རྩ་འགྲེལ་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་མིན་ལ་ཐོག་མར་དཔྱད་པ།

ནང་དོན་གནད་བསྡུས། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དུ་གཙོ་བོ་འཇུག་པ་གཅིག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་འཇུག་ཡུལ་དང་། རྒྱལ་ཚབ་རྗེའི་གཞུང་དུ་གསལ་བའི་འཇུག་པ་གཅིག་གི་གོ་དོན། གཞན་ཡང་རྣམ་འགྲེལ་ལེའུ་དང་པོའི་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་ཚུལ་དང་། དེ་གཉིས་བསྟན་བཅོས་གཅིག་ཡིན་མིན་སོགས་ལ་ཞིབ་དཔྱད་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཏེ་བྲིས་ཡོད།

བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།  རྩ་འགྲེལ། རྩ་ཚིག ། འགྲེལ་ཚིག ། འཇུག་པ་གཅིག །

དང་པོ། ཐོག་མའི་གཏམ།

བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་རྒྱལ་བསྟན་རིན་པོ་ཆེ་དར་ཞིང་རྒྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་བརྟག་ཚེ། ཤིན་ཏུ་རིང་མོ་རིང་མོ་ཞིག་མིན་ལ་ཧ་ཅང་ཐུང་བའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཀྱང་མིན་པར་གང་འཚམས་ཀྱིས་རིང་ཐུང་ཆ་སྙོམས་ལ། དར་རྒུད་ཀྱི་ཁུགས་སོ་རེ་གཉིས་ཀྱང་བརྒྱུད་མྱོང་བ་ཞིག་རེད། སྤྱིར་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་ལྷོ་བྱང་དུ་བརྒྱུད་པའི་གོ་རིམ་གྱི་ནང་དུ། མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་འབྲེལ་བའམ་ལྟ་གྲུབ་ཟབ་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་དར་འཕེལ་བྱུང་ཐུབ་ཡོད་མེད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཞིག་མངོན་གསལ་དུ་མཆིས་ཤིང་། དུས་རབས་བདུན་པའི་སྟོད་ཆར་[1]རང་རེ་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་དར་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། དེ་ནས་ལོ་ཟླ་རིང་བོ་མ་འགོར་བར་མདོ་སྔགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཚན་མང་པོ་ཞིག་རང་རེའི་སྐད་ཡིག་དང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་དར་འཕེལ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ངོས་གཙང་ལ་རྒྱུན་རིང་བ་ཞིག་ཡོད། ཕ་ས་གངས་ཅན་ཁ་བའི་ལྗོངས་ལ་མཚོན་ན། དེ་ལྟར་རིང་ནས་བརྒྱུད་པའི་བོན་དང་རྒྱ་གར་ནས་བརྒྱུད་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དཀའ་རྙོག་དང་འཁྲུག་རྩོད་ཀྱི་རིམ་པ་མང་པོ་ཞིག་མཆིས་པ་ནི་འདིར་གླེང་བ་སྐབས་སུ་མ་བབ་པས་བསྐྱུང་ལ། གསར་དུ་དར་མ་ཐག་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན་གསོལ་མཆོད་དང་བཟླས་བརྗོད་སོགས་ཆོས་ལུགས་ཀུན་ལ་མངའ་བའི་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་ལ། ལྟ་གྲུབ་དང་རིགས་ལམ་སོགས་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་བྱེད་ནུས་དང་འབྲེལ་བའི་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཀྱང་རང་ཆས་སུ་འགྲོགས་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།

དེར་བརྟེན། རང་རེ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་དང་ལྟ་གྲུབ། ཚན་རིག་སོགས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་འགལ་བ་ལྟ་བུར་མཐོང་སྟེ། ཆོས་ལུགས་པས་ལྟ་གྲུབ་དང་འབྲེལ་བའི་དོགས་སློང་བྱེད་མི་རིགས་པ་དང་། ལྟ་གྲུབ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་དད་པ་ཡོད་མི་སྲིད་པ་ལྟ་བུའི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་མཆིས་པ་ནི། གཅིག་ན་རང་རེ་རྣམས་ཀྱིས་ནང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པ་ཞིག་མ་མཐོང་བ་དང་། གཉིས་ན་ཀླུ་ཐོགས་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་དྲང་ངེས་ཕྱེ་བའི་ཐུགས་དགོངས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཡལ་བར་དོར་བ། གསུམ་ན་རིགས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་དད་པའི་ཆོས་ལུགས་སུ་བསྒྱུར་བའི་མི་མངོན་པའི་ལག་པ་བརྐྱངས་པ་སོགས་ཡིན་པས་བློ་ལྡན་རྣམས་འཇིགས་པའི་གནས་ཡིན་པར་ཤེས་དགོས་སོ། ། སྐབས་སུ་བབ་པ་ནང་བའི་གཙུག་ལག་རིག་གནས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ན། བདེན་པའི་རང་མདངས་མ་ཡལ་ཞིང་རིགས་པའི་བྲོ་བ་མ་བོར་བའི་ལེགས་བཤད་གྲགས་ཅན་བསྟན་བཅོས་ཚད་མ་སྡེ་བདུན་རང་འགྲེལ་དང་བཅས་པ་ནི། ནང་བའི་གཙུག་ལག་རིག་གནས་ཀྱི་སྙིང་བོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་བདེན་བཞི་དང་། སྐྱབས་འགྲོ། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི། ཐར་བ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སོགས་རིགས་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་འགྲེལ་བཤད་གནང་བའི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གལ་ཆེན་ཞིག་སྟེ། ནང་བའི་ཆོས་ལ་དད་ཀྱང་རུང་མ་དད་ཀྱང་ཆོག་ལ། མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་བཀུར་ཡང་རུང་མ་བཀུར་ན་ཡང་བླ་སྟེ། ཤར་ཕྱོགས་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་མོས་པ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚེ། གུ་ཡངས་བག་ཕེབས་ཀྱི་ངང་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རིན་ཡོད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་ཡིན་ལ། རང་དབང་རང་མོས་ཀྱི་ངང་ནས་བརྟག་དཔྱད་གཏོང་རིན་ཡོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །

དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོས་གཤམ་དུ་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་དང་དེའི་རང་འགྲེལ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་མིན་ལ་དཔྱད་པར་འདོད་དེ། རང་ཉིད་གང་ལ་དུངས་པའི་རིག་གཞུང་དང་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་ཞིག་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཙམ་ཡང་མ་ངེས་ཚེ། གཞན་གྱིས་བལྟས་ན་ཡིད་ཆད་ཅིང་རང་གིས་བལྟས་ན་ཞེ་ཁྲེལ་བ་ཞིག་ཡིན་པས་མ་བསྐོས་ཕྲག་ཏུ་བབ་པའི་བྱ་བ་འདི་ཀོ་མཁས་པ་དག་གིས་ཁོ་བོར་བཞག་པའི་དཔྱད་གཞིའི་བགོ་སྐལ་མིན་ནམ་སྙམ་དུ་སྤྲོ་བས་ཞུགས་པའོ། །

གཉིས་པ། འཇུག་པ་གཅིག་ཅེས་པའི་གོ་དོན་འཚོལ་བ།

འདིར་རྩ་འགྲེལ་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་དང་མ་བརྩམས་ཀྱི་སྐོར་གླེང་བ་ལ་ཐོག་མར་འཇུག་པ་གཅིག་ཅེས་པའི་རྩ་བའི་མིང་བརྡ་འདིའི་སྐོར་མ་གླེང་ཐུ་མེད་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད། དེས་ན་འཇུག་པ་གཅིག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་རྗེའི་ལེགས་བཤད་ཁག་ཏུ་མང་པོ་ཞིག་མཇལ་[2]རྒྱུ་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མཁས་གྲུབ་གཞན་དང་གཞན་གྱི་བསྟན་བཅོས་སུ་ཡང་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་ཞིག་རེད། འོ་ན་ཅི་ཞིག་ལ་འཇུག་པ་གཅིག་ཟེར་བ་རེད་ཅེ་ན། མཚན་གཞི་མང་བོའི་སྒོ་ནས་སྐབས་སོ་སོར་སྦྱར་ནས་གླེང་ན་མ་གཏོགས་སྐྱོན་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ལྟ་བུ་ཞིག་འཇོག་དགོས་ན་ཅུང་ཟད་རྩིངས་བའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱོན་ཞིག་མཆིས། སྤྱིར་འཇུག་པ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་གཉིས་ཆར་འཇུག་པའི་སྐབས་ཡོད་ལ། མིང་དང་བྱ་ཚིག་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་འཇུག་པའི་དུས་ཀྱང་ཡོད། དཔེར་ན། གང་ཟག་དེ་དང་དེ་ལམ་ལ་འཇུག་པ་དང་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ། བསྟན་བཅོས་སོགས་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་བརྗོད་བྱའི་ཡུལ་དེ་དང་དེ་ལ་འཇུག་པ། ཡང་ཤེས་པ་སོགས་རང་གི་ཡུལ་དེ་དང་དེ་ལ་འཇུག་པ་སོགས་འཇུག་པ་ཞེས་པའི་མིང་བརྡ་ནི་གཙོ་ཆེར་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་ཡུལ་ཅན་ལ་འཇུག་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་སྐབས་དུ་མར་མཐོང་། འཇུག་པ་ཞེས་པའི་མིང་བརྡ་རང་ངོས་ནས་བྱ་བ་ཞིག་བྱེད་པ་དང་དེ་དང་དེར་ཁྲིད་པའམ་བཅུག་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་མིང་དང་ཚིག་གཞན་དང་སྦྱར་བའི་ཚེ་ན་གོ་དོན་ཡང་སྣ་མང་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། ཆགས་བཞག་ན། འཇུག་པ་གཅིག་ཅེས་པ་དང་། འཇུག་པ་མྱུར་ཞེས་པ། དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་སོགས་མང་ངོ་། །

བྱེ་བྲག་ཏུ་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་དུ་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་དང་དེའི་རང་འགྲེལ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་ཞེས་གསུངས་ལ། ཁོང་གིས་དེ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་ཞེས་གསུངས་དོན་ནི། རྣམ་འགྲེལ་རང་འགྲེལ་དེ་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས་ལོགས་སུ་བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་རང་རྐྱ་བ་ཞིག་གམ་ཡང་ན་དང་པོ་ནས་སོ་སོར་བྱས་ཏེ་བྲིས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་དེ་གཉིས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུའམ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བརྩམས་པ་རེད་ཅེས་པའི་དོན་རེད། དེ་གང་གིས་ཤེས་ཟེར་ན། རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་འཇུག་པ་གཅིག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་གང་ལ་སྦྱོར་བའི་འཇུག་ཡུལ་དང་དེའི་གོ་དོན་སོགས་མཐོང་ན་ད་གཟོད་གསལ་བོར་ཤེས་ངེས། དེ་ཡང་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་ཐར་གསལ་ལེའུ་དང་པོའི་སྐབས་སུ། ‘‘དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གཅིག ། བདག་ཉིད་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་ལ། ། ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་བྱ་གང་། ། མ་མཐོང་ཆ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། །”ཅེས་སོགས་ཀྱི་གཞུང་དང་། འོག་ཏུ་‘‘ཆ་ཤས་སྒྲོ་འདོགས་ཇི་སྙེད་པ། ། དེ་བསལ་ཕྱིར་ན་ངེས་པ་དང་། ། སྒྲ་ཡང་དེ་སྙེད་ཁོ་ནར་ངེས། ། དེ་དག་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་དད་ཅན། །”ཞེས་པའི་གཞུང་གཉིས་རིམ་པ་ལྟར་སྒྲ་རྟོག་སོ་སོ་ནས་སེལ་བའི་ཡུལ་ཅན་དུ་སྒྲུབ་པའི་གཞུང་ལ་སྦྱར་ན་མི་འགྲིག་པ་ཆེར་མེད་ཀྱང་། ཁོང་གིས་ནི་ཤཱཀྱ་བློ་དང་བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོས་བཞེད་པ་ལྟར་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་འཆད་[3]ཅེས་གསལ་བོར་གསུངས། གཞུང་དེ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་འཆད་ཅེས་པའི་འཆད་སྟངས་ཀྱང་སྒྲ་རྟོག་གཉིས་རིམ་པ་ལྟར་གཞན་སེལ་བའི་ཡུལ་ཅན་དུ་སྒྲུབ་པའི་ལན་དུ་མ་སྦྱར་བར་གཞུང་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀ་སྒྲ་རྟོག་སེལ་འཇུག་ཏུ་སྒྲུབ་པའམ་སྒྲུབ་འཇུག་ཏུ་དགག་པ་ལ་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དེ་ཁོ་ན་རེད། དེ་ཡང་གསལ་བོར་བཤད་ན་གཞུང་སྔ་མས་སྒྲ་རྟོག་སེལ་འཇུག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བཀོད་པ་དང་གཞུང་ཕྱི་མས་དེའི་ཁྱབ་སྒྲུབ་བསྟན་པར་གསུངས་པས་སོ། །

འདིར་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་གཞུང་གཉིས་སོ་སོར་བྱས་ནས་མ་སྦྱར་བར་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་ལ་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་སྦྱར་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་བརྟག་ན་ཡང་འཇུག་པ་གཅིག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གོ་དོན་དེ་གོང་ལྟར་འགྲེལ་དགོས་པ་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་སྙམ། ད་དུང་ཡང་དཀའ་ཚེགས་ཙམ་ལ་མ་འཛེམ་པར་སྒྲུབ་བྱེད་ཅིག་འཚོལ་བར་བྱེད་དེ། ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་ལེའུ་གཉིས་པར་བདེན་བཞིའི་རྣམ་པ་སོ་སོར་འགོད་པའི་སྐབས་སུ། ‘‘དེ་ནི་གཏན་དུ་བ་མིན་ཏེ། ། ཞེས་པ་ནས། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཟད་ཕྱིར་རོ། །”ཞེས་པའི་བར་གྱིས་འགོག་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་དང་། ‘‘སྡུག་བསྔལ་ཤེས་ལ་འགལ་མེད་པས། ། ཞེས་པ་ནས། བདེ་བ་འདོད་པས་མངོན་རྒྱུག་མིན། །”ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ཞི་བའི་རྣམ་པ་བསྟན། “སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི། ། ཞེས་པ་ནས། སྤོངས་ལ་དེ་ནི་རྟག་པར་སྨོས། །”ཞེས་པའི་བར་གྱིས་གྱ་ནོམ་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་ཞེས་རྩ་ཚིག་བགོ་བྱ་བྱས་ཏེ་རྒྱས་པར་བཀོད་ཡོད། འོན་ཀྱང་། འགོག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་བ་ངེས་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་སྟོན་པ་ལ་རྩ་ཚིག་ལོགས་སུ་མ་སྦྱར་བར་དེ་ནི་ལམ་བདེན་གྱི་ངེས་འབྱིན་གྱི་རྣམ་པ་དང་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་འཆད་[4]ཅེས་གསུངས་ཡོད། དེས་ན་ངེས་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་དང་ངེས་འབྱིན་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་འཆད་ཚུལ་ཡང་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དེ་གཉིས་སོ་སོ་ནས་མ་འཆད་པར་ཕན་ཚུན་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་འཆད་པ་ལ་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་འཆད་ཅེས་གསུངས་བ་ཡིན་ནོ། །

མདོར་ན་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་སོ་སོར་སྟོན་པའི་རྩ་བ་ལོགས་སུ་མེད་པར་དཀྱུས་གཅིག་གམ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྟོན་པ་ལ་‘‘འཇུག་པ་གཅིག་གིས་འཆད”ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་པས་འདིས་ཀྱང་འཇུག་པ་གཅིག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གོ་དོན་དེ་གསལ་ལྷང་ངེ་བ་ཞིག་བློ་ཡུལ་དུ་འཆར་བ་ཡོད་དོ་སྙམ། རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེའི་གཞུང་གོང་འོག་ཀུན་ཏུ་གསལ་བའི་འཇུག་པ་གཅིག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གོ་དོན་དེ་སེམས་སུ་ཉར་ནས་གཤམ་དུ་འཆད་འགྱུར་གྱི་ནང་དོན་ལ་འཇུག་ན་དཀྱུས་ས་བསྟན་པའི་རྟ་བཞིན་དུ་མིང་དོན་རྣམས་ཕན་ཚུན་ངོ་འཕྲོད་རྒྱུ་དང་། སྐབས་བབ་ཀྱི་བསྟན་བྱ་གང་ཡིན་གོ་སླ་བ་སོགས་ཀྱི་དགེ་མཚན་ཅིས་ཀྱང་ཡོད་པར་མཐོང་ངོ་། །

གསུམ་པ། རྩ་འགྲེལ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་འཚོལ་བ།

སློབ་དཔོན་མཁྱེན་དཔྱོད་ཅན་དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་མཛད་པའི་རྣམ་འགྲེལ་དང་དེའི་རང་འགྲེལ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་འཚོལ་དགོས་ཏེ། གཞུང་ལུགས་ཀུན་ལ་བློ་གྲོས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཡངས་ཤིང་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་རང་ཆས་སུ་མངའ་བ་རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན་མཆོག་གིས་‘‘དེ་ཡང་རྩ་འགྲེལ་སྔ་ཕྱིར་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་གྱི་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་པ་ཡིན”[5]ཞེས་ཐག་བཅད་ནས་གསུངས་པ་ཡང་གླེན་པའི་མུ་ཅོར་སྨྲ་བ་གཏན་མིན་པས་སོ། ། དེ་ཡང་ཐོག་མར་ལུང་གི་སྒོ་ནས་སམ་སློབ་དཔོན་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་ཚུལ་གྱི་ངོས་ནས་བརྟག་ན། གཞན་སེལ་གྱི་སྤྱི་ངོས་བཟུང་བའི་སྐབས་སུ། ‘‘ཐ་དད་དངོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། ། དོན་གཅིག་ཏུ་ནི་སྣང་བའི་བློ། །”ཞེས་སོགས་ཀྱི་གཞུང་འདི་ཉིད་གང་ལས་འཕྲོས་པའི་འཕྲོས་གཞུང་ངོས་འཛིན་གནང་ཚུལ་ལ་སྲས་མཆོག་རྣམ་པ་གཉིས་བཞེད་ཚུལ་མི་མཚུངས་ཏེ། མཁས་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེས་ནི་གོང་དུ་‘‘རྗེས་དཔག་ཇི་སྐད་བཤད་ཇི་བཞིན”ཞེས་སོགས་ཀྱི་རྩ་ཚིག་ལས་འཕྲོས་པར་གསུངས་ལ། རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་‘‘ལྡོག་པ་སྤྱི་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྤྱི་འཛིན་གྱི་བློ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར”ཞེས་སོགས་རང་འགྲེལ་ལས་འཕྲོས་པར་གསུངས། མཁས་གྲུབ་རྗེ་སོགས་ཀྱིས་རང་འགྲེལ་ལས་འཕྲོས་ཚུལ་གཏན་མི་སྣང་སྟེ། རྩ་འགྲེལ་གཉིས་སྔ་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ཐོག་མར་གྲུབ་པའི་རྩ་ཚིག་ཅིག་རྗེས་སུ་འགྲུབ་འཆར་གྱི་རང་འགྲེལ་ལས་འཕྲོས་པ་ནི་འགལ་བར་གསུངས་ལ། རྩ་འགྲེལ་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་ཞེས་པའང་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པས་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི་རིགས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། རྒྱལ་ཚབ་རྗེས་ནི་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་ཚུལ་གསུངས་ལ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་བ་ཅན་གྱིས་ཀྱང་དེ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་པར་བཞེད་པ་འདྲ་སྟེ། ‘‘ཐ་དད་དངོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། ། དོན་གཅིག་ཏུ་ནི་སྣང་བའི་བློ། །”ཞེས་སོགས་ཀྱི་གཞུང་འདི་ཉིད་གང་ལས་འཕྲོས་པའི་འཕྲོས་གཞུང་དེ་རང་འགྲེལ་ལ་ངོས་འཛིན་པར་སྣང་བས་སོ། ། དེས་ན་རྒྱལ་ཚབ་རྗེས་ཀྱང་རྩ་འགྲེལ་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་པར་གསུངས་པའང་རྒྱ་གར་གྱི་པཎ་ཆེན་རྒྱལ་བ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པར་སྣང་བས་བློ་ལྡན་རྣམས་དཔྱད་པར་བྱའོ། །

གཞན་ཡང་། རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་པར་གསུངས་པ་དེ་ཡང་ལུང་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐར་གསལ་ལས། ‘‘བསྡུ་ཚིག་ནི་རང་འགྲེལ་གྱི་ཚིག་ཤོར་བ་ཡིན་པས་རྩ་རྐྱང་དུ་བྲི་མི་དགོས་ཏེ། དགོས་ན་གཞན་དུ་མ་ཡོད་པ་རྣམས་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །”[6]ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་རིགས་ལམ་ཞིག་སྟེ། བྱུང་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་བརྟག་ན་བརྟག་རིན་ཡོད་ལ། དེང་རབས་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་ངོས་ནས་དཔྱད་ན་ཡང་དཔྱད་རིན་ཡོད་པའི་ལེགས་བཤད་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། རྩ་འགྲེལ་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་མིན་དང་། རྩོམ་པ་པོ་རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་གང་ཡིན། བརྩམ་བྱའི་གཞུང་དེ་སྔ་ཕྱི་ནམ་གྲུབ་སོགས་ནི་ལུང་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་རྟོན་བགྱི་དགོས་པའི་ལྐོག་གྱུར་གྱི་རིགས་མིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཆར་སྣང་དང་དད་པ་ཙམ་གྱིས་འཇོག་དགོས་པའི་གསང་བའི་གནས་ཀྱང་མིན། དེའི་ཕྱིར་དཔྱད་གཞི་འདིའི་རིགས་ལ་ལོ་རྒྱུས་དང་བྱུང་རབས་སོགས་དང་འབྲེལ་ནས་དཔྱད་ཆོག་ལ། ཚིག་དང་ཐ་སྙད་སོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཀྱང་བརྟག་ཆོག་པས་འོལ་ཚོད་ཀྱིས་ཡིན་ཐག་གཅོད་མི་རིགས་ལ། སློབ་དཔོན་ག་གེ་མོས་གསུངས་བ་རེད་ཅེས་དག་སྣང་གི་སྒྲོམ་དུ་ཡང་ཉར་མི་དགོས་སོ། ། རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་‘‘བསྡུ་ཚིག་ནི་རང་འགྲེལ་གྱི་ཚིག་ཤོར་བ་ཡིན”ཞེས་གསུངས་པའི་སྐད་ཆ་འདིའི་ཤུགས་ན་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་ཐོག་མར་བསྟན་བཅོས་སོ་སོར་བྱས་ཏེ་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་པར་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བརྩམས་པ་ཡིན་པ་ལ། ཕྱིས་སུ་རྩ་བ་རྣམས་སོ་སོར་བཀར་ནས་ལོགས་སུ་ཕྱེས་པ་ཡིན་པར་གོ་ཐུབ་པ་རེད། གཞན་དུ་དེ་གཉིས་སློབ་དཔོན་གྱིས་དང་པོ་ཉིད་ནས་བསྟན་བཅོས་སོ་སོར་ཕྱེས་ཏེ་བརྩམས་པ་ཡིན་ན། རང་འགྲེལ་གྱི་བསྡུ་ཚིག་རྩ་བར་འོང་དོན་མེད་དེ། དཔེར་ན་ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ་དང་མངོན་སུམ་ལེའུ་རྣམས་སུ་བསྡུ་ཚིག་སོགས་མི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །

འོ་ན་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་ལེའུ་དང་པོར་རང་འགྲེལ་གྱི་ཚིག་ཤོར་བ་བསྡུ་ཚིག་རེ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ་ཁོ་བོས་དེ་སྔ་མཁས་པ་སུས་ཀྱང་དོགས་སློང་དང་མཉམ་འཇོག་བྱེད་མ་མྱོང་བའི་ལྟ་ཚུལ་ཁ་ཤས་བསྙད་པར་འདོད་པས་གཟུར་གནས་བློ་ལྡན་འདྲ་བྱུང་ན་དཔྱད་གཞིར་འོས་པ་ཡིན་གྱི། འབྲི་མཁན་ཁ་སྟབས་ཆུང་བ་དང་ཐོབ་ཐང་མེད་པ་ལ་བརྙས་ཏེ་འཕྱ་སྨོད་དང་ཟུར་ཟ་སོགས་མི་གནང་བར་མཁྱེན་ཞེས་ཀྱང་ཞར་ལ་ཞུའོ། ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལེའུ་དང་པོ་དང་དེའི་རང་འགྲེལ་གཉིས་ཐོག་མར་བསྟན་བཅོས་གཅིག་ཡིན་པ་ལ་ཕྱིས་སུ་རྩ་བ་རྣམས་ལོགས་སུ་བཀར་ནས་[7]ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་ལེའུ་དང་པོ་ནི་ཚིགས་བཅད་རྐྱང་བའི་དབང་དུ་བྱས་སོ། ། འོ་ན་གང་ཟག་སུ་ཞིག་གིས་དུས་ནམ་གྱི་ཚེ་ལོགས་སུ་ཕྱེས་པ་རེད་ཅེ་ན། དེ་ནི་གཏན་ནས་ལན་མི་རྙེད་པའི་དྲི་བ་ཞིག་སྟེ། འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དང་བྱུང་རབས་ཁག་མང་དུ་བཀླགས་ཀྱང་འདི་འོ་སྙམ་པ་ཞིག་མ་མཐོང་མོད། རང་གི་བསམ་ངོར་སློབ་དཔོན་མཆོག་གིས་དེ་གཉིས་སོ་སོར་ཕྱེས་པ་མིན་པར་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན། རང་འགྲེལ་གྱི་བསྡུ་ཚིག་རྣམས་རྩ་ཚིག་ཏུ་ཤོར་བ་དང་། རང་འགྲེལ་དུ་ཀུན་བཏུས་དྲངས་པའི་ཚིག་ཀྱང་རྩ་ཚིག་ཏུ་ཤོར་བ། གཞན་ཡང་རྩ་ཚིག་ཡིན་པ་ཁག་ཅིག་རྩ་ཚིག་ཏུ་མ་བཅུག་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བཅས་པས་སོ། ། ད་ནི་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་འགའ་ཤས་འགོད་པར་འདོད་དེ།

དང་པོ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས།
‘‘དེ་ཡང་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས། །
འགལ་དང་འབྲས་བུ་དག་གྲུབ་དང་། །
རྒྱུ་དང་ངོ་བོ་བལྟར་རུང་བའི། །
བདག་ཉིད་དག་ནི་མ་གྲུབ་པ། །”

ཞེས་པའི་ཚིག་རྐང་དང་པོ་དེ་ནི་རྩ་ཚིག་ཡིན་པ་རང་འགྲེལ་ལ་བལྟས་ན་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་གསལ་མོད་ཀྱང་། ཕྱིས་རྩ་ཚིག་ཏུ་དེ་ཉིད་བོར་བ་ནི་རང་འགྲེལ་གྱི་ཚིག་ཏུ་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པས་འདིས་ཀྱང་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་ཐོག་མར་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པར་གྲུབ་བོ། ། འོ་ན་ཁྱེད་ཅག་གིས་དེ་ལྟ་ན་ཚིག་རྐང་བཞི་བའི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་རྩོམ་འགྲོས་ཉམས་པར་ཐལ་ཏེ། ལ་ཤས་ལ་རྐང་བ་བཞི་དང་ལ་ཤས་ལ་ལྔ་ཡོད་པས་སོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་དེ་འདྲ་གཏན་ནས་མི་སྣང་སྟེ། གཤམ་དུ་རྩ་ཚིག་མིན་པ་འགའ་ཡང་རྩ་ཚིག་ཏུ་བཅུག་འདུག་པས་ཕྲི་སྣོན་ལ་མི་རྨོངས་པར་བྱས་ཚེ། དོགས་པ་དེ་ཡང་རང་ཤུགས་ཀྱིས་གྲོལ་འགྲོ་བ་ཞིག་གོ །

གཉིས་པ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས།
‘‘བཙུན་མོ་རྣམས་གྲོང་དྲུག་ལ་སོགས། །
ཐ་དད་དངོས་མིན་བཞག་པ་འམ། །
ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ནམ་མཁའ་ཉིད། །”

ཅེས་འདོན་དགོས་ཏེ། ཡོངས་གྲགས་སམ་ད་ལྟ་རྩ་རྐྱང་དུ་བཞུགས་པའི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་དུ་”བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་”ཅེས་པ་རྩ་ཚིག་ཡིན་རྐྱང་བྱས་ཏེ་ཡོད་པ་ནི་རང་འགྲེལ་གྱི་ཚིག་རྩ་ཚིག་ཏུ་ཤོར་བ་ཡིན་པས་འདི་ཡང་རྩ་འགྲེལ་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་རྨ་མེད་པའོ། ། “བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད”ཅེས་པ་ནི་རྩ་ཚིག་མ་ཡིན་པར་རང་འགྲེལ་གྱི་ཚིག་ཡིན་པ་ནི། རང་འགྲེལ་རང་ལ་མཇལ་ན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་བཟློག་པར་ག་ལ་ནུས། འོན་ཏེ། མཁས་གྲུབ་རྗེ་དང་ཀུན་མཁྱེན་གོ་རམས་པ། འཇུ་མི་ཕམ། བླ་མ་ལམ་རིམ་པ་སོགས་ཀྱིས་རྩ་ཚིག་ཡིན་རྐྱང་བྱས་ཏེ། ཚིག་འགྲེལ་གསལ་བོར་གནང་བ་ནི་པཎྚི་ཏས་ཐུགས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ཡང་སྲིད་སྙམ། སྔར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་རྒན་ལགས་ཀྱིས་ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་སྐབས་སུ་ཁོང་གིས་ཚིག་རྐང་འདི་ལ་ཐར་གསལ་གྱིས་ཚིག་འགྲེལ་མི་འདུག་པས་བརྟག་དགོས་པ་ལྟ་བུར་གསུངས་པ་ད་ལྟ་ཡང་ཡིད་ལ་གསལ་བོར་དྲན་མོད་དེ། ཕྱིས་སུ་རང་གིས་ཀྱང་ཐར་གསལ་ལེའུ་དང་གཉིས་ཞིབ་ཀློག་བགྱིས་པའི་གོ་རིམ་གྱི་ཁྲོད་ནས། ཚིག་རྐང་དེ་ལ་ཐར་གསལ་དུ་ཚིག་འགྲེལ་གཏན་ནས་མི་སྣང་ཟེར་ན་དེ་ཙམ་མི་བདེ་བར་འདུག་སྟེ། གང་ལྟར་འགྲེལ་ཚིག་རྩ་རྐྱང་དུ་ཤོར་བ་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་སྙམ་སྟེ་དཔྱད་པར་བྱའོ། །

གསུམ་པ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལས།
‘‘སྨྲ་བོའི་བསམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད། །
ཡིད་ཆེས་ཚིག་ནི་མི་བསླུ་བའི། །
སྤྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད། །
འབྲེལ་བ་དང་ནི་རྗེས་མཐུན་ཐབས། །”

ཞེས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་བྱུང་། བར་གྱི་ཚིག་རྐང་གཉིས་ནི་འགྲེལ་བཤད་མང་པོ་ཞིག་གིས་རྩ་ཚིག་ཡིན་རྐྱང་བྱས་ཏེ་འབྲུ་མནན་མཛད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྩ་བ་བློར་འཛིན་བྱེད་སྐབས་ཇི་བཞིན་སྐྱོར་ནས་དོགས་པ་ཙམ་ཡང་བྱེད་ཀྱིན་མི་འདུག་སྟེ། དོན་ངོ་མར་ཚིག་རྐང་དེ་གཉིས་རྩ་ཚིག་གཏན་ནས་མིན་པར་རང་འགྲེལ་དུ་ཚད་མ་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་ལུང་དྲངས་པ་[8]ཉིད་ཕྱིས་རྩ་ཚིག་ཏུ་ཤོར་བ་རེད། འདིས་ཀྱང་རྩ་འགྲེལ་འཇུག་པ་གཅིག་གམ་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བརྩམས་པར་གྲུབ་སྟེ། ཐོག་མ་ཉིད་ནས་རྩ་བ་དང་རང་འགྲེལ་སོ་སོར་ཡོད་ན་རང་འགྲེལ་གྱི་ལུང་དྲངས་པ་རྩ་ཚིག་ཏུ་འཆོར་ནས་ཕན་ཚུན་བསྣོལ་འཛིངས་ཀྱི་ཉོག་དྲ་དེ་འདྲ་འབྱུང་དགོས་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་དག་ཀྱང་ཁོ་བོས་ཞིབ་མོའི་བློ་ཡིས་བརྟག་ཅིང་། རྩ་འགྲེལ་གོང་འོག་བསྒྲིགས་ནས་ཅུང་ཟད་ཡིད་རྟོན་རུང་བའི་དཔྱད་གཞིར་ཕུལ་བ་ཡིན་གྱི་སྔར་མ་གྲགས་པའི་དམ་བཅའ་གསར་བ་བཟུང་ན་གྲགས་སྐམ་རེ་མཆེད་ན་ཐང་སྙམ་པའི་བྱིས་པའི་བསམ་བློ་དང་། ཡང་ན་དམ་པ་སྔ་མ་ཚོའི་བརྩམས་ཆོས་ལ་མཚང་འབྱིན་རེ་བྱས་ན་རང་ཉིད་མཁས་པའི་གྲལ་དུ་འཚེངས་ཀྱང་སྲིད་སྙམ་པའི་ཀུན་སློང་ངན་པ་སོགས་གཏན་ནས་མེད། ད་དུང་ཡང་དུས་དང་བརྩོན་པས་ལྕིགས་ན་རྩ་འགྲེལ་མང་པོ་གུང་བསྒྲིགས་ནས་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལ་ཞིབ་དག་ཚད་ལྡན་ཞིག་གནང་ན་དགེ་མཚན་ཅི་བས་ཆེ་བར་མཐོང་སྟེ། རེ་སྐུལ་ཙམ་ལས་རྔོ་མ་ཐོགས་པ་འདི་ཡང་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་འདི་འདྲ་ཡུན་དུ་གནས་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པའི་ལྷག་བསམ་དག་པས་དྲངས་པ་ཙམ་ཡིན་པས་གྲོགས་དག་བསྟིང་ཚིག་མེད་པར་མཁྱེན།

བཞི་བ། ཞར་ལ་དོགས་པའི་གནད་གཅིག་ཟུར་དུ་བཀོལ་བ།

ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལེའུ་དང་པོའི་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་མིན་གྱི་སྐོར་གླེང་ཚེ། འདི་དང་ཆ་འདྲ་བའམ་ཅུང་ཟད་ངོས་འདྲ་བའི་དོགས་པ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། སྡེ་བདུན་‘‘འབྲེལ་གཅིག་གིས་བརྩམས”ཚུལ་གྱི་སྐོར་དེ་རེད། ལ་ཤས་ཀྱིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་ཚུལ་དང་། འབྲེལ་གཅིག་གིས་བརྩམས་ཚུལ་གཉིས་ནི་དོན་གཅིག་ལྟ་བུར་བཟུང་སྟེ། ཚད་མ་སྡེ་བདུན་ཡང་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་པར་འདོད་པ་ནི་འཁྲུལ་བ་འབའ་ཞིག་སྟེ། བསྟན་བཅོས་གང་དང་གང་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་ཚེ་དེ་གཉིས་དུས་མཉམ་དུ་གྲུབ་དགོས་པས་སོ། ། འབྲེལ་གཅིག་གིས་བརྩམས་ཚུལ་ནི། རྩ་བ་ལྟ་བུའི་བསྟན་བཅོས་ཤིག་སྔོན་དུ་བྲིས་ཚར་རྗེས་བྱེ་བྲག་གི་གནད་དོན་རེ་རེ་ཟུར་དུ་བཀར་ནས་ཅུང་ཟད་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་རྣམ་པས་བྲིས་པའམ་རྩ་བའི་བསྟན་བཅོས་དེའི་བརྗོད་དོན་གང་རུང་ལས་འཕྲོས་ཏེ་ཅུང་ཟད་ཞིབ་བཤད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བྲིས་པ་ཞིག་ལ་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་སྔོན་དུ་བྲིས་ཤིང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐོར་དེ་ལོགས་སུ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཐིགས་པ་དང་། འབྲེལ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ཞིབ་བཤད་བྱེད་པ་ལ་ཕྱིས་འབྲེལ་བ་བརྟག་པ་བརྩམས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དཔལ་ལྡན་ཟླ་བའི་རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་བའི་འགྲེལ་བར་སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་བ་དང་རྩོད་བཟློག་གཉིས་སུ་མཆོད་བརྗོད་མ་མཛད་པ་ནི་དེ་གཉིས་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས་འཕྲོས་པ་ཡིན་པས་མཆོད་བརྗོད་ལོགས་སུ་མི་དགོས་པར་གསུངས་ལ། དེར་མ་ཟད་བསྟན་བཅོས་དེ་གཉིས་ནི་‘‘རང་གི་རྒྱུད་གུད་ན་མེད་པས”ཞེས་ཚིག་ཉུང་ངུའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་མཚན་ཟབ་ཅིང་བརླིང་བ་ཞིག་གསུངས་ཡོད་པ་ནི་ཞིབ་ཏུ་བསམ་དགོས་པའི་གནས་སོ། །

མདོར་ན། རྩ་བ་དང་ཡན་ལག་གི་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་བྲིས་པ་ལ་‘‘འབྲེལ་གཅིག་གིས་བརྩམས”ཞེས་བརྗོད་པར་སྣང་། འབྲེལ་གཅིག་ཅེས་པའི་ཚིག་ཟུར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ཡང་བསྟན་བཅོས་གང་དག་རྩ་བ་ཡན་ལག་གི་འབྲེལ་བ་ལྟ་བུ་ལ་གོ་དགོས་པ་ལས་གཞན་དུ་བསྙེགས་པར་བྱ་ཡུལ་གང་ཡང་མེད་དོ། ། སྡེ་བདུན་འབྲེལ་གཅིག་ཏུ་བརྩམས་ན་ལུས་ལྟ་བུའི་བསྟན་བཅོས་གསུམ་ཡང་འབྲེལ་གཅིག་ཏུ་བརྩམས་དགོས་མིན་བརྟག་པའི་གནས་ཡིན་ལ། ཚད་མ་རྣམ་ངེས་དང་རིགས་པའི་ཐིགས་པ་གཉིས་རྣམ་འགྲེལ་ལས་འཕྲོས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཡང་། རྩ་བའི་བརྗོད་དོན་རྣམ་འགྲེལ་ལས་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་ཚིག་དོན་གང་རུང་གི་སྒོ་ནས་ཇེ་བསྡུས་སུ་གཏོང་བ་ཙམ་ཡིན་པས་འབྲེལ་གཅིག་ཏུ་བརྩམས་པར་བརྗོད་ཀྱང་འགལ་བ་ཆེར་མི་འདུག་སྙམ། དེས་ན་ཁྱོད་ལ་དོགས་པ་འདི་འདྲ་ཞིག་འོང་སྟེ། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལེའུ་དང་པོའི་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་དུས་མཉམ་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནམ། ཡིན་ན་ཕན་ཚུན་རྩ་འགྲེལ་ཡིན་པ་ཉམས་ཤིང་། མིན་ན་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་པ་འགལ་སྙམ་ན། དེ་ལ་འདི་ལྟར་ཞུ་འདོད་དེ། ཁོ་བོས་ནི་ཁ་ནང་དུ་ཕྱོགས་ནས་ཅི་ཙམ་བསམ་ཡང་ལེའུ་དང་པོའི་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་བསྟན་བཅོས་སོ་སོ་བ་དང་སྔ་ཕྱི་རིམ་ཅན་དུ་གྲུབ་པར་གཏན་མི་འདོད་དོ། ། རྒྱལ་ཚབ་རྗེའི་ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་དུའང་‘‘རྩ་འགྲེལ་སྔ་ཕྱིར་བརྩམས་པ་མིན”ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དངོས་གནས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ནང་དོན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བྱུང་རིམ་དང་བརྩམས་སྟངས་སོགས་ལ་ཞིབ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་མཁས་པ་ཆེན་པོའི་ལེགས་བཤད་རྨ་མེད་པ་ཞིག་རེད་སྙམ།

ཉེ་བའི་ཟླ་འགའི་གོང་དུ་ཡང་ཁོ་བོས་རྒན་བྱ་ཉ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོག་ལ་‘‘རྣམ་འགྲེལ་རང་འགྲེལ་དེ་ལེའུ་དང་པོའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་བ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་པ་འདྲ་བར་འདུག”ཅེས་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཁ་ཤས་ཞུས་པ་དང་སྐབས་དེར་རྒན་ལགས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་གཅིག་ཡིན་ཡང་རྩ་འགྲེལ་ཡིན་པར་འགལ་བ་མེད་པའི་སྐོར་གྱི་དགོངས་ཚུལ་ཡང་མང་པོ་གསུངས། ཁོ་བོར་རྩ་འགྲེལ་ཡིན་མིན་གྱི་དོགས་པ་བྱུང་བའང་དབང་རྟུལ་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པའི་མུ་ཅོར་སྨྲ་བ་ཙམ་གཏན་ནས་མིན་ཏེ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཞ་ལུའི་རི་ཕུག་ཏུ་རྟོག་གེ་འབར་བའི་དཔེ་རྙིང་ཞིག་རྙེད་པར་ཁོང་གིས་‘‘དེ་ནི་རྩ་བ་དབུ་མ་སྙིང་བོ་རང་ཡིན་གྱི་འགྲེལ་བ་མིན”[9]ཞེས་གསུངས་པ་དེ་མཐོང་བས་བསམ་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་སྐྱེས་པ་ཡིན། དབུ་མ་སྙིང་བོ་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་པ་ཡིན་པའི་གནད་ཀྱིས་རྟོག་གེ་འབར་བ་ནི་དབུ་མ་སྙིང་བོ་རང་རེད་ཅེས་མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པ་ཨེ་ཡིན་ནམ་སྙམ། འདི་དག་ཀྱང་ཁོ་བོའི་དོགས་སློང་འདིའི་ཐོག་མའི་འབྱུང་རྐྱེན་དང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཐན་ཐུན་ཙམ་ཡིན་གྱི། མཐའ་གཅིག་ཏུ་གསེར་ཐང་གི་ཚིག་དེ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་དབུ་མ་སྙིང་བོ་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་བསྟན་བཅོས་གཅིག་རེད་ཅེས་ཐག་བཅད་པ་དེ་འདྲ་མིན། སྒོ་ཤེས་རབ་ལགས་ཀྱིས་གསེར་ཐང་གི་ཚིག་དེར་བརྟག་དགོས་པར་གསུངས་ལ། གནས་ལྔ་རིག་པའི་པཎྚི་ཏ་མཁས་དབང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་[10]མཆོག་གིས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་མཚན་དོན་དང་། པཎྜིཏརཱཧུལ་གྱིས་བཀོད་པའི་དཔེ་ཐོ་སོགས་དང་བསྡུར་ནས་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་གླེགས་བམ་གཅིག་ཏུ་བཞུགས་པའི་དོན་རེད་ཅེས་གསུངས་པ་སོགས་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་གྱི་མཁས་པའི་གསུང་ཡིན་པས་རང་དགར་འདོར་རྐྱང་ག་ལ་ཡིན།

རང་རེའི་ཡིག་ཆ་སོགས་སུ་མདོ་དང་དེའི་དགོངས་འགྲེལ་གཉིས་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་དགོས་པ་ལྟ་བུའི་འཛིན་མཚམས་འགའ་ཤས་སྣང་ཡང་། དེ་ཙམ་གྱི་ཚིག་ཟིན་ལ་འཇུས་ནས་རྩ་འགྲེལ་ཡོད་ཚད་སྔ་ཕྱི་རིམ་ཅན་དུ་གྲུབ་དགོས་པའི་ཨུ་ཚུགས་ཀྱང་འཚང་བར་མི་འདོད་དེ། ནམ་ཞིག་དངོས་གནས་འབྲེལ་བའི་རིགས་ལམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་། རྟགས་དང་མྱོང་བ་ཡིས་ར་སྤྲོད་བྱས་ཚེ། ཕྲན་གྱི་ཉི་ཚེ་བའི་དམ་བཅའ་འདི་ཡང་འདོར་ཆོག་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཁོག་དཔུང་དང་ལ་རྒྱ་ཁོ་ནས་གྲུབ་མཐའ་བཟུང་བའི་མཁས་པ་སུ་ཡང་མ་བྱོན་ཨང་། རང་རེའི་མཁས་པ་འགའ་ཤས་དང་འདྲ་བར་སྒྲས་ཟིན་ཡོད་ཚད་སྲོག་བསྡོས་ཀྱིས་སྲུང་སྟེ། ‘‘ལུང་གི་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ཟུར་ཙམ་ཡང་མ་ཉམས་པར་འཛིན་འདོད་པ་འདི་གནས་སྐབས་མཛེས་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་མཐའ་མི་འཁྱོལ་བའི་ཨུ་ཚུགས་ཡིན”[11]པས་ཤེས་རབ་གཙིགས་སུ་འཛིན་ཅིང་བདག་ཉིད་ལེགས་པར་འདོད་པའི་དཔྱོད་ལྡན་འདྲ་མཆིས་ན། ཁོ་བོའི་དཔྱད་པ་འདི་དག་ཀྱང་དཔྱད་གཞིའི་ཟུར་མཆན་ཙམ་དུ་འོང་ངེས་པའི་རང་རྟོན་དང་སྤོབས་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད།

ལྔ་བ། ཁོ་བོས་ཐེངས་འདིར་དཔྱད་གཞི་འདི་ཉིད་གདམས་དོན་གྱི་དམིགས་ཡུལ།

ལར་ད་ལྟའི་དུས་སུ། བོད་ཡུལ་གྱི་དགོན་སྡེ་སོ་སོ་ན་སློབ་གཉེར་ལ་གཅིག་ཏུ་བརྩོན་དང་བརྩོན་གྱིན་པའི་དགེ་སློབ་མང་པོ་ཞིག་གིས་དབུ་ཕར་ཚད་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པའི་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་ཀྱི་སྐོར་ལ་དཔྱད་རྩོམ་མང་པོ་ཞིག་ཆར་ཤུལ་གྱི་ཤ་མོ་བརྡོལ་བ་བཞིན་འོང་གི་འདུག་སྟེ། དངོས་གནས་གནའ་བོའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་མངལ་དྲི་དང་དེང་རབས་ཀྱི་འོ་དྲི་ཡོད་པའི་མངོན་རྟགས་ཅན་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་མི་འདུག་ལ། ལྷག་ཏུ་མི་རྣམས་ལ་བློ་སྒོ་གསར་བ་དང་དཔྱད་ཐབས་གསར་བ་སྟོན་པའི་མཁོ་གལ་ཆེ་བའི་དཔྱད་རྩོམ་ཞིག་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མཐོང་དཀོན་པའི་གནས་ལགས། མང་པོ་ཞིག་འཆར་སྣང་གིས་བཟོས་པའི་རྟོག་བཏགས་ཙམ་ལ་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་འཇུས་ནས་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲུབ་དོན་མེད་ལ། ཡང་སྐོར་ཞིག་ནི་ནམ་ཡིན་ཡང་ལུང་འགལ་ཕན་ཚུན་གྱི་བར་ལ་ལྷུང་ནས་དེ་དག་གའུ་ཁ་སྦྱོར་ཨེ་ཐུབ་ཀྱིས་འབད་པ་མ་གཏོགས་རང་གི་ཁ་གཏད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་རྒྱུས་ལོན་མི་འདུག ། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བཤེས་དང་དགེ་རྒན་ཞེས་སུ་འབོད་པ་དག་གིས་ཀྱང་རང་རང་ལ་དཔེ་ཚོགས་དང་པོད་ཕྲེང་རེ་ཨེ་ཡོང་གིས་འབད་པ་བསྟེན་ནས་དོན་མེད་དོན་ལོག་གིས་དཔེ་ཆ་དང་དཔྱད་རྩོམ་ཡིན་སྐད་མང་པོ་བྲིས་ནས་ལོང་མེད་པ་མ་གཏོགས་གཏིང་ཚུགས་པའི་བསམ་བློ་དང་ངེས་པ་དོན་གྱི་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་རྩལ་མེད་པ་སོགས་མཐོང་ཆོས་ལགས་པས་འུ་ཅག་གིས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཁས་ལེན་དགོས་ཨང་། ཁོ་བོས་ཐེངས་འདིར་གཞུང་ལུགས་གང་རུང་གི་དཀའ་གནས་ཤིག་གདམས་ནས་ལུང་འདྲེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་འགལ་གཏུགས་བྱེད་དགོས་ན་དཀའ་མོ་ཞིག་མིན་ལ། དཔྱད་ཟིན་པའི་བརྗོད་གཞི་ཞིག་བླངས་ནས་བསྐྱར་ཟློས་ཀྱི་ངལ་བ་བྱེད་དགོས་ན་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་ཚེགས་དང་ངལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། འོན་ཏེ། ཐག་གིས་ཆོད་རྒྱུ་མེད་པའི་གསང་བའི་གནས་ལ་དཔྱད་པ་དང་། འཆར་སྣང་གིས་བཟོས་པའི་རྣམ་གཞག་ཙམ་ལ་དཔྱད་པ། ཡིག་ཆ་ཉི་ཚེ་བ་ཙམ་ལ་རེ་ནས་རིགས་འཕྲུལ་གྱི་རྩེད་མོ་ངོམ་པ་སོགས་ནི་འུ་ཅག་ནང་གི་ནང་ལ་རེ་ཞིག་མཛེས་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཞིག་ཏུ་སྣང་ཡང་། ངེས་པ་དོན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ནས་རིན་ཐང་ཅི་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། དེང་རབས་ཉམས་ཞིབ་རིག་པའི་སྡེ་ཁག་ནས་གདན་ཐོབ་ག་ཙམ་ཡོད་མེད་སོགས་ནི་བཤད་དཀའ་བ་ཡིན་པས་རང་མགོ་རང་གཡོག་གི་ལས་དེར་གཅིག་ཏུ་བཤོལ་བ་ལགས།

གང་ལྟར། ད་རེབ་དཔྱད་གཞི་འདི་ཉིད་གདམས་དོན་གྱི་དམིགས་ཡུལ་ནི། དེ་སྔའི་བར་དུ་མཁས་པ་སུས་ཀྱང་འདིའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་རྩོམ་ཚད་ལྡན་ཞིག་བྲིས་མེད་པས་དེའི་སྟོང་ཆ་ཅུང་ཟད་ཅིག་སྐོང་ཐུབ་ན་སྙམ་པ་དང་། དགེ་བཤེས་ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པའི་སྡེ་བདུན་བརྩམས་རིམ་སྐོར་གྱི་གླེང་གཞི་ཉུང་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཁ་སྐོང་ཞིག་ངེས་པར་དུ་མཁོ་སྙམ་པ། ཁང་དཀར་མཆོག་གིས་ཀྱང་དེབ་སྔོན་གསར་མར་[12]རྒྱལ་ཚབ་རྗེའི་ལུང་དྲངས་ནས་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་པར་གསུངས་[13]པ་ཙམ་མ་གཏོགས་སྒྲུབ་བྱེད་མ་གསུངས་པས་དེ་ལ་རྒྱབ་གནོན་ཞིག་དགོས་སྙམ་པ་སོགས་ལ་དམིགས་ནས་ཆེད་དུ་«རྩ་འགྲེལ་འཇུག་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་མིན་ལ་ཐོག་མར་དཔྱད་པ»འི་སྟངས་ཀ་ཁོ་བོས་བྱས་པ་ཡིན།

དྲུག་པ། མཇུག་གི་གཏམ།

ཁོ་བོ་སྒེར་ངོས་ལ་མཚོན་ན། དེང་རབས་རང་བཞིན་གྱི་དགེ་ཐོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཚད་ལོངས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཞིག་འབྲི་རྒྱུའི་ཡོན་ཏན་དང་འཇོན་ཐང་ཕར་ཞོག ། ཆུང་དུས་ནས་བོད་ཡིག་སྦྱོང་ཡང་ཀ་མད་སུམ་ཅུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་ལྷུ་རྐང་ཙམ་བསྒྲིགས་པའང་ད་རུང་དཀའ་བའི་གནས་སུ་གྱར་འདུག་པ་འདི་ག་ལགས། འོན་ཀྱང་། ནར་མའི་འཚོ་བ་དང་འགྲོ་འདུག་གི་སྐབས་གང་ཡིན་ཡང་དཔེ་ཆ་དང་ཁ་མ་བྲལ་བ་ཙམ་དུ་གནས་ཤིང་། གཙོ་རྒྱུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་སྲོལ་རྒྱུན་ཙམ་ལ་དེ་ཙམ་གྱིས་རེ་ལྟོས་མི་ཆེ་བའི་ཁར་རང་གི་མིག་མདུན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་ལ་བསམ་གཞིག་རེ་སྐབས་དང་སྐབས་སུ་ཤོར་འགྲོ་བའི་གོམས་གཤིས་ཤིག་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཆགས། རྐྱེན་དེ་དག་གིས་དཔེ་ཆ་བཀླགས་ན་འདྲ། རྩོམ་ཡིག་བྲིས་ན་འདྲ། ཐོས་བསམ་སོགས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་ཤེས་བྱ་ཁོ་ན་གསོག་འཇོག་དང་། ལུང་ཚིག་བློ་འཛིན་ཙམ་ལ་ཤུགས་མ་བཏོན་པར་ངོས་ཟུར་མི་འདྲ་བའི་དཔྱད་ཐབས་དང་། དྲང་ལྡོག་གཉིས་ཆ་ནས་ཞིབ་འཇུག་སོགས་ལ་བརྩོན་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་ངལ་བ་བསྟེན་པ་ཡིན། སྤྱི་དོན་དང་མཐའ་དཔྱོད་སོགས་ངོ་བཤུས་མང་དྲགས་ཚེ། ལས་དང་པོ་བ་རྣམས་སློབ་གཉེར་ལ་སྤྲོ་བ་ཇེ་ཆུང་དང་། ཆོས་རའི་དགོས་མཁོ་ཙམ་ལ་གཞིག་ནས་མཚན་ཉིད་སོགས་ངེས་པ་ཅན་དུ་བྱས་ཚེ་དཔྱད་པའི་སྒོ་མང་པོ་ཞིག་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཁེགས་པ། ཆུང་དུས་ནས་མཚར་སྣང་གི་བློ་སྒོ་འབྱེད་མི་ཐུབ་པ་སོགས་དགག་བྱ་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་བོ་ཞིག་རྒྱ་གར་གྱི་པཎ་གྲུབ་དག་ལ་མི་བསྡོ་བའི་གནད་གཙོ་བོ་ཡང་། བོད་མཁས་པ་དག་ཕྱོགས་ཡར་མར་ལ་འགྲུལ་བཞུད་ཉུང་བས་མཐོང་ཐོས་རྒྱ་ཆུང་བ་དང་། ཕྱིའི་ལྟ་གྲུབ་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བས་ཁ་གཏད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་རྒྱུས་མེད་པ། ཆོས་ལུགས་ལས་བརྒལ་ཏེ་རིག་གཞུང་གི་ངོས་ནས་ཞིབ་འཇུག་གནང་མི་ཐུབ་པ་བཅས་ཀྱིས་ཡིན་པར་སྣང་སྟེ། གཞན་སྡུག་རུས་དང་བརྩོན་འགྲུས། དཀའ་ཐུབ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མ་ལྕོགས་པ་གཏན་མ་རེད་སྙམ། སློབ་དཔོན་པདྨའི་ངང་ཚུལ་དང་། དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལོ་རྒྱུས་དང་སྦྲགས་ནས་ཞིབ་ཙམ་སྨྲས་ན་ཤིན་ཏུ་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་བྱུང་བ་ཡོད་ཀྱང་ཞོར་འཕྲོས་མང་དུ་དོགས་པས་བསྐྱུར། མཇུག་མཐར་དཔྱད་གཞི་དངོས་དང་མ་འབྲེལ་བའི་སྐད་ཆ་མང་པོ་ཞིག་མེད་པར་རང་རེ་རབ་བྱུང་སློབ་གཉེར་བའི་སྡེ་ཡི་དཔྱད་རྩོམ་དང་དཔྱད་འབྲས་མང་པོ་ཞིག་ཇེ་ལེགས་ཇེ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བའི་སྨོན་འདུན་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཞུའོ། །

འདི་ན་དབྱངས་གསལ་སོ་བཞིའི་འགྱུར་ཁུགས་ཁྲོད། །
དཀར་ནག་ཡིག་འབྲུ་འཚོལ་བའི་རྫི་བོ་ཞིག །
ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བློ་གྲོས་འདྲེན་བྱེད་ཀྱིས། ། 
གཞུང་ལུགས་རི་བོའི་སིལ་ལ་རྒྱང་ལྟ་བྱས། །

ལང་ཚོའི་ལྟེ་ཐག་འོམ་ལུང་ཡུལ་དུ་བཅད། ། 
ཐོས་པའི་བློ་མིག་གཞིས་དགོན་དྲིན་གྱིས་ཕྱེས། །
ཆུང་ནས་གཞན་བསྟེན་འཚོ་བའི་ཉི་འོད་འོག །
ལྟོ་རྒྱབ་སེམས་ཁྲལ་མེད་པའི་ལས་ཤིག་བླངས། །

རྨི་ལམ་ཡིན་ནམ་ཞེ་འདོད་གཞན་ཞིག་གིས། །
རང་སྡེ་ཆུང་ཆུང་རྒྱབ་ཏུ་བསྐྱུར་ན་ཡང་། །
འཁོས་ཞན་རེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་འཁྲི་ཤིང་ནི། །
ཕ་ས་སྨུག་པོ་ལས་གཞན་ཅི་ཞིག་མཆིས། །

རྒྱུ་འབྱོར་དབང་ཐང་བྲལ་བའི་དཔེ་ཆ་བར། །
ལྷ་ཁང་གསེར་ཁང་བཞེང་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་བྲལ། །
དཔྱད་གསུམ་རྒྱ་ཡིས་བཏབ་པའི་ཡི་གེ་འདི། །
ཐོས་པའི་ས་བཅད་དགག་པའི་རིན་དོད་ཡིན། །

གངས་རིའི་མགོན་པོའི་ཐུགས་རྗེའི་ཉི་འོད་ཀྱིས། །
བསིལ་ལྗོངས་འཛིན་མའི་སྐྱེ་འགྲོ་མ་ལུས་པ། །
ཕན་དང་བདེ་བའི་གྲིབ་བསིལ་ཡུག་གཅིག་གིས། །
ཆོས་སྲིད་རང་དབང་རྩེད་དགའི་དཔལ་ཐོབ་ཤོག །

  ཞེས་པ་འདི་ཡང་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་མོ་ལབ་དགོན་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་ན་སློབ་གཉེར་བའི་མིང་ཙམ་འཛིན་པ་མང་དགེ་བསོད་ནམས་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་སེར་ཤུལ་རྫོང་དུ་མཇུག་གྲུབ་པའོ། །

དཔྱད་ཡིག་དང་ཞབས་མཆན། 

[1] དེའི་གོང་སྟེ། རྒྱལ་རབས་ཉེར་བརྒྱད་པའི་སྐབས་སུ་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་དམ་ཆོས་དབུ་བརྙེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་མང་ཡང་དངོས་སུ་དར་འགོ་ཚུགས་པའི་དབུ་ནི་སྲོང་བཙན་ནས་བརྩིས་ན་ཤིན་ཏུ་བདེ་བར་སྣང་།

[2] རྗེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ལེགས་བཤད་གསེར་ཕྲེང་སྐབས་ལྔ་བ་དང་བརྒྱད་པ་སོགས་སུ་འཇུག་པ་གཅིག་ཅེས་གསུངས་པ་རྣམས་རེ་རེ་བཞིན་འདིར་དྲངས་ཏེ་དཔྱད་པའི་ངལ་བ་མ་བྱས་མོད། གོ་དོན་ནི་རྒྱལ་ཚབ་རྗེའི་ཐར་གསལ་དུ་གསལ་བ་བཞིན་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་མཁྱེན་པར་འཚལ།

[3] ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་རྩ་འགྲེལ་སྦྲགས་མ། རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན། སྟོད་ཆ། ཤོག་ངོས ༡༠༩ ན་གསལ།

[4] ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་རྩ་འགྲེལ་སྦྲགས་མ། རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན། སྟོད་ཆ། ཤོག་ངོས ༥༠༠ན་གསལ།

[5] ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་རྩ་འགྲེལ་སྦྲགས་མ། རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན། སྟོད་ཆ། ཤོག་ངོས ༡༣༨ ན་གསལ།

[6] ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་རྩ་འགྲེལ་སྦྲགས་མ། རྒྱལ་ཚབ་དར་མ་རིན་ཆེན།  སྟོད་ཆ། ཤོག་ངོས ༨༩ ན་གསལ།

[7] ད་ལྟ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་རྩ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིད་ཀྱི་ཤིང་རྟའི་འགྲེལ་བའི་ནང་དུ་བཞུགས་པ་དེ་ལོགས་སུ་བཀར་བ་ཡིན་སྐད།

[8] རྣམ་འགྲེལ་རང་འགྲེལ། སྡེ་བསྟན། དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པ། ཤོག་ངོས་ ༡༣༧ ན་གསལ།

[9] གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། ཤོག་ངོས ༡༥ ན་གསལ།

[10] གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་གི་གླེང་སློང་བའི་ཚུལ་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པ། སློབ་དཔོན་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། རྩོམ་འདི་ཆ་ཚང་ཕྲན་གྱི་འཕྲིན་སྟེགས་སུ་བཞུགས།

[11] གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་།  དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། ཤོག་ངོས ༤༨༩ ན་གསལ།

[12] དེབ་སྔོན་གསར་མ། ཁང་དཀར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐལ་བཟང་། ཤོག་ངོས ༣༥༨ ན་གསལ།

[13] ཡང་ཁང་དཀར་མཆོག་གི་ཚད་མའི་ལོ་རྒྱུས་དར་ཊྰིཀ་མཛེས་རྒྱན་དུ། ཚད་མ་སྡེ་བདུན་བརྩམས་པའི་རྗེས་སུ་རང་འགྲེལ་བརྩམས་པར་གསུངས་པ་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པར་མ་ཟད་ནང་འགལ་དང་བཅས་པའི་སྐྱོན་ཡོད།

– – – – –