བོད་དུ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྒྲ་མདོ་ཐོག་མར་འགྱུར་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ།
དེ་ཡང་སྟག་ཚང་ལོ་ཙཱ་བ་ཤེས་རབ་རིན་ཆེན་(༡༤༠༥-༡༤༧༧)གྱི་རིག་གནས་ཀུན་ཤེས་ལས། ཐ་སྙད་རིག་པའི་གནས་ལྔར་གྲགས་པ་རྣམས། །ཆོས་རྗེ་ས་པཎ་ཡན་ལ་མ་དར་ཞིང། །ཐར་ལོ་ཡན་ལ་སྒྲ་མདོ་འགྱུར་བ་མེད། །[1]ཅེས་གསུངས་པ་འདི་ཉིད་བོད་དུ་ཐ་སྙད་རིག་གནས་དར་ཚུལ་འཆད་སྐབས་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་འདྲེན་རྒྱུའི་ལུང་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་མོད།
སི་ཏུའི་འགྲེལ་ཆེན་གྱི་ཐུན་མིན་བཞེད་མཚམས་དང་སྦྲགས་ཏེ་ད་དྲག་གི་འཇུག་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ།
སྤྱིར་ད་དྲག་གི་སྐོར་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་རྩ་གཞུང་སུམ་རྟགས་གཉིས་སུ་ཁ་གསལ་མ་བྱུང་ཞིང་། འདི་ཉིད་ཀྱི་ཡི་གེའི་ཐོབ་ཐང་དང་དོན་གྱི་འཇུག་ཚུལ་སོགས་གསལ་པོར་སྟོན་པའི་བཙན་པོ་དུས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ད་ཆ་མཇལ་དུ་མེད་པས། ཕྱིས་ཀྱི་སུམ་འགྲེལ་མཛད་པོ་རྣམས་ལ་འདི་ཉིད་གཞུང་གི་བསྟན་སྟངས་ཚུན་ནས་
ཨི་ལྡན་གྱི་ཕྲད་བྱ་བའི་ཚིག་གྲོགས་སུ་འཇུག་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ།
དེང་འདིར་བོད་ཡིག་གི་ཀ་ངོ་ར་ངོ་ཤེས་ཙམ་ནས་བོད་ཀྱི་ཕ་སྐད་མ་ཡིག་གི་རྩོམ་པ་པོའི་བར་གྱི་གྲངས་འབོར་ནི། སྔོན་ཆད་ལས་ལྡབ་འགྱུར་མང་དུ་སོང་ཡོད་པ་སྨོས་མེད་ཐོག ཡུལ་སྲོལ་དང་གོམས་གཤིས་མི་འདྲ་བ། རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་མི་གཅིག་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུའང་བོད་ཡིག་བོད་སྐད་ཤེས་མཁན་དང་སྦྱོང་མཁན་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་རེད།
བོད་ཡིག་གི་ཚིག་ཕྲད་ཀྱི་འཁྲིད་ཐབས་ལ་དཔྱད་པ།
བོད་སྐད་ནི་ཚིག་ཕྲད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གལ་ཆེ་བའི་སྐད་ཆ་གཏན་ཚིགས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། སྤྱིར་བཏང་དུ་ཚིག་ཕྲད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་མི་བརྟེན་པའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཧ་ཅང་ཉུང་ཕྱིར། བོད་སྐད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་མོ་ལྟ་བུར་གྲུབ་པའི་རྟགས་སུ་ཤེས་ཀྱང་། ད་ལྟའི་བར་དུ་ཚིག་ཕྲད་ཁོལ་དུ་ཕྱུང་ནས་དེའི་འཁྲིད་ཐབས་ལ་དཔྱད་པ་མ་མཐོང་སྟབས།
ཐོན་མིའི་བསྟན་བཅོས་བརྒྱད་ཀྱི་མཚན་དོན་སློག་པ།
སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་ནི་བོད་རང་གི་ཆབ་དཔལ་རིག་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་ན་མཐོ་བའི་རྒྱུ་སྐར་གྱི་གྲངས་བཞིན་མཆིས་པའི་དམ་པ་མང་པོའི་ནང་ནས། གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་འོད་སྣང་མངོན་པར་འཕྲོ་བའི་རྒྱུ་སྐར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཆོག་ལ། ཁོང་གི་ཐུགས་གཤིས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཟི་འོད་ནི་བོད་རང་གི་ས་མཚམས་ལས་བརྒལ་ཏེ་
བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གྲུབ་ཆ་རེ་འགའི་སྐོར་གླེང་བ།
དེང་སྐབས་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་དམག་དོན་དང་ཆབ་སྲིད། སློབ་གསོ།རྩོམ་རིག་སོགས་གཙོ་བྱས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་མང་དག་ཅིག་བསྟུན་མར་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་ལ། དེ་དག་གིས་གཞི་བཅོལ་སའི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོ་རྣམས་ནི་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་ནས་ཐོན་པའི་ཡིག་ཆ་བདུན་སྟོང་ལྷག་ཐོན་པ་དེ་དང་དབུས་ཁུལ་གྱི་རྡོ་རིང་། དྲིལ་བུའི་ཡི་གེ།
བརྡ་སྤྲོད་ཕྱི་མོ«སུམ་རྟགས»གཉིས་དང་ཡིག་རྙིང་གི་སྦྱོར་ཚུལ་མི་མཐུན་པའི་སྣང་ཚུལ་འབྱུང་རྐྱེན་སྐོར་གྱི་ཐོག་མའི་དོགས་དཔྱོད།
དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཕྱོགས་སུ་ཏུན་ཧོང་ཤོག་དྲིལ་དང་། ལི་ཡུལ་གྱི་ཁྲམ་ཤིང་། བཀའ་གཙིགས་རྡོ་རིང་། དྲིལ་བུའི་ཁ་བྱང་སོགས་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་ཁུངས་སྔར་ཡོད་དང་གསར་བརྙེད་འབོར་ཆེན་པར་བསྐྲུན་དར་ཁྱབ་ཏུ་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས། གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་སོགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ལ་དོགས་སློང་དང་
བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལས་ཨ་ཡིག་དབྱངས་སུ་འོས་མིན་གྱི་དོགས་དཔྱོད།
སྤྱིར་ཡི་གེ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་དང་ཤེས་རིག་གོང་འཕེལ་དང་བསྟུན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ན། ཆེས་ཐོག་མའི་ཡི་གེ་ནི་སྐད་ཆའི་དོན་མཚོན་པའི་བརྡ་རྟགས་ཤིག་ཡིན་སྲིད་ཀྱང་། འགྲོ་བ་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་བློ་གྲོས་ཀྱི་གོང་འཕེལ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་སྒྲ་དོན་གཉིས་ཀ་མཚོན་པའི་གཟུགས་རིས་ཤིག་སྟེ། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་
བརྡ་སྤྲོད་པའི་ཕྱི་མོ«སུམ་རྟགས»གཉིས་བོད་ཡིག་གིས་བརྩམས་པ་ཡིན་མིན་སྐོར་གྱི་ཐོག་མའི་དོགས་དཔྱོད།
དེ་ཡང་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དུ་ཁྲི་སྲོང་བཙན་གྱི་མཛད་རྗེས་གླེང་ཚེ། “བོད་ལ་སྔ་ན་ཡི་གེ་མྱེད་པ་ཡང་། བཙན་པོ་འདི་འྀ་ཚེ་བྱུང་ནས”[1] ཞེས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་བཙན་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོངས་གྲགས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་བཀོད་ཡོད་མོད། བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྲོལ་གཏོད་པར་གྲགས་པའི་སློབ་དཔོན་ཐུ་མི་དང་།
གསེར་ཐང་གི་རྣམ་འགྲེལ་རྒྱ་དཔེའི་སྐོར་ལས་འཕྲོས་པ།
དེ་ཡང་གསེར་ཐང་གི་དབུར་“ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་བློ་གཟུ་བོར་གནས་པ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་དཀྱུས་མའི་གླེང་མོ་བཞིན་དུ་གང་རྙེད་པ་སྐབས་སྐབས་སུ་བཅུག་སྟེ་གླེགས་བམ་ཞིག་བྱེད་པར་འདོད་དོ་”(དགེ་ཆོསཿ༥)ཞེས་གསུངས་ཏེ་གསེར་ཐང་གི་རྩོམ་པའི་དམ་བཅས་ཤིང་། དེ་ནས་ཁོང་རང་ཉིད་དགུང་ལོ་སོ་གཉིས་སུ་སོན་པ་སྤྱི་ལོ་༡༩༣༤ལོར་རྒྱ་གར་དུ་བརྟོལ་བའི་ཚུལ།










