ལོ་རྒྱུས།

ཐོག་མར་ང་ཚོས་ཤེས་དགོས་པའི་གནད་ནི། ༼འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད༽་ནང་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གཙོ་བོར་བརྗོད་པའི་ཞར་ལ་རྒྱལ་པོ་མི་ཡི་ལྷ་ནས་འོད་ལྡན་བར་རྒྱལ་པོ་བཅུའི་མཚན་[1]བསྟན་པ་དེ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བཅུ་ལུང་དུ་བསྟན་པར་དང༌། བལ་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་བཅུ་ལུང་དུ་བསྟན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ལམ་གཉིས་བྱུང་འདུག་པ་ལས་གང་ཞིག་དོན་ལ་གནས་དང་མི་གནས་ཀྱི་གནད་འགག་འཚོལ་རྒྱུ་དེ་རེད། དོན་འདི་གསལ་པོ་ཆགས་པ་ཡིན་ན།

རྩོམ་ཡིག་འདིར་༸རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འཚོལ་ཞིབ་བགྱིས་ཏེ། གསོལ་འདེབས་འདི་ནི་ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱིས་ཐོག་མར་༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོར་ཕུལ་བ་དང་། ཡང་། མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བས་ཐོག་མར༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོར་ཕུལ་བ་རེད་ཅེས་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་འཕྲོས་ཏེ།

རྩོམ་ཐུང་འདིར་རྒྱ་རོང་ཆུ་ཆེན་དང་བཙན་ལྷ་ཕྱོགས་སུ་ཆིང་རྒྱལ་རབས་དང་དམག་འཁྲུག་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་བྱུང་རིམ། མཇུག་འབྲས་བཅས་དང་སྐབས་དེར་པེ་ཅིན་དུ་འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་རྒྱ་རོང་བའི་མི་རྒྱུད་ཀྱི་སྐོར་བཅས་རྒྱ་ཡིག་དུ་འཁོད་པ་ཁག་དང་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་ཅིག་ཏུ་གསལ་བ་རྣམས་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་ནས་བྲིས་ཡོད།

དེ་ཡང་༧རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་ (1617-1682) མཛད་པའི་གངས་རིའི་ཁྲོད་པ་རྣམས་ལ་བཀའ་དྲིན་མཚུངས་པ་མེད་པའི་མཁན་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞི་བ་འཚོ་ལ་བསྟོད་པ་དབྱངས་ཅན་ཕང་འགྲོའི་སྒྲ་དབྱངས་ལས[1]། ས་ལཱ་པ་ལྟར་མངོན་མཐོའི་རྒྱལ་རིགས་སུ། ། མཚན་དཔེའི་སྣང་བ་རྒྱས་པའི་ངོ་མཚར་སྐུ། །

ཉེ་ལམ་དཔྱིད་ཀའི་ཉི་མ་རིང་ཞིང་། རྒྱ་གར་བྱང་རྒྱུད་དུ་ཡང་གནམ་གཤིས་ཀྱི་ཚ་དྲོད་ཉིན་རེ་བཞིན་འཕར་སྒང་ལ་སོང་། གུང་ཚིགས་རྗེས་ཚ་ཡོལ་དང་སྦྲགས་རྫོང་པའི་དཔེ་མཛོད་དུ་ཡིག་ཆ་རེ་བསྔོགས་ཏེ་བསྡད། རྣམ་ཐར་དཔེ་བསྟར་མའི་ཁྲོད་ནས་ << ཆག་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་རྗེ་དཔལ་གྱི་རྣམ་ཐར། >> ཞེས་པའི་དེབ་ཆུང་དམར་པོ་ [1]ཞིག་མཐོང་བ་ན།

དུས་རབས་ཉི་ཤུ་དང་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་ལྟ་བ་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་སླེབས་ནས་ལྷ་སྒྲུང་དང་རྟོག་སྒྲུང་གི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་དངོས་མཐོང་ལག་ཟིན་ཡོད་པ་ཚན་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་དང་མཐུན་པའི་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་ཞིག་བཏོད་ཡོད་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་དགའ་གུས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་དགོས་པའི་གནས་ཞིག་རེད།

༄༅། །བདག་ཅག་གི་འདྲེན་མཆོག་དམ་པ།   གནམ་བསྐོས་ཕག་མོ་གྲུ་བའི་ལུང་གིས་ཨེརྡྷི་ནི་ནོ་མོ་ཧན་ཝང་ཧོ་ཐོག་ཐུར་བསྔགས་པ་རྒྱལ་མཁན་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་ཡུལ་མདོ་སྨད་ཀྱི་རྒྱ་ཆེན་གནས་ལྔ་རིག་པའི་པཎྜི་ཆེན་པོ་དཔལ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་ངམ་༧རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་རིགས་པའི་བློ་གྲོས་སམ།   ངག་དབང་དབྱངས་ལྡན་རིག་པའི་འདོད་འཇོ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་ནི།  ཕྱི་ལོ་༡༩༡༠-༡༩༨༥ བར་དགུང་གྲངས་དོན་དྲུག་ཙམ་མི་ཡུལ་དུ་བཞུགས་ཤིང་། 

མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་(1903-1951)གྱིས“ད་ལྟ་སིང་ག་ལའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་མ་གདྷའི་སྐད་དུ་བཞུགས་པ་འདིའི་འོག་ན་ནང་བ་སངས་རྒྱས་པའི་རྒྱ་དཔེ་བཞུགས་པ་ལ་རེ་ཞིག་ད་ལྟ་རྙེད་ཟིན་པ་འདི་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་འདི་མང་ཤོས་སུ་འདུག་ཅིང་།”[1]ཞེས་གསུངས་ཡོད་ཅིང་།

བོད་གངས་ཅན་པའི་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་རིག་གཞུང་དང་བཅས་པར་བཀའ་དྲིན་མཚུངས་ཟླ་མ་མཆིས་པ་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པ་(1235-1280)ཁུ་དབོན་གཉིས་རྗེ་བཙུན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་(1174 -1216)གྱི་ལུང་བསྟན་ [1]ལྟར་ཕྱི་ལོ་(1244 )ལོར་ས་སྐྱ་ནས་ཆིབས་ཐོན་གྱིས་ལྷ་ས་དང་།

སྨིན་གྲོལ་གླིང་དགོན་པ་ནི་ད་ལྟའི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་དུ་གནས་པའི་གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་ལུགས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཅན་རྡོ་གླིང་དཔལ་གསུམ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་བྲག་དང་། སྨིན་གྲོལ་གླིང་། འཕྱོངས་རྒྱས་དཔལ་རི་ཞེས་གྲགས་པའི་ནང་གསེས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་ལྷོ་གཏེར་གྱི་གདན་སར་ཡང་འབོད།