ནང་དོན་གནད་བསྡུས། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང་།དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་ཨེ་ཤེ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ནང་ལ་ཡང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཡོ་ལང་མང་པོ་འཕྱུར་བཞིན་པའི་སྐབས་དང་འཁེལ་བས། བོད་སྡེ་པ་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་འཕྲལ་ཕུགས་རྒྱང་གསུམ་གྱི་དགོས་མཁོར་དམིགས་ནས། ཕྱི་ལོ་༡༩༤༤ལོར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཨིན་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཆེད་བཙུགས་མཛད་ཀྱང་།གཅིག་ནས་བོད་མིའི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ངོས་སུ་ཨིན་ཇིར་ཡིད་ཆེས་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་དང་།གཉིས་ནས་གདན་ས་ཁག་གི་ནང་བོད་ཕྲུག་ལོ་གཞོན་ཚོས་ཨིན་ཡིག་སྦྱངས་ན་ནང་ཆོས་ལ་དོ་ཕོག་འགྲོ་གི་རེད་སྙམ་པའི་ལོག་རྟོག་གི་དགོངས་ཚུལ་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་ཡོད་པ། གསུམ་ནས་སྐུ་དྲག་ཚོའི་རྒྱབ་ཏུ་མན་ཇུའི་ཨམ་བན་གྱི་ལག་རིང་བརྐྱངས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ནང་སྲིད་ལ་ཐེ་ཇུས་བྱེད་པ། བཞི་ནས་ལྷ་སར་དགོན་སྡེ་ཆེ་ཁག་ནང་ཆོས་པར་བརྫུས་པའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་སོ་མྱུལ་བ་ཚོའི་དབྱེན་སྦྱོར་དཀྲུག་ཤིང་གི་ཇུས་ངན་སྣ་ཚོགས་འོག་མཐར་སློབ་གྲྭ་དེ་སྒོ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་བའི་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་གྱི་གནད་དོན་ལ་དཔྱད་པ་བྱས་ཏེ། དེས་བོད་ཀྱི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་ལ་གྱོང་གུན་ཆེན་པོ་ཇི་ཙམ་ཐེབས་ཡོད་མེད་སྐོར་ལ་མདོ་ཙམ་གླེང་སློང་ཞུས་ཡོད།
གནད་ཚིག །ལྷ་ས།ཨིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ། གདན་ས་གསུམ།ནང་བསྟན། རྨོངས་དད། མྱུལ་མ།
གླེང་གཞི།
བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་རང་གི་ཕ་ཡུལ་གངས་ལྗོངས་དང་ཞལ་བྲལ་ནས་གཞན་ཡུལ་ལ་ཉེན་ཡོལ་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་བའི་དཀའ་སྡུག་གི་ལོ་ཟླའི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་ཤེས་ཡོན་མེད་ན་འཛམ་གླིང་སྤྱི་འདྲ་སྤྱི་མཚུངས་བཞིན་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུ་དཀའ་བར་གཟིགས་ནས། ཕྱི་ལོ་༡༩༡༣ལོར་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་འབྱུང་འགྱུར་ལས་དོན་གནང་ཕྱོགས་ཐད་དོན་ཚན་ལྔ་[1]གཏན་འབེབས་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཞིང་། ཐོག་དང་པོར་སྐུ་དྲག་ཆུང་གྲས་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་བཞི་ཨིན་ཇིའི་རྒྱལ་ས་ལོན་ཊོན་དུ་ཡོད་པའི་རག་སྦིའི་(Rugby)སློབ་གྲྭར་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་གནང་མཛད་པ་དང་།བུ་ཕྲུག་དེ་དག་གི་ཁྲོད་ནས་བྱང་ངོས་པ་རིག་འཛིན་རྡོ་རྗེས་གློག་འཕྲུལ་གྱི་སྐོར་ལ་སློབ་སྦྱོང་གནང་བ་དང་།སྨོན་གྲོང་མཁྱེན་རབ་ཀུན་བཟང་གིས་ས་གཏེར་འཚོལ་འདོན་གྱི་སྐོར་ལ་སློབ་སྦྱོང་གནང་བ།སྐྱིད་སྦུག་ངག་དབང་ནོར་བུས་གློག་འཕྲིན་དང་ས་ཚད་ཐིག་ལེན་གྱི་སྐོར་ལ་སློབ་སྦྱོང་གནང་བ།དེ་བཞིན་སྒོག་མཁར་བ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་པོས་དམག་དོན་གྱི་སྐོར་ལ་སློབ་སྦྱོང་གནང་ནས་ཕྱིར་རང་ཡུལ་གངས་ལྗོངས་སུ་ལོག་སྟེ་གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱི་ཕྱག་རྗེས་མི་དམན་པ་བཞག་ཡོད་པར་མ་ཟད།ལྷག་པར་དུ་ལོ་ན་ཆུང་ཤོས་ཡིན་པའི་བྱང་ངོས་པ་རིག་འཛིན་རྡོ་རྗེས་སློབ་གྲྭ་དེར་ལོ་ངོ་བཅུ་རིང་སློབ་སྦྱོང་གནང་ནས་མཐར་ཕྱི་ལོ་༡༩༢༣ལོར་བོད་ལ་ཕེབས་རྗེས་བོད་ནང་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཐེངས་དང་པོར་ལྷ་སའི་དོག་སྡེའི་ཕུ་རུ་གློག་ཁང་གསར་འཛུགས་ཞུས་ནས་བོད་ལྗོངས་ས་མཐོར་གློག་སྒྲོན་སྤར་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་[2]པ་ནི་ད་ལྟ་བསམ་ན་ངོ་མ་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་བྱ་བཞག་ཅིག་ཡིན་པར་སེམས། འོན་ཀྱང་གཞན་དབང་སྟབས་བསྟུན་གྱི་གནས་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་གི་རྐྱེན་པས་བོད་ཕྲུག་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་བའི་ལམ་སྲོལ་དེའི་མཇུག་མ་འཁྱོངས་པར་བརྟེན། སྐབས་དེའི་སྐུ་དྲག་མི་དྲག་གི་བུ་ཕྲུག་འགའ་ཤས་ཀ་རྡོར་སྒང་གསུམ་གྱི་ཨིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་གཏོང་ཐུབ་པ་ལས་དེ་མིན་བོད་ཕྲུག་བྱིངས་ཚོ་ཨིན་སྐད་ཨིན་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་དང་ཁོར་ཡུག་གཏན་ནས་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ཕྱི་ལོ་༡༩༢༣ལོར་གཙང་ལྗོངས་མྱང་གསེར་གཞུང་རིང་མོ་ཤེལ་དཀར་རྒྱལ་རྩེར་ཨིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་གསར་འཛུགས་གནང་[3]མོད་ཀྱང་།རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མའི་དབང་གིས་ལོ་ངོ་གསུམ་ཏག་ཏག་འཁོར་སྐབས་སྒོ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ཞིང་། དེ་རྗེས་ཡང་བསྐྱར་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེས་བོད་ཀྱི་སྲིད་འགན་བདག་གིར་བཞེས་པའི་སྐབས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་༡༩༤༤ལོར་ལྷ་སར་ཨིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་གསར་འཛུགས་གནང་ཡང་། ཡང་བསྐྱར་ཟླ་ངོ་ཁ་ཤས་རྗེས་ནས་སྒོ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་བའི་ཡིད་སྐྱོའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། དེས་བོད་ཀྱི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་ལ་གསབ་ཐབས་བྲལ་བའི་གྱོང་གུད་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ལ།མཐར་ང་དགུ་ལོར་བོད་ནང་དུས་འགྱུར་བྱུང་སྟེ་གཞིས་བྱེས་གཉིས་སུ་ཁ་གྱེས་དགོས་པའི་ད་ལྟའི་ང་ཚོའི་ཆུ་བུར་མིག་གིས་མཐོང་ཆོས་སུ་ཡོད་པའི་ཁ་སྟབས་ཡ་ང་ཞིང་ཡིད་སྐྱོ་དགོས་པ་འདི་བྱུང་བ་རེད།
དང་པོ། ལྷ་སར་ཨིན་ཡིག་སློབ་གྲྭ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་ཐོག་མའི་བསམ་ཚུལ་དང་འབྱུང་རྐྱེན་སྐོར་གླེང་བ།
པཎྜི་ཏ་ཟླ་བ་མངོན་དགས། བསྟན་བཅོས་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དང་། །ལས་ནི་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཡི། །ཇི་སྲིད་དགོས་པ་མ་སྨྲས་པ། །དེ་སྲིད་དུ་ནི་ཅི་ཞིག་འཛིན།།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་སྤྱིར་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལས་དོན་ཆེ་ཕྲ་ཆུང་གསུམ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་ལས་དོན་དེ་མགོ་མ་བརྩམས་སྔོན་དེའི་དགོས་དམིགས་དང་འཆར་གཞི་འཐུས་ཚང་ཞིག་ཞེ་ཡི་ཕུགས་སུ་བཅངས་དགོས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཤེས་ཡོན་གྱི་ལྟེ་གནས་སློབ་གྲྭ་ཞིག་གསར་འཛུགས་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ལས་སླ་པོ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་པ་འུ་ཅག་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་ཡིན་ཞིང་། བརྒྱུད་རིམ་དེའི་ཁྲོད་དུ་ཕྱི་ནང་གི་དཀའ་ངལ་མང་དག་ཅིག་འཕྲད་སྲིད་པ་དང་། དཀའ་ངལ་དེ་དག་ལ་གདོང་ལེན་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་འཆར་སྣང་ཞིག་ཀྱང་བློ་ཡུལ་དུ་བང་རིམ་སྒྲིག་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱེད་དགོས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༤ ལོར་བོད་གཞུང་གིས་ལྷ་སར་གསར་འཛུགས་གནང་བའི་ཨིན་ཡིག་སློབ་གྲྭ་དེ་ཡང་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་མིན་པར་ཐོག་མར་བོད་གཞུང་གི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་སློབ་གྲྭ་དེ་འཛུགས་དགོས་པའི་གལ་གནད་ཤེས་དགོས་པ་དང་།བར་དུ་ལས་གཞི་དངོས་སུ་ཇི་ལྟར་བརྩམས་དགོས་པ། མཐར་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ཞུས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིག་པར་མུ་མཐུད་མཇུག་སྐྱོང་གནང་སྟེ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་མིན་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལ་ཞིབ་ཚགས་པོས་དགོངས་པ་བཞེས་དགོས་པ་བཞིན། སྐབས་དེ་དུས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་གི་བཀའ་བློན་གཙོས་དབུ་ལ་བཞུགས་པའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ལ་བོད་ནང་ཨིན་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་དགོས་པ་ནི་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པར་ཐུགས་ལ་དགོངས་ཡོད།
ཨིན་སློབ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་བཙུགས་པའི་ཐད་སྐབས་དེར་རྩིས་དཔོན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་མྱོང་བའི་ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་དོན། “ལྷ་སར་དབྱིན་ཡིག་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་འབྱུང་རྐྱེན་ནི་འདི་ལྟར་ཡིན་པ་སྟེ། ཤིང་སྤྲེལ(༡༩༤༤)ལོ་ལྷ་ས་བདེ་སྐྱིད་གླིང་ཁར་བཅའ་སྡོད་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་རྩེ་ཚོང་དོན་སྤྱི་ཁྱབ་པ་རི་ཅར་སན་དང་།དེ་རྗེས་འབྲས་ལྗོངས་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་རོགས་ལྷ་སྡོད་དབྱིན་ཇིའི་ངོ་ཚབ་མེ་ཅར་ཤེལ་རབ་གཉིས་ནས་བཀའ་ཤག་ལ་དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་ནང་འགྲོ་ཁྱབ་ཆེ་ཤོས་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ཡིན་གཤིས། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་།དམག་དོན།གློག་ལས།ས་གཏེར་སོགས་གང་ཅིའི་ཐད་རང་སྐྱ་འཕེར་བ་ཞིག་ཡོང་ཕྱིར་བོད་རིགས་ཕྲུ་གུ་མང་ཙམ་ཞིག་ལ་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ན་ལེགས་ལུགས་ཀྱི་བསམ་འཆར་ཞུས་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་སྐུ་དྲག་དང་འབྱོར་ལྡན་ཆེ་ཁག་གི་བུ་ཕྲུག་འགའ་ཤས་སྒེར་སོ་སོས་རྒྱ་གར་དུ་དབྱིན་ཡིག་སློབ་གྲྭར་བཏང་བ་ཕུད་སྐུ་དྲག་དང་། ཚོང་རིགས་ཁག་གཅིག་གི་བུ་ཕྲུག་ལ་དབྱིན་ཡིག་སློབ་འདོད་ཡོད་རུང་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་འགྲོ་གྲོན་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་གཏོང་མི་ཐུབ་སྟབས་ལྷ་སར་དབྱིན་ཡིག་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་ན་ཁོ་ཚོར་སྟབས་བདེ་ཡོང་ངེས་སྙམ་པའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འོག་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་དང་། བཀའ་བློན་བླ་མ་བསྟན་པ་འཇམ་དབྱངས། བཀའ་བློན་བོན་ཤོད་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ།བཀའ་བློན་ཕུན་ཁང་བཀྲ་ཤིས་རྡོ་རྗེ།བཀའ་བློན་ཟུར་ཁང་དབང་ཆེན་དགེ་ལེགས། སྤྱི་མཁན་སེར་བྱེས་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན་བཅས་ནས་གོང་གསལ་བསམ་འཆར་དེར་དང་ལེན་གྱིས་ལྷ་སར་དབྱིན་སློབ་འཛུགས་གཏན་འཁེལ་ཞིང་། དགེ་རྒན་ཐད་བཀའ་ཤག་ནས་འབྲས་སྤྱིར་(འབྲས་ལྗོངས་སྤྱི་ཁྱབ་)ཁ་ཁུངས་བྱེད་རོགས་ཞེས་གསུངས་དོན་དེ་རྗེས། སྐབས་དེའི་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དོ་དམ་ཛ་སག་ཟུར་ཁང་ཟུར་པ་དབང་ཆེན་ཚེ་བསྟན་དང་། དེའི་གནས་སྐབས་ལས་ཚབ་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་གཉིས་བརྒྱུད་སྔ་འཕྲོས་དབྱིན་ཡིག་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་མི་གཅིག་བོད་ལ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། དགེ་རྒན་ས་ཧེབ་ཀྱི་འོག་བོད་སྐད་ཤེས་པའི་དགེ་རྒན་གཞོན་པ་ཞིག་དགོས་ལུགས་བཤད་ཡོད་པར་བཀའ་ཤག་ནས་སླར་ཡང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་བཀའ་ལན་དུ་བོད་སྐད་ཤེས་པའི་དགེ་རྒན་གཞོན་པ་ཞིག་ཀྱང་དེ་ནས་ཞལ་ཁུངས་ཡོད་པ་ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་རེད། ལྷ་སར་དབྱིན་སློབ་འཛུགས་རྒྱུའི་སྐོར་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་ནས་བཀའ་ཤག་དང་། དྲུང་རྩིས་ཀྱིས་དེ་སྐོར་འཁུར་བསམ་ཆེར་བསྐྱེད་དགོས་ལུགས་བཀའ་ཕབ་པ་ལྟར་བཀའ་ཤག་ནས་དབྱིན་ཡིག་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་གཉེར་དོ་དམ་དྲུང་རྩིས་[4]ཐུན་མོང་ལ་བསྐོ་བཞག་ཐོག །སློབ་གྲྭ་ཚུགས་ཡུལ་དང་སློབ་ཕྲུག་བསྡུ་སྐོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་སོགས་དྲུང་རྩིས་གོ་བསྡུར་གྱིས་འཕྲལ་དུ་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀོད་ཁྱབ་གནང་བ་དང་འབྲེལ་སློབ་ཁང་ཨར་རྒྱག་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་དེ་འཕྲལ་དྲུང་རྩིས་དང་མོལ་བསྡུར་གྱིས་དབྱིན་བོད་གཉིས་ཀའི་རིག་གནས་ཡོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་གསར་འཛུགས་བྱ་རྒྱུའི་སློབ་ཁང་དང་། དབྱིན་བོད་དགེ་རྒན་གྱི་ལས་ཤག་བཅས་གསར་རྒྱག་བྱ་ཡུལ་ཀླུ་སྒུག་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་གླིང་དང་། ས་སྟོང་ཐོག་ཨར་ལས་འཕྲལ་འཛུགས་བྱ་རྒྱུའི་གཏན་འཁེལ་གནང་བ་དང་། ཨར་པོའི་དོ་དམ་རྩིས་པ་ལྡུམ་རྭ་བར་བསྐོ་བཞག་གནང་སོང་། སློབ་ཕྲུག་བསྡུ་ཕྱོགས་ཐད་དོ་དམ་དྲུང་རྩིས་གོ་བསྡུར་བགྱིས་པའི་ཐོག་མའི་འཆར་གཞི་ལྟར་ན་ཤོད་སྐོར་གཞུང་ཞབས་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་དང་རྩེ་སྐོར་ཤག་ཚང་ངམ་ཚ་བོ་སོགས་ཞབས་དམིགས་རྣམས་ཡིག་ཚང་དང་རྩིས་ཁང་ལས་ཁུངས་སོ་སོས་བསྡུས་ཏེ་གཏོང་དགོས་པའི་བཀོད་ཁྱབ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། དེ་རྗེས་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་རྩིས་ཁང་དུ་“ད་ལམ་སློབ་གྲྭ་དབུ་འཛུགས་ཁོངས་སུ་སློབ་མ་འདི་ཐོན་ཞུ་འོས་མི་འདུག་ཀྱང་སློབ་དམིགས་གོ་སྒྲིག་རིམ་ཞུས་ཀྱིས་ཐོན་མཚམས་ཆེད་གཏོང་ཞུ་རྒྱུ་”ཞེས་ཡི་གེ་བཏང་འབྱོར་བྱུང་བ་དང་། ཕྱོགས་མཚུངས་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་ནས་ཀྱང་དབྱིན་ཡིག་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་བྱ་རྒྱུའི་འགོ་འདོམས་རྩེ་ཡིག་ཚང་ནས་བྱ་རྒྱུ་ཆོས་ལུགས་ཐད་ནས་ཅུང་ཟད་འགབ་མིན་ལ་བརྟེན་དོན་གནད་གལ་ཆེའི་རིགས་དྲུང་རྩིས་ཐུན་མོང་ཐོག་མོལ་བསྡུར་བགྱིས་ན་འཐུས་ཤིང་།ཕྱི་རྒྱལ་སློབ་གྲྭའི་འགོ་འདོམས་རྩིས་ཁང་ལས་ཁུངས་ནས་བྱས་ཐོག་དབྱིན་ཡིག་སློབ་གྲྭའི་སྐོར་དབྱིན་གཞུང་ངོ་ཚབ་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་དགོས་སྟབས་བྱེད་སྒོ་གང་ཅི་རྩིས་ཁང་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་དང་གོ་བསྡུར་གྱིས་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་ཤག་བརྒྱུད་བཀའ་ཕེབས་བྱུང་བས་དེ་ནས་བཟུང་སློབ་གྲྭའི་སྐོར་གྱི་བྱེད་སྒོ་རྣམས་རྩིས་ཁང་དང་།ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་ཟུང་སྦྲེལ་གྱིས་བྱས་ཤིང་།སྐབས་དེར་རྩིས་དཔོན་ཀ་ཤོད་ཆོས་རྒྱལ་ཉི་མ་དང་།བདེ་མཁར་བ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་(ཀླུ་ཁང་བ་) ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན།ངོས་རང་(ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་)བཅས་ཡིན།”[5]ཞེས་གསུངས་ཡོད།
སྐབས་དེ་དུས་ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་རང་ཉིད་བོད་གཞུང་གི་རྩིས་དཔོན་གྱི་ལས་འཁུར་བཞེས་ཤིང་ཡོད་ལ།ལྷ་སར་དབྱིན་སློབ་འཛུགས་རྒྱུའི་ཐུགས་འགན་བཞེས་མཁན་ཡང་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་སྐབས་དེའི་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཆ་ཚང་སྦར་མཐིལ་དུ་སྐྱུ་རུ་ར་བཞག་པ་བཞིན་རྒྱུས་མངའ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་ཁོང་གིས་གསུངས་པ་འདི་རྣམས་ཁུངས་བཙན་ཞིང་ཡིད་རྟོན་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན། དུས་ད་ལྟ་བསམ་ན། སྐབས་དེ་དུས་བཀའ་ཤག་གི་ནང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཨིན་ཡིག་སྦྱོང་སའི་སློབ་གྲྭ་སྤུས་དག་ཅིག་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་རྒྱུའི་དགོངས་འཆར་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་ངོ་མ་དགའ་འོས་པའི་གནས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་གི་རིང་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་འབྲེལ་མེད་ཁེར་རྐྱང་དུ་བཞུགས་པའི་སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་མཚོན་ན་སྔོན་ཐོན་གྱི་བསམ་བློ་དང་ཤེས་དཔལ་ལྡན་པའི་ཕུགས་བསམ་རླབས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ན་འདོད་དོ།།
གཉིས་པ། ཕྱི་ལོ་༡༩༤༤ལོར་ལྷ་སར་དངོས་སུ་ཨིན་ཡིག་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་སྐོར།
ཕྱི་ལོ་༡༩༣༩-༡༩༤༥ ལོ་བར་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་ལངས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་མི་རྒྱུ་ཟོག་གསུམ་ལ་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང་། དེ་དང་ཆབས་གཅིག་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་གཉའ་གནོན་དང་གདུག་རྩུབ་འོག་མནར་གཅོད་མྱངས་པའི་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ངུ་མང་པོ་ཞིག་ལ་རང་དབང་རང་བཙན་ཐོབ་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཀྱང་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་ནས་གནམ་ས་བླ་འོག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ལྟ་བུའི་འགྱུར་ལྡོག་ཤུགས་ཆེན་འགྲོ་བ་དང་སྟབས་བསྟུན་སྡེ་པ་གཞུང་གི་གཞུང་ཞབས་པའི་ཁྲོད་དུ་ཨིན་ཡིག་ཤེས་མཁན་གྱི་མི་སྣའི་དགོས་མཁོ་སྔར་ལས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པས།བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཨིན་སློབ་ཅིག་མ་བྱུང་ཐབས་མེད་ཡིན་པ་སྐབས་དེའི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་བསམ་བློ་ཅུང་གུ་ཡངས་ལྡན་པ་ཚོའི་ཐུགས་ནང་འཁྲུངས་པ་བཞིན་བཀའ་ཤག་དང་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་བ་དང་།གོང་རིམ་ངོས་ནས་ཀྱང་གནད་དོན་དེར་ཐུགས་འཁུར་རྒྱ་ཆེར་བཞེས་ཏེ་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ཀྱི་ཞལ་བཞེས་དང་བཀའ་འཁྲོལ་གཙང་མ་ཐོབ་ཡོད།[6]
སྐབས་དེར་སློབ་གྲྭ་དེར་དངོས་སུ་ཞུགས་མྱོང་བའི་འཕྲིན་ལས་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་དོན།“ཕྱི་ལོ་༡༩༤༤ལོར་བོད་གཞུང་གིས་ལྷ་སར་དབྱིན་ཡིག་སློབ་གྲྭ་ཞིག་གསར་འཛུགས་གནང་རྒྱུ་དང་། སློབ་མའི་ཐད་ཤོད་སྐོར་གཞུང་ཞབས་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་ཐོག།།སོ་ནམ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་མི་ཁོངས་ཕྲུ་གུ་ཁག་གཅིག་བསྡུ་འཆར་ལྟར་སློབ་མ་འདེམས་སྒྲུག་གནང་སྟེ་དབྱིན་ཡིག་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༤བོད་ཤིང་སྤྲེལ་ཟླ་༦ཚེས་༡༦གཟའ་སྐར་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཉིན།[7]རང་གཞུང་གི་རྩིས་དཔོན་ཀ་ཤོད་ཆོས་རྒྱལ་ཉི་མ་དང་། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་རྣམ་གཉིས་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་ལྷ་ས་དྲུང་སྤྱི་གླིང་ཁར་སློབ་གྲྭ་དངོས་སུ་དབུ་འབྱེད་གནང་བ་རེད། སློབ་གྲྭ་དེའི་དབྱིན་ཡིག་དགེ་རྒན་པཱ་ཁར་(Paker)དང་། དགེ་རྒན་གཞོན་པ་དཀར་ཕྲུག་ཚེ་རིང་། བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་ཨེ་པ་ཡོན་བདག་ཕུན་ཚོགས་དོན་གྲུབ་བཅས་དང་། སློབ་ཕྲུག་གཞུང་ཞབས་དྲག་འབྲིང་དཀྱུས་གསུམ་གྱི་བུ་ཕྲུག་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་གི་ཐོག །ང་ཚོ་སོ་ནམ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཁོངས་ནས་མི་རྩ་བུ་ཕྲུག་བཅུ་ཐམ་པ་བཅས་འདེམས་སྒྲུག་གནང་བ་རེད།”[8]ཞེས་གསལ་ཡོད་ཅིང་།ཞིབ་ཕྲ་གཤམ་འོག་ཏུ་ལྟ་བདེའི་རེའུ་མིག་ནང་བཀོད་ཡོད་པས་དེར་གཟིགས་པར་ཞུ།
སློབ་གྲྭ་དེར་ཐོག་མར་དངོས་སུ་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་མཁན་གྱི་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་ཐོ་གཞུང་རེའུ་མིག་ཞིབ་གསལ།[9]
གཞུང་ཞབས་དྲག་འབྲིང་དཀྱུས་གསུམ་གྱི་བུ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཐོ།
| ཨང་རིམ། | སློབ་ཕྲུག་གི་མིང་། | རང་ལོ། |
| ༡ | བཀྲས་མཐོང་སྲས་ཚེ་དབང་ཆོས་རྒྱལ། | ༡༡ |
| ༢ | ཚ་རོང་སྲས་ཕུན་ཚོགས་རྒྱལ་མཚན། | ༧ |
| ༣ | གཡུ་ཐོག་སྲས་སྲི་གཅོད་ཚེ་བརྟན། | ༩ |
| ༤ | སྲས་ནང་སྲས་ཕུན་ཚོགས་དགྲ་འདུལ། | ༡༥ |
| ༥ | ཕ་ལྷ་སྲས་ངག་དབང་ཚེ་བརྟན། | ༩ |
| ༦ | ཀ་ཤོད་སྲས་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་རྒྱལ། | ༨ |
| ༧ | གསར་བྱུང་སྲས་བློ་བཟང་ནོར་བུ། | ༡༣ |
| ༨ | ང་ཕོད་སྲས་སྐལ་བཟང་རིན་ཆེན། | ༧ |
| ༩ | ཤེལ་གླིང་སྲས་དོན་གྲུབ་ཕུན་ཚོགས། | ༩ |
| ༡༠ | ཤེལ་གླིང་སྲས་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ། | ༧ |
| ༡༡ | ཆ་པ་སྲས་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས། | ༡༥ |
| ༡༢ | རྩིས་ཕྲུག་སྤྱི་ལྕགས་བཀྲ་ཤིས་རྡོ་རྗེ། | ༡༧ |
| ༡༣ | རྩིས་ཕྲུག་རིན་སྒང་བུ་དབང་ཕྱུག་ཚེ་བརྟན། | ༡༦ |
| ༡༤ | རྩིས་ཕྲུག་འཁྱམ་སྡོད་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ། | ༡༢ |
| ༡༥ | རྩིས་ཕྲུག་བྲག་གདོང་པ་ཚེ་དབང་ལྷུན་གྲུབ། | ༡༦ |
| ༡༦ | བདེ་མཁར་བུ་རྒྱལ་བསྟན་རབ་རྒྱས། | ༨ |
| ༡༧ | ཞྭ་སྒབ་བུ་ཀུན་བཟང་རྣམ་གྲོལ། | ༡༠ |
| ༡༨ | བྱང་ངོས་བུ་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན། | ༡༣ |
| ༡༩ | བྱང་ངོས་བུ་དོན་གྲུབ་ཕུན་ཚོགས། | ༩ |
| ༢༠ | རོང་བྲག་བུ་འཇམ་དབྱངས་བཀྲ་ཤིས། | ༡༥ |
| ༢༡ | ནུ་མ་བུ་བསོད་ནམས་དབང་འདུས། | ༩ |
| ༢༢ | ཤག་བྱང་བུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། | ༡༦ |
| ༢༣ | ཤག་བྱང་བུ་དོན་གྲུབ་ཕུན་ཚོགས། | ༡༣ |
| ༢༤ | ཐང་སྨད་བུ་པདྨ་རྒྱལ་པོ། | ༩ |
| ༢༥ | ཐང་སྨད་བུ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། | ༧ |
| ༢༦ | བྲག་འཇུན་བུ་འཆི་མེད་དབང་འདུས། | ༡༧ |
| ༢༧ | ཞག་པ་བུ་འཆི་མེད་དབང་འདུས། | ༡༧ |
| ༢༨ | ཟུར་སྤྱི་བུ་བྱམས་པ་ངག་དབང་། | ༡༣ |
| ༢༩ | གནམ་དཔོན་བུ་བྱམས་པ་བསྟན་འཛིན། | ༡༥ |
| ༣༠ | སྐྱིད་སྦུག་རྒན་པའི་བུ་བསོད་ནམས་དོན་གྲུབ། | ༩ |
| ༣༡ | ཉ་སྨོན་བུ་རྣམ་རྒྱལ་གྲགས་བཟང་། | ༡༡ |
སོ་ནམ་པའི་ཁོངས་ནས་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པའི་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་མཚན་ཐོ།
| ཨང་གྲངས། | སློབ་ཕྲུག་གི་མིང་། | རང་ལོ། |
| ༡ | གོ་བོ་ཁང་སེར་ནང་སྡོད་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། | ༡༦ |
| ༢ | ཀརྨ་ཤག་ཆེན་ནང་སྡོད་ཕུར་བུ་བསམ་གྲུབ། | ༡༧ |
| ༣ | ཕྱིང་གུར་བདེ་སྐྱིད་ནུབ་ནང་སྡོད་འཕྲིན་ལས་དབང་རྒྱལ། | ༡༥ |
| ༤ | གཞིས་ཀ་ཤར་ནང་སྡོད་ཚེ་དབང་། | ༡༤ |
| ༥ | རྨར་ལམ་ནང་སྡོད་འཕྲིན་ལས་ཕུན་ཚོགས། | ༡༢ |
| ༦ | རྨར་ལམ་ནང་སྡོད་མིག་དམར་ཚེ་རིང་། | ༩ |
| ༧ | བསམ་གླིང་ཁང་གསར་ནང་སྡོད་མིག་དམར། | ༡༡ |
| ༨ | དེ་མོ་བླ་བྲང་ནང་སྡོད་ཕུན་ཚོགས་དོན་གྲུབ། | ༡༠ |
| ༩ | གསུམ་པ་ཤར་ནང་སྡོད་བསྟན་འཛིན་རྡོ་རྗེ། | ༩ |
| ༡༠ | རམ་པ་ཁང་གསར་ནང་སྡོད་སྤེན་པ། | ༨ |
གོང་གསལ་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཐོ་དང་རང་ལོ་ཞིབ་གསལ་འདི་རྣམས་<<བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་བདམས་སྒྲིག་>>འདོན་ཐེངས་གཉིས་པའི་ནང་ཀ་ཤོད་ཆོས་རྒྱལ་ཉི་མ་དང་ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་ཟུང་གིས་བརྩམས་གནང་བའི་<<ལྷ་སར་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་པ་དང་ཐོར་བའི་བྱ་རིམ་>>ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ནང་བཀོད་ཡོད་པ་དང་།[10] དེ་རྗེས་གླིང་བླའི་ཞབས་ཞུ་ཟུར་པ་འཕྲིན་ལས་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་བརྩམས་པའི་<<རྩམ་གཟན་རུས་པའི་ཞེན་ཁོག་>>ཅེས་པའི་རང་རྣམ་གྱི་ཤོག་ངོས་བཅོ་ལྔའི་སྟེང་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ལ་གཟིགས་བདེའི་ཆེད་རེའུ་མིག་གསར་དུ་བཟོས་ཏེ་གོང་གི་དཔེ་དེབ་ལས་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་བཅུག་གནང་འདུག་པ་འདིར་ཡང་ཁོ་བོས་གོ་རིམ་བཞིན་ཨང་གྲངས་གསར་དུ་བསྣན་ནས་དྲངས་པ་ཡིན།
འདི་ལས་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པར་སྐབས་དེར་ལྷ་ས་ཁུལ་གྱི་སྐུ་དྲག་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་གྱི་སློབ་ཕྲུག་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་དང་།སོ་ནམ་པའི་ཁོངས་ནས་སློབ་ཕྲུག་བཅུ་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་སློབ་ཕྲུག་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཅིག་[11]འདེམས་སྒྲུག་བྱས་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རྟོགས་ཐུབ་པ་དང་། སློབ་མ་ཚོའི་ལོ་ཚད་ཀྱི་ཆ་ནས་བརྗོད་ན་ཆུང་ཤོས་རང་ལོ་བདུན་དང་། ཆེ་ཤོས་བཅུ་བདུན་བར་གྱི་སློབ་ཕྲུག་ཤེས་རིག་བཀྲ་བ་དག་བསྡུས་ཡོད་པ་གསལ་པོར་ཤེས་ཐུབ། འོན་ཀྱང་སློབ་ཕྲུག་བུ་མོ་རྐང་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་འདིས་སྐབས་དེར་སྐུ་དྲག་དང་སྒེར་པ་ཁག་གི་བུད་མེད་རེ་ཟུང་རྡོ་རྗེ་གླིང་སོགས་སུ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པར་བསྐྱོད་པ་ལས། རྩ་བའི་ཆ་ནས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་བུད་མེད་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་བ་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ལམ་སྲོལ་དང་གོ་སྐབས་ཧ་ལམ་མེད་པར་མ་ཟད། ང་དགུའི་སྔོན་དུ་བོད་སྡེ་པ་གཞུང་ལ་གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་དང་ཤོད་དྲུང་གཉིས་ཀའི་ནང་བུད་མེད་ཟེར་བ་ཞིག་རིག་རྒྱུ་ཐོས་རྒྱུ་མེད་པ་འདིས་ཀྱང་། སྐབས་དེའི་ཕོ་མཆོག་མོ་དམན་གྱི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་གཏིང་ཟབ་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད།
གསུམ་པ། ཨིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་དེ་ཇི་ལྟར་སྒོ་བརྒྱབ་པའི་བརྒྱུད་རིམ་སྐོར་གླེང་བ།
སྤྱིར་ན་འཇིག་རྟེན་འདིའི་བྱ་དངོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་འགྲོ་བ་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་བཟློག་ཐབས་མེད་ན་ཡང་། གློ་བུར་དུ་མགོ་བཙུགས་ཏེ་གློ་བུར་དུ་མཇུག་བསྒྲིལ་བའི་ཡིད་སྐྱོའི་གནས་ཚུལ་དེས་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐུགས་སེམས་དཀྲུགས་ཡོད་ལ། བསམ་བཞིན་དུ་མི་ངན་ཁ་ཤས་ཤིག་གིས་དབྱེན་སྦྱོར་དཀྲུགས་ཤིང་བྱས་པའི་ཉེར་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས་གསར་དུ་བཙུགས་ནས་དྲོད་ཡང་མ་ཡལ་བའི་སྔ་རོལ་ནས་སློབ་གྲྭ་སྒོ་རྒྱག་དགོས་པའི་གནས་སྟངས་དེར་བཟོད་ཐབས་ཡེ་ནས་བྲལ། དེ་ཡང་ཀ་ཤོད་ཆོས་རྒྱལ་ཉི་མ་དང་ལྷ་ཀླུ་ཚེ་དབང་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་གསུངས་དོན།“བོད་ཀྱི་སེར་སྐྱ་མི་དམངས་ཚོས་སྤྱི་ལོ་༡༩༠༤ལོ་བོད་ཤིང་འབྲུག་ལོའི་དམག་དུས་ཀྱི་ཁྲག་གི་བསླབ་བྱ་དེ་བརྗེད་མེད་ལ། ཁོ་ཚོ་ནི་རང་གི་མེས་རྒྱལ་ལ་དགའ་ཞེན་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན་སྲིད་སྐྱོང་རྭ་སྒྲེང་སོགས་རྒྱལ་གཅེས་མཐོ་རིམ་གྱི་མི་སྣ་སེར་སྐྱ་ཁག་གཅིག་གིས་ཕན་ཚུན་ནང་གནས་སྤེལ་ནས་འགོག་རྒོལ་བསྐུལ་སློང་བྱས་ཤིང་། ལྷག་པར་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱིས་མཚོན་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ནང་ཆོས་ལུགས་ལ་གནོད་སྐྱོན་འབྱུང་གཞིའི་དྭོགས་འདྲོག་བྱེད་པ་བཅས་མདོར་ན་ལྷ་སར་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་པ་དེ་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་སྦིར་གྲགས་བྱུང་སྟབས་གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་ཏེ་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་མཁན་པོ་རྣམས་ནས་ཀྱང་དགོན་པ་སོ་སོའི་གྲྭ་ཚང་གི་ལས་སྣེ་ཁག་ལ་གྲོས་བསྡུར་བྱས་ཐོག་གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་འཐུས་མཉམ་འཛོམས་གྲོས་མོལ་བྱས་དོན། ཐོག་མར་སྲིད་སྐྱོང་དང་བཀའ་ཤག་ལ་ལྷ་སར་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་པ་འདི་ཆོས་སྲིད་གང་ཐད་ནས་གནོད་སྐྱོན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་སེར་སྐྱ་མི་དམངས་ཀྱི་འདོད་བློར་གཏན་ནས་མི་འབབ་པས་འཕྲལ་དུ་ཕྱིར་འཐེན་ཡོང་བ་མི་ཞུ་ཐུ་མེད་ཡིན་ལུགས་བརྗོད་རྒྱུ་དང་།གལ་སྲིད་གསན་དགོངས་མ་གནང་ཚེ་གདན་ས་གསུམ་ནས་གྲྭ་པ་རྡོབ་རྡོབ་མང་ཙམ་གྲ་སྒྲིག་ཐོག་ལྷ་སར་མཉམ་འཛོམས་ཀྱིས་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་གཏོར་རྒྱུ་བཅས་ལ་བསམ་གྲོས་གཅིག་མཐུན་བྱུང་ཐོག །སེ་འབྲས་ཀྱི་མཁན་པོ་དང་།དགའ་ལྡན་དགོན་པའི་འཐུས་མི་བཅས་བཀའ་ཤག་ཏུ་བསྐྱོད་དེ་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་དོན་གནད་གལ་ཆེ་ཞིག་སྙན་གསེང་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད་པས་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་[12]སྐོང་འཚོགས་གནང་རོགས་ཞེས་བཤད་པར། བཀའ་ཤག་ནས་སྔ་འཕྲོས་དོན་གནད་ཇི་ཡོད་དྲུང་རྩིས་ཐུན་མོང་ཐོག་མོལ་དགོས་ཞེས་བརྗོད་སྟབས། ལྷ་ས་བླ་བྲང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་ཀུན་གསལ་དུ་དྲུང་རྩིས་རྣམས་འཚོགས་པར་སེ་འབྲས་གཉིས་ཀྱི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་རྣམས་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་འཐུས་མི་གཉིས་བཅས་ཡོང་སྟེ་བརྗོད་དོན།བར་སྐབས་ལྷ་སར་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་པ་འདི་སྐོར་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་ལ་གོ་བསྡུར་གནང་རིགས་མ་བྱུང་བ་དང་། སྔོན་ཆད་ལྷ་སར་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་རིགས་མེད་པས་འདི་ནི་སྔར་མེད་གསར་སྤྲོས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཞིག་ཡིན་ཁར། ལྷ་སར་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་པ་འདི་བོད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཆེ་བས་བློས་འགན་བཟོད་མིན་ལ་འདི་སྐོར་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་མིན་བཀའ་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་རྣམས་དྲུང་རྩིས་ཐུན་མོང་གིས་བཀའ་ཤག་ལ་བརྗོད་པར། བཀའ་བློན་རྣམས་ནས་སློབ་གྲྭ་འདི་ནི་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་ལ་སྙན་གསེང་བཀའ་འཁྲོལ་གྱིས་གཞུང་གནས་དང་། དབྱིན་གཞུང་བཀའ་མོལ་གནང་སྟེ་བཙུགས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་གདན་ས་གསུམ་གྱིས་བཟོ་ཆེན་འོག་ནས་བཟོ་ཆུང་འདོན་རྒྱུ་གང་ཡོད།འདི་སྐོར་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་བྱ་གཞག་ལ་འཕྲལ་ཡུན་དགོས་ཕན་ཆེད་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་རྫིག་གཏམ་བཤད་སོང་། བཀའ་ཤག་གིས་བཤད་པ་རྣམས་དྲུང་རྩིས་ཚོས་མཁན་འཐུས་ཚོར་མོལ་སྐབས་མཁན་འཐུས་རྣམས་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་ཏེ། འབྲས་སྔགས་པ་མཁན་ཟུར་ངག་དབང་མཁས་མཆོག་གིས་ཁ་གཙོ་བྱས་ཏེ་ཟེར་དོན།ང་ཚོས་བསྟན་སྲིད་ཉག་ཕྲའི་དུས་སྐབས་ལ་བརྟེན་སྔོ་ལོ་འཕྱར་མ་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང་ན་སྙམ་ནས་མེས་འཚིག་མེར་གཏུགས་ཞུས་པ་ཡིན་ཡང་། ཆུ་ལ་ཟམ་པ་མེད་ན་བརྒལ་བ་ལས་འོས་མེད་པའི་དཔེ་ལྟར་ཡིན་པས་ལྷ་སར་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུ་བོད་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་ལ་འཕྲལ་ཕུགས་གང་སར་གནོད་སྐྱོན་ཆེ་བས་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་མི་འཇུག་ཐག་གཅོད་ཡིན།སློབ་གྲྭ་དེར་བཏང་བའི་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་དང་། ཚོང་རིགས་སོགས་སུའི་ཕྲུ་གུ་ཡིན་རུང་། ང་ཚོ་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་མཆོད་ཡོན་ཐོབ་ཁུངས་མིན་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་པས་དགོན་པ་སོ་སོ་ནས་གྲྭ་ཤར་རྡོབ་རྡོབ་བཏང་སྟེ་ཕྲུ་གུ་རྣམས་དགོན་ཁག་ཐོབ་ཁུངས་སོ་སོར་འཁྲིད་ཐོག །སློབ་གྲྭའི་ནག་སྤང་གཡུགས་ནས་སློབ་གྲྭ་གཏོར་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བཤད་དེ་གདན་ཐོག་ནས་ཡར་ལངས་ལོག་རྩིས་བྱེད་སྐབས། དྲུང་རྩིས་ནས་མཁན་པོ་ཚོར་དེ་འདྲ་མ་གནང་།གང་དགའ་ཅི་ལེགས་སྙན་གསེང་དང་འབྲེལ་འཕྲོས་མོལ་བྱས་ན་འཐུས་རྒྱུ་ཟེར་བ་སོགས་ཕར་བཤད་ཚུར་ཉན་ཡུན་རིང་བྱས་ཀྱང་། མཁན་པོ་ཚོས་རྡོ་དོན་གཞུང་ཞབས་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་རྣམས་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭར་བཏང་ཚེ་ཁོང་ཚོ་ལྟ་སྤྱོད་བསྒྱུར་ཏེ་ང་ཚོ་དགོན་པའི་སྦྱིན་བདག་ཤུགས་ཞན་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་མ་ཟད། མ་འོངས་པར་བུ་ཕྲུག་དེ་ཚོས་སྲིད་ཀྱི་དབང་འཛིན་བྱེད་སྐབས་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ལ་དེ་བས་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཡོང་ངེས་རེད། གང་ལྟར་ལྷ་སར་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུ་འདི་ནི་རྩ་བ་ནས་མི་འགྲིག་ཐག་ཆོད་ཡིན་ཞེས་མཐར་སྐྱེལ་བཏང་སྐབས་མཐའ་མཇུག་དྲུང་རྩིས་ནས་སྲིད་སྐྱོང་དང་བཀའ་ཤག་ལ་སྙན་གསེང་དང་འབྲེལ་ལྷ་སར་བཙུགས་པའི་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་ཕྱིར་འཐེན་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་མི་བྱེད་ཀ་མེད་བྱུང་བ་རེད།སྐབས་དེར་དབྱིན་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་འདོད་ཡོད་པའི་སྐུ་དྲག་ཁག་གཅིག་ནང་ཁུལ་དུ་གནས་ཚུལ་དེ་ནི་གོ་མིན་ཏང་གིས་ངན་སྐུལ་བྱས་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་ལྐོབ་ལབ་རྒྱག་མཁན་ཡང་བྱུང་བ་རེད། དྲུང་རྩིས་ཀྱིས་བཀའ་ཤག་དང་།བཀའ་ཤག་གིས་སྲིད་སྐྱོང་བཅས་ལ་ཕྱི་ནང་གི་གླེང་ཕྱོགས་དང་།གནས་ཚུལ་རྣམས་བཤད་ནས་ཅི་དྲག་གྲོས་བསྡུར་བྱས་ཐོགགཞི་རྐང་སློབ་གྲྭ་ཕྱིར་བསྡུ་བྱེད་འདོད་རྩ་བ་ནས་མེད་ནའང་། སྐབས་དེར་ལྷ་སའི་ཁྲོམ་ལམ་གྱི་གླེང་ཕྱོགས་ལ།གདན་ས་གསུམ་གྱིས་གྲྭ་པ་རྡོབ་རྡོབ་བཏང་ནས་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭའི་སློབ་ཕྲུག་བཟུང་འཁྲིད་བྱ་རྩིས་ཡོད་ལུགས་དང་། ཐ་ན་གྲྭ་པ་རྡོབ་རྡོབ་མང་པོ་ལྷ་སའི་ནང་སླེབས་ཚར་འདུག་ཟེར་བ་སོགས་ཀྱི་སྦིར་སྐད་ཆེ་ཙམ་བྱུང་སྟབས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་དང་། ཁྱིམ་བདག་ཕ་མ་ཚོ་གྲྭ་པས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་གློ་བུར་ཉེས་བརྡུང་བཏང་དྭོགས་ཞེད་སྣང་སྐྱེས་ཏེ་མང་ཆེ་བས་སོ་སོའི་བུ་ཕྲུག་སློབ་གྲྭ་ནས་རིམ་བཞིན་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པ་སོགས་ཕྱི་ནང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣེ་འདོམས་ཀྱིས་ཛ་དྲག་དཀའ་ངལ་བྱུང་བར་བརྟེན་སྲིད་སྐྱོང་བཀའ་ཤག་དང་བཅས་པ་གང་བྱེད་འདི་བྱེད་མེད་པར་གྱུར་ཏེ་ལྷ་སར་བཙུགས་པའི་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་དེ་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་འཐུས་ལ་བརྡ་སྤྲོད་མི་བྱེད་ཀ་མེད་བྱུང་བ་རེད། སྐབས་དེར་དབྱིན་སློབ་དགུན་དུས་སློབ་མཚམས་འཇོག་སྐབས་ཀྱང་སླེབས་གཤིས། བོད་ཟླ་༡༡ཚེས་༢༠ནས་ཕྱི་ལོ་ཟླ་༣ཚེས་༨བར་དབྱིན་ཡིག་སློབ་མཚམས་བཞག་ནས་དགེ་རྒན་པེལ་དཀར་རྒྱལ་རྩེ་བརྒྱུད་གཞིས་རྩེ་ཁུལ་བལྟ་སྐོར་དང་།འབའ་བུ་དཀར་ཕྲུག་ཚེ་རིང་འབྲས་ལྗོངས་སྒང་ཏོག་ཏུ་བསྐྱོད་རྒྱུར་ཕར་ཕྱིར་རྟ་ཁལ་ལམ་ཡིག་དང་། ཟླ་བཞིའི་ཕོགས་དངུལ་སྔ་འདོན་དུ་སྤྲད་དེ་ཁོང་གཉིས་ལྷ་ས་ནས་ཐོན་བསྐྱོད་ཟིན་པ་རེད།”[13]ཞེས་གསལ་བར་གསུངས་ཡོད་པས་དེ་ལས་ལྷག་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་ཅི་ཞིག་བྱ་རྒྱུ་ཡོད།
ཡང་སྐུ་ངོ་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་གྱིས་“བར་ལམ་ཡང་རྒྱ་གར་ཕྱོགས་སྲིད་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ལོ་རེ་བཞིན་ཇེ་རྒྱས་ལ་བརྟེན་ལས་བྱེད་ཁོངས་དབྱིན་ཡིག་ཤེས་པ་མ་བྱུང་མཐུ་མེད་སྟབས། ཤིང་བྱ་༡༩༤༥ལོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་དགེ་རྒན་འོས་པ་ཞིག་རོགས་ཞུས་ལྟར་པེལ་དཀར(Richard Parker)ཞེས་པ་གཏོང་གནང་བྱུང་བ་ལྟར་གཞུང་ཞབས་དང་། མི་དམངས་ཁོངས་ནས་སློབ་ཕྲུག་བདུན་ཅུ་སྐོར་འདེམས་བསྒྲུགས་ཀྱིས་ལྷ་ལྡན་དྲུང་སྤྱིའི་གླིང་ཁར་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ཀྱིས་དེར་སྔ་དྲོ་ཆོས་དགེ་ནས་ཁ་འདོན་ཆོས་སྦྱོད་སོགས་སློབ་འདོན། དེ་ནས་ཉིན་གུང་བར་དབྱིན་དགེ་ནས་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་དང་། ཡི་གེ། ཉིན་གུང་རྒྱབ་ནས་བོད་དགེས་བོད་ཡིག་འབྲི་ཀློག་བཅས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མུས། ཟླ་བ་ཁ་ཤས་ཀྱི་རྗེས་སུ་གདན་སའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ནས་སྔར་ལྟར་ལྟ་སྤྱོད་ལ་འགལ་རྐྱེན་འབྱུང་ཚུལ་ངོ་རྒོལ་མཐའ་བཀག་བྱས་རྐྱེན་སློབ་གྲྭ་ཕྱིར་བསྡུ་གནང་སྟེ་སླད་དབྱིན་ཡིག་ཤེས་ཚད་ལྡན་པའི་དམིགས་སྒོར་གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོའི་བུ་ཕྲུག་དང་། སེར་མོ་བའི་ཤག་ཚང་ཚ་རིགས་བཅུར་བོད་གཞུང་གི་འགྲོ་སོང་དང་བཅས་རྡོར་གླིང་སན་ཇོ་སེབ་སློབ་གྲྭར་གཏོང་གནང་མཛད་དགོས་བྱུང་བ་སོགས་འདི་དང་། དེ་འདྲའི་ཡུལ་ལུང་ཡར་རྒྱས་ལ་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་དགག་བྱ་ཡང་ཡང་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཆབ་སྲིད་ལ་གནོད་པའི་འགལ་རྐྱེན་བསམ་བཞིན་ཆེད་བཟོས་བྱས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ཡང་། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གནས་ལུགས་ཇི་བཞིན་མ་རྟོགས་པ་དང་། ནང་པའི་ཆོས་ཁོ་ནར་སྲུང་བརྩི་ཧ་ཅང་ཆེ་དྲགས་པའི་དབང་གིས་ཤུགས་མ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ཚོད་འདུག”[14]ཅེས་གསུངས་ཡོད།
དེ་བཞིན་བར་ཞི་རྗེ་དྲུང་ངག་དབང་བསྟན་སྐྱོང་མཆོག་གིས་ཀྱང་“སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་གི་སྐབས་ལྷ་ལྡན་དྲུང་སྤྱི་གླིང་གར་བོད་གཞུང་ནས་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་འཛུགས་གནང་མཛད་སོང་བར་རྒྱ་མིའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་གདན་སའི་མཁན་པོ་ལས་སྣེའི་ནང་སིམ་འཛུལ་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པར་གནོད་སྐྱོན་བྱེད་ལུགས་ངོ་རྒོལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གནང་ནས་སློབ་གྲྭ་སྒོ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་སོང་།”[15]ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་དང་། ཀ་དང་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཟུར་པ་གྲ་མ་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་མཆོག་གིས།“བཀྲིན་ཟླ་མེད་༸རྒྱལ་མཆོག་༸སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་༸སྐུ་དུས་ནས་བོད་ལ་དུས་རབས་དང་མཐུན་པའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ལེགས་བཅོས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་དགོངས་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་དངོས་སུ་དབུ་བཙུགས་ཡོད་པ་དང་། མ་འོངས་སྔོན་གཟིགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་ནང་དང་། དམིགས་བསལ་དབྱིན་ཡུལ་དུ་སྐུ་དྲག་གི་ཨ་ཝར་ཁ་ཤས་ཕྱི་ལུགས་ཞི་དྲག་སློབ་སྦྱོང་ཆེད་གཏོང་གནང་དང་། ལྷ་སར་ཡང་གློག་ཁང་དང་། གློག་འཕྲུལ་བཟོ་རྩལ་ཁང་། ལྷག་པར་རྒྱལ་རྩེ་དང་།ལྷ་ལྡན་དྲུང་སྤྱི་གླིང་གར་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་གྲྭ་གསར་བཙུགས་སོགས་གང་ཡོང་ཅི་ཡོང་གི་ཐབས་ཤེས་གནང་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེ་སྐབས་གདན་ས་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་དབུ་བྱེད་ཚོས་རྒྱ་མིའི་དཀྲུག་ཤིང་གི་ཁ་ལ་གསན་པ་ལྟ་བུས་བོད་ནང་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་པ་དེ་ནི། མ་འོངས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་དགྲ་བོ་ཆགས་རྒྱུའི་སྔོན་དཔག་གིས་བོད་གཞུང་ལ་དེ་སྐོར་ངོ་རྒོལ་རིམ་པར་གནང་སྟེ། ད་དུང་དགོས་གལ་བྱུང་ཚེ་གདན་ས་ཁག་ནས་གྲྭ་པ་བརྒྱ་ཕྲག་ཆེད་གཏོང་གིས་སློབ་གྲྭ་བསྡུ་གསོག་རྒྱག་རྒྱུའི་བཀའ་མོལ་ཡང་ཤུགས་དྲག་གནང་ཡོད།དེ་ཙམ་མ་ཟད་ཕྱི་ནས་གདན་ཞུས་དབྱིན་ཇིའི་དགེ་རྒན་ཚོའི་བདེ་འཇགས་ཚེ་སྲོག་ལའང་ཉེན་ཁ་འབྱུང་སྲིད་པའི་གྲྭ་སའི་ལྟག་ཤེད་སྤྱོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཡང་གོ་ཐོས་བྱུང་།”[16]ཞེས་གསུངས་ཡོད།
སློབ་གྲྭ་དེ་ཇི་ལྟར་སྒོ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་བའི་སྐོར་ལ་ཞིང་གཤེགས་སྐུ་ངོ་ས་དབང་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་གིས་“སྐབས་དེར་ལྷ་སའི་ཁུལ་དུ་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཟེར་བ་ཞིག་གཏན་ནས་མེད་ལ། ཡོད་བཞིན་པའི་ཤེས་ཡོན་ལམ་སྲོལ་དེ་ཡང་རེ་བ་བྲལ་བའི་རྗེས་ལུས་ཤིག་རེད། དབྱིན་ལུགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཤེས་ཡོན་སྤྲོད་ཐབས་ལ་འབད་པ་བསྟེན་མཁན་ལན་དུ་མར་བྱུང་ཡང་། གནའ་སྲོལ་ཁོ་ནར་ཞེན་པའི་དགོན་སྡེའི་དབུ་ཁྲིད་དག་གིས་ངོ་རྒོལ་གནང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གཅིག་ཀྱང་ལམ་དུ་མ་སོང་།དེ་ནི་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་ལ་གསར་བཅོས་བྱུང་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་བོད་མིའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས། ཁོང་རྣམ་པའི་དབང་ཤུགས་བཅས་ལ་དོ་ཕོག་དང་འགྲན་སློང་བར་འཇིགས་པའི་དབང་གིས་རེད།”[17]ཅེས་གསུངས་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་སྐབས་དེར་སློབ་གྲྭ་དེར་དངོས་སུ་ཞུགས་མྱོང་མཁན་འཕྲིན་ལས་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ཀྱིས་“དེ་རྗེས་རྩིས་དཔོན་ཀ་ཤོད་པ་ཆོས་རྒྱལ་ཉི་མ་དང་། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་རྣམ་གཉིས་སློབ་ཁང་དུ་ཆེད་ཕེབས་ཐོག ད་ཕན་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་གཉེར་ནས་དུས་ཡུན་ལོ་གཅིག་མ་ཟིན་ཙམ་སོང་རིང་གི་སློབ་མའི་སྦྱང་འབྲས་ཡིག་ཚད་ཐུགས་ཞིབ་རྗེས་བྱ་དགའ་གནང་སྒོའི་མཛད་སྒོ་ཚུགས་པ་དང་། སློབ་ཕྲུག་རྣམས་འཛིན་གྲྭ་ཁག་བཞི་ལ་བགོས་ཏེ།འཛིན་རིམ་དང་པོའི་ནང་སློབ་མ་ལོ་ན་རྒན་གྲས་ཁག་གཅིག་གི་ནང་ནས་ཨང་རིམ་དང་པོ་ཤག་བྱང་སྲས་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དང་། འཛིན་རིམ་གཉིས་པའི་དང་པོ་ཁོ་བོ་འཕྲིན་ཕུན། འཛིན་རིམ་གསུམ་པའི་དང་པོ་བྱང་ངོས་པའི་སྲས་དོན་གྲུབ་ཕུན་ཚོགས།འཛིན་རིམ་བཞི་པའི་དང་པོ་སུ་ཡིན་མི་དྲན།དེ་དག་བཅས་པར་ཕྱི་ལུགས་བཞིན་ཐལ་མོའི་རྡེབ་སྒྲའི་ཁྲོད་བྱ་དགའ་སྩལ་སྐབས་ང་ཚོ་སློབ་མ་རྣམས་ཧ་ཅང་ཡ་མཚན་དང་ངོ་མཚར་ཅིག་ཅར་དུ་ཞུས། ངའི་བྱ་དགའ་ནི་ཨི་ཁུང་མང་བའི་ལྕགས་རིགས་མཚོན་མདོག་དམར་ལྗང་ལས། གནམ་གྲུ་དང་། གྲུ་གཟིངས། མོ་ཊ་སོགས་དེང་དུས་ཀྱི་ཅ་དངོས་བཟོ་རྩལ་སྒྲིག་སྦྱོར་པར་རིས་ཅན་གྱི་ཤོག་སྒམ་ཞིག་གནང་བ་དེ་དག་རྗེས་སུ་རང་གི་༸སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་ཤར་ཆོས་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་འབུལ་ལམ་ཞུས། མཛད་རིམ་བསྒྲུབས་རྗེས་རྩིས་དཔོན་ཀ་ཤོད་པ་ཆོས་རྒྱལ་ཉི་མས་མི་རིང་བར་དབྱིན་ཡིག་སློབ་དགེ་རྣམ་གཉིས་གཙང་ཁུལ་གནས་མཇལ་དུ་ཕེབས་རྒྱུར་བརྟེན་རེ་ཞིག་སློབ་གྲྭ་གུང་སེང་འཇོག་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་དགོས་བྱུང་ཡང་། དོན་དམ་རྙིང་ཞེན་བག་འཁུམས་ཅན་ཚོའི་འགོག་རྐྱེན་ལས་འཛུགས་ཐབས་མ་བྱུང་བས་སློབ་མ་རྣམས་བློ་ཕམ་ཚད་མེད་བྱུང་སྟེ་འགྱོད་གདུང་གི་གནས་སུ་གྱུར་ཡང་བྱ་ཐབས་གཞན་གང་ཡང་མ་བྱུང་བ་རེད།”[18]ཅེས་གསུངས་ཡོད་པ་སོགས་ཉེ་རབས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ཁག་གི་ནང་འདིའི་སྐོར་མང་ཙམ་མཇལ་རྒྱུ་འདུག་ཀྱང་འདིར་ཆ་ཚང་ལུང་འདྲེན་ཞུས་ན་མང་དྲགས་པས་ཡིག་ཚོགས་ལ་འཇིགས་ཏེ་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མི་འདོར་ཀ་མེད་བྱུང།
སྐབས་དེར་ལྷ་སར།ལྷ་ས་དག་པའི་ཞིང་ལ།།མ་དག་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ།།དགེ་རྒན་སྣ་ཆེན་ཡོག་ཏོ།། དགེ་ཕྲུག་གྲྭ་པའི་ཨ་ཅེ།།[19]ཞེས་དང་། ཡང་།དག་པ་ལྷ་ལྡན་ཞིང་ལ།།མ་དག་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ།།དགེ་རྒན་དབྱིན་ཇི་སྣ་ཆེན།།དགེ་ཕྲུག་སྣབས་རྟུག་ཚིར་ཚིར།།ཞེས་དང་།ཡང་གཞས་ཚིག་གཞན་ཞིག་ལ།བདེ་སྐྱིད་གླིང་ཁ་བླ་མའི་ཆོས་ར་ནི་མ་རེད།དབྱིན་ཇི་མགོ་སེར་ཆོས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཡང་མ་རེད།[20]ཅེས་པའི་དམངས་གཞས་འདི་འདྲ་ཞིག་ཀྱང་དར་ཁྱབ་བྱུང་བ་ནི། གདན་སའི་གྲྭ་པ་ཚོས་ཆེད་མངགས་ཨིན་སློབ་དེ་དང་དེའི་དགེ་རྒན་རྣམས་ལ་འཕྱ་དམོད་དང་ཁྱད་གསོད་དམའ་འབེབས་བྱེད་ཆེད་བསམ་བཞིན་དུ་བཟོས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་གོར་མ་ཆག །
བཞི་པ། ཨིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་དེ་སྒོ་རྒྱག་དགོས་པའི་སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལ་མདོ་ཙམ་དཔྱད་པ།
མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས། རྙིང་པ་ཐམས་ཅད་ལྷ་ཡི་སྲོལ་དུ་བསྒྲགས། །གསར་པ་ཐམས་ཅད་བདུད་ཀྱི་འཕྲུལ་དུ་སེམས། །ངོ་མཚར་ཕལ་ཆེར་ཐན་ལྟས་ཉིད་དུ་བསྒོམས། །ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཏྲི་བྷོ་ཊ་ཡི་སྲོལ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ནི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་ཡིན་ཞིང་། ཡུལ་དེར་ནང་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དར་བ་ནས་བཟུང་ཕོ་མོ་རྒན་དར་གཞོན་གསུམ་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་གསུམ་ཤ་འཐིམ་རུས་འཐིམ་དུ་གྱུར་ནས། ཕ་མེས་ནས་བསགས་པའི་རིན་བྲལ་ཤུལ་བཞག་རྒྱུ་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་ལྟ་ཅི། ཐ་ན་རང་གི་རྩ་ཆེའི་ཚེ་སྲོག་ཀྱང་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་དར་འཕེལ་དང་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་ཆེད་དུ་བཏང་དང་གཏོང་མུས་ཡིན་པས། སུ་ཞིག་གིས་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལ་རྒོལ་བའམ་འཚེ་བའི་ལས་བགྱིས་ཚེ་ཐད་ཀར་མདུང་རྩེ་ཁ་སྤྲོད་ཀྱིས་ངོ་རྒོལ་དང་དགག་བྱ་ནན་པོ་བྱེད་པར་ཡིད་གཉིས་ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅིང་། ལྷག་པར་དུ་སྐབས་དེར་དིང་གི་ཚན་རྩལ་རིག་གནས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མང་པོ་བོད་ལ་དར་ཁྱབ་བྱུང་མེད་པའི་དབང་གིས་རྨོངས་དད་ཀྱི་རྒྱ་རུ་ཚུད་དེ་རང་དབང་གི་བསམ་བློ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པར་བཀག་རྒྱ་ཐེབས་ཡོད་པ་དང་། གཞི་རིམ་མང་ཚོགས་ལ་ཤེས་ཡོན་གྱི་གནས་ཚད་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཆོས་བྱེད་མི་སྣ་ཚོས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་དེར་ཨ་མ་ཡིན་ཤག་དང་། ནུ་མ་ནུ་ཤག་གི་དཔེ་ལྟར་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་བསམ་བློ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་བླུན་པོ་ཆུ་སྣ་གར་འཁྲིད་ཀྱིས་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཀྱི་ཡོད་པས། བསམ་བློའི་གཙོ་འཛིན་དང་སློབ་སྟོན་པ་ཚང་མ་ཆེས་མཐོའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་སྣ་རྣམས་ཡིན་ཞིང་། ཆོས་བྱེད་མི་སྣ་ཚོས་ཆོས་ལུགས་སྲོག་ཤིང་དུ་བཟུང་ནས་གཙུག་ཏུ་བཀུར་ངེས་ཡིན་ལ།དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཚོས་ཀྱང་དེ་བཞིན་རྟོག་དཔྱོད་ཅི་ཡང་མེད་པར་ཁོ་ཚོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ངེས་ཡིན།
འདིར་དཔེ་མཚོན་འགའ་ཞིག་དྲངས་ན་“བོད་རྙིང་པའི་སྐབས་གསར་སྐྱེས་བྱ་དངོས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་རྡུང་རྡེག་གམ་ཟུར་ཕུད་གཏོང་བ་ཡིན་ཞིང་། རྐང་ལྒ་རིལ་[21]ཡང་དེའི་ལས་དབང་ལས་ཐར་མེད། སྐྱེ་བོ་ཁག་གཅིག་གིས་དེའི་འཁོར་ལོ་གཉིས་པོ་དེ་ཆོས་འཁོར་ལ་ངོས་འཛིན་པ་དང་། ཆོས་འཁོར་སྟེང་དུ་བཞོན་ན་སྡིག་པ་ཆེ་བར་བརྩིས་ཏེ་བག་ཁུམས་ཆེ་བའི་མི་དེ་ཚོས་རྐང་ལྒ་རིལ་བཞོན་མཁན་ལ་སྡིག་མོ་དང་འཁོན་འཛིན་བྱེད་ཅིང་། སྐབས་དེའི་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་གིས་བཞོན་མི་ཆོག་པ་ཡང་བཟོ་གྲབས་བྱས། འཁོན་འཁོན་ཐོག་ཐོག་གི་ཁྲོད་དུ་རྐང་ལྒ་རིལ་བོད་དུ་གནས་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་འདུག”[22]ཞེས་གསུང་སྐད་ཤོར་ཡོད་པ་དང་། ཡང་“བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གིས་སྲིད་སྐྱོང་སྟག་བྲག་གི་དུས་ལ་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་འགྲན་བསྡུར་ཞིག་གི་སྐབས་སུ་རྩེད་ཐང་གི་དཀྱིལ་དུ་རི་བོང་ཞིག་རྒྱུགས་ནས་ཕྱིན་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་སེར་བ་ཞིག་ཀྱང་བཏང་བས་དེ་ནི་སྤོ་ལོ་བརྒྱབ་པ་ལ་ལྷ་སྲུང་ཁྲོས་པའི་རྟགས་རེད་ཅེས་རྣམ་རྟོག་བྱས་ཏེ་དེ་ནས་བཟུང་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོ་བརྒྱབ་མི་ཆོག་པ་བཟོས་པ་རེད།”[23]ཅེས་གསུངས་ཡོད།
དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་ལྷ་ཀླུ་གཞི་བདག་སོགས་ལ་ཁག་དཀྲི་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ལས་གཞིར་གེགས་བར་བཟོས་ཡོད་པ་ཡང་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་དེ། “སྤྱི་ལོ་༡༩༡༤ཙམ་ལ་དབྱིན་ལན་ཁུལ་དུ་སློབ་སྦྱོང་དུ་རྩེ་དྲུང་སྨོན་གྲོང་བསམ་མཁར་མཁྱེན་རབ་ཀུན་བཟང་ས་གཏེར་ཉམས་ཞིབ་འདོན་ལས་སྐོར་དང་། ཤོད་དྲུང་སྐྱིད་སྦུག་པ་དབང་འདུས་ནོར་བུ་ལྕགས་ཏར་གཏོང་ལེན། ཤོད་དྲུང་རིན་སྒང་པ་བྱང་ངོས་རིག་འཛིན་རྡོ་རྗེ་གློག་ལས་སྐོར།ཤོད་དྲུང་སྒོག་མཁར་བ་བསོད་ནམས་མགོན་པོ་དམག་རྩེད་བཅས་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་གནང་མཛད་དེ་ཕྱིར་འཁོར་མཚམས་ལྕགས་ཏར་གཏོང་རྒྱུ་དང་། གློག་ཁང་གསར་འཛུགས། དམག་རྩེད་སློབ་སྦྱོང་བཅས་ལ་ཐུགས་ཕན་གསོས་ངེས་བྱུང་སོང་ཞིང་། ས་གཏེར་འདོན་ལས་བྱ་རྒྱུ་སྔ་འཕྲོས་ཚོད་གཟིགས་ལྟ་བུར་ལྷོ་ཁ་འོན་ཁུལ་ནས་ཟངས་གང་འཚམས་བཏོན་འདུག་ཀྱང་། ཡུལ་ལུང་སོ་སོའི་ནང་སྔར་མེད་ཁྲལ་འཕར་ཡོང་དྭོགས་ལྷ་ཀླུ་གཞི་བདག་ལ་ཕོག་ཐུག་བྱུང་ན་ལུང་པའི་ནང་བཀྲ་མི་ཤིས་པ་དང་ས་བཅུད་ཀྱང་ཉམས་སྐྱོན་བྱ་ཚུལ་ལ་ཁག་བཏགས་ཏེ་འདོན་ལས་གནང་རྒྱུར་མཛད་དཀའ་ཆེད་བཟོས་ཀྱིས་མཚམས་འཇོག་གནང་དགོས་བྱུང་འདུག”[24]ཅེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་སྨོན་གྲོང་མཁྱེན་རབ་ཀུན་བཟང་ནས་ས་གཏེར་འདོན་ལས་སློབ་སྦྱོང་གནང་སྟེ། བོད་ཀྱི་ས་གནས་འོན་དང་། དྭགས་པོ། བྱང་ཁུལ་ནས་ས་གཏེར་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཤས་ཡོད་པའི་སྙན་སེང་ཞུས་པར་བསམ་མེད་འགའ་ཤས་ནས་ས་གཏེར་འདོན་ལས་བྱས་ན་ཡུལ་གྱི་ས་བཅུད་ལ་གནོད་གཞི་ཡོང་ཚུལ་འགོག་རྐྱེན་ཞུས་རྐྱེན་འདོན་ལས་མ་ཐུབ་ཅིང་[25]ཐེངས་ཤིག་ལྷོ་ཁ་རྒྱ་ཚྭ་ས་ཁུལ་དུ་ས་གཏེར་སྔོག་ལས་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་ས་འོག་ནས་སྦལ་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐོན་པས།ཀླུ་ཁྲོས་པ་རེད་ཅེས་འཆལ་གཏམ་གང་སར་ཁྱབ་རྗེས་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་སློབ་སྦྱོང་ལོ་མང་གནང་སྟེ་གྲུབ་འབྲས་གཟེངས་སུ་ཐོན་པ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་། ལས་དོན་དེ་བོད་ཀྱི་ས་ཐོག་ཏུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དབང་མ་བྱུང་བར། སྐུ་སྒེར་གྱི་གསུང་བསྒྱུར་དང་། རྗེས་སུ་ལྷ་སའི་སྐོར་སྲུང་པའི་འགོ་ཁྲིད།དེ་ནས་ཞོལ་གཉེར་བཅས་གནང་སྟེ་ཤིང་བཟང་པགས་པའི་འོག་ཏུ་རུལ་བ་དང་།བོད་ཀྱི་ཁ་དཔེར།ཙནྡན་གྱི་མེ་ཡོག་དང་། གོས་ཆེན་གྱི་ཐབ་ཕྱིས་ཟེར་བའི་དཔེ་ལྟར་གྱུར་བ་ནི་གང་ཟག་སྒེར་པ་ཞིག་གི་མི་ཚེའི་གྱོང་གུད་ཙམ་མ་ཟད།ལས་ལ་བརྩོན་ཞིང་དཔའ་ངར་ལྡན་པའི་སྒང་པ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་རིག་ལེགས་བྱང་དང་བཅས་པར་བསུབ་ཐབས་བྲལ་བའི་གྱོང་གུན་ཚབས་ཆེན་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་ཟུར་བལྟས་ལེབ་མཐོང་ཡིན་ནོ།།
མཇུག་བསྡུ་བའི་གཏམ།
མདོར་ན་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་དུས་མགོར་བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་། ད་ལྟ་སྐུ་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་པ་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཟུང་གི་རྨད་བྱུང་གི་མཛད་བཟང་དང་བློ་གྲོས་ཀྱི་བྱིན་མཐུ་ལས། བོད་པ་ཤེས་ཡོན་ཅན་རེ་ཟུང་རྨོངས་གཉིད་ལས་ཅུང་ཟད་སད་དེ་དུས་རབས་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་གངས་ལྗོངས་ས་མཐོར་ཨིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་གཉིས་རིམ་པས་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་ཡོད་ཀྱང་། བར་སྐབས་ཤིག་ནས་བཟུང་ཨིན་ཇིས་བོད་ལ་བཟུང་བའི་སྲིད་ཇུས་དེ་ཡང་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་མེད་པར་བརྐྱངས་བསྐུམ་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་འཕྱོན་མའི་འཛུམ་མདངས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པས། གཅིག་ནས་ཨིན་གཞུང་གི་བྱེད་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་མི་ཚོས་ཨིན་ཇིའི་སྲིད་གཞུང་དང་མི་སྣར་ཡིད་ཆེས་གཏན་ནས་མེད་པ་དང་། གཉིས་ནས་གདན་ས་ཆེ་ཁག་ཏུ་བཞུགས་པའི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གི་ཁྲོད་གསར་གཏོད་ལ་ཞེད་སྣང་དང་བག་འཁུམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་བག་ཆགས་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པ། གསུམ་ནས་གདན་ས་ཁག་ཏུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཟིག་པགས་གྱོན་པའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་སོ་ཉུལ་བ་ཚོས་དབྱེན་སྦྱོར་དཀྲུགས་ཤིང་བརྒྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མ་ཞིག་གི་རྐྱེན་གྱིས་མཐར་ཨིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭ་འདི་གཏན་དུ་སྒོ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ཡོད། གནས་སྟངས་འདི་འདྲའི་དབང་གིས་ང་དགུ་ལོར་གཞིས་བྱེས་གཉིས་སུ་ཁ་གྱེས་དགོས་པའི་རྐྱེན་ངན་གོད་ཆག་དང་ད་ལྟའི་ཁ་སྟབས་སྐྱོ་པོ་འདིའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡང་མཐར་གཏུགས་ན། གནད་དོན་འདི་འདྲ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་མི་དགོས་པས། ཆུ་མ་ཡོང་གོང་ནས་རགས་དང་།རྐྱེན་མ་ཡོང་གང་ནས་བཟློག་པ་ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གྱོང་གུད་ལས་བསླབ་བྱ་བླངས་ཏེ་མ་འོངས་པར་དེ་འདྲ་མི་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཡོངས་ནས་བློ་རིག་བསྒྲིམས་དགོས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་ཞིང་། ཐོས་པ་བརྒྱ་ལས་སྣ་བསུན་གཅིག་ལེགས་ཟེར་བའི་གཏམ་དཔེ་བཞིན་སྔར་བྱས་རྒྱབ་བསྐྱུར་དང་ཕྱིན་ཆད་སྤང་བླངས་བྱས་ཏེ་མི་རིགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕན་བདེའི་རྩ་ལག་གི་ཆེད་དུ་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་མ་ཐུབ་ན་ཡང་། བསམ་བཞིན་དུ་གནོད་སྐྱོན་དང་གེགས་བར་བཟོ་བའི་ལས་ངན་སྐྱུག་བྲོ་པོ་རྣམས་འཕོངས་ཕྱིས་ཀྱི་རྡོ་བཞིན་རྒྱང་རིང་དུ་གཡུག་དགོས་ཤིང་། རང་གི་ཁེ་ཕན་ཉི་ཚེ་བའི་ཆེད་དུ་ངོ་ཚ་དང་བག་ཚ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མི་རིགས་ཤིག་གི་ལས་དབང་ཆུ་ལ་བསྐྱུར་བ་ནི་བསྐལ་བརྒྱའི་བར་དུ་མི་ནུབ་པའི་ཞབས་འདྲེན་དང་དགྲ་དགའ་གཉེན་སྡུག་གི་སྐྱོ་གར་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་མཁྱེན་དགོས་སོ།།
དཔྱད་ཡིག་དང་ཞབས་མཆན།
[1] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས།ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ་གཉིས་པ། སྤར་ཐེངས་གསུམ་པ། ༡༩༨༦ ཤོག ༢༢༡ དོན་ཚན་དང་པོ། གདན་ས་གསུམ་གཙོས་རིས་མེད་ཆོས་སྡེ་ཁག་གི་མཆོད་རྒྱུན་དང་འཛིན་སྤྲས་ལ་དོ་དམ་ལྷོད་མེད་བྱེད་དགོས་པ། གཉིས་པ། དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ནས་འཆད་ཉན་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ལ་བརྩོན་ཞིང་ཁས་བླངས་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཚུལ་བཞིན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་དགོས་པ། གསུམ་པ།སྣེ་མོ་ལས་འཛིན་པས་ཁྲལ་བསྡུ་ཁྲིམས་གནོན་གྱི་བྱེད་སྒོ་ཁག་དྲང་པོ་བྱེད་དགོས་པ་དང་གཞུང་གི་འཛིན་སྐྱོང་ཚགས་ཚུད་དགོས་རྒྱུ། བཞི་པ།རང་ས་བརྟན་སྲུང་ཐུབ་པའི་དྲག་པོའི་འདུ་འགོད་རྒྱ་ཆེ་གནང་ནས་རང་ས་རང་སྐྱོང་དང་། རང་སྡེ་རང་སྲུང་བྱེད་རྒྱུའི་ཐོག་ཚང་མས་ལྷག་བསམ་འཁུར་ལེན་དགོས་པ། ལྔ་པ། སྤྱི་ས་བེད་མེད་སྟོང་ལུས་རྣམས་ལ་འདེབས་བཀོལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ་དཔལ་འབྱོར་ལེགས་བཅོས་དང་གོང་འཕེལ་གཏོང་དགོས་པ་བཅས་སྙིང་དོན་མདོར་བསྡུས་ཙམ་འདིར་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། ནང་དོན་ཆ་ཚང་རྒྱས་པར་གཟིགས་འདོད་ན་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་གླེགས་བམ་གཉིས་པར་གཟིགས་པར་འཚལ།
[2] འདིའི་སྐོར་རྒྱས་པར་མཁྱེན་འདོད་ན་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས་སྒྲིག་འདོན་ཐེངས་བརྒྱད་པའི་ཤོག་ངོས་༩༥-༡༡༤བར་བཀོད་པའི་བྱང་ངོས་པ་རྡོ་རྗེ་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་བྲིས་པའི་<<ངའི་ཕ་དམ་པ་དེས་བོད་ལྗོངས་ས་མཐོར་གློག་གི་སྒྲོན་མེ་དང་པོ་སྤོར་བ་མཛད་པའི་སྐོར་>>ཞེས་པའི་རྗེས་དྲན་རྩོམ་ཡིག་ལ་གཟིགས་པར་འཚལ།
[3] ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༣ ལོར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཐེངས་དང་པོར་བོད་གཞུང་གིས་བཙུགས་པའི་རྒྱལ་རྩེ་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭའི་སྐོར་ལ་མདོ་ཙམ་གླེང་བ། གཙང་སྨྱོན་འཇམ་དབྱངས་དོན་གྲུབ། གཏམ་ཚོགས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། (སྤྱིའོ་འདོན་ཐེངས་༦༣ པ།) ༢༠༢༣ ཤོག ༡-༢༤ བར་གསལ།
[4]བོད་གཞུང་གི་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་བཞི་དང་རྩིས་དཔོན་རྣམ་པ་བཞི་བཅས་ཁྱོན་མི་སྣ་བརྒྱད་ལ་དྲུང་རྩིས་ཐུན་མོང་ཞེས་བརྗོད་སྲོལ་ཡོད།
[5] བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་བདམས་སྒྲིག འདོན་ཐེངས་བཅུ་དྲུག་པ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༣ ཤོག ༡༥༠
[6]Melvyn C.Goldstein. The demise of the Lamanist state,a history of Modern Tibet,1913-1951Munshiram Manoharlal Publisher Pvt,Ltd. 1993 P. 422. Because of the need for English-educated officials to operate the wireless units,hydroelectric works,and other modern technology,the shapes,with the Chigyab Khembo Ngawang Tenzin,approached Taktra with a plan to open a school.He quickly agreed,rationalizing that such a school was merely an extension of the late Dalai Lama’spolicy.In January 1944,the Kashag asked the British Mission in Lhasa for help in finding a good headmaster;on their advice,R.A.Parker was hired.The new school was to combine Tibetan education for part of the day with English education for the remainder.
[7]Ibid, P. 422. The school was officially opened on 31 July.
[8] རྩམ་གཟན་རུས་པའི་ཞེན་ཁོག འཕྲིན་ལས་ཕུན་ཚོགས། བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོའི་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གནས་ཁང་། ༢༠༡༦ ཤོག ༡༤
[9] གོང་མཚུངས།ཤོག ༡༥
[10] བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་བདམས་སྒྲིག་འདོན་ཐེངས་གཉིས་པ།བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༣ ཤོག ༥༥
[11] Melvyn C.Goldstein. The demise of the Lamanist state,a history of Modern Tibet,1913-1951 Munshiram Manoharlal Publisher Pvt,Ltd. 1993 P. 422. Thirty-three lay aristocratic children and ten commoners ranging in age from about seven to eighteen were enrolled;significantly,no pupils were relatives of monks officials.
[12] བོད་གཞུང་རྩེ་ཡིག་ཚང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས། སྣེའུ་ཤར་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ། ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཕྲེང་།༥དྷ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་༡༩༩༨ ཤོག ༡༩ བོད་གཞུང་གིས་ལོ་ལྟར་ཚོགས་འདུ་ཁག་གཉིས་བསྡུ་བའི་སྲོལ་ཡོད་དེ།གལ་གནད་ཆུང་བར་ཚོགས་འདུ་ཧྲག་བསྡུས་རྒྱས་པ་དང་། གལ་གནད་ཆེ་སར་བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་ཞེས་ཁག་གཉིས་ཚོགས་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། ཚོགས་འདུ་ཧྲག་བསྡུས་རྒྱས་པར་འཐུས་མིར་ཕེབས་མཁན་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར། དེ་ཁོངས་དགའ་ལྡན་ས་ཐག་རིང་བས་མཁན་པོ་ཡོད་སྐབས་འཁེལ་ན་ལས།དེ་མིན་དགའ་ལྡན་ཤར་བྱང་འཐུས་མི་ལྷ་སར་གཏན་སྡོད་གཉིས་ནས་འཐུས་པས་ཚོགས་བཅར་གྱིས་གདན་སའི་མཁན་འཐུས་བཅོ་ལྔ་སྐོར་དང་། གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཞི་དྲག་འཐུས་མི་ལྔ་བཅུ་སྐོར། དྲུང་རྩིས་བཅས་ཐེ་བས་ཁྱོན་ཚོགས་མི་བདུན་ཅུ་སྐོར་ཡོད་པ་དང་། བོད་ལྗོངས་ཚོགས་འདུ་རྒྱས་འཛོམས་སྐབས་གདན་ས་གསུམ་གྱི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་གྱིས་གཙོས་སེ་འབྲས་ཀྱི་བླ་སྤྱིའི་ལས་སྣེ་ཆེ་ཁག གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་ཕྱག་སྦུགགཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པ་གང་ཡོད། དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ས་བཀྲས་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་བླ་བྲང་ཆེ་ཁག་གི་མཛོད་ལས། དགོན་ཁག དབུས་གཙང་ཚོ་ཆེན། བོད་ལྗོངས་དམག་སྒར། མདོ་སྟོད་མི་མང་། སྤྱི་འཐུས་བཅས་ཁྱོན་ཚོགས་འདུ་བ་མི་གྲངས་དྲུག་བརྒྱ་སྐོར་འཛོམས་ཀྱི་ཡོད།
[13]བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་བདམས་སྒྲིགའདོན་ཐེངས་གཉིས་པ།བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༣ ཤོག ༦༥
[14]བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ་གཉིས་པ། ༡༩༨༦ ཤོག ༢༧༩
[15] མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་བྱུང་བདེན་པའི་རང་སྒྲ། བར་ཞི་རྗེ་དྲུང་ངག་དབང་བསྟན་སྐྱོང། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༡༨ ཤོག ༢༢༢
[16] མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་སྲོང་པོར་བཤད་པ་སྒྱུ་མའི་རོལ་རྩེད། གྲ་མ་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་། ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཕྲེང་། ༢༧ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༡༠ ཤོག ༡༩༣
[17] ཀ་ལིམ་པོང་གི་ཐུག་པ་ལས་བཟོ་བ། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང་ཨཱན་ཐིར་སི་ཊོན་གཉིས་ཀྱིས་བརྩམས། ཤེས་རབ་དར་རྒྱས་ཀྱིས་བསྒྱུར། བོད་ལྗོངས་མདོ་སྨད་ཆོལ་ཁའི་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱུན་ལས་ཁང་ནས་སྤར་འགྲེམས་བྱས། ༢༠༡༨ ཤོག ༨༧
[18]འཕྲིན་ལས་ཕུན་ཚོགས།རྩམ་གཟན་རུས་པའི་ཞེན་ཁོག བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོའི་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གནས་ཁང་།༢༠༡༦ ཤོག ༢༠
[19] མི་ཚེའི་ཞལ་རྒྱུན་ཕྱོགས་བསྡུས། རྒྱལ་རྩེ་དབང་འདུས་ཚེ་རིང་། ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཕྲེང་།༤༠ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༡༦ ཤོག ༡༣༤
[20] མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་སྲོང་པོར་བཤད་པ་སྒྱུ་མའི་རོལ་རྩེད། གྲ་མ་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་། ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཕྲེང་།༢༧ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༡༠ ཤོག ༡༩༤
[21]རྐང་ལྒ་རིལ་ནི་བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེ་ས་ཁུལ་དུ་ཡོངས་གྲགས་སྤྱོད་བཞིན་པའི་ཁ་སྐད་ཅིག་ཡིན་ཞིང་།ལྷ་ས་བས་རྐང་འཁོར་དང་།མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་ལྕགས་རྟ་ཟེར་ཞིང་། ཨིན་སྐད་ལ་Cycle ཞེས་འབོད།
[22] བོད་ཡུལ་གྱི་གནའ་གཏམ། ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ཤོག་ངོས།༡༤༦
[23] བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་རྣམ་བཤད། རྡོ་དགོན་གསང་བདག་རྡོ་རྗེ་དང་དགའ་བ་པ་སངས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༦ ཤོག ༣༠༠
[24] བོད་གཞུང་རྩེ་ཡིག་ཚང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས། སྣེའུ་ཤར་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ། ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཕྲེང་།༥ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༡༩༩༨ ཤོག ༨༠
[25] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ་གཉིས་པ། ༡༩༨༦ ཤོག ༢༢༧
དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
[1] ངའི་ཕ་དམ་པ་དེས་བོད་ལྗོངས་ས་མཐོར་གློག་གི་སྒྲོན་མེ་དང་པོ་སྤོར་བ་མཛད་པའི་སྐོར། བྱང་ངོས་པ་རྡོ་རྗེ་དངོས་གྲུབ། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས་སྒྲིགའདོན་ཐེངས་བརྒྱད་པ། ༡༩༩༣
[2] ༡༩༢༣ ལོར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཐེངས་དང་པོར་བོད་གཞུང་གིས་བཙུགས་པའི་རྒྱལ་རྩེ་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭའི་སྐོར་ལ་མདོ་ཙམ་གླེང་བ། གཙང་སྨྱོན་འཇམ་དབྱངས་དོན་གྲུབ། གཏམ་ཚོགས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། (སྤྱིའོ་འདོན་ཐེངས་༦༣ པ།) སྤྱི་ལོ། ༢༠༢༣
[3] བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་བདམས་སྒྲིག འདོན་ཐེངས་བཅུ་དྲུག་པ།བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༣
[4] རྩམ་གཟན་རུས་པའི་ཞེན་ཁོག འཕྲིན་ལས་ཕུན་ཚོགས། བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོའི་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གནས་ཁང་། ༢༠༡༦
[5] བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་བདམས་སྒྲིག འདོན་ཐེངས་གཉིས་པ། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་ཚོགས་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༣
[6] བོད་གཞུང་རྩེ་ཡིག་ཚང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས། སྣེའུ་ཤར་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༡༩༩༨[
[7] བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས། ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན། གླེགས་བམ་གཉིས་པ། ༡༩༨༦
[8] མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་བྱུང་བདེན་པའི་རང་སྒྲ། བར་ཞི་རྗེ་དྲུང་ངག་དབང་བསྟན་སྐྱོང། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༡༨
[9] མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་སྲོང་པོར་བཤད་པ་སྒྱུ་མའི་རོལ་རྩེད། གྲ་མ་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༡༠
[10] ཤེལ་དཀར་གླིང་པ་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་བོད་བསྒྱུར་ཞུས། མེལ་ཝེན་གོལ་སི་ཊིན་གྱིས་བརྩམས། བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས། དྲག་ཆར་རླུང་འཚུབ་གོང་གི་ཞི་འཇམ།༡༩༥༡–༡༩༥༥སྟོད་ཆ། ཕྱི་ལོ། ༢༠༢༡
[11] ཀ་ལིམ་པོང་གི་ཐུག་པ་ལས་བཟོ་བ། སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང་ཨཱན་ཐིར་སི་ཊོན་གཉིས་ཀྱིས་བརྩམས། ཤེས་རབ་དར་རྒྱས་ཀྱིས་བསྒྱུར། བོད་ལྗོངས་མདོ་སྨད་ཆོལ་ཁའི་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱུན་ལས་ཁང་ནས་སྤར་འགྲེམས་བྱས། ༢༠༡༨
[12] ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས།བོད་ཡུལ་གྱི་གནའ་གཏམ།བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༠
[13] བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་རྣམ་བཤད །རྡོ་དགོན་གསང་བདག་རྡོ་རྗེ་དང་དགའ་བ་པ་སངས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༦
[14] Melvyn C. Goldstein. The demise of the Lamanist state, a history of Modern Tibet,1913-1951Munshiram Manoharlal Publisher Pvt, Ltd.1993
– – – – –
