི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་ནི་བྱེས་གྱར་མི་རབས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་གྲས་ཤིག་རེད།

དེ་བས་བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་ནང་གི་མི་སྣ་རྣམས་དང་དུས་མཉམ་པའི་བོད་ཀྱི་མི་རབས་དེ་དག་གིས་བྲིས་པའི་ཕ་ཡུལ་དྲན་པའི་གླུ་གཞས་དང་། སྙན་ངག་བྲིས་ཚད་ཅིག་མི་རབས་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་བྲིས་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད་སྙམ། མི་རབས་དེ་དག་གིས་ཅིའི་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དང་ཆུང་བྱིས་པའི་གནས་སྐབས་དྲན་དགོས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་སྟོད་ཆར་ཞིབ་མོ་རྣམ་འཐག་གིས་འབྲི་བཞེངས་བྱས་ཡོད་ལ། ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་དང་དགུ་བཅུའི་བོད་ཀྱི་མི་རབས་དེ་དག་གི་ཚབ་བྱེད་ཐུབ་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ངོས་འཛིན་དགོས་ན། ངས་ཚམ་ཚོམ་མེད་པར་«བོད་ཀྱི་གཅེས་ཕྲུག་»ལ་མཛུབ་མོ་འཛུགས་རྐྱང་བྱེད་ངེས། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་གིས། བརྩམས་སྒྲུང་འདི་ནི་ང་སྒེར་དང་ཧ་ཅང་སེམས་ཐག་ཉེ་ཞིང་ཁྱད་པར་བ་དང་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་བས་རྩོམ་འདི་འབྲི་བ་ཡང་། ངས་བརྩམས་སྒྲུང་འདིར་བཅངས་པའི་བརྩེ་བ་སྟོན་སྟངས་རིགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་ཆོག ཡང་མི་ནི་རིག་གནས་ཁོར་ཡུག་དང་སྤྱི་ཚོགས་བྱེ་བྲག་པའི་རིན་ཐང་ལྟ་བ་དང་སྒེར་གྱི་མྱོང་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་བྲན་གཡོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྲོག་ཆགས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ངས་སྒྲུང་འདི་ཀློག་སྟངས་སམ་གོ་བ་ལེན་སྟངས་ཀྱང་ང་ལ་བཙན་གྱིས་དབང་སྒྱུར་བའི་ལྟ་བ་དང་མྱོང་བ་དེ་དག་གི་གནོན་ལས་བྱུང་བའི་སྒེར་གྱི་མཐོང་ཆོས་འབའ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀློག་མཁན་གཞན་ལ་ལྟ་སྟངས་མི་མཐུན་པ་ཡོད་རིགས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་མི་འཐད་པ་མེད་དོ། །

༡ བྱིས་པའི་དུས་དང་དར་མའི་དུས།

«བོད་ཀྱི་གཅེས་ཕྲུག་»གི་སྟོད་ཆ་ནི། བོད་ཀྱི་གྲོང་གསེབ་ཆུང་ངུ་ཞིག་གི་རྩེད་གྲོགས་ཆུང་ཆུང་བཞིའི་འཚར་ལོངས་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན། “འཚར་ལོངས་ནི་ཁོང་གི་བརྗོད་སྙིང་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་ཇི་བཞིན་དུ། ནར་སོན་པ་དང་སྨིན་པ་ནི་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་མི་ཚེའི་བྱབ་ཁྲུས་ཐེངས་ཤིག་རེད” ཅེས་སྒྲུང་དཔྱད་པ་ཨ་བུ་ལགས་ཀྱིས་ལྷ་བྱམས་རྒྱལ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ཡོངས་ལ་སྤྱི་སྡོམ་བཀོད་འདུག

བརྩམས་སྒྲུང་འདི་ཁ་བ་བབས་པའི་ཞོགས་པ་ཞིག་ནས་འགོ་བཙུགས་ཤིང་། བརྩམས་སྒྲུང་གི་བར་དང་བར་རྣམས་སུ་ཁ་བ་བབས་པའི་ཞོགས་པ་ཞིག་གིས་གཏམ་རྒྱུད་ལ་དཀྱོག་མཚམས་ཀྱང་བཟོས་ཡོད། “དགུན་གྱི་དུས་ཚིགས་སུ། གྲོང་ཁྱེར་འདིར་ཁ་བ་མ་བབས་ནས་ཡུན་རིང་འགོར་སོང་།” ཞེས། བརྩམས་སྒྲུང་གི་སྨད་ཆར་ཁོ་རང་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཁ་བར་སྒུག་མཁན་གྱི་བྱེས་གྱར་བ་ཞིག་ཏུ་འབྲི་བཞེངས་བྱས། བརྩམས་སྒྲུང་འདིར་བྱུང་བའི་ཁ་བ་ནི། ཡུལ་དངོས་ཀྱི་ཁ་བ་རྐྱང་པ་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། བརྩམས་སྒྲུང་ནང་གི་མི་སྣ་ཚོའི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ལ་བསྟིམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་གོ་དོན་གང་རུང་གི་མཚོན་ཐབས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲ། རྩོམ་པ་པོ་འདིའི་སྒྲུང་རིང་ཐུང་ཐམས་ཅད་དུ་འདི་འདྲའི་མཚོན་སྟོབས་ཆེ་བའི་མཚོན་ཐབས་སྣ་ཚོགས་སྤྱད་པ་ལས། གཞས་ཚིག་ལ་རོལ་དབྱངས་བསྣན་པ་ལྟར་མཛེས་ཚོར་སློང་བ་ལ་རམ་འདེགས་ཆེན་པོ་བགྱིས་ཡོད། “ལྷ་ས་དང་ཕ་ཡུལ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཉི་འོད་དང་རླུང་། པེ་ཅིན་ནམ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་དུད་སྨུག་དང་ཆར་བ་སོགས་བྲིས་ཏེ། འཛིན་རེག་བྲལ་བའི་བྱ་དངོས་རིགས་ཤིག་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་འབྲི་བ་འདི་ནི་བརྗོད་པ་གཞན་དག་དང་མི་མཚུངས་པར། ཞིབ་འབྲིའི་དགེ་མཚན་ཐོན་པའི་ཞོར་ལ། སྙན་ངག་ལྟ་བུའི་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་ཉམས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཀྱང་ཐོན་པར་བྱས་འདུག” ཅེས་སོ། །

སྒྲུང་འདི་ངོས་དུ་མ་ནས་གླེང་ཆོག་པ་ལས་གཅིག་ནི། བྱིས་པའི་གནས་སྐབས་དང་དར་མའི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཡིན་པ་རེད། སྒྲུང་ལ་སྟོད་སྨད་གཉིས་སུ་བྱས་པའི་སྟོད་ཆ་ནི་བྱིས་པའི་གནས་སྐབས་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྨད་ཆ་ནི་དར་མའི་གནས་སྐབས་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན། ཉམས་མྱོང་སྨྲ་བའི་(Empiricism)བཤད་སྟངས་ལ། སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་བྱིས་པའི་ཀླད་ཁམས་ནི། ཤོག་སྟོང་(Tabula Rasa)ཞིག་དང་འདྲ་ཚུལ་བཤད། རིམ་གྱིས་དབང་པོ་ལྔའི་བརྒྱུད་ལམ་ནས་ཉམས་མྱོང་རབས་དང་རིམ་པ་བསགས་ཏེ་མིའི་སེམས་ཁམས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་གྲུབ་པར་སྨྲ། སྐད་ཆ་འདི་དག་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པ་ཞིག་མིན་ཚུལ་བཤད་ཀྱང་། འདི་ལ་བདེན་པའི་ཆ་མེད་པ་ནི་མིན་ཏེ། བྱིས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་ལྷད་མེད་དུ་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནམ། ངོས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན། ཕྲུ་གུ་རྣམས་ནི་དུས་ཀྱི་ནང་ནས་ད་ལྟ་བའི་སྐད་ཅིག་མར་འཚོ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཤིག་ཡིན་པས། ཁོ་ཚོར་རེ་དོགས་ཆུང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ཉུང་། བརྩམས་སྒྲུང་བོད་ཀྱི་གཅེས་ཕྲུག་གི་སྟོད་ཆ་ནི། ཏག་ཏག་ཕྲུ་གུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དོན་དེ་དག་ཞིབ་ཏུ་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན། “མཚམས་ཤིག་ལ་ཉི་མ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་ཁོ་རང་ནི་གྲྭ་པ་ཡིན་ཅེས་ལག་ཟུང་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་མིག་བཙུམས་ཏེ་ངག་ནས་འབྲུ་མི་གོ་བའི་ཅི་ཞིག་ཤུགས་ཀྱིས་འདོན་པར་བྱེད། ཐལ་འཕེལ་ནི་ཨ་ཕ་ཞིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ཁ་ལ་སྣ་རུ་ཡིན་མདོག་གིས་ཀླུ་སྡོང་གི་ཡལ་ག་ནས་ཟགས་ཡོང་བའི་དབྱུག་དུམ་ཞིག་བཙུགས་ནས་རྔུབ་ཙམ་རྔུབ་ཙམ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ནས་སྐད་དྲག་གིས་གསལ་སྒྲོན་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ། ‘རྒན་མོ། ང་ཟོག་རྫིར་འགྲོ་དགོས་པས། བྲོ་ཁ་གྲ་སྒྲིག་བྱོས’ཟེར། དེ་ལ་གསལ་སྒྲོན་གྱིས་ཨ་ཅག་རྒན་པ་ཞིག་གི་བཟོ་ལྟ་བསྟན་ཏེ། ‘ཧོ་ཧོ་ཡ། ཐར་འཕེལ་སྣབས་ལུག ཁྱོད་ཀྱི་རྒན་མོ་བྱེད་པ་ལས་ས་མཐའ་ཞིག་ལ་འཁྱམ་པར་དགའ་ཨང’ཞེས་བཤད་བྱུང་། ཡང་འཚུབ་སྣང་གི་ཉམས་ཤིག་བསྟན་ནས། ‘ཨ་ཙི། བ་མོའི་འོ་མ་བཞོ་རྒྱུ་བརྗེད་འདུག ངའི་བྱ་འདི’ཞེས་ངའི་མདུན་དུ་པུས་བཙུགས་སུ་བསྡད་དེ། འཁྱག་བསིལ་བསིལ་གྱི་ལག་པ་དེ་ངའི་དོར་མའི་འདོམས་མེད་ཀྱི་བརླ་བར་དུ་བསྲིངས་ཡོང་སྟེ། སྙོབས་ཐེངས་གཅིག་གིས་འཛུར་བ་མེད་པར་ཐད་ཀར་དུ་ངའི་ནེ་ནེ་ནས་བཟུང་བྱུང་། དེ་ནས་འོ་མ་བཞོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་མར་འཐེན་ཙམ་འཐེན་ཙམ་བྱེད་པ་དང་། འགུལ་སྐྱོད་དེའི་ཁྲོད་ངའི་ནེ་ནེ་ནི་དར་ཅིག་ལ་མཁྲེང་མཁྲེང་ཆགས་སོང་། ནེ་ནེ་མཁྲེང་མཁྲེང་ཆགས་པའི་ཚོར་བ་དེ་ནི་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་འདས་ཤིག་རེད། གསལ་སྒྲོལ་ཡང་ཕལ་ཆེར་ངའི་ནེ་ནེ་རྙིད་པ་དེ་ག་ལེར་འདྲག་འདྲག་ཆགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་དེར་ཞེད་སྣང་བྱུང་བ་འདྲ། ཁོ་མོས་ལག་པ་མྱུར་དུ་ཕྱིར་བསྐུམས་ནས། ‘ཨ་ཙི་ཙི། ངེད་ཚང་གི་བ་མོའི་ནུ་མ་ཆེན་པོ་ཆགས་སོང་།” ཞེས་པས་མཚོན་ནོ། །

བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་སྟོད་ཆ་ནི། ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་ཚོའི་སྣང་ངོའི་འཇིག་རྟེན་ཏེ། དུས་གསུམ་ལས་ད་ལྟ་བའི་ཆ། མངོན་ལྐོག་གཉིས་ལས་མངོན་སུམ་གྱི་ཆ། ཕྱི་ནང་གཉིས་ལས་ཕྱིའི་ཆ་ཤུགས་ཆེ་བ་བྲིས་ཤིང་། བྱུང་རིམ་གཙོར་བཞག་(Plot-Driven)དང་མི་སྣ་གཙོར་བཞག་(Character-Driven)ལས་བྱུང་རིམ་གཙོ་བོར་བཞག་ནས་བྲིས་འདུག སྒྲུང་གི་སྟོད་ཆའི་སྐད་ཆའི་འགྲོས་ཀྱང་རྒྱས་བཤད་དང་བཀོད་འབྲི་ཤུགས་ཆེ་ཞིང་བར་དང་མཚམས་སུ་མཚར་འབྲིའི་(Humorous)ཐབས་ལམ་ཡང་ཉུང་ཟད་སྤྱད་འདུག་ཀྱང་། སྟོད་ཆ་མཇུག་བསྡུ་བ་ལ་ཕྱོགས་སྐབས་རྩོམ་གྱི་ཁམས་ཡོངས་རྫོགས་ཡིད་གདུང་(Melancholic)གི་རྣམ་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་འགྲོ། དེ་ལས་གཞན་གོང་དུ་དྲངས་པའི་སྒྲུང་གཏམ་ནང་གི་སྐད་ཆ་དུམ་ཚན་དེ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཏུའང་འགྲེལ་སྙིང་འདོད་དེ། ཚན་པ་དེས་སྒྲུང་ནང་གི་མི་སྣ་ཚོའི་མ་འོངས་པའི་ལས་དབང་ལུང་བསྟན་པའམ། ཡང་ན་ཀློག་པ་པོར་སྔོན་བརྡ་བཏང་པའི་དོད་དུ་བྲིས་པར་ཡང་བཤད་ཆོག་པ་འདྲ། དེ་མིན་ན‘ཁྱོད་ཀྱི་རྒན་མོ་བྱེད་པ་ལས་ས་མཐའ་ཞིག་ལ་འཁྱམ་པར་དགའ་ཨང’ཞེས་སྟེས་དབང་དུ་བྲིས་བཞག་པ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན།

སྒྲུང་གི་སྨད་ཆ་ནི་དར་མའི་དུས་སྐབས་ལ་རྐང་བཙུགས་པ་ཞིག་ཡིན། མི་དར་མ་རྣམས་ནི་ཕྲུ་གུ་ཚོ་དང་གཏན་ནས་མི་འདྲ་བར། ནམ་ཡང་“སེམས་པ་སྟོང་ཧང་ཧང་དུ་འདུག” འདས་ཟིན་གང་རུང་ལ་ཁྱིས་རྨ་ཁར་ལྕེ་ལྡག་པ་ལྟར་བྱེད་ཅིང་། མ་འོངས་པའི་ཅི་ཞིག་ལ་ལག་སྙོབ་བྱེད་པར་བྲེལ་བའི་རེ་དོགས་ཀྱིས་སྒོ་ཀུན་ནས་མནར་འདུག སྒྲུང་འདིའི་སྨད་ཆ་ཧྲིལ་པོ། “སྔོན་ཆད་མར་ནང་གྲོང་ལ་གློག་འཐེན་དུས།” ཞེས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན། ལུས་པོ་ད་ལྟ་བའི་ས་ན་ཡོད་ཀྱང་སེམས་པ་འདས་པའི་ས་ན་གཡེངས་བསྡད་པ་ཤ་སྟག་བྲིས་བཞག སྒྲུང་གི་སྨད་ཀྱི་སྐད་ཆའི་ཁམས་ཀྱང་། “ཕ་རྒན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི། ང་ལ་མཚོན་ན་སེམས་ཀྱི་ཟབ་སར་ཟུག་པའི་ཚེར་མ་ཞིག་དང་མཚུངས” ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་ཆིག་ལབ།(Inner Monologue) བསྐྱར་ཟློས།(Repetitive) ཉུང་བསྡུས(Minimalistic)ཀྱིས་བཅིངས་བཞག་པ་ཞིག་གོ ། མདོར་ན་མི་དར་མ་ཚོའི་སེམས་ཁམས་ནི། དྲན་གདུང་། གནོང་འགྱོད། ཕངས་སེམས། རེ་དོགས་སོགས་ཀྱིས་གང་འདུག མི་དར་མ་ཚོའི་སེམས་སྦུག་ན་ལྐོག་སྲེད་(Repression)ཡ་ང་བ་དེ་འདྲ་ཡོད་པས། སྒྲུང་འདིའི་སྟོད་ཆའི་ནང་གི་བྱིས་པ་ཚོ་ནང་བཞིན། ཚེར་སྣང་ཕྲ་མོ་ཡང་མེད་པར་ནེ་ནེ་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་དག་དེ་འདྲ་ནི་གླེང་ཙམ་ཡང་ག་ལ་ཕོད།

༢ བྱེས་གྱར་བ།

ལྷ་བྱམས་རྒྱལ་ནི། བོད་ཀྱི་བྱེས་གྱར་རྩོམ་པ་པོའི་(Diaspora writer)ཚབ་མཚོན་དུ་བརྩི་རུང་བ་ཞིག་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་ནང་ལོགས་བྱེས་གྱར་བ་(Internal Diaspora)ཞིག་ཏུ་འདོད་ཆོག་པ་རེད་སྙམ། དེ་བས་བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་སྨད་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་བྱེས་གྱར་རྩོམ་རིག་(Diaspora Literature)གི་ངོ་གཉིས་མའི(Dual Identity)སེམས་ཁམས་ཁོ་ན་སྲོག་ཏུ་བྱས་པ་ཞིག་སྟེ། “ལོ་འདི་དག་ལ། ང་ངོས་གཉིས་ཅན་གྱི་མི་ཞིག་ཏུ་གྱུར་སོང་།” ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། “ངའི་ཕ་ཡུལ་གྱི་རི་ཆུ་གཙང་མ་དེ་ཨང” ཞེས། སྒྲུང་གི་སྨད་ཆ་ཧྲིལ་པོ་འདི་ལྟའི་ཡུལ་གདུང་དང་ཆུང་དུས་ཀྱི་འཁྲེང་ཞེན་(Nostalgia)གྱིས་སིམ་བཞག་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་། ཁོ་རང་དངོས་སུ་ཕ་ཡུལ་ལ་འབྱོར་ཚེ། “མཚམས་རེར་ང་ཡང་སློབ་གྲྭའི་གུང་གསེང་དང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འཁོར་ཞག་གི་སྐབས་སུ་མར་ནང་གྲོང་ཚོར་ལོག་མྱོང་ནའང་། ལུས་པོའི་བེམ་གཟུགས་འདི་ཙམ་ལས་སེམས་པ་འདི་ནམ་ཡང་ཕྱིར་ལོག་མེད་པར་ངེས། དེ་ལྟ་མིན་ཚེ། ང་ཐག་རིང་ནས་ཕྱིར་མར་ནང་གྲོང་ཚོར་ལོག་ཐེངས་རེར། ཉིན་ཞག་ཁ་ཤས་བསྡད་རྗེས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཆས་འདོད་པའི་སེམས་འདུན་འགོག་མེད་ཅིག་འབྱུང།” ཞེས་པ་ལྟར། བྱེས་གྱར་བ་ནི་ནམ་ཡང་བྱེས་གྱར་བ་སྟེ། ཕ་ཡུལ་དུ་སོང་ན་ཕྱི་མི་ཡིན་ལ། གཞན་ཡུལ་དུ་སོང་ནའང་ཕྱི་མི་ཁོ་ན་ཡིན། ཁོ་ཚོའི་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀ་གཞིས་བྱེས་གང་དུ་གཏོགས་མི་གཏོགས་(Belonging vs. Not Belonging)ཀྱི་འགལ་འདུས་ནོན་ཏེ། ནམ་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་བོར་བརླག་(Identity Crisis)གི་སྨྲེང་བས་མནར་འདུག བྱེས་གྱར་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་པ་ཅན། ཇམ་པ་ལེཧ་རི(Jhumpa Lahiri)མཆོག་གིས། “སྐད་ཡིག མིའི་ངོ་བོ། ཡུལ་ལུང། རང་ཁྱིམ་རྣམས་ནི། མི་ཞིག་གཞིས་བྱེས་གང་དུ་གཏོགས་པ་དང་མི་གཏོགས་པར་བྱེད་པའི་ཆ་ཤས་འབའ་ཞིག་སྟེ། ངའི་མེ་ཚེའི་འགལ་འདུ་ཅན་གྱི་གནད་དོན་ཆེ་ཤོས་ནི། ང་རང་གཞིས་བྱེས་གང་རུང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་འདོད་ཀྱང་། ཁོངས་སུ་གཏོགས་དང་མི་གཏོགས་ཀྱི་དོན་དག་འདི་དག་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་པ་དེ་ཡིན།”(Language, identity, place, home: these are all of a piece-just different elements of belonging and not belonging. The essential dilemma of my life is between my deep desire to belong and my suspicion of belonging.) ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །

“མེ་ལོང་དུ། མི་ཆེན་གྱི་ཁུ་ཚུར་གྱི་ཆེ་ཆུང་ཙམ་ལས་མེད་པའི་ངོ་གདོང་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཤར་ཡོང་། དེ་ནི་དེ་ལྟར་རྒྱུས་མེད་ཅིག་རེད་ཨང་། སྤྲི་ཀ(དཀྲི་ག)མེད་པའི་མིག་ཟུང་ལྷེམ་ཙམ་ལྷེམ་ཙམ་བྱེད་ཅིང་མཁུར་ཚོས་སྒང་དུ་དྲེག་པའམ་ཅི་ཞིག་ཆགས་པ་དང་ཡ་མཆུའི་ཐོག་སྣབས་ལུག་ཤུལ་གསལ་པོ་ཞིག་མངོན་འདུག ང་མེ་ལོང་ནང་གི་ངོ་གདོང་དེར་བལྟས་ནས་དགོད་ཙམ་བྱས། མེ་ལོང་ནང་གི་ངོ་གདོང་དེ་ཡང་ང་ལ་བལྟས་ནས་དགོད་ཙམ་བྱས་པ་དང་། སེའུ་བརྗེས་ཤུལ་གྱི་གྱི་སྟོང་ཆ་དེ་དག་ཀྱང་གསལ་པོར་མཐོང་ཡོང་། མེ་ལོང་ནང་གི་ངོ་གདོང་དེ་ནི་སུ་ཡིན་ནམ། དེ་ང་ཡིན་ནམ། ང་ནི་སུ་ཡིན་ནམ། ངོ་གདོང་མེ་ལོང་གི་ལྟག་རྒྱབ་ན་སྦས་ཡོད་དམ། ཡིན་ན་ཡང་ངས་མེ་ལོང་གི་ལྟག་རྒྱབ་ཏུ་ལག་པས་སྙོབ་དུས་ཅི་ཡང་རེག་རྒྱུ་མ་བྱུང་།” ཧོ་མི་བྷ་བྷ་(Homi Bhabha)སོགས་ཀྱིས། ཞེཁ་ལཱ་ཁཱན་(Jacques Lacan)གྱི་སེམས་ཁམས་གཞུང་ལུགས་མེ་ལོང་གི་གནས་སྐབས་(Mirror Stage)བྱ་བ་བྱེས་གྱར་རྩོམ་རིག་གཞུང་ལུགས་སུ་སྤྱད་ཅིང། དེ་ནི་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀྱི་བར་མཚམས་ནས་བོར་བརླག་ཏུ་སོང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་འཚོལ་རྟོག་བྱེད་པའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སྟོན་པའི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་ཡིན། གཞུང་ལུགས་དེ་ལྟར་ན་མེ་ལོང་ནི་མཚོན་ཐབས་ཤིག་སྟེ། ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་གི་ནང་ནས་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་ངོ་རང་གིས་ཤེས་ཐབས་བྱེད་པ་ལྟར། བྱེས་གྱར་བས་གཞིས་དང་བྱེས་ཀྱི་མེ་ལོང་ངོས་གཉིས་མའི་ནང་ནས་རང་གི་ངོ་བོ་འཚོལ་རྟོག་བྱེད་པ་ཡིན། ཁོ་ཚོས་གཞིས་བྱེས་ཀྱི་མེ་ལོང་གང་ནས་ཀྱང་རང་ཉིད་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་རྙེད་མི་ཐུབ་པའམ། ཡང་ན་གཞིས་བྱེས་གང་དུའང་མི་གཏོགས་པའི་འདྲེས་མའི་རང་བཞིན་ནམ་ཁ་འཐོར་རང་བཞིན་(Hybrid Identity/Split Identity)གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་གདོང་ཐུག་ཐེབས་སྐབས། ཁོ་ཚོའི་སེམས་སུ་རང་ངོ་མི་ཟིན་པའི་དྲི་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་འགྲོ་བ་ཡིན། གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར། བརྩམས་སྒྲུང་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་བྱེས་གྱར་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ཏུ་བརྩི་ཆོག་ན། མཚོན་དོན་མང་བའི་མེ་ལོང་དང་འབྲེལ་བའི་མཚོན་ཐབས་ཅན་གྱི་བཀོད་འབྲི་ཐུང་ངུ་དེ་ཡང་སྟེས་དབང་ཙམ་ཡིན་པར་མི་འདོད། དེ་ལས་གཞན། ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་རྣམས་ཀྱི་མཚར་འཛིན་གྱི་བློ་རིག་གམ་བྱིས་བློ་རུ་འབོད་པའི་སེམས་ཁམས་དེ་དག་ཀྱང་ཞིབ་ཏུ་མཚོན་པར་བྱས་འདུག

༣ དཔེ་མཚོན་ཅན།

བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་སྨྱུག་ཁ་གཏད་སའི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་ཁག་ནི། ‘ང’དང་གསལ་སྒྲོན། ཐར་འཕེལ། ཉི་མ་དོན་གྲུབ་བཅས་ཡིན་ཡང་། ཞར་ཞོར་དུ་ཁོ་ཚོ་ཆུང་དུས་འཚར་ལོངས་བྱེད་སའི་གྲོང་གསེབ་ཆུང་ཆུང་དེའི་མི་སྣ་གཞན་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་འབྲི་བཞེངས་བྱས་ཡོད། མི་སྣ་དེ་དག་འབྲི་བཞེངས་བྱས་ཚུལ་ནི་འདི་ལྟར། “ངའི་ཕྲུ་གུའི་དུས་སྐབས་སུ། དགེ་རྒན་བློ་གྲོས་ལས་གཞན་ངེད་ཚང་གི་གོ་ཁའི་ཡར་སྒྱིད་དུ་སྡོད་མཁན་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ང་རང་ཆེས་ཞེད་ས་དེ་ཡིན། ངའི་ཕ་རྒན་ལ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དབང་འདུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལྡན་ཏེ། ཁོང་གི་གདོང་གི་འཛུམ་ཡལ་ནས་རྣམ་གྱུར་གནག་ཐེངས་རེར། ངེད་ཚང་གི་ནང་མི་ལྟ་ཅི། མར་ནང་གྲོང་གི་མི་ཕལ་ཆེ་བ་ཡང་དབང་མེད་དུ་བག་འཁུམ་པར་ངེས། ངའི་ཕྲུ་གུའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཕྱིར་དྲན་ཁྲོད་ཕ་རྒན་གྱི་སྣང་བརྙན་ནི་མར་ནང་གྲོང་གི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ནག་རོག་གེར་འགྱིང་བསྡད་ཡོད་པའི་རྫ་རི་སྨུག་པོ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ནམ་ཡང་གཟབ་ནན་དུ་འདུག”

“ངའི་མ་རྒན་ནི་ལག་བཟོ་ཡོད་པའི་བུད་མེད་ཅིག་ཡིན་ཏེ། ཁོ་མོས་གཡོས་སྦྱོར་བྱས་པའི་བཟའ་བཏུང་གང་ཡིན་ཀྱང་དེ་འདྲའི་ཞིམ་མངར་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།” ཞེས། བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་ནང་གི་ཨ་ཕའི་སྣང་བརྙན་ནི། བཟའ་དཔོན་རིང་ལུགས་(Patriarchism)ཀྱི་ལྟ་བས་ཟིན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་སྐྱེས་པ་ཞིག་གི་སྣང་བརྙན་དཔེ་མཚོན་ཅན་(Representative Character)ཞིག་ཏུ་བཤད་ཆོག་པ་འདྲ། “དཔེ་མཚོན་ཅན་ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ངོ་བོར་ཁྱབ་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཆུང་བ་བརྒྱུད་ནས་ཆེ་བ་མཐོང་ནུས་པ་ཞིག་གམ་བྱེ་བྲག་བརྒྱུད་ནས་སྤྱི་མཐོང་ནུས་པ་ཞིག་ལ་གོ་བ་ཡིན།” ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །ཡང་ངོས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན། ཨ་མ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིར་བྱམས་བརྩེའི་འབྲས་བུ་ཟད་མེད་སྟེར་མཁན་གྱི་ས་གཞི་ཆེན་པོ་དེ་ཡིན་ན། ཨ་ཕ་ནི་སྙིང་སྟོབས་དང་དཔའ་སྤོབས་ཀྱི་ཟིམ་ཆར་དུས་ནས་དུས་སུ་འཇོ་བར་མཁན་མཛད་མཁན་རླབས་ཆེན་གྱི་ནམ་མཁའ་དེ་ཡིན་པས། འདིར་འབྲི་བཞེངས་བྱས་པའི་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་ཡང་། དེ་དང་དེ་འདྲའི་ནང་དོན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཏམས་པའི་སྣང་བརྙན“དཔེ་མཚོན་ཅན”དུ་སྨྲ་བར་འདོད།

བརྩམས་སྒྲུང་དང་གློག་བརྙན་སོགས་སུ་མི་སྣའི་ཁ་བརྡ་ནི་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་རེད། ཁ་བརྡ་གང་ཡང་སྒྲུང་གི་བབ་དང་མཐུན་པ། གནད་ལ་བབ་པ། རྒྱས་བསྡུས་འཚམས་པ། མི་སྣའི་གྲལ་རིམ་སོགས་ལས་མ་བརྒལ་བ་ཞིག་ཡིན་དགོས། “ཁ་བརྡ་ནི་མི་སྣའི་ཐོབ་ཐང་དང་གཤིས་ཀ་ལ་འཚམས་དགོས་པར་མ་ཟད། མི་སྣའི་སེམས་ཁམས་དང་ཡང་འཚམས་དགོས” ཚུལ་བཤད་པ་ལྟར་ཡིན།

“ངའི་ཨ་མས་འཇིག་རྟེན་འཁོར་བ་མ་ཚར་ན། རྩོད་པ་ཡང་ཚར་རྒྱུ་མེད། རྩོད་པ་བྱས་ན་སྙིང་པོ་མེད་ཟེར། དེ་བས་ང་ཚོས་སྤོ་བོ་རལ་པ་ཅན་ལ་དྲི་རུ་འགྲོ་དང་། སུ་བདེན་ཧ་གོ་ཡོང་ངེས་ཞེས་མི་རྒན་བསམ་ཤེས་ཤིག་གི་ཚུལ་དུ་བཤད” ཅེས་ཉི་མ་དོན་གྲུབ་ཀྱི་ཨ་མའི་སྐད་ཆ་དེ་དག་གིས། དྲི་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་མེད་ལ་མ་བལྟོས་པར་ཆོས་ཀྱི་དོན་དག་དང་འབྲེལ་བའི་ལན་ཞིག་སྟེར་ཐབས་བྱེད་པ་ནི་བོད་མི་བགྲེས་སོང་དག་གི་རང་གཤིས་ཡིན། འདིས་བོད་སྔ་མ་ཚོའི་བསམ་པའི་ཁྱེར་བཟོ། འདུ་ཤེས་ལྟ་སྟངས། རིག་གནས་རིན་ཐང་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་སྟབས་ཅིག་ལ་མཚོན་པར་བྱས་འདུག་སྟེ། ཁོ་ཚོའི་ལུས་སེམས་ནི་ཤིན་ཏུ་ལྷོད་པོ། འཚོ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དཀྱུས་མ། ཆ་རྐྱེན་ཡང་ཧ་ཅང་ཞན་པོ། དད་མོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟི་བ། རྨོངས་ཞེན་གྱིས་ཀུན་ནས་ནོན་པ་དེ་འདྲ་ཡིན་ཞིང་། སེམས་སུ་བརྗོད་མི་ཤེས་པའི་དྲོལ་ཁོལ་གྱིས་ཁྱབ་འདུག་པས། དུས་རྒྱུན་སྐད་ཆ་དགོད་བྲོ་པོའི་རིགས་བཤད་པར་ཡང་ཧ་ཅང་མཁས་ལ། གད་མོ་སློང་རྒྱུ་ནི་ཁོ་ཚོའི་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཆ་ཤས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་ལྟར་འདུག བརྩམས་སྒྲུང་ནང་། ཁོ་ཚོའི་གྲོང་གསེབ་ལ་ཐེངས་དང་པོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཆ་ལུགས་ལྡན་པའི་སློབ་ཆུང་དགེ་རྒན་དེ་སླེབས་སྐབས། ཡུལ་མི་ཚོས། “སྡེ་དཔོན། མག་པ་ཁྲ་འདྲ་བ་འདི་འདྲ་ཡང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚོང་ཁང་དུ་འཚོང་རྒྱུ་འདུག་གམ་ཞེས་ཀུ་རེ་རྩེས། ཡང་ཁ་ཤས་ཤིག་གིས། ཨ་ཙི། སྐྲ་ལོ་རིང་པོ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཨང་། ཕལ་ཆེར་བུ་མོ་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲ”ཞེས་ཀུ་རེ་རྩེས་པ་ལྟར། མི་རབས་སྔ་མ་ཚོ་ནི་གནས་སྟངས་སྐྱོ་བོ་ཞིག་གི་འོག་ཏུ་འཛུམ་དམུལ་ལེ་འདུག་ཀྱང་། ད་ལྟའི་མི་རབས་འདི་དག་ནི་ཡོད་ཚད་ཐོབ་པའི་མཇུག་ཏུའང་ངོ་ནག་རོག་གེ་འདུག དེ་བས་བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་མཇུག་གཏམ་དུ་རྩོམ་པ་པོས། “ཁྱབ་ཁོངས་གང་དུ་ཡང་འགྲོས་ཤིན་ཏུ་མགྱོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ད་ལྟའི་དུས་རབས་འདིར། ང་རང་འགྱུར་ལྡོག་གང་ལ་ཡང་ཅུང་ཞེད་སྣང་བག་ཙམ་རེ་སྐྱེས་ཡོང”ཞེས་སེམས་ཁྲལ་གྱི་ངང་ནས་བཤད་འདུག ང་ཚོ་ཚང་མ་འགྱུར་ལྡོག་གི་ཆེད་ཉིན་མཚན་དུས་དྲུག་ཏུ་བྲེལ་ཡོད་ཀྱང་། འགྱུར་ལྡོག་གི་མཇུག་འབྲས་ནི་ཤིན་ཏུ་དངངས་སྐྲག་སྟེར་བ་དེ་འདྲ་མིན་པའི་ངེས་པ་མེད་ཕྱིར། རྩོམ་པ་པོས་མཇུག་གཏམ་དུ“ཅི་ཞིག་གི་རྗེས་སུ་ལུས་དོགས་ཀྱི་སེམས་ནད་ཡོད་ཚད་ནི་འཚོ་བའི་བདེན་པ་དང་མི་ཚེའི་རིན་ཐང་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པའི་གེགས་སུ་འགྲོ་བས། སྐུ་ཉིད་ལྷོད་ཙམ་བཞུགས་རོགས”ཞེས་བྲེལ་འཚུབ་ཀྱིས་མནར་བའི་ང་ཚོ་ལ་དྲན་སྐུལ་ཐེངས་གཅིག་དང་། བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་བརྗོད་སྙིང་ལ་བསྐྱར་དུ་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་འདུག

༤ བྱུང་རིམ་དང་དུས་རིམ།

བརྩམས་སྒྲུང་གི་སྟོད་ཆའི་དུས་ཚོད་ནི་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་མཇུག་རྫོགས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པའི་དུས་སྐབས་ཤིག་སྟེ། དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་ཡིན་པ་རེད། དུས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་ལ་ཏོག་ཙམ་བརྟན་ལྷིང་གི་རྣམ་པ་དོད་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་མངའ་འོག་ན་ཡོད་པའི་མི་རིགས་བྱེ་བྲག་པ་སོ་སོའི་ཆོས་དད་དང་རིག་གནས་སོགས་ལའང་དར་སྤེལ་དང་སླར་གསོའི་བྲེལ་འཚུབ་ལངས་པའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན་ཚོད། སྒྲུང་གཏམ་གྱི་བྱུང་རིམ་གཏན་ཁེལ་བྱེད་སའི་ཡུལ་ནི། མངོན་གསལ་དང་མངོན་གསལ་མིན་པའི་སྒོ་ནས་ཤིན་ཏུ་དལ་བ་དལ་བུས་དེང་རབས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཁ་ཕྱོགས་བཞིན་པའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་གྲོང་གསེབ་ཁུག་ཀྱོག་ཅིག་ཡིན་པ་རེད།

སྒྲུང་གཏམ་འདིའི་སྟོད་ཆའི་དུས་རིམ་(Timeline)དང་བྱུང་རིམ་(Plot)གཉིས་ཀ་ལུགས་བྱུང་དུ་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཁར། དུས་ཀྱི་འགྲོས་ཀྱང་ཧ་ཅང་ལྷོད་པོ་དང་སྙོམས་པོ་བྲིས་ཡོད། དུས་རིམ་དང་བྱུང་རིམ་གཉིས་ཀྱི་གོ་དོན་སྤྱི་བམ་ཙམ་ནི། དོན་གང་ཞིག་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་ལུགས་བྱུང་དུ་འཕེལ་བའི་དུས་ཚོད་དངོས་དེ་ལ་དུས་རིམ་ཟེར། དོན་གང་ཞིག་ཇི་ལྟར་དང་ཅི་ཕྱིར་བྱུང་ཚུལ་ལུགས་བྱུང་ལྡོག་སྤེལ་གསུམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ལ་བྱུང་རིམ་ཟེར། བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་སྟོད་ཆའི་དུས་རིམ་ནི། དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུ་པའི་ཡུལ་དུས་ཀྱི་གནས་བབ་ཞིག་གི་འོག་ནས་ནར་མ་སོན་པའི་ཕྲུ་གུ་ཞིག་གི་མཐོང་སྣེ་བརྒྱུད་ནས་སྤྲོས་བརྗོད་བགྱིས་པ་ཞིག་ཡིན། བརྩམས་སྒྲུང་གི་སྟོད་ཆའི་བྱུང་རིམ་ཡང་དུས་རིམ་དང་མཚུངས་པར་ལུགས་བྱུང་དུ་སྤེལ་ཡོད། སྒྲུང་གི་སྟོད་ཆའི་དུས་རིམ་དང་བྱུང་རིམ་གཉིས་ཀའི་དལ་ལྷོད་དང་སྙོམས་ཚད་དེ། སྐབས་དེའི་ཡུལ་དུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་ཕྲུ་གུ་ཞིག་གི་མཐོང་སྣེ་(Point of View)ལ་ཧ་ཅང་འཚམ་པོ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་ཆོག་པར་འདུག་སྙམ། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཕྲུ་གུའི་གནས་སྐབས་སུ་དུས་ཚོད་ཀྱི་བགྲོད་པ་ཧ་ཅང་དལ་ཞིང་ལྷོད་པར་སྣང། ལྷག་དོན་བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་ཡུལ་དུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ཏུ་ཅི་བས་ཀྱང་དུས་ཚོད་ཀྱི་བགྲོད་པ་དལ་བར་སྣང་བ་སྨོས་ག་ལ་དགོས། རྩོམ་གྱི་འགོ་མ་ནས་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར། ཕྲུ་གུ་དང་མི་རྒན་པའི་བར་ལ་མི་འདྲ་ས་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་ནང་ནས་གཅིག་ནི། ཕྲུ་གུ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀ་ད་ལྟ་བའི་དུས་ཚོད་དུ་འཚོ་བ་དང་། མི་རྒན་པ་ཚོའི་ལུས་པོ་ད་ལྟ་བའི་ས་ན་ཡོད་ཀྱང་། སེམས་པ་འདས་མ་འོངས་གང་རུང་ན་འཁྱམ་ཞིང་བྱེར་ནས་ཡོད་ཕྱིར། ཕྲུ་གུ་དང་མི་རྒན་པའི་སྣང་ངོའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཡང་གཞི་ནས་མི་འདྲ། ཕྲུ་གུ་ཚོའི་སྣང་ངོར་དུས་ཚོད་ནི་གཙང་པོ་ཞིག་དང་མཚུངས་པར་མདུན་ནས་མདུན་དུ་སྐྱོད་པའི་འགྲོས་ཆིག་རྐྱང་བ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་། མི་རྒན་པ་ཚོའི་སྣང་ངོའི་དུས་ཚོད་ནི། གོ་རིམ་མེད་ཅིང་ཟང་ཟིང་དུ་འཛིངས་པའི་སྐྲ་ལོ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། དེང་རབས་ཕྱི་མའི་སྤྱི་ཚོགས(Postmodern Society)ནང་འཚོ་བའི་མི་རྣམས་ལ་མཚོན་ན་ཅིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་གཞིགས་ཏེ། སྒྲུང་འདིའི་སྨད་ཆ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཚོ་བའི་མི་རྒན་པ་ཞིག་གི་མཐོང་སྣེ་བརྒྱུད་ནས་སྤྲོས་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པའི་ཆ་ནས། བྱུང་རིམ་གྱི་འགྲོས་སྣོག་ཅིང་འཛིང་བར་བྱས་ཏེ་འདས་མ་ད་གསུམ་བསྲེས་སྡེབ་བྱས་བཞག་འདུག མ་ཟད་སྤྲོས་བརྗོད་ཀྱི་འགྲོས་ཀྱང་ཧ་ཅང་མགྱོགས་པོ་དང་བྲེལ་འཚུབ་ཅན་ཞིག་ཏུ་བྱས་བཞག མི་སྣའི་མཐོང་སྣེ་དང་ཡུལ་དུས་ཀྱི་གནས་བབ་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་། དུས་རིམ་དང་བྱུང་རིམ་གྱི་གྲིམ་ལྷོད་དང་ལུགས་བྱུང་ལྡོག་གི་གཏན་འབེབས་བྱེད་སྟངས་དེ་དག་གནད་ལ་ཁེལ་བ་ཞིག་ཏུ་བཤད་ཆོག་པར་འདོད།

ལར་བརྩམས་སྒྲུང་གི་སྟོད་ཆའི་དུས་བྱུང་གི་རིམ་པ་གཉིས་ཀ་ཧ་ཅང་དལ་ནའང་། དུས་སྐབས་དེའི་འགྱུར་ལྡོག་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་རེས་གསལ་རེས་མོག་གི་ཚུལ་དུ་བཀོད་ཡོད་པ་ལས། དུས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་སྣང་མེད་དུ་བཏང་པ་དེ་འདྲ་ཡང་མ་ཡིན། དཔེར་ན“སློབ་གྲྭ་གསར་པ་རྒྱག་པའི་ཉིན་མོ་དེ་ནས་བཟུང” ཞེེས་ཁོ་ཚོའི་གྲོང་གསེབ་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གཏན་ནས་བྱུང་མྱོང་མེད་པའི“སློབ་གྲྭ”ཟེར་བ་ཞིག་བྱུང་། ཡང་ལོ་ཤས་རྗེས་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་རྩ་གཏོར་བཏང་ཟིན་པའི་ཁོ་ཚོའི་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་དགོན་པ་བསྐྱར་གསོ་བྱས། དེ་ནས་ཀྱང་ལོ་ཤས་རྗེས། ཁོ་ཚོའི་གྲོང་གསེབ་ལ་རྐང་འཁོར་སླེབས། ཡང་དེའི་རྗེས་ཀྱི་དུས་ཚོད་གང་རུང་ཞིག་ལ་གྲོང་གསེབ་དེར་གློག་སླེབས། “གློག་ཐོན་པའི་མཚན་མོ་དེར། ངའི་མ་རྒན་གྱིས་གློག་འོད་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཚེམ་བཟོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཁོ་མོས་བསམ་གཟས་ནས་རྒྱ་ཁབ་ཕྲ་མོ་དེ་ས་རུ་འཕངས་པ་དང་། དེ་ནས་ང་ལ། ‘ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ལ་ཁབ་དེ་འཚོལ་དང’ཟེར། ངས་ནི་གློག་འོད་གསལ་པོ་དེར་བརྟེན་ནས་འཛུར་བ་མེད་པར་རྒྱ་ཁབ་དེ་ཡར་སྒྲུག་པ་ཡིན། ད་ལྟ་བསམས་ན། མར་ནང་གྲོང་ལ་གློག་འཐེན་པའི་དོན་སྙིང་ནི། ངའི་མ་རྒན་ལ་མཚོན་ན་མཚན་ལ་ས་རུ་བོར་བའི་རྒྱ་ཁབ་དེ་སླར་ཡང་རྙེད་ཐུབ་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲ། མར་ནང་གྲོང་ལ་མཚོན་ན་ཡང་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་སྲིད།” ཅེས་དང་། “ངས་གསལ་སྒྲོན་ལ། ‘ཁྱོད་ངའི་ཆུང་མ་ཡིན་པས། ང་ལ་འོ་མ་ཀ་ར་རྡོག་ཅིག་གནང་སྦྱིན་ཞུ’ཞེས་ཞུ་བ་བྱས། གསལ་སྒྲོན་གྱིས། ‘ཁྱོད་ཚང་ལ་སྒྲ་སྡུད་འཕྲུལ་ཆས་དང་རྐང་འཁོར་ཡོད་པས། ང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་ཆུང་མ་བྱེད་རྒྱུར་མོས་མཐུུན་ཡོད’ཟེར། དེ་ནས་ཅུང་འཚེར་སྣང་གི་ཉམས་ཀྱིས། ‘ཡིན་ནའང་ངེད་གཉིས་ཆེན་པོ་ཆགས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ང་རང་རྐང་འཁོར་གྱི་འཕོངས་ལ་འཛིན་དགོས་ཨང་ཟེར” ད་ཆ་ཁོ་ཚོའི་གྲོང་གསེབ་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར། འཚར་ལོངས་འབྱུང་བཞིན་པའི་ལོ་ཚོད་དང་བསྟུན་ནས། ཕྲུ་གུ་ཚོའི་སེམས་ཁམས་ལའང་འགྱུར་བ་ཕྲན་བུ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པས། སྔར་ཡ་ང་བག་ཚ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་མི་སྣ་གཙོ་བོའི་ནེ་ནེ་ལ་འཇུས་ནས་འོ་མ་འཇོ་མཁན་ལྷ་སྒྲོན་གྱིས། ད་ཆ“ཅུང་འཚེར་སྣང་གི་ཉམས་ཀྱིས”ལན་འདེབས་པར་བྱེད་ཚུལ་ལ་ལྟོས་དང་། ཤིན་ཏུ་དལ་བའི་དུས་ཚོད་དེའི་ཁྲོད་དུ་འགྱུར་བཞིན་པའི་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་ཀློག་པ་པོས་ཚོར་མ་བཅུག་ནས་འགྱུར་བཞིན་པ་བྲིས་པ་བརྒྱུད། མངོན་པར་མི་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་ང་ཚོ་ཐམས་ཅད་འཆི་བདག་གི་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་ཀྱིན་པ་ལྟར། རྩོམ་པ་པོས་ཆེས་མངོན་པར་མི་གསལ་བའི་འགྱུར་བ་ནི་ཆེས་ཁེ་ཉེན་ཆེ་བའི་འགྱུར་བ་དེ་ཡིན་ཚུལ་ཀློག་པ་པོར་བཤད་འདོད་པ་ཡིན་ནམ། མི་བྱེ་བྲག་པ་རེ་རེ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་གི་དོན་སྙིང་སོ་སོ་ནས་ཡོད་པ་ལྟར། མིའི་རིགས་སྤྱི་ལ་མཚོན་ན། གློག་ནི་ཡོད་ཚད་དེང་རབས་ཅན་དུ་སྒྱུར་བྱེད་ཀྱི་སྒུལ་ཤུགས་ཡོད་ཡོད་མེད་མེད་དེ་ཡིན་ངེས་ཀྱང་། མར་ནང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་མི་རྣམས་ལ་མཚོན་ན། གློག་གི་དོན་སྙིང་ནི“ས་རུ་བོར་བའི་རྒྱ་ཁབ་དེ་སླར་ཡང་རྙེད་ཐུབ་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ”རེད། དེང་རབས་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་དང་ཤིན་ཏུ་ཁ་ཐག་རིང་བའི་བོད་མི་བྱིངས་ལའང་དེ་ལྟར་ཡིན་སྲིད་དམ།

༥ ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ།

“འོ་ན་སང་ཉིད་གཅིག་དྲིས་དང་། ངའི་ཨ་ཅག་འབྲུག་སྐྱིད་ཀྱིས་མི་འགྲུལ་ལམ་གྱི་ནང་དོན་ཞིག་ལབ་རོགས་ཞེས་ཁྱོད་ཚོའི་དགེ་རྒན་ངོ་ན་མེ་ཏོག་ཅན་ལ་ཤོད་རོགས། ངས་ཁྱོད་ལ་གླ་ཆ་ཞིག་སྤྲད་ཡོང་། ངའི་ཨ་ཅག་འབྲུག་སྐྱིད་ཀྱིས་དེ་སྐད་ལབ།” དགེ་རྒན་མི་འགྱུར་གྱིས“ཁྱོད་ཀྱི་ཨ་ཅག་ལ། རྗེས་མར་གོ་སྐབས་འགྲིག་ན་ངས་གསལ་པོ་ཞིག་ཁྱོད་ལ་ལབ་ཡོང་ཞེས་ཤོད་དང་ཆོག་ཅེས་ཟེར།” དེ་ནས་དུས་ཚོད་མང་པོའི་རྗེས་ཀྱི་ཉིན་ཞིག་གི་ཞོགས་པར། “ཁ་བའི་ཞོགས་པ་དེར། ང་སྔ་མོར་ལངས་ནས་དཔེ་ཁུག་རྒྱབ་ཏུ་ཁུར་ཏེ་སློབ་གྲྭར་བསྐྱོད་པ་ཡིན། རབ་དཀར་ཁ་བའི་གཞིར་ཐྲིག་སྒྲ་དང་བཅས་ཏེ་སྐྱོད་སྐབས། ངས་ནི་རྐང་རྗེས་ཤིག་ངེད་ཚང་གི་ཕྱི་སྒོ་ནས་བཞི་མདོའི་སྲང་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་འཐེན་འདུག་པ་མཐོང་། དེ་ནི་སུའི་རྐང་རྗེས་ཡིན་ནམ། ངེད་ཚང་གི་ནང་མི་ཚང་མ་ཕྱི་རུ་བསྐྱོད་མེད་པར་ཐབ་ཀའི་མེ་ཁུང་བསྐོར་ཏེ་ནངས་ཇ་འཐུང་བཞིན་བསྡད་འདུག་པས། སུ་ཞིག་ངེད་ཚང་ནས་ཕྱི་རུ་བསྐྱོད་པ་ཡིན་ནམ། ང་རྐང་རྗེས་དེའི་ཤུལ་དུ་གོམ་པ་སྤོ་བཞིན་བསྐྱོད། དེ་ནི་གོམ་ཞེང་ཆེ་བ་ཞིག་སྟེ་ང་ནི་གོམ་པ་ཆེན་པོ་རེ་རེ་སྤོས་ནས་བསྐྱོད་དགོས་བྱུང་། དེ་ལྟར་ཁ་བའི་ནང་གི་རྐང་རྗེས་དེ་དེད་ནས་བསྐྱོད་པ་ན་དེ་ནི་ཡར་མར་གང་ལ་ཡང་ཀྱོག་མི་འདུག་པར་ཐད་ཀར་དུ་ང་ཚོའི་གྲོང་སྟོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭའི་ནང་དུ་འཐེན་འདུག སློབ་གྲྭའི་ནང་ནས་ཀྱང་ཐད་ཀར་དུ་དགེ་རྒན་མི་འགྱུར་གྱི་མལ་ཤག་གི་སྒོ་ནང་དུ་འཐེན་འདུག ངས་ཆེས་མཇུག་མཐའི་གོམ་པ་དེ་རྐང་རྗེས་དེར་སྤོ་སྐབས་དགེ་རྒན་མི་འགྱུར་མལ་ཤག་གི་སྒོ་ཕྱེ་ནས་ཕྱི་རུ་ཐོན།” ཞེས་ཁོའི་ཨ་ཅག་དང་དགེ་རྒན་མི་འགྱུར་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ཚད་གང་དུ་སླེབས་ཡོད་པ་གསལ་བཤད་ཅི་ཡང་མི་དགོས་པའི་ཐོག་ནས་ཀློག་པ་པོར་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་བཞག་འདུག

འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་པ་པོ་དང་སྒྲུང་པ་Anton Chekhovགྱིས། “བདག་ལ་ཟླ་འོད་འཕྲོ་ཚུལ་བཤད་མ་ཡོང་། ཤེལ་གྲུམ་སྟེང་ཕོག་པའི་འོད་ཐིག་མིག་ལམ་དུ་སྟོན་ཅིག(Don’t tell me moon is shining; show me the glint of light on broken glass)ཅེས་པའི་དོན་གྱི་བབ་སོ་སྟེ། “བཤད་པར་མི་བྱ་བསྟན་པར་བྱ”(Show, don’t tell)བའི་འབྲི་ཐབས་ཀྱང་འདི་འདྲའི་རིགས་ལ་ཟེར་བ་མ་ཡིན་ནམ། དགེ་རྒན་མི་འགྱུར་གྱིས་ཁ་བ་བབས་པའི་མཚན་མོ་ཞིག་ལམ་འགྲུལ་བརྒྱབ་པའི་བྱུང་བ་དེ། རྒྱལ་བ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོས། སྲོད་ལ་བྱམས་པ་བཙལ་ནས། །ཐོ་རེངས་ཁ་བ་བབས་བྱུང་། །གསང་དང་མ་གསང་མི་འདུག །ཞབས་རྗེས་གངས་ལ་བཞག་སོང་། །ཞེས་པའི་གནས་ཚུལ་དང་གཅིག་པ་གཅིག་རྐྱང་བྲིས་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཚངས་མགུར་གྱི་ཚིགས་བཅད་དེ་ཡང་དངོས་སུ་དྲངས་འདུག བརྩམས་སྒྲུང་འདིར་དགེ་རྒན་མི་འགྱུར་གྱི་བརྩེ་དུངས་ལ་སྦྱར་ནས་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་གླེང་ཡོང་བར་མ་ཟད། མར་ནང་སྐུ་ལོ་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས་པ་དང་སྦྲགས་ནས་ཀྱང་གླེང་འོང་། མར་ནང་སྐུ་ལོའི་ལས་དབང་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་ལས་དབང་ཡིན་ལ། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་རེ་རེའི་ལས་དབང་ཡང་ཡིན། ང་ཚོས་མར་ནང་སྐུ་ལོ་ལས་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་མཐོང་ཐུབ་ཅིང་། ཚངས་རྒྱ་མཚོ་ལས་བོད་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུའི་ལམ་སྲོལ་དེ་མཐོང་ཐུབ། འདིར་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་ལྟར། སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་ཉེས་ཅན་པ་ཞིག་གི་བྱ་སྤྱོད་ཐེར་འདོན་བྱེད་པ་ཙམ་ལས་བརྒལ་ཏེ། ལམ་སྲོལ་ཞིག་གམ་རིག་གནས་ཤིག་ལ་བསྐྱར་དུ་བསམ་གཞིག་བྱེད་དུ་འཇུག་པར་མ་ཟད། སྤྲུལ་སྐུ་བྱེ་བྲག་པ་རེ་རེ་ནི་གདུང་སེམས་སྐྱེ་གཞི་ཡིན་པ་ལས་སྡང་སེམས་སྐྱེ་གཞི་མིན་པ་ཡང་གོ་རུ་འཇུག་གིན་འདུག་སྟེ། སྤྲུལ་སྐུ་རུ་མིང་བཏགས་པ་རྣམས་ནི་ཤུགས་དྲག་པའི་སྤྲུལ་སྐུའི་ལམ་སྲོལ་གྱི་བུ་ཡུག་དཔུང་བཙན་པ་དེའི་གནོད་འཚེ་ཕོག་ཡུལ་(Victim)ཤ་སྟག་ཡིན་པ་བསྟན་འདུག་པས་སོ། །

མདོར་ན། སྒྲུང་འདིར་ལོ་རྒྱུས་ནང་གི་མི་སྣ་རྩོད་གཞི་ཅན་རྒྱལ་བ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ཡང་ནས་བསྐྱར་དུ་གླེང་ཞོར། ཁོང་གི་མགུར་རྩོམ་སྣ་བར་འཇེབས་པ་རྣམས་ལས་རེ་ཟུང་ཡང་དྲངས་འདུག བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་ནང་བརྩེ་དུང་ལ་ཕམ་ཁ་ཐེབས་པའི་དགེ་རྒན་མི་འགྱུར་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་ཟུར་གཅིག་ཡིན་པ་དང། ཆོས་མགོ་མ་ཐོན་པའི་མར་ནང་སྐུ་ལོའམ་ཉི་མ་དོན་གྲུབ་ཀྱང་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ཤིག་ཡིན་པ་རེད། དེ་བས་བོད་རྣམས་ལ་མཚོན་ན། སྐྱ་སེར་གཉིས་ཀའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ནི་གླེང་ཚར་མི་འོས་པའི་མི་སྣ་དེ་ཡིན་ཚུལ་རྩོམ་པ་པོས་ང་ཚོར་དྲན་སྐུལ་བཏང་བའི་ཞོར་ལ། ཕམ་ཁས་ཁེངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གི་མི་སྣ་སྐྱོ་ངལ་ཅན་འདི་ལ་གཟེངས་བསྟོད(Tribute)ཙམ་བྱ་བའི་ཆེད་དུའང་ཁོང་གི་མགུར་ཚིག་དེ་དག་བཀོད་པ་ཡིན་སྲིད། དབྱིན་ཚིག་གིTributeཞེས་པའི་ནང་དོན་མཚོན་ཐུབ་པའི་བོད་ཚིག་ཅིག་མ་རྙེད་པས་འུ་ཐུག་སྟེ། ཚོད་ཚོད་དུ“གཟེངས་བསྟོད”ཅེས་བྲིས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཀློག་པ་པོས་ཚིག་འདི་ལ་ཡིད་རྟོན་མི་བྱ་མི་རུང་། གཞན་ཡང་དབྱིན་ཚིག་མང་ཐག་ཆོད་ཅིག་བར་བཅུག་བྱེད་དགོས་ཐུག་སོང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། ཀློག་པ་པོས་གོ་བ་མི་ལོག་པ་ལ་ཐབས་ལམ་དེ་མ་གཏོགས་མ་རྙེད་པས་ཡིན་པ་མཁྱེན་པར་བྱ།

༦ གྱེས་བྲལ།

“ཁ་བ་བབས་པའི་ཞོགས་པ་དེར། ངེད་ཅག་གི་དགེ་རྒན་མི་འགྱུར་གྱིས་ཞབས་རྗེས་གངས་ལ་བཞག་མི་འདུག” ཅེས། ཡང་བསྐྱར་ཁ་བ་བབས་པའི་ཞོགས་པ་ཞིག་གླེང་བྱུང་། འོན་ཀྱང་ད་རེས་ཀྱི་ཁ་བ་བབས་པའི་ཞོགས་པ་འདི་ནི་དགེ་རྒན་མི་འགྱུར་གྱིས་ཞབས་རྗེས་གངས་ལ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གླེང་བ་མ་རེད་ལ། མི་སྣ་གཙོ་བོས་ཁ་བའི་གཞིར་ཀ་ཁ་བྲིས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གླེང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར། མཚན་གུང་ཁ་བ་མ་བབས་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་དགེ་རྒན་མི་འགྱུར་གྱིས་ཁོའི་ཨ་ཅག་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཁྲིད་སོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རེད། གལ་ཏེ་བརྩམས་སྒྲུང་གི་སྟོད་ཆ་འདི་མེ་འཁོར་ཞིན་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། ཁ་བ་བབས་པའི་ཞོགས་པ་རྣམས་ནི་མེ་འཁོར་འབབས་ཚུགས་རེ་ཡིན་པ་འདྲ། མི་དམངས་དྲ་བ་ཟེར་བ་ཞིག་གིས། “སྒྲུང་རིང་འདི་ནི་གྱེས་བྲལ་དང་ཕྱིར་ལྡོག་གི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་སྟེ”ཞེས་བྱུང་བ་ལྟར། སྒྲུང་རིང་འདིའི་བརྗོད་སྙིང་གི་ངོས་གཅིག་ནི། ཏན་ཏན་གྱེས་བྲལ་དང་ཕྱིར་ལྡོག་གི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་ཡིན་པ་ལ་རྩོད་པ་མི་འདུག་ཕྱིར། བརྩམས་སྒྲུང་གི་སྟོད་ཆའི་མཚམས་འདིར་སླེབས་དུས། གྱེས་བྲལ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་དེའི་འགོ་ཚུགས་ཀྱིན་ཡོད་པ་འདྲ། །“ལོ་དེ་ནི་གྱེས་བྲལ་གྱིས་ཁེངས་པའི་ལོ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་ཡིན་ངེས།” ལོ་དེ་ནི་དངོས་གནས་གྱེས་བྲལ་གྱི་སྐྱོ་བས་ཁེངས་པ་ཞིག་སྟེ། “དགོན་པའི་འཁྲིས་ཀྱི་དེའུ་འབུར་དེའི་ཐོག་ཏུ་མར་ནང་སྐུ་ལོ(ཉི་མ་དོན་གྲུབ)བཞེངས་ནས་ང་ཚོའི་ཕྱོགས་སུ་གཟིགས་འདུག ད་ནི་བར་ཐག་ཅུང་རིང་བས། ང་ཚོས་སྐད་རྒྱག་བསམས་ཀྱང་སྐུ་ལོས་གོ་དཀའ་བར་ངེས། སྐུ་ལོས་ཀྱང་ལན་དུ་ལག་པ་གཡུག་ཙམ་བྱས་སོང་། དེ་དུས་གསལ་སྒྲོན་ལ་མིག་ཆུ་བཞུར་བྱུང་སྟེ། ཁོ་མོས་མིག་ཆུ་ལག་པས་འབྱིད་ཙམ་བྱས་རྗེས། ‘ང་ལ་མིག་ཆུ་བཞུར་དོན་ཅི་ཡིན་ནམ’ཟེར” ཆུང་གྲོགས་ཉི་མ་དོན་གྲུབ་ལོ་དེ་ལ་ཁོ་ཚོ་དང་ཁ་བྲལ་སོང་། “ང་ཚོ་རླངས་འཁོར་གྱི་རྗེས་སུ་རྒྱུགས་ནས་མར་ནང་གྲོང་ཚོའི་བཞི་མདོར་སླེབས། སྙིང་ཉེ་བའི་དགེ་རྒན་དེ་དེ་ལྟར་རླངས་འཁོར་གྱིས་དྲུད་ནས་མར་ནང་བཞི་མདོ་ནས་ཕྱིན་སོང་། ང་ཚོས་དགེ་རྒན་མི་འགྱུར་གྱི་སྐྲ་ལོ་རིང་པོ་དེ་རླུང་གིས་སྐྱོད་བཞིན་པ་མཐོང་། གཡུག་གཡུག་བྱེད་པའི་ལག་པ་དེ་དེ་ལྟར་སྐྱོ་ལྷང་ལྷང་དུ་སྣང་བ་མཐོང་། དེ་དག་མཐོང་བས། ང་ཚོའི་མིག་ཆུ་ལ་འགོག་ཐབས་མ་བྱུང་། བཞི་མདོ་ན་ཡོད་པའི་ལོ་ལོན་དག་གིས། ‘ཕྲུ་གུ་ཚོ་སྙིང་རེ་རྗེ་ཨང’ཟེར།

ཡང་མི་ཞིག་གིས། ‘སྤོ་བོ་ལགས། ད་ནི་མནའ་མར་བདག་བྱོས་ཤིག’ཟེར། ང་ཚོས་དེ་ལྟར་མིག་སྐྱེལ་བྱས། མིག་ཆུས་རབ་རིབ་ཏུ་གྱུར་པའི་མཐོང་ལམ་དུ་ང་ཚོས་ཡར་སྔོན་ལྟར་ངའི་ཨ་ཅག་འབྲུག་སྐྱིད་ཞིང་རྣང་དུ་ལངས་ཡོད་པ་མཐོང་རྒྱུ་མ་བྱུང” མ་རིག་པའི་རྨོངས་པ་སེལ་མཁན་གྱི་དགེ་རྒན་མི་འགྱུར་ཡང་ལོ་དེ་ལ་ཁོ་ཚོ་དང་ཁ་བྲལ་སོང་། “ཉིན་དེར་ཐར་འཕེལ་གྱིས་ཚེར་ཕུང་ཁུག་ཏུ་ལུག་འཚོ་བཞིན་ང་དང་གསལ་སྒྲོན་རྫོང་མཁར་དུ་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་བར་མིག་སྐྱེལ་བྱས་བྱུང་། ང་ཚོའི་ཕྱིར་མིག་གི་ལམ་དུ་ཐར་འཕེལ་ནི་དེ་ལྟར་ཁེར་རྐྱང་གིས་ལུག་ཁྱུ་ཞིག་གི་རྗེས་ན་འགྲེང་འདུག ང་དང་གསལ་སྒྲོན་གྱིས་ཕྱིར་མིག་ཡང་ཡང་བྱས་ནས་སོང་།” ཡང་བསྐྱར་ལོ་དེ་ལ་མི་སྣ་གཙོ་བོ་དང་གསལ་སྒྲོན་གཉིས་ཐར་འཕེལ་དང“མར་ནང”གྲོང་ཚོ་གཉིས་ཀ་དང་ཁ་བྲལ་སོང་། ཞེ་ཆགས་ས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་ནི་བརྩམས་སྒྲུང་འདིའི་མི་སྣ་དག་གི་ལས་དབང་ཡིན་འདུག་སྟེ། རྣམ་ཤེས་འཁོར་སའི་ཕ་ཡུལ་དང་ཐེངས་གཅིག་ཁ་བྲལ་རྗེས། ཚེ་གང་ཕ་ཡུལ་སེམས་ཁོངས་སུ་ཉར་ནས་འདུག་དགོས་པ་ཡང་མི་སྣ་འདི་དག་གི་ལས་དབང་ཡིན་པ་རེད། “དང་པོ་ཕ་ཡུལ་དང་ཁ་བྲལ་འདོད་ཀྱི་ཞེན་པ་ཆེ་ཞིང་། བྲལ་བའི་མཐའ་མར་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དུ་ལྡོག་འདོད་ཆེས་ཆེ་བའང་མི་སྣ་དེ་ཚོ་ལས་མ་འདས། ཡིན་ནའང་། ཁོ་ཚོ་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དུ་ལྡོག་པའི་ལམ་ཁར་ཅི་འདྲའི་དཀའ་ཁག་གིས་ཁེངས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད་ཨང་། བྲལ་ལྡོག་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ། ཁོ་ཚོར་འཚོལ་སྙེགས་དང་ཕྱིར་རྟོག་མཆིས་ལ། འཁང་ར་དང་སྡུག་ཡུས་བགྲང་དུ་མེད། འདི་ནི་རང་གི་བཅོས་ལས་རེད་དམ་བསྐོས་ཐང་རེད།” གཅིག་བྱས་ན་འདི་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཧྲིལ་པོའི་ལས་དབང་ཡང་ཡིན་སྲིད་མོད། བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་ལས་དབང་ནི་ངེས་པར་འདི་འདྲ་རང་ཡིན་ནོ། །

མདོར་ན་བརྩམས་སྒྲུང་གི་སྟོད་ཆ་དེ། འདི་ལྟར་གྱེས་བྲལ་རྫོགས་མེད་ཅིག་གིས་མཇུག་བསྡུས་འགྲོ། རྩོམ་པ་པོས་གྱེས་བྲལ་གྱི་གནས་ཚུལ་འདི་དག་འགོ་འཛུགས་རྒྱུའི་སྟ་གོན་གྱི་དོད་དུ“ཨ་སྐྱོ་པ”སྐོར་ཞིག་གི་གནས་ཚུལ་བྲིས་ཏེ། ཀློག་པ་པོར་སྐྱོ་ཆད་ཀྱི་གཡའ་ཚོར་ངམ་ངམ་དུ་བསླངས་འོང་། བཟད་མི་ཤེས་པའི་གྱེས་བྲལ་གྱི་བྱུང་བ་དེ་དག་གིས་བརྩམས་སྒྲུང་གི་སྟོད་ཆ་མཇུག་བསྡུས་འགྲོ་བ་ཡིན། གྱེས་བྲལ་དེ་དག་ནི། བརྩམས་ཆོས་འདིའི་སྲོག་དང་རྣམ་ཤེས་ཏེ། བྱེས་གྱར་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ཏུ་གྲུབ་པའི་རྨང་གདན་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱིན་ཡོད། འདིའི་ནང་གི་མི་སྣ་རེ་རེས་ནི། སྟ་གོན་དང་གྲ་སྒྲིག་ཅི་ཡང་མེད་པར“དེང་རབས”ཟེར་བའི་འཐོར་རླུང་མཐུ་བཙན་ཞིག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་ཐུག་པ་ལས། ཅི་བྱ་གཏོལ་བྲལ་དུ་འགྱུར་པའི་བོད་མི་སྐྱ་སེར་རེ་རེའི་གནས་བབ་ཀྱང་མཚོན་པར་བྱས་འདུག་སྙམ་མོ། །

– – – – –