མི་སྣ།

དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་དུ་བྱོན་པའི་སྐྱེས་བུ་དག་ལས་དམིགས་བསལ་གྱི་གླེང་གཞི་ཅན་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོང་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དཀྱེལ་ཆེ་ཞིང་། ཐོས་པའི་མཐའ་རྒྱ་ཆོད་པ། རྙིང་མ་པ་ཡིན་ལ་དགེ་ལུགས་པ་ཡིན་པ། གྲྭ་བ་ཡིན་ལ་མི་སྐྱའང་ཡིན་པ། སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་ལ་ཚུལ་འཆལ་ཡང་ཡིན་པ། གསང་མྱུལ་བ་ཡིན་ལ་རིགས་ཞེན་པའང་ཡིན་

དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རོང་ཟོམ་ཆོས་ཀྱི་བཟང་པོས། ཚད་མ་རིག་པ་ལས་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་བསམ་བློ་སྟེ།  ཁོང་གིས་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་བ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་འབྲེལ་བས་ཁྱབ་པར་འདོད་ཚུལ་དང་།  དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྟགས་ཡང་དག་ཡིན་ན་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ཡང་དག་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་འདོད་ཚུལ་དང་།

རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དུ། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་འབྱོར་བའི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ཨེ་བ་ཝེ་སི་ཊི ཝེ་རྗི་སི ཨོལ་ཁུའི་(Évariste Régis Huc 1813-1860)སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བྲིས་ཏེ། ཁོང་གིས་གསུང་རྩོམ་གང་དང་གང་མཛད་ཡོད་པ་དང་། གསུང་རྩོམ་དེ་དག་ལས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འཁོད་པའི་གསུང་རྩོམ་གང་ཡིན་མིན།

ད་ཐེངས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་བྷ་བྷུ་མཐར་ཕྱིན་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་ཕྱག་ལས་ག་རེ་གནང་ཡོད་མེད། <<གསར་འགྱུར་མེ་ལོང་>>དུ་བཀོད་པའི་དགེ་ཆོས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་གང་དང་གང་ཡིན་མིན།

བོད་སྐད་སྨྲ་ཞིང་བོད་ཡིག་སྤྱོད་བཞིན་པའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་མ་འདྲ་བ་གསུམ་གྱི་ནང་། ཐང་སྟོང་བུ་ཆེན་ནམ་བླ་མ་མ་ཎི་བའི་ཆོས་ཚུལ་དར་སྟངས་དང་། དེ་དག་གི་རྒྱུད་ཁོངས། འཆད་བྱའི་རྣམ་ཐར། ཐང་སྟོང་བུ་ཆེན་བླ་མ་མ་ཎི་བའི་ཕན་ནུས་དང་། ད་ལྟ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ས་ཁུལ་དེ་གསུམ་གྱི་

འདི་ནི་གསར་དུ་རྙེད་སོན་བྱུང་པའི་བཀའ་ཤོག་ཅིག་ཡིན། དེ་སྔར་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་སུས་ཀྱང་འདི་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་མྱོང་མེད། ཕྱི་ལོ(1903)བོད་ཆུ་ཡོས་ལོར་མཛད་པའི་མཁའ་འགྲོ་འོད་ལྡན་བཟང་མོ་(1849-1913)ཞེས་པའི་བཀའ་ཤོག་ཏུ་གྲགས་པ་ཞིག་རེད། ད་ལྟ་མདོ་སྨད་དོ་ཞི་བོན་པོ་དགོན་པར་ཉར་ཡོད།

རྩོམ་ཡིག་འདིར་ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་དང་པོ་ཡས་མས་སུ་བྱོན་པར་ངེས་པའི་ནང་པའི་སྙན་དངགས་པ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་དཔའ་བོས་མཛད་པའི་《མཛེས་དགའ་བོའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་》ཞེས་པའི་སྙན་དངགས་ཆེན་པོའི་མཛད་བྱང་ལས་འཕྲོས་ཏེ། ཁོང་གི་འཁྲུངས་གཤེགས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་མཁས་པའི་བྱ་བ་རྣམ་གསུམ་ལས་རྩོམ་པའི་བྱ་བ་སྟེ།

རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་སྡེ་སྲིད་མཆོག་ལ་ངན་སྨྲས་དང་ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་རྣམས་ནག་བསུབ་གཏོང་བའི་ཆེད་དུ་མ་ཡིན་པར་རྩོམ་ཡིག་གི་བདག་དབང་ནི་དུས་ནམ་ཡང་རྩོམ་པ་པོ་ལ་ཡོད་པའི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་བྲིས་པ་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོའི་སྡེར་རྩོམ་ཡིག་བདག་དབང་གི་རྒྱུན་ཤེས་ཡོད་པ་ནས་བཟུང་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི་

རྩོམ་ཡིག་འདིས་སྐྱེས་རབས་ནི་སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་སློབ་པ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མཛད་པ་ཅི་བསྐྱངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཁག་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་བཀའ་དང་། རྗེས་འཇུག་མཁས་པས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་གཉིས་ཀ་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡང་ཐོག་མར་སྟོན་པ་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་རང་ཉིད་ཡིན་པ།

བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མཐའ་མ་ཞེ་གཅིག་པ་ལྷ་སྲས་དར་མ་ཞེས་གྲགས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་དུ་ངན་གྲགས་ཆེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ནི། ཁོང་གིས་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་བསྣུབས་པར་གྲགས་པ་དེའི་དབང་གིས་ཡིན་ངེས་ཀྱང་། དེང་སང་ང་ཚོར་ཐོབ་པའི་ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་ཆ་ལྟར་ན། ཁོང་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ཁག་ཏུ་